KİK Kararı: 2011/UY.II-1994

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2011/045
Gündem No : 70
Karar Tarihi : 13.06.2011
Karar No : 2011/UY.II-1994
BAŞVURU SAHİBİ:
Ankara İnşaat Ticaret ve Sanayi Ltd. Şti., İlkbahar Mahallesi 571.Cadde 610.Sokak No:1 Çankaya/ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Karayolları 1. Bölge Müdürlüğü, Çınar Mahallesi Yeşiltepe Sokak 34841 İSTANBUL

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2010/541169 İhale Kayıt Numaralı "ORMANKÖY - AKYAZI - DOKURCUN - 4.BÖLGE HUDUT YOLUNUN KM:101+450 - 118+920 ARASI KESİMİ İLE AKYAZI BAĞLANTI YOLUNUN KM:0+000 - 4+500 ARASI KESİMDE BÖLÜNMÜŞ YOL YAPIM İŞİ" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

09.06.2011tarih ve B.07.6.KİK.0.07.00.00-101.04-.Y.[15.76].(0223)./2011-29Esayılı Esas İnceleme Raporunda;

Karayolları 1. Bölge Müdürlüğütarafından 13.12.2010tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Ormanköy - Akyazı - Dokurcun - 4. Bölge Hudut Yolunun Km:101+450 - 118+920 Arası Kesimi İle Akyazı Bağlantı Yolunun Km:0+000 - 4+500 Arası Kesimde Bölünmüş Yol Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Ankara İnşaat Ticaret ve Sanayi Ltd. Şti.’nin 27.04.2011tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 05.05.2011tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 13.05.2011tarih ve 24496sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 13.05.2011tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığı iddia edilmektedir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

Şikayete konu ihale ile ilgili olarak, başvuru sahibinin 17.02.2011 tarihli itirazen şikayet başvuru dilekçesiyle, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığını iddia etmesi üzerine yapılan inceleme sonucunda,17.03.2011 tarih ve 2011/UY.II-1003 sayılı Kamu İhale Kurulu Kararı ile;

“….

İnceleme konusu ihalenin, Karayolları Genel Müdürlüğü İstanbul 1 inci Bölge Müdürlüğü taceleme konusu ihalenin, Karayolları Genel Müdürlüğü İstanbul 1 inci Bölge Müdürlüğürafından 13.12.2010 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Ormanköy-Akyazı-Dokurcun-4. Bölge Hudut Yolunun Km:101+450 – 118+920 Arası Kesimi ile Akyazı Bağlantı Yolunun Km:0+000-4+500 Arası Kesimde Bölünmüş Yol Yapım İşi” ihalesi olduğu anlaşılmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 38.1 inci maddesinde; “İdare, yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında her bir iş kalemi/grubunun yaklaşık maliyete oranını tespit edecektir. Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemleri/grupları tutarlarının büyükten küçüğe sıralandığı ve oranların kümülatif toplamının da gösterildiği “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” ile iş kalemleri/gruplarına ait ayrıntılı analizler ve analiz girdilerinin tutarları itibarıyla küçükten büyüğe sıralanmış halini gösteren “sıralı analiz girdileri tablosu” hazırlanarak yaklaşık maliyet hesap cetveli kapsamında ihale onay belgesine eklenecektir. Sıralı iş kalemleri/grupları listesi oluşturulurken, iş kalemleri/grupları tutarlarının yaklaşık maliyete oranları, en yakın dört ondalık basamaklı sayıya getirilecek biçimde yuvarlanacak ve bu oranların toplamının, yuvarlama nedeni ile 1 den farklı olması dikkate alınmayacaktır.” açıklaması,

Anılan Tebliğin 45.1.2 nci ve devamı maddelerinde; “Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2.İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üneeşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

_Analizlerdeki işçilik girdisi**,** tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz. _

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.” açıklamaları bulunmaktadır.

Birim fiyat teklif alınmak suretiyle gerçekleştirilen ihaleye 26 adet teklif verildiği, ihale komisyonunca yapılan değerlendirme sonucunda bir isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, bunun üzerine idarece tespit edilen sınır değerin altında kalan iki istekliden aşırı düşük teklif açıklamasında bulunulmasının istenildiği ve idarenin 16.12.2010 tarihli aşırı düşük teklif açıklaması istemini içeren yazısının gönderildiği, söz konusu yazıda, yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında her bir iş kaleminin yaklaşık maliyete oranını gösteren Sıralı İş Kalemi Listesine göre yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan ve sorgulanacak 18 iş kalemine ait listenin gösterildiği, bu iş kalemlerinin dikkate alınarak;

“1-Teklif ettiğiniz fiyatlar dikkate alınarak analizlerinin hazırlanması, analizdeki başta akaryakıt, moloz taş inşaat için çimento ve hazır betonların mamul girdilerinin nasıl temin edileceğine dair açıklamanın mevzuata uygun olarak belgeleri ile birlikte yapılması,

2-Üstyapı işlerinde gerekli taş için idare tarafından ocak teslim edilmeyecek olup, kullanılacak taş ocağının nasıl temin edileceği konusunda taş ocağı sahipliliğiniz veya özel taş ocağı işletmesi ile yapılan sözleşme vb. belgelerin sunulması,

3-Yolun tamamına yakın kısmı dolguda geçmekte olup ihtiyaç duyulacak dolgu malzemesinin temininde ariyet ocağı idare tarafından teslim edilemeyecek olup, ariyet ocağının nasıl temin edileceği konusunda taş ocağı sahipliliğiniz veya özel taş ocağı işletmesi ile yapılan sözleşme vb. belgelerin sunulması,

4-Kazı işlerinden çıkan ve kullanılmayan malzemenin depolanması için idare tarafından depo yeri gösterilmeyecek olup, tarafınızca temin edilen depo yeri ile ilgili 3. Şahıs veya kurumlar arasında yaptığınız anlaşma veya sahibi olduğunuza dair belgeler ile depo yerinin yol inşaatına olan mesafesi konusunda ayrıntılı açıklama yapılması”

Gerektiği hususları belirtilmiş, açıklama istenilen isteklilerden Sirkeciler İnş. Tic. San. A.Ş. süresinde cevap vermediği gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılmış, Yasmak İnş. ve Taah. Ltd. Şti. tarafından yapılan açıklama uygun bulunmuş ve anılan isteklinin teklifi ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlenmiştir.

Buna göre idare tarafından, teklif bedeli sınır değerin altında kalan isteklilere gönderilen yazıda, açıklama istenilmesi gereken “analiz girdileri”ne ilişkin bir ayrımın yapılmadığı, sıralı iş kalemleri listesi uyarınca yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan 18 adet iş kalemine ilişkin açıklama istenildiği anlaşılmıştır.

Kamu İhale Kanununun 38 inci ve Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 60 ıncı maddesinde, ihale komisyonunun diğer teklifleri veya yaklaşık maliyeti baz alarak aşırı düşük teklifleri tespit edeceği ve aşırı düşük olduğunu belirlediği teklifleri hemen reddetmek yerine bu teklif sahiplerinden tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili yazılı açıklama istenmesi ve bu açıklamalar çerçevesinde nihai değerlendirmesini yapması gerektiği hükme bağlanmıştır.

Bu hususa ilişkin uygulamayı somutlaştırmak amacıyla Kamu İhale Genel Tebliğinin “Aşırı Düşük Teklif Değerlendirmesi” başlıklı 45 inci ve (kısmen) 38 inci maddelerinde bir takım açıklamalara yer verilmiş ve söz konusu açıklamalarda, yapım işi ihalelerinde bir teklifin aşırı düşük olup olmadığını ortaya koyan sınır değerin nasıl tespit edileceği ve teklifleri söz konusu değerin altında kalan isteklilerce yapılan belgelere dayalı açıklamaların da hangi kıstaslar esas alınarak değerlendirilmesi gerektiğine ilişkin detaylara yer verilmiştir.

Bu çerçevede, 30.07.2010 tarih ve 27567 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan ve yukarıda değinilen Tebliğ maddelerinde değişiklik öngören düzenleme ile; idarelerin, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere yaklaşık maliyet hesabı sırasında “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” ve “sıralı analiz girdileri tablosu” oluşturmasının zorunlu kılındığı; ayrıca, aşırı düşük teklif açıklamalarında, idarelerce hangi iş kalemleri ve hangi analiz girdileri esasında sorgulamaya tabi tutulması gerektiğine (sınır değerin altında kalan teklif sahiplerinden idarece belirlenen sıralı iş kalemleri/grupları listesinden hareketle yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren kalem/gruplar, yine idarece oluşturulan “sıralı analiz girdileri tablosu” kullanılarak bu iş kalemi/gruplarına ait analizlerde yer alan ve tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’ünün üzerinde olan girdiler gibi) yönelik birtakım yeni kriterlerin getirildiği görülmektedir.

İncelemeye konu ihalede de aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesi noktasında yukarıda değinilen Tebliğ hükümlerinin göz önünde bulundurulması gerektiği hususunda tereddüt bulunmamaktadır.

03.03.2011 tarih ve 741 sayılı yazı ile iş kalemlerine ait analizlerin hazırlanıp hazırlanmadığı sorulmuş, idarenin 07.03.2011 tarih ve 06721 sayılı yazı ekinde göndermiş olduğu bilgi ve belgeler incelendiğinde , yaklaşık maliyet ekinde yer alan ve aşırı düşük teklif sorgulamasına konu edilen iş kalemlerine ait analizlerin hazırlandığı görülmüş, ancak sıralı iş kalemi listesinde yer almasına ve aşırı düşük teklif açıklamasına konu edilmesine rağmen “Kazı Nakliyeleri” iş kalemi, “14.110” poz nolu iş kalemi, “3780/30” poz nolu iş kalemi ve “3791/D” poz nolu iş kalemine ait analizlerin bulunmadığı görülmüştür. Buna göre söz konusu iş kalemlerine ait analizlerin ve bu analizlerde yer alan girdilerin bulunmamasının yukarıda anılan Tebliğ açıklamalarına uygun olmadığı değerlendirilmiştir. Diğer taraftan, idarece gönderilen diğer analizlerde “analiz girdileri” yerine alt iş kalemlerinin kullanıldığı anlaşılmıştır. Örneğin “17.081/K-1/A” poz nolu “Dolgu altına ocak taşından makine ile istifsiz taş dolgu (Sanat yapıları için)” iş kalemine ait analiz incelendiğinde, analize ait girdilere yer verilmesi gerekirken analizin “17.081/K poz nolu “Ocak taşıyla istifsiz taş dolgu (Sanat yapıları için)” alt iş kalemi ve “07.007/K” poz nolu Kazıdan başka inşaat malzemelerinin taşınması (Taşın ocaktan iş başına taşınması) (M=24Km.)” alt iş kaleminden oluştuğu görülmüştür. Oysa Kamu İhale Genel Tebliğinin yukarıda yer verilen açıklamaları uyarınca analiz girdilerinin belirtilmesi gerekmektedir. Bu itibarla idarece alt iş kalemlerine ait “girdilerin” dikkate alınması gerekirken alınmadığı, alt iş kaleminin kendisinin dikkate alındığı anlaşılmış, idarenin hazırlamış olduğu analizlerin bu haliyle Kamu İhale Genel Tebliğinin yukarıda yer verilen açıklamalarına uygun olmadığı sonucuna varılmıştır. Zira anılan Tebliğin kurgusu, iş kalemlerine ait analizlerde yer alan girdilerin belirlenmesi gerekliğine dayanmaktadır.

Öte yandan yine yukarıda anılan Tebliğ açıklamaları uyarınca isteklilere gönderilen aşırı düşük teklif açıklama yazısında açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerine de yer verilmesi gerekmekte olup, idarece isteklilere gönderilen yazıda açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri belirtilmemiştir. Sonuç olarak idarece bu yönde tesis edilen işlemin Kamu İhale Genel Tebliğine uygun olmadığı değerlendirilmiştir.

Bu itibarla yukarıda idarenin Kamu İhale Genel Tebliğine aykırı olduğu tespit edilen işlemlerinin ve Yasmak İnş. ve Taah. Ltd. Şti. tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olduğu şeklinde yapılan değerlendirmenin iptal edilmesi; mevcut açıklama dikkate alınmaksızın; idarece iş kalemlerine ait analiz girdileri belirlenerek, teklifi sınır değerin altında kalan isteklilere yeniden sorgulama yapılması, açıklama istenilen yazıda Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.2.3 üncü maddesine uygun olarak açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerinin de belirtilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihale komisyon kararının iptal edilmesi ve Kamu İhale Genel Tebliği açıklamalarına uygun olarak aşırı düşük teklif sorgulamasının yapılması gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi. ”

Şeklinde düzeltici işlem tesis edildiği anlaşılmış, söz konusu Kurul Kararı üzerine idarece alınan 13.04.2011 tarih ve 4 nolu İhale Komisyon Kararında, anılan Kurul Kararına atıf yapılarak;

“…

Teklifleri aşırı düşük teklif olarak değerlendirilen 13 sıra nolu istekli Yasmak İnş. Taah. Ltd. Şti. ve 16 sıra nolu istekli Sirkeciler İnş. Tic. ve San. A.Ş. olmak üzere toplam 2 istekliden 16 sıra nolu istekli Sirkeciler İnş. Tic. ve San. A.Ş.’nin 1 nolu Komisyon Kararında belirtilen 16.12.2010 tarih ve B.11.1.TCK.1.01.05.00/401.02-28640 sayılı aşırı düşük teklif sorgulamasına yasal süresi içinde cevap vermemesinden dolayı, tekliflerinin red edildiği, İlgi (a) 13.01.2011 tarihli Kesinleşen İhale Kararında gerekçeleri belirtildiği halde, ihale kararına itirazları olmamasından dolayı geçersiz teklif olarak kabul edilmesi nedeniyle, açıklama istenilmemesine, sadece 13 sıra nolu istekli Yasmak İnş. ve Taah. Ltd. Şti.’den aşırı düşük teklifleri ile ilgili olarak yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan 18 adet iş kalemine ait analizlerde yer alan, açıklama istenilecek ve açıklama istenilmeyecek girdilerin belirlendiği tablolar dikkate alınarak yeniden açıklama yapmaları 05.04.2011 tarihinde B.11.1.TCK.1.01.05.00/401.02-09787 sayılı yazı ile istenilmiş, tebliğ tarihinden itibaren 5 (beş) işgünü verilmiştir.” denilmiş, Yasmak İnş. Taah. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunarak ihale anılan istekli üzerinde bırakılmış, başvuru sahibi istekli olan Ankara İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti. ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlenmiştir. Başvuru sahibi olan Ankara İnş. Tic. San. Ltd. Şti. ise ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığını iddia etmektedir.

Yukarıda anılan Kurul Kararında, idarece sınır değerin altında kalan isteklilerden, Kamu İhale Genel Tebliğinin 38.1, 45.1.2.1, 45.1.2.2 ve 54.1.2.3 üncü maddelerine uygun olarak açıklama istenilmesi ve idarece yapılacak aşırı düşük teklif sorgulamasının Tebliğ açıklamalarına uygun yapılması ve değerlendirilmesi gerektiği belirtilerek, Tebliğ açıklamalarına aykırı olduğu tespit edilen işlemlerin ve Yasmak İnş. ve Taah. Ltd. Şti. tarafından yalpan açıklamanın mevzuata uygun olduğu yönünde yapılan değerlendirmenin iptal edilmesinin ve teklifi sınır değerin altına kalan isteklilere Tebliğe uygun şekilde yeniden sorgulama yapılması gerektiği hususları belirtilmiştir. Kurul Kararı üzerine idarece alınan Komisyon Kararında ise sadece Yasmak İnş. ve Taah. Ltd. Şti.’ye yeniden sorgulama yapıldığı, teklifi sınır değerin altında kalan diğer istekli olan Sirkeciler İnş. Tic. ve San. A.Ş.’nin yapılan ilk aşırı düşük teklif sorgulamasına cevap vermediği için geçersiz teklif olarak kabul edilmesi nedeniyle açıklama istenilmediği belirtilmiştir. Oysa 2011/UY.II-1003 sayılı Kurul Kararı ile idarenin yapmış olduğu aşırı düşük teklif sorgulaması dayanağı bakımından iptal edilmiş ve Kararda sınır değerin altında teklif veren isteklilerin Tebliğe uygun şekilde yeniden sorgulanması gerektiği belirtilmiştir.

4734 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinin sekizinci fıkrasında, idarelerin, hukuki durumda değişiklik yaratan Kurul Kararlarının gerektirdiği işlemleri ivedilikle yerine getirmek zorunda oldukları hüküm altına alınmıştır. İncelenen ihalede ise idare tarafından Kurul Kararının aksine sınır değerin altında teklif veren diğer istekliye sorgulama yapılmadan ihalenin sonuçlandırıldığı anlaşılmış olup, idare tarafından, sınır değerin altında teklif veren diğer istekli olan Sirkeciler İnş. Tic. ve San. A.Ş.’ye aşırı düşük teklif sorgulaması yapması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.6 ncı maddesinde; “ Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaraları da belirterek liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı ve stok tespit tutanağı sunmalarına gerek bulunmamaktadır. “ açıklaması,

Aynı Tebliğin 45.1.13.2 nci maddesinde; “ İsteklilerce yapılan açıklamalarda; teklifin bir bölümünü oluşturan iş kalemlerine/gruplarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde, fiyat teklifinde belirtilen veya fiyat teklifine göre hesaplanan birim fiyat;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan toplam birim maliyet tutarının,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

… ” açıklaması bulunmaktadır.

İdarece, aşırı düşük teklif açıklaması uygun kabul edilen ve ihale üzerinde bırakılan istekli olan Yasmak İnş. Taah. Ltd. Şti. tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasını oluşturan analiz, alt analiz, fiyat teklifleri ve eki maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının tümü incelendiğinde aşağıdaki aykırılıklar tespit edilmiştir:

1. İsteklinin mazot için fiyat teklifi aldığını beyan ettiği anlaşılmış olup; istekli, analizlerde ve alt analizlerde mazot için 2,57 TL öngörmüştür. İsteklinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunduğu fiyat teklifi incelendiğinde, teklifin 2,58 TL için verildiği ve fiyat teklifi üzerinde Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.13.2 nci maddesi uyarınca yetkili meslek mensubunca yer verilmesi gereken ifadeye yer verilmediği ve öte yandan, fiyat teklifinin 2,58 TL olmasına rağmen isteklinin teklifinde mazot için daha düşük bir bedel olan 2,57 TL öngörmesi de uygun bulunmamıştır.

2. İstekli, analiz ve alt analizlerde, taşıma katsayısını 90 olarak öngörmüş ve teklif aldığını beyan etmiştir. Bayındırlık Bakanlığının 02.017 poz numaralı taşıma katsayısını 150 TL olarak belirlediği göz önüne alındığında, bu fiyattan daha düşük bir bedel öngören isteklinin Kamu İhale Genel Tebliği uyarınca öngördüğü bu bedeli tevsik edici bilgi ve belgeler sunması gerekmekte olup, isteklinin 90 TL olarak öngördüğü bedel için fiyat teklifi aldığını belirtmesine rağmen bu durumu tevsik edici herhangi bir bilgi veya belgeye yer vermediği görülmüş olup, açıklamanın bu yönüyle mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

3. İstekli tarafından, “Kum” için fiyat teklifi alındığı beyan edilmiş olup, fiyat teklifi ekinde sunulan satış tutarı tespit tutanağı incelendiğinde, tutanakta malın “Ağırlıklı ortalama birim satış tutarı”nın 8,80 TL olarak belirtilmesine rağmen, bu tutarın nasıl hesaplandığını gösteren tabloda yer alan “yevmiye defteri kayıt adedi”, “toplam tutar” ve “toplam miktar” satırları boş bırakıldığından, ortalama birim satış tutarı hesabının dayanağı anlaşılamamış olup, açıklamanın bu haliyle mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

4. İstekli tarafından, “Çakıl” için fiyat teklifi alındığı beyan edilmiş olup, fiyat teklifi ekinde sunulan satış tutarı tespit tutanağı incelendiğinde, bu tutarın nasıl hesaplandığını gösteren tabloda yer alan “yevmiye defteri kayıt adedi”, “toplam tutar” ve “toplam miktar” satırları boş bırakıldığından, ortalama birim satış tutarı hesabının dayanağı anlaşılamamış olup, açıklamanın bu haliyle mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

5. İstekli tarafından, “Çam Kerestesi” için fiyat teklifi alındığı beyan edilmiş olup, fiyat teklifi üzerinde, Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.13.2 nci maddesi uyarınca bulunması gereken yetkili meslek mensubunca yer verilmesi gereken ifadeye yer verilmediği görülmüş, açıklamanın bu haliyle mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, aşırı düşük teklif açıklaması mevzuata uygun olmadığı anlaşılan Yasmak İnş. Taah. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklamasının reddedilmesi; 2011/UY.II-1003 sayılı Kamu İhale Kurulu Kararında idarenin sınır değerin altında teklif veren isteklilere yeniden sorgulama yapması gerektiği belirtilmiş olmasına rağmen idarenin buna uygun işlem tesis etmediği anlaşıldığından, sınır değerin altında teklif veren diğer istekli olan Sirkeciler İnş. Tic. ve San. A.Ş.’ye aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ali KAYA

Kurul Üyesi

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi

Adem KAMALI

Kurul Üyesi

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

KARŞI OY

İnceleme konusu ihaleye ilişkin olarak Kurul çoğunluğunca verilen Karar ile,

“ Yukarıda anılan Kurul Kararında, idarece sınır değerin altında kalan isteklilere, Kamu İhale Genel Tebliğinin 38.1, 45.1.2.1, 45.1.2.2 ve 54.1.2.3 üncü maddelerine uygun olarak açıklama istenilmesi ve idarece yapılacak aşırı düşük teklif sorgulamasının Tebliğ açıklamalarına uygun yapılması ve değerlendirilmesi gerektiği belirtilerek, Tebliğ açıklamalarına aykırı olduğu tespit edilen işlemlerin ve Yasmak İnş. ve Taah. Ltd. Şti. tarafından yalpan açıklamanın mevzuata uygun olduğu yönünde yapılan değerlendirmenin iptal edilmesinin ve teklifi sınır değerin altına kalan isteklilere Tebliğe uygun şekilde yeniden sorgulama yapılması gerektiği hususları belirtilmiştir. Kurul Kararı üzerine idarece alınan Komisyon Kararında ise sadece Yasmak İnş. ve Taah. Ltd. Şti.’ye yeniden sorgulama yapıldığı, teklifi sınır değerin altında kalan diğer istekli olan Sirkeciler İnş. Tic. ve San. A.Ş.’nin yapılan ilk aşırı düşük teklif sorgulamasına cevap vermediği için geçersiz teklif olarak kabul edilmesi nedeniyle açıklama istenilmediği belirtilmiştir. Oysa 2011/UY.II-1003 sayılı Kurul Kararı ile idarenin yapmış olduğu aşırı düşük teklif sorgulaması dayanağı bakımından iptal edilmiş ve Kararda sınır değerin altında teklif veren isteklilerin Tebliğe uygun şekilde yeniden sorgulanması gerektiği belirtilmiştir.

4734 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinin sekizinci fıkrasında, idarelerin, hukuki durumda değişiklik yaratan Kurul Kararlarının gerektirdiği işlemleri ivedilikle yerine getirmek zorunda oldukları hüküm altına alınmıştır. İncelenen ihalede ise idare tarafından Kurul Kararının aksine sınır değerin altında teklif veren diğer istekliye sorgulama yapılmadan ihalenin sonuçlandırıldığı anlaşılmış olup, idare tarafından, sınır değerin altında teklif veren diğer istekli olan Sirkeciler İnş. Tic. ve San. A.Ş.’ye aşırı düşük teklif sorgulaması yapması gerektiği sonucuna varılmıştır.

…….

İdarece, aşırı düşük teklif açıklaması uygun kabul edilen ve ihale üzerinde bırakılan istekli olan Yasmak İnş. Taah. Ltd. Şti. tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasını oluşturan analiz, alt analiz, fiyat teklifleri ve eki maliyet/satış tutanaklarının tümü incelendiğinde aşağıdaki aykırılıklar tespit edilmiştir:

1) İsteklinin mazot için fiyat teklifi aldığını beyan ettiği anlaşılmış olup; istekli, analizlerde ve alt analizlerde mazot için 2,57 TL öngörmüştür. İsteklinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunduğu fiyat teklifi incelendiğinde, teklifin 2,58 TL için verildiği ve fiyat teklifi üzerinde Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.13.2 nci maddesi uyarınca yetkili meslek mensubunca yer verilmesi gereken ifadeye yer verilmediği ve öte yandan, fiyat teklifinin 2,58 TL olmasına rağmen isteklinin teklifinde mazot için daha düşük bir bedel olan 2,57 TL öngörmesi de uygun bulunmamıştır.

2) İstekli, analiz ve alt analizlerde, taşıma katsayısını 90 olarak öngörmüş ve teklif aldığını beyan etmiştir. Bayındırlık Bakanlığının 02.017 poz numaralı taşıma katsayısını 150 TL olarak belirlediği göz önüne alındığında, bu fiyattan daha düşük bir bedel öngören isteklinin Kamu İhale Genel Tebliği uyarınca öngördüğü bu bedeli tevsik edici bilgi ve belgeler sunması gerekmekte olup, isteklinin 90 TL olarak öngördüğü bedel için fiyat teklifi aldığını belirtmesine rağmen bu tevsik edici herhangi bilgi veya belgeye yer vermediği görülmüş olup, açıklamanın bu yönüyle mevzuata uygun sonucuna varılmıştır.

3) İstekli tarafından, “Kum” için fiyat teklifi alındığı beyan edilmiş olup, fiyat teklifi ekinde sunulan satış tutarı tespit tutanağı incelendiğinde, tutanakta malın “Ağırlıklı ortalama birim satış tutarı”nın 8,80 TL olarak belirtilmesine rağmen, bu tutarın nasıl hesaplandığını gösteren tabloda yer alan “yevmiye defteri kayıt adedi”, “toplam tutar” ve “toplam miktar” satırları boş bırakıldığından, ortalama birim satış tutarı hesabının dayanağı anlaşılamamış olup, açıklamanın bu haliyle mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

4) İstekli tarafından, “Çakıl” için fiyat teklifi alındığı beyan edilmiş olup, fiyat teklifi ekinde sunulan satış tutarı tespit tutanağı incelendiğinde, bu tutarın nasıl hesaplandığını gösteren tabloda yer alan “yevmiye defteri kayıt adedi”, “toplam tutar” ve “toplam miktar” satırları boş bırakıldığından, ortalama birim satış tutarı hesabının dayanağı anlaşılamamış olup, açıklamanın bu haliyle mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

5) İstekli tarafından, “Çam Kerestesi” için fiyat teklifi alındığı beyan edilmiş olup, fiyat teklifi üzerinde, Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.13.2 nci maddesi uyarınca bulunması gereken yetkili meslek mensubunca yer verilmesi gereken ifadeye yer verilmediği görülmüş, açıklamanın bu haliyle mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.”

Gerekçeleri üzerinden,aşırı düşük teklif açıklaması mevzuata uygun olmadığı anlaşılan Yasmak İnş. Taah. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklamasının reddedilerek, 2011/UY.II-1003 sayılı Kamu İhale Kurulu Kararında idarenin sınır değerin altında teklif veren isteklilere yeniden sorgulama yapması gerektiği belirtilmiş olmasına rağmen, idarenin buna uygun işlem tesis etmediği anlaşıldığından, sınır değerin altında teklif veren diğer istekli olan Sirkeciler İnş. Tic. ve San. A.Ş.’ye aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerektiği hususuna yönelik olarak “ Düzeltici işlem belirlenmesine ” karar verilmiştir.

4734 sayılı Kanuna göre ihale edilen yapım işlerinde, anılan Kanunun 38 inci maddesine göre aşırı düşük tekliler, idarece belirlenen yaklaşık maliyet ve geçerli tekliflere göre belirlenmektedir. Bu nedenle, aşırı düşük teklif sorgulamasının sağlıklı yapılabilmesi için ihale öncesinde yaklaşık maliyetin gerçekçi yöntemlerle belirlenmesi gerekmektedir.

İncelenen ihalede, Karayolları İstanbul I. Bölge Müdürlüğü tarafından yaklaşık maliyet belirlenirken, iş bünyesinde yer alan Karayolları Genel Müdürlüğü 2009 yılı Birim Fiyatlarından % 10 oranında tenzilat yapılmak suretiyle belirlendiği anlaşılmıştır.

Yaklaşık maliyet, yapım işleri ihalelerinde başta aşırı düşük sınır değerin tespiti olmak üzere yeterlilikle ilgili olarak istenecek belgeler gibi ihale mevzuatının temelini teşkil eden hususlara etki eden bir parametredir. Herhangi bir idarenin Birim Fiyat Analizlerini alıp bu analizlerde % 10 oranında indirim yapılarak yaklaşık maliyet belirlenmesi, analizlerin miktar yönünden içinin değiştirilmesi anlamına gelir ki, böyle bir durumda bu şekilde oransal tenzilat uygulanmak suretiyle yapılan analize artık o idarenin yayımlanmış birim fiyat analizi denilmesi mümkün değildir. Yaklaşık maliyetin belirlenmesinde kullanılan fiyatlara ilişkin analizler artık o iş için yapılan yeni analiz olmaktadır.Başka bir ifadeyle istekli tarafından bir idarenin analizi dışında o iş kalemi ile ilgili olarak miktarlar üzerinde eksiltme yapılarak analiz sunulması durumlarda, 4734 sayılı kanunun 38 inci maddesi gereğince isteklilerden aşırı düşük açıklaması istenirken, analizdeki miktarın idare analizindeki miktarlar arasındaki farkın açıklanması ve bunlarında belgelenmesi istenmektedir. Bu belgelemeyi yapamayan isteklilerin teklifleri geçerli sayılmamaktadır. İstekliler tarafından sunulan analizlerdeki katsayıların açıklamasında bölgesel tenzilat emsal gösterilerek yapılmasının nasıl hukuki dayanağı yok ise İdarenin de bölgesel tenzilatı emsal göstererek yaklaşık maliyet belirlemesinin de hukuki dayanağı bulunmamaktadır.

Mevzuatta idarelerin yayınlanmış fiyatlarını aşağı çekmesi şeklindeki bir uygulamaya cevaz veren herhangi bir düzenleme de bulunmadığından, bu şekildeki bir uygulama hukuki dayanaktan yoksun kalmaktadır. Böyle bir işlem yerine, ihaleye çıkan idarenin kendi koşullarına göre yeni bir poz numarası altında yeni bir birim fiyat analizi yapması gerekir. Aksine bir düzenlemenin kabulü istekliler arasında haksız rekabete neden olacaktır. Şikayete konu ihalede hukuka, mevzuat ve tebliğ hükümlerine aykırı bir uygulama sonucunda yaklaşık maliyet saptayan Karayolları İstanbul I. Bölge Müdürlüğü ihalesinde, isteklilerin tekliflerinde Karayolları Genel Müdürlüğü birim fiyat analizlerini kullanma şansları olamayacağı gibi, yayımlanmış olan idare fiyatlarının karsız halini kullanma imkanları da yoktur. Kamu İhale Tebliği hükümlerine göreidarenin yayımlanan birim fiyatlarının müteahhit karsız halini ve bu idare fiyatlarına esas olan idare analizlerini kullanmaları halinde tekliflerinin aşırı düşük sınır değerin çok üstünde, bazen de yaklaşık maliyetin üzerinde kalması şeklinde bir sonuçla karşı karşıya kalınacaktır. Bu uygulama aşırı düşük teklif sınırının gerçekçi tespit edilmesini etkileyecek ve aşırı düşükten sorgulanması gereken istekliler sorgulanmayarak avantajlı konuma geleceklerdir.

Bu nedenle; ihalede, yaklaşık maliyetin objektif kriterlere göre belirlenmediği tespit edildiğinden ve isteklilerce pozlar dikkate alınarak Karayolları ve/veya Bayındırlık Bakanlığı Birim Fiyatlarına göre tekliflerini hazırladıklarından, aşırı düşük sınırın dolayısıyla da tekliflerin, sağlıklı olarak belirlenemeyeceği ve ihalenin sağlıklı bir şekilde sonuçlandırılamayacağı ve iptal edilmesi gerektiği sonucuna varılmış ise de, aynı hususa ilişkin 2010/UY.II-2153 sayılı Kurul Kararı hakkında Ankara 7. İdare Mahkemesinin 14.04.2011 tarih ve E:2010/1876, K:2011/695 sayılı kararının “ Bu durumda; davaya konu ihalede yaklaşık maliyetin Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği'ne göre güncellendiğinde ihalenin yaklaşık maliyetinin ve yaklaşık maliyete göre belirlenen sınır değerin değiştiği hususu dikkate alındığında, davalı idarece bu durum ihmal edilerek tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmamıştır.” gerekçesi ile, idarece yaklaşık maliyetin hesaplanması işlemleri mevzuata uygun bulunmamıştır.

Yukarıda açıklanan nedenden dolayı, söz konusu ihaleye ilişkin olarak hesaplanan yaklaşık maliyetin mevzuatta belirtilen şekilde revize edilerek ve ihale tarihine güncellenmiş tutarının esas alınarak yeniden aşırı düşük sınır değer hesaplanması, sınır değer altında teklif veren isteklilerden daha önce sorgulama yapılmayanlar var ise bu isteklilere yeniden sorgulama yapılması, daha önce sorgulama için yazı yazılanlar da dahil olmak üzere yapılan sorgulama sonucunda Kurul kararı ile değişikliğe uğrayanlar hariç olmak üzere yapılan değerlendirmeler değiştirilmeden ihale işlemlerine devam edilmesi hususunda “ düzeltici işlem belirlenmesi ” gerektiği yönünde karar alınması gerektiği düşüncemizle, Kurul çoğunluğunca alınan “düzeltici işlem belirlenmesine” kararına katılmıyoruz.

Ali KAYA

Kurul Üyesi

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi