KİK Kararı: 2011/UY.II-1655

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2011/041
Gündem No : 5
Karar Tarihi : 23.05.2011
Karar No : 2011/UY.II-1655
BAŞVURU SAHİBİ:
AYDINLAR İNŞ. VE İNŞ. MALZ. SAN. TİC. LTD. ŞTİ., ZİYA GÖKALP MAH. MİLLİ EGEMENLİK CAD.EMEKÇİ SOK. NO:12 KOCASİNAN KAYSERİ

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Kayseri PTT Başmüdürlüğü , Alpaslan Mah. Farabi Cad. No:1 38102 MELİKGAZİ KAYSERİ

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2011/29370 İhale Kayıt Numaralı "Özvatan PTT Mer. Müd.nün PTT Bank olarak düzenlenmesi ve bakım-onarım işi yapım işi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

17.05.2011tarih ve B.07.6.KİK.0.07.00.00-101.04-.Y.[13.40].(0167)./2011-21E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Kayseri PTT Başmüdürlüğü tarafından 16.03.2011 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Özvatan PTT Merkez Müdürlüğü’nün PTT Bank Olarak Düzenlenmesi İşi” ihalesine ilişkin olarak Aydınlar İnş. ve İnş. Malz. San. Tic. Ltd. Şti.’nin 12.04.2011 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 20.04.2011 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 26.04.2011 tarih ve 21462 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 25.04.2011 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin ekonomik olmadığı, sunmuş olduğu analizlerde yer vermiş olduğu rayiçlerin, birim fiyatların ihale konusu işi kamu ihale mevzuatı ve şartnameye uygun bir biçimde yapmasına yeterli olmadığı, analizlerde yer alan rayiçlerin birim fiyatların kamu ihale mevzuatı gereğince istenilen şartlarla ve belgelerle savunulamayacağı, idarenin yapmış olduğu aşırı düşük değerlendirmesinin mevzuata uygun olamayacağı, özel imalatların birim fiyatlarla savunmasının yapılabilmesinin mümkün olamayacağı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

Kayseri PTT Başmüdürlüğü tarafından “Özvatan PTT Merkez Müdürlüğü’nün PTT Bank Olarak Düzenlenmesi İşi”nin açık ihale usulü ile ihaleye çıkarıldığı, 2010 yılı Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Birim Fiyatları esas alınarak yaklaşık maliyetin 261.507,55 TL olarak hesaplandığı[M1] , 16.03.2011 tarihinde yapılan ihaleye 10 isteklinin katıldığı, ihale komisyonu tarafından tüm tekliflerin geçerli bulunduğu, idarece belirlenen yaklaşık maliyet ve geçerli tekliflere göre aşırı düşük teklif sınır değerinin 181.508,52 TL olarak belirlendiği ve bu tutarın altında teklif veren İmartaş İnş. Plan Proje San. ve Tic. Ltd. Şti. ve Şahin Sıh. Tes. İnş. Nak. Tur. Pet. San. Tic. Ltd. Şti.’nin tekliflerinin aşırı düşük teklif olarak belirlendiği ve isteklilerden yazılı açıklama istenildiği, İmartaş İnş. Plan Proje San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin açıklamada bulunmadığı, Şahin Sıh. Tes. İnş. Nak. Tur. Pet. San. Tic. Ltd. Şti.’nin açıklamalarının uygun bulunduğu, 04.04.2011 tarihli ihale komisyon kararı ile ihalenin Şahin Sıh. Tes. İnş. Nak. Tur. Pet. San. Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45 inci maddesinde;

“45.1. 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesinde; ihale komisyonunun verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, ihale komisyonunun, yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, yapım işinin özgünlüğü hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendireceği, bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterlerin esas alınacağı, Kurumun, aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır. 4734 sayılı Kanunun aktarılan hükümleri çerçevesinde, yapım işlerinde aşırı düşük tekliflerin tespit edilmesi ve sorgulanmasına ilişkin olarak aşağıdaki esaslara uyulması gerekmektedir:

45.1.1. Yapım işleri ihalelerinde, 4734 sayılı Kanunun 37 nci maddesi uyarınca geçerli teklifler tespit edildikten sonra;

Yaklaşık maliyetin % 120’sinin üzerindeki ve % 40’ının altındaki teklifler dikkate alınmaksızın, geçerli tekliflerin aritmetik ortalaması ve standart sapması hesaplanır.

_T ort1 : Geçerli tekliflerin (Tn) aritmetik ortalaması (Tort1 = ___)

σ : Geçerli tekliflerin standart sapması (σ =__)

Aritmetik ortalamadan standart sapma çıkartılır ve eklenir.

_T ort1- σ _

T ort1+ σ

Aritmetik ortalama değerinin standart sapma kadar aşağısı ve standart sapma kadar yukarısı arasında kalan bölgede yer alan tekliflerin tekrar ortalaması alınmak suretiyle, ikinci aritmetik ortalama bulunur.

T i : Standart sapma aralığında kalan teklifler : { Ti: (Tort1- σ ≤ Ti ≤ Tort1+ σ)}

_T ort2 : Standart sapma aralığında kalan tekliflerin (Ti) aritmetik ortalaması (Tort2= ___)

Hesaplanan ikinci aritmetik ortalama yaklaşık maliyete bölünmek suretiyle (C) değeri elde edilir.

_C : T ort2/YM _

(C) değeri aşağıdaki eşitliklerin ilgili olanında yerine konularak (K) değeri bulunur.

_C < 0,60 → ___

0,60 ≤ C ≤ 1,00 → __

_C > 1,00 → ___

Sınır değer aşağıdaki eşitlikten bulunur:

SD (Sınır değer) =__

45.1.1.1. Sınır değer eşitliğinde yer alan (N), “sınır değer katsayısı”nı temsil etmekte olup bu katsayı, 29/12/2005 tarih ve 26038 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yapım İşlerinde İş Deneyiminde Değerlendirilecek Benzer İşlere Dair Tebliğ’de yer alan “Üstyapı (Bina) Grubu İşler”, “Elektrik İşleri”, “Mekanik Tesisat İşleri” ve “Telekomünikasyon ve Otomasyon İşleri” grubundaki yapım işleri ile bu işlerle ilgili tamamlama, onarım, sondaj, yıkma, güçlendirme ve montaj işlerinde (1,00), diğer yapım işlerinde (1,20)’dir. İhale konusu yapım işinin kapsamında farklı katsayılara tabi iş kısımlarının bulunması durumunda; sınır değer katsayısı, söz konusu kısımlardan toplam yaklaşık maliyeti içindeki ağırlık oranı en fazla olana göre belirlenir.

45.1.1.2. Gerekli görülmesi durumunda, (45.1.1.1.) maddesi uyarınca belirlenen sınır değer katsayıları yerine;

a) Mevzuatı uyarınca kendisine yapım işi yaptırma yetkisi verilen bakanlıklar tarafından, bakanlık merkez ve taşra teşkilatı ile bağlı, ilgili veya ilişkili olan idareleri için,

b) Bayındırlık ve İskân Bakanlığı tarafından, (a) bendinde sayılan idareler dışındaki idareler için, (1,00) den küçük, (1,20)’den büyük olmamak üzere (N) sınır değer katsayıları belirlenebilir. Bakanlıklar tarafından farklı nitelikteki yapım işleri için (1,00) den küçük, (1,20)’den büyük olmamak kaydıyla farklı katsayılar belirlenmesi de mümkündür. Belirlenen katsayılar, ilanı veya duyurusu 30 Nisan 2011 tarihinden sonra yapılacak ihaleler için geçerli olmak üzere 1-31 Mart 2011 tarihleri arasında Resmî Gazete’de ilan edilir. Gerek görülmesi halinde bu katsayılar, ilanı veya duyurusu ilgili yılın 30 Nisan tarihinden sonra yapılacak ihaleler için geçerli olmak üzere değiştirilerek o yılın 1-31 Mart tarihleri arasında Resmî Gazete’de ilan edilir.

45.1.1.3. İhalede uygulanacak sınır değer katsayısı, ihale ilanı veya davet mektubu ile idari şartnamenin “Diğer hususlar” başlıklı bölümünde belirtilir.

45.1.1.4. Yaklaşık maliyetin % 120’sinin üzerinde ve % 40’ının altındaki teklifler dışında tek geçerli teklif bulunması durumunda; “Tort2” değeri tek geçerli teklife eşittir. Yaklaşık maliyetin % 40 - % 120 aralığında geçerli teklif bulunmaması durumunda; sınır değer yaklaşık maliyetin % 40’ıdır. (45.1.1.) maddesine göre yapılan hesaplama sonucunda sınır değerin yaklaşık maliyetin % 40’ının altında çıkması durumunda sınır değer yaklaşık maliyetin % 40’ı olarak belirlenir.

Sınır değer hesaplanmasında idarelerin faydalanmasına yönelik olarak hazırlanan “Yapım işlerinde sınır değer hesaplama aracı” programına Kurumun (www.kik.gov.tr) internet sayfasından erişilebilir.

45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri

sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek: O-5, O-6, O-7) ve stok tespit tutanağı (Ek: O-8) sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

…..

İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar esas alınarak teklif sunulmuş olmakla birlikte; yukarıda belirtildiği şekliyle liste halinde belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur.

İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir.

45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaraları da belirterek liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı ve stok tespit tutanağı sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

45.1.7. İstekliler tarafından, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait analiz sunulması yerine bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılması kabul edilecektir.

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları için Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenen işçilik rayiçlerinin kullanılmaması durumunda, teklif edilen işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.

45.1.10. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin önemli bileşenlerini;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü,

hususlarında istekliler tarafından belgelere dayalı olarak yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır.

45.1.11. Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojisinin sağlayacağı maliyet avantajının belgelere dayalı olarak açıklanması gereklidir.

45.1.12. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajı, bilgi ve belgelere dayalı olarak açıklanmalıdır.

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada; sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklinin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar,

b. Fiyat teklifleri,

c. Çimento ve demir ürünleri için üreticinin ilan edilmiş fiyat tarifeleri

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

d. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mala ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

e. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

f. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

g. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları (45.1.13.1 – 45.1.13.8) maddelerine göre yapacakları açıklamalar kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan belge ve bilgilerden hiçbiri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda istekli tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer belge ve bilgiler kullanılarak da açıklama yapılabilir. (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir.)

45.1.13.1. Tedarikçi veya imalatçılardan alınan ve birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda proforma faturadaki birim satış tutarı;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

45.1.13.2. İsteklilerce yapılan açıklamalarda; teklifin bir bölümünü oluşturan iş kalemlerine/gruplarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde, fiyat teklifinde belirtilen veya fiyat teklifine göre hesaplanan birim fiyat;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan toplam birim maliyet tutarının,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

İstekli tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin olarak yapılacak açıklamalarda sadece bu işlere ilişkin fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir.

45.1.13.3. İsteklinin teklifine konu çimento veya demir ürünlerine ilişkin açıklamalarında çimento veya demir ürünleri üreticisinin ilan edilmiş fiyat tarifelerini kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir.

45.1.13.4. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilen fiyat tarifelerinde belirtilen fiyatları kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir. (Örnek: Orman Genel Müdürlüğüne bağlı işletmeler tarafından satılan ürünlere ilişkin ilan edilmiş fiyatlar vb.)

45.1.13.4.1. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin fiyat tekliflerini kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) düzenlenmiş fiyat teklifini sunması yeterlidir. (Örnek: Karayolları Genel Müdürlüğü, İl Özel İdareleri, Belediyeler vb.nin sattıkları kum, çakıl, kırmataş vb. mallara ilişkin verdikleri fiyat teklifleri.)

45.1.13.5 İstekli tarafından açıklaması yapılacak girdinin fiyatı, kamu kurum ve kuruluşlarınca ilan edilen ilgili mala ilişkin asgari fiyatlara uygun olması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan asgari fiyatın belgelendirilmesi suretiyle açıklama yapılması yeterlidir. (Örnek: EPDK tarafından il bazında günlük yayımlanan akaryakıt fiyatları vb.)

45.1.13.6. İsteklinin açıklamalarını kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara dayandırması durumunda ihale konusu işte kullanılması öngörülen mala ilişkin ağırlıklı ortalama birim maliyetin veya ağırlıklı ortalama birim satış tutarının belirtildiği “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) sunulacaktır. İsteklilerce teklif edilen tutara ilişkin birim fiyatlar,

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

İsteklinin satışlar üzerinden açıklama yapabilmesi için malın ticareti ile iştigal ediyor olması; maliyete dayalı açıklama yapabilmesi için ise, son geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az yarısı kadar alış yapmış olması gerekmektedir.

İsteklinin son geçici vergi beyanname döneminde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış olması ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) sunmasına gerek bulunmayıp sadece söz konusu satışa ilişkin fatura suretleri ile de belgelendirme yapılabilecektir.

5.1.13.7. İstekliler tarafından yapılan açıklamada; malın ihale tarihi itibariyle stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda, stokta bulunan mala ilişkin “stok tespit tutanağı”nın (Ek-O.8) sunulması zorunludur. Stok tespit tutanağında ilgili malın ağırlıklı ortalama birim maliyeti gösterilecektir. İsteklilerce teklif edilen tutara ilişkin birim fiyatlar, stok tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olamaz. Ayrıca stoklarda olduğu belirtilen söz konusu malın miktarının, ihale konusu işte kullanılacağı belirtilen miktardan az olması halinde eksik kalan miktar için bu Tebliğdeki diğer açıklama yöntemlerine uygun olarak açıklama yapılması gereklidir.

45.1.13.8. İsteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınır. Bu durumda, Vergi Usul Kanununa göre hesaplanan emsal bedeli gösteren ve istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından hazırlanarak imzalanan ve kaşelenen beyanın verilmesi yeterlidir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

45.1.13.9. İstekliler tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamındaki mallara ilişkin olarak stok tespit tutanağı veya proforma fatura ya da fiyat teklifi yerine sadece alış faturası ile açıklamada bulunulması geçerli bir açıklama olarak kabul edilmeyecektir.

45.1.13.10. Proforma fatura ve fiyat tekliflerinin, proforma fatura veya fiyat teklifine konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

45.1.13.11. Maliyet/satış tutarı tespit tutanakları ve stok tespit tutanaklarının; 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununa göre çalışan meslek mensuplarından, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olanlar tarafından düzenlenmesi, bütün belge ve tutanakların her sayfasının taraflar tarafından imzalanarak kaşelenmesi gerekmektedir.

(45.1.13.1) maddesine göre düzenlenen tutanak meslek mensubu ve proforma fatura veren tedarikçi veya imalatçı tarafından, (45.1.13.2) maddesine göre düzenlenen tutanak meslek mensubu ile istekliye fiyat teklifini veren kişi tarafından imzalanarak kaşelenecek ancak bu tutanaklar proforma fatura veya fiyat teklifi ekinde idareye verilmeyecek ve düzenleyen meslek mensubu tarafından muhafaza edilecektir.

(45.1.13.6) maddesine ve (45.1.13.7) maddesine göre düzenlenen tutanaklar ise meslek mensubu ile ihaleye katılan istekli tarafından imzalanarak kaşelenecek ve açıklama ekinde idareye sunulacaktır.

Meslek mensubu proforma fatura veya fiyat teklifi üzerindeki beyanı ile O-5, O-6, O-7 ve O-8 nolu tutanaklardaki beyanlarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine uygunluğundan sorumludur.

Gerekli görülmesi durumunda ihaleyi yapan idare, proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarını, incelemek üzere muhafaza eden meslek mensubundan isteyebilir.

İhale komisyonunun, gerek meslek mensubundan istenen tutanaklar gerekse istekliler tarafından açıklama kapsamında ihale komisyonuna sunulan tutanaklar üzerinde yaptığı inceleme sonucunda sunulan proforma fatura / fiyat teklifi ile bu belgeler arasında uyumsuzluk olduğunu tespit etmesi durumunda teklif reddedilerek uyumsuzluğun niteliğine göre söz konusu belgeler mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilir ve gerekli olması halinde Cumhuriyet Savcılığına bildirim yapılır.

İhale komisyonunca yapılan inceleme sonucunda, yukarıda belirtildiği şekilde bir uyumsuzluk olduğu tespit edilmemekle birlikte, belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumuna ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesi durumunda isteklinin teklifi reddedilmeyecek ancak proforma fatura ve fiyat teklifleri ile maliyet/satış tutarı tespit tutanakları ve stok tespit tutanağı mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilecektir.

45.1.13.12. Maliyet/satış tutarı tespit ve stok tespit tutanaklarının son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi esastır. Ancak son geçici vergi beyanname döneminde, yasal defter ve belgelerde açıklama konusu mal veya hizmetlerle ilgili işlem bulunmaması durumunda, isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin ağırlıklı ortalama birim maliyetin veya ağırlıklı ortalama birim satış tutarının belirtildiği “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) hariç, söz konusu tutanaklar bir önceki geçici vergi beyanname dönemi esas alınarak düzenlenebilir. Son geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.

Örneğin; 11.1.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Ekim-Kasım-Aralık 2009”, 15.7.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Nisan-Mayıs-Haziran 2010” dur.

45.1.13.13. İşletme hesabına göre defter tutuluyor olması durumunda; yukarıda belirtilen tutanaklar, işletme hesabı defteri ve işletme hesap özeti kayıtlarına göre düzenlenecektir.

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.

45.1.15. İtirazen şikayet başvurularına ilişkin olarak Kurum tarafından yapılan incelemede gerekli görülmesi durumunda, proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları, bunları muhafaza eden meslek mensubundan istenebilir. Gerek meslek mensubundan istenen tutanaklar gerekse ihaleyi yapan idare tarafından Kuruma gönderilen belgeler arasında yer alan proforma fatura ve fiyat teklif tutarları ile maliyet/satış tutarı tespit ve stok tespit tutanağında belirtilen maliyet ve satış tutarlarının arasında uyumsuzluk olduğunun veya bu belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumuna ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesi durumunda; proforma fatura ve fiyat teklifleri ile maliyet/satış tutarı tespit tutanakları ve stok tespit tutanağı mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilir ve gerekli olması halinde Cumhuriyet Savcılığına bildirim yapılır.

45.1.16. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak istenen sürede açıklama yapmasına rağmen teklifi reddedilen isteklilerin açıklamalarının yeterli görülmeme nedenlerinin, sadece ilgili madde numaralarına atıf yapılmakla yetinilmeyerek hangi düzenlemeye aykırılık bulunduğu da belirtilmek suretiyle kesinleşen ihale kararının bildirilmesi zorunludur.

45.1.17. İhale süreci devam ederken çeşitli nedenlerle teklif geçerlik süresinin bitmesi ve 4734 sayılı Kanunun 32 nci maddesi uyarınca teklif geçerlik sürelerinin uzatılması yönündeki idare talebini kabul etmeyen isteklilerin bulunması durumunda; yeniden bir sınır değer tespit edilmeyecek ve idarece aşırı düşük teklif sorgulaması, tespit edilen ilk sınır değer dikkate alınarak gerçekleştirilecektir. Ancak; gerek idarece gerek Kurum veya mahkemeler tarafından alınan kararlar çerçevesinde, ihale tarihi itibari ile geçerli olan teklif sayısında değişiklik olması halinde aşırı düşük teklif sınır değerinin geçerli teklifler dikkate alınarak yeniden belirlenmesi gerekmektedir.” açıklamaları yer almaktadır.

İncelenen ihalede, idare tarafından yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri listesinin belirlendiği, söz konusu listenin 42 adet inşaat işleri ile 13 adet tesisat işlerine ait olmak üzere toplam 45 adet iş kaleminden oluştuğu,

İdare tarafından açıklama istenilen iş kalemlerinden 16.036/2, 18.111/11, 18.031/6, 18.211, 18.246/5, 19.955/B, 21.066, 21.065, 19.050/3, 22.081, 23.152, 23.155, 23.243/21, 23.244/A1, 23.244/F1, 24.020, 25.034/1, 25.048/2, 26.191/2, 26.210, 27.528/2, 27.531, 27.578, 27.581, 28.097 poz nolu iş kalemlerine ait analiz formatında analizde yer almasını istediği analiz girdilerinin belirtilmediği, P.005/A, P.008/D, P.029/A, P.030/A, P.035, P.101, P.115 poz nolu iş kalemlerine ait analiz formatında analiz girdilerinin % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan açıklama istenmeyen dahil tüm analiz girdileri ile birlikte miktarlarında belirtildiği, diğer iş kalemlerine ait analiz formatında analiz girdilerinin malzeme ve işçilik olarak belirtildiği,

Tespit edilmiştir.

İhale üzerinde bırakılan Şahin Sıh. Tes. İnş. Nak. Tur. Pet. San. Tic. Ltd. Şti.’nin açıklamalarında; toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin analizleri sunduğu, 16.036/2, 18.111/11, 18.031/6, 18.211, 18.246/5, 19.955/B, 21.066, 21.065, 19.050/3, 22.081, 23.152, 23.155, 23.243/21, 23.244/A1, 23.244/F1, 24.020, 25.034/1, 25.048/2, 26.191/2, 26.210, 27.528/2, 27.531, 27.578, 27.581, 28.097, P.005/A, P.008/D, P.029/A, P.030/A, P.035, P.101, P.115 poz nolu iş kalemlerine ilişkin sunmuş olduğu analizlerde 1 saatlik düz işçi ücretinin 3,41 TL olarak alındığı, oysaki ihale tarihi itibariyle geçerli olan 1 saatlik düz işçi ücretinin 3,54 TL olduğu, diğer taraftan, 152.1103, 107.621, 107.631, 165.685/3, 165.689/3, 216.505 poz nolu iş kalemlerine ilişkin sunulan analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belge sunmadığı, ihale komisyonu tarafından teklif edilen fiyatların 2010 yılı Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Birim Fiyatlarına göre değerlendirildiği, 152.1103 ve 165.689/3 poz nolu iş kalemi dışındaki iş kalemlerine ait fiyatların Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 2010 yılı kar ve genel gider içermeyen birim fiyatlarının üzerinde olduğu, 152.1103 poz nolu iş kalemine ait Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından yayımlanan 2010 yılı kar ve genel gider içermeyen fiyatın 4.210,08 TL olmasına rağmen teklif edilen fiyatın 4.210,00 TL olduğu, 165.689/3 poz nolu iş kalemine ait Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından yayımlanan 2010 yılı kar ve genel gider içermeyen fiyatın 109,32 TL olmasına rağmen teklif edilen fiyatın 106,20 TL olduğu, bununla birlikte teklif edilen fiyatlar kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanan fiyatların üzerinde olsa dahi, isteklilerin hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları gerektiği, ayrıca, P.002, P.008/D, P.066, P.103/a, P.115/h, P.134, Özel.1, Özel.4, E-24, 1002,117, 105.606 poz nolu iş kalemlerine dayanak teşkil edecek nitelikte belge olarak sunulan ve meslek mensubu tarafından onaylanan proforma faturalarda anılan Tebliğin 45.1.13.1 inci maddesi uyarınca yer alması gereken ibarelerin yer almadığı, Özel-M1, Özel-M3, Özel-M5 poz nolu iş kalemlerine dayanak teşkil edecek nitelikte belge olarak sunulan proforma faturaların meslek mensubu tarafından onaylanmadığı tespit edildiğinden, ihale üzerinde bırakılan isteklinin açıklamaları uygun bulunmamıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden; Şahin Sıh. Tes. İnş. Nak. Tur. Pet. San. Tic. Ltd. Şti.’nin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Esasta
Oybirliği, gerekçede oyçokluğu ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ali KAYA

Kurul Üyesi

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

[M1]Yaklaşık Maliyetin hesaplanmasına ilişkin belgeler rapor ekinde sunulacaktır.

GEREKÇEDE KARŞI OY

İncelemeye konu ihalede;

Başvuru sahibinin; “ ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin ekonomik olmadığı, sunmuş olduğu analizlerde yer vermiş olduğu rayiçlerin, birim fiyatların ihale konusu işi kamu ihale mevzuatı ve şartnameye uygun bir biçimde yapmasına yeterli olmadığı, analizlerde yer alan rayiçlerin birim fiyatların kamu ihale mevzuatı gereğince istenilen şartlarla ve belgelerle savunulamayacağı, idarenin yapmış olduğu aşırı düşük değerlendirmesinin mevzuata uygun olamayacağı, özel imalatların birim fiyatlarla savunmasının yapılabilmesinin mümkün olamayacağı ” iddialarınailişkin olarak verilen Kurul Kararında belirtilen değerlendirmeye göre;

Kurul Kararının, ihalenin üzerinde bırakıldığı Şahin Sıh. Tes. İnş. Nak. Tur. Pet. San. Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklamalarına ilişkin bölümünde belirtilen;

” …… ; toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin analizleri sunduğu, 16.036/2, 18.111/11, 18.031/6, 18.211, 18.246/5, 19.955/B, 21.066, 21.065, 19.050/3, 22.081, 23.152, 23.155, 23.243/21, 23.244/A1, 23.244/F1, 24.020, 25.034/1, 25.048/2, 26.191/2, 26.210, 27.528/2, 27.531, 27.578, 27.581, 28.097, P.005/A, P.008/D, P.029/A, P.030/A, P.035, P.101, P.115 poz nolu iş kalemlerine ilişkin sunmuş olduğu analizlerde 1 saatlik düz işçi ücretinin 3,41 TL olarak alındığı, oysaki ihale tarihi itibariyle geçerli olan 1 saatlik düz işçi ücretinin 3,54 TL olduğu, diğer taraftan, 152.1103, 107.621, 107.631, 165.685/3, 165.689/3, 216.505 poz nolu iş kalemlerine ilişkin sunulan analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belge sunmadığı, ihale komisyonu tarafından teklif edilen fiyatların 2010 yılı Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Birim Fiyatlarına göre değerlendirildiği, 152.1103 ve 165.689/3 poz nolu iş kalemi dışındaki iş kalemlerine ait fiyatların Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 2010 yılı kar ve genel gider içermeyen birim fiyatlarının üzerinde olduğu, 152.1103 poz nolu iş kalemine ait Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından yayımlanan 2010 yılı kar ve genel gider içermeyen fiyatın 4.210,08 TL olmasına rağmen teklif edilen fiyatın 4210,00 TL olduğu, 165.689/3 poz nolu iş kalemine ait Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından yayımlanan 2010 yılı kar ve genel gider içermeyen fiyatın 109,32 TL olmasına rağmen teklif edilen fiyatın 106,20 TL olduğu, bununla birlikte teklif edilen fiyatlar kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanan fiyatların üzerinde olsa dahi, isteklilerin hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları gerektiği, ayrıca, P.002, P.008/D, P.066, P.103/a, P.115/h, P.134, Özel.1, Özel.4, E-24, 1002,117, 105.606 poz nolu iş kalemlerine dayanak teşkil edecek nitelikte belge olarak sunulan ve meslek mensubu tarafından onaylanan proforma faturalarda anılan Tebliğin 45.1.13.1 inci maddesi uyarınca yer alması gereken ibarelerin yer almadığı, Özel-M1, Özel-M3, Özel-M5 poz nolu iş kalemlerine dayanak teşkil edecek nitelikte belge olarak sunulan proforma faturaların meslek mensubu tarafından onaylanmadığı tespit edildiğinden, ihale üzerinde bırakılan isteklinin açıklamaları uygun bulunmamıştır.” gerekçeleri ile, ihalenin üzerinde bırakıldığı isteklinin aşırı düşük teklif açıklamaları uygun görülmemiş olup, teklifi değerlendirme dışı bırakılmıştır.

Şahin Sıh. Tes. İnş. Nak. Tur. Pet. San. Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde;

Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.5. maddesinde; “** İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir** . Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek: O-5, O-6, O-7) ve stok tespit tutanağı (Ek: O-8) sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

Örneğin; isteklinin, “150 dozlu demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.001 poz numaralı birim fiyatını (2010 B.F: 97,86 TL) teklif etmesi, “200 dozlu demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.002 poz numaralı birim fiyatının (2010 B.F: 104,00 TL) üzerinde 105,00 TL teklif vermesi, 250 dozlu demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.003 poz numaralı birim fiyatının kar ve genel gider hariç tutarına, (110,13/1,25=88,10 TL) kendi belirlediği % 18 kar ve genel gider karşılığı eklemek suretiyle 103,96 TL (88,10 x 1,18) teklif etmesi ve teklif ettiği söz konusu birim fiyatları aşağıdaki örnek listede gösterildiği şekilde tablo halinde göstermesi durumunda; bu üç iş kalemi için analiz düzenlemesi zorunlu değildir.

Kamu kurum ve kuruluşlarının yayımlanmış birim fiyatları kullanılarak oluşturulan teklif birim fiyat listesi (Örnek)

Sıra No

Poz No

İş kaleminin adı

Kamu kurum ve kuruluş birim fiyatları

Teklif

Birim fiyatı alınan kurum/kuruluş

Kar ve genel gider dahil birim fiyat

Kar ve genel gider hariç birim fiyat

Teklif edilen kar ve genel gider

Teklif edilen birim fiyat

(TL)

(TL)

(TL)

(TL)

1

16.001

150 dozlu demirsiz beton

Bayındırlık ve İskan Bakanlığı

97,86

97,86

2

16.002

200 dozlu demirsiz beton

Bayındırlık ve İskan Bakanlığı

104,00

105,00

3

16.003

250 dozlu demirsiz beton

Bayındırlık ve İskan Bakanlığı

110,13

88,10

15,86

103,96

…

…

…

…

İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar esas alınarak teklif sunulmuş olmakla birlikte; yukarıda belirtildiği şekliyle liste halinde belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur.

İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir.”,

45.1.9. maddesinde;“İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları içinBayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenen işçilik rayiçlerinin kullanılmaması durumunda , teklif edilen işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.”,

Açıklamasına yer verilmiştir.

İncelemeye konu ihaleye ilişkin yaklaşık maliyetin, idarece kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanan 2010 yılına ilişkin birim fiyatlar/rayiçlerin esas alınarak hesaplandığı ve ihalenin 16.03.2011 tarihinde yapıldığı anlaşılmıştır.

İhale tarihi olan 16.03.2011 tarihi itibariyle kamu kurum ve kurulularına ilişkin 2011 yılı birim fiyatları henüz yayınlanmış olmakla birlikte, isteklinin analiz sunmadığı iş kalemlerine ilişkin 2010 yılı birim fiyatlarında kullanılan işçilik saat ücretleri kabul edilir iken, Şahin Sıh. Tes. İnş. Nak. Tur. Pet. San. Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük açıklamalarının elenme gerekçeleri içinde yer alan, sunduğu analizlerindeki işçilik rayiçlerinin, 01.01.2011-30.06.2011 tarihleri arasında geçerli olan saatlik ücretini yansıtmadığı gerekçesiyle de ile değerlendirme dışı bırakılmıştır.

Kurul Kararının Şahin Sıh. Tes. İnş. Nak. Tur. Pet. San. Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklamasının uygun görülmeme gerekçeleri içinde yer alan; “ açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin analizleri sunduğu, 16.036/2, 18.111/11, 18.031/6, 18.211, 18.246/5, 19.955/B, 21.066, 21.065, 19.050/3, 22.081, 23.152, 23.155, 23.243/21, 23.244/A1, 23.244/F1, 24.020, 25.034/1, 25.048/2, 26.191/2, 26.210, 27.528/2, 27.531, 27.578, 27.581, 28.097, P.005/A, P.008/D, P.029/A, P.030/A, P.035, P.101, P.115 poz nolu iş kalemlerine ilişkin sunmuş olduğu analizlerde 1 saatlik düz işçi ücretinin 3,41 TL olarak alındığı, oysaki ihale tarihi itibariyle geçerli olan 1 saatlik düz işçi ücretinin 3,54 TL olduğu, ” değerlendirmesine ilişkin olarak;

Anılan istekli tarafından kamu kurum ve kuruluşlarının 2010 yılı birim fiyatları kullanılarak aşırı düşük açıklaması yapılan iş kalemleri imalatlarına ilişkin analiz sunmadıkları birim fiyatların içeriğindeki 3,41 TL olan işçilik saat ücretinin yukarda aktarılan Tebliğ hükmü gereğince kabul edilmesine karşın, aynı isteklinin kamu kurum ve kuruluşlarının birim fiyatları dışında yaptığı açıklamalardaki işçilik ücretinin, ihale tarihi itibariyle geçerli olan 1 saatlik düz işçi ücreti olan 3,54 TL’nin altında kalması nedeniyle değerlendirme dışı bırakılması mevzuata aykırılık içermektedir.

Ancak, anılan Kurul kararında yer alan bu husus tekliflerin değerlendirilmesinde ve aşırı düşük teklif açıklamasının kabulünde çelişkiye yol açmaktadır. İdarece yapılan yaklaşık maliyet hesaplamasında 2010 yılı birim fiyatları esas alınırken, her bir iş kalemini oluşturan birim fiyatların analizleri incelendiğinde, analiz girdileri içerisinde yer alan ve fiyatı oluşturan düz işçi saatlik ücretinin 2010 yılı rayiçlerinde yer alan bedel (3,41 TL/saat) olduğu görülecektir. Buna karşın istekliler tarafından yapılan açıklamalarda, iş kaleminin bir paket yani yayınlanmış birim fiyat şeklinde sunulduğunda, o paket içinde yer alan bileşenlerden birisinin de (malzeme, makine, işçilik, vb. gibi) saatlik işçilik ücreti olduğu ve 2010 yılı Bayındırlık ve İskân Bakanlığının yayımlamış olduğu rayiçlerin esas alındığının görüleceği, ancak iş kalemine ilişkin analiz sunması nedeniyle ve analizin bileşenlerini oluşturan alt analizde de işçilik gideri olarak daha önce paket halinde kullandığı Bayındırlık Bakanlığı 2010 yılı birim fiyatlarına belirlenmesine esas işçilik ücretini kullanamamasının hukuka uyarlığı bulunmadığı gibi sözleşmenin uygulanması aşamasında da sorun yaratacaktır.

Bir başka anlatımla, istekliler tarafından teklif bedelini oluşturan birtakım imalatlara ilişkin yapılan aşırı düşük açıklamalarında, teklif fiyatlarını kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlamış birim fiyatların kârlı ve/veya kârsız tutarını veya bu kârsız tutara isteklinin belirlediği miktarda kâr ekleyerek oluşturduğu fiyatların geçerli kabul edilmesine rağmen, aynı fiyatlara ilişkin aşırı düşük teklif açıklamasında, istekli tarafından fiyatların alt analizlerde açık olarak gösterilmesi durumunda kabul edilmemesinde hukuka uyarlık bulunmamaktadır. Başka bir ifadeyle; 2010 Yılı Birim Fiyatı içerisinde yer alan saatlik işçilik rayici olan 3,41 TL/saat kabul edilir iken, bu teklif fiyatlara ilişkin olarak, istekliler tarafından oluşturulan alt analizlerdeki işçilik fiyatının 3,54 TL/saat ten aşağı olamaz demenin, hukuka uyarlılığı bulunmamaktadır. Böyle bir uygulamanın varlığı halinde, bir ihalede iki farklı fiyatta iki farklı işçilik ücreti olacağından, sözleşmenin uygulaması sırasındaki yeni fiyat uygulamalarında, yüklenici ile idare arasında sorunların çıkacağı aşikardır.

Kaldı ki, anılan Tebliğin 45.1.9 maddesinde; iş kalemlerine ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları için Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenen işçilik rayiçlerinin kullanılmaması durumunda , teklif edilen işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz açıklamasına yer verilmiş olup, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından, idarece açıklama istenilen iş kalemleri içinde yer alan tüm işçilik girdilerine (düz işçi, duvarcı ustası, soğuk demirci ustası, yağcı, formen gibi) ilişkin olarak, analiz ve alt analizlerde 3,41 TL teklif edildiği, söz konusu bedelin, Bayındırlık ve İskân Bakanlığı tarafından 2010 yılına ait düz işçi için belirlenen rayiç ücret olduğu ve 2010 yılı ikinci yarısı için yürürlükte bulunan saatlik asgari ücretin (3,38 TL) üzerinde olduğu anlaşılmıştır.

Anılan Tebliğ açıklamasından da anlaşılacağı üzere, istekliler tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında, idarece açıklanması istenilen iş kalemine ilişkin olarak, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatların kullanılması durumunda (Kâr hariç veya Kâr ilave edilerek) analiz düzenlemelerinin zorunlu olmadığı, analiz düzenlenmesinin zorunlu olduğu hallerde de iş kalemini oluşturan bileşenlerin miktarlarında eksiltme yapmamak koşuluyla, kamu kurum ve kuruluşlarının birim fiyatlarından yararlanılabileceği, dolayısıyla iş kaleminin bileşenlerini oluşturan alt analizlerde, işçilik ücretleri olarak 2010 yılı birim fiyatlarında kullanılan işçilik ücretlerinin kullanılmasının yerinde olduğu, anılan Kurul kararının aksine gerek aşırı düşük teklif açıklamasının değerlendirilmesinde, gerek sözleşmenin uygulanmasında, gerek isteklilerce aşırı düşük teklif açıklamasında, gerekse de eşit muamele açısından uygulama birliğinin sağlanacağı değerlendirildiğinden, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin yapmış olduğu aşırı düşük teklif açıklamasının işçilik unsuru yönünden mevzuata uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle; inceleme konusu ihaleye ilişkin Kararda yer alan aşırı düşük açıklamalara ilişkin yukarıda yer alan tespit dışındaki diğer tespitlere ve karara katılmakla beraber; Şahin Sıh. Tes. İnş. Nak. Tur. Pet. San. Tic. Ltd. Şti. teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına ilişkin olarak anılan kararda yer alan, açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin analizleri sunduğu, 16.036/2, 18.111/11, 18.031/6, 18.211, 18.246/5, 19.955/B, 21.066, 21.065, 19.050/3, 22.081, 23.152, 23.155, 23.243/21, 23.244/A1, 23.244/F1, 24.020, 25.034/1, 25.048/2, 26.191/2, 26.210, 27.528/2, 27.531, 27.578, 27.581, 28.097, P.005/A, P.008/D, P.029/A, P.030/A, P.035, P.101, P.115 poz nolu iş kalemlerine ilişkin sunmuş olduğu analizlerde 1 saatlik düz işçi ücretinin 3,41 TL olarak alındığı, oysaki ihale tarihi itibariyle geçerli olan 1 saatlik düz işçi ücretinin 3,54 TL olduğu ” gerekçesinin anılan isteklinin aşırı düşük teklif aşamasında elenme gerekçesi olmaması, aksine söz konusu açıklamanın kabul edilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle, “ düzeltici işlem belirlenmesine” ilişkin karara katılıyorum.

Abdullah DÜNDAR

Kurul üyesi