KİK Kararı: 2011/UY.II-1358

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2011/031
Gündem No : 73
Karar Tarihi : 18.04.2011
Karar No : 2011/UY.II-1358
BAŞVURU SAHİBİ:
Ayşe Emiroğlu , Cedidiye Mahallesi Necip Güney Sokak Erişen İş Hanı No: 202 Kat: 2 Düzce

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Düzce İl Özel İdaresi Plan Proje Yatırım ve İnşaat Müdürlüğü, Şerefiye Mah. Şht. Ruhsar Cad. Düzce

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2011/4943 İhale Kayıt Numaralı "Düzce İli Gümüşova İlçesine 24 Derslikli İlköğretim Okulu Yapım İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

14.04.2011 tarih ve B.07.6.KİK.0.71.00.00-101.04-.Y.[09.71].(0199)./2011-25E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Düzce İl Özel İdaresi Genel Sekreterliği Plan Proje Yatırım ve İnşaat Müdürlüğü tarafından 08.02.2011 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Düzce İli Gümüşova İlçesine 24 Derslikli İlköğretim Okulu Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Ayşe Emiroğlu’nun 17.03.2011 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 22.03.2011 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 28.03.2011 tarih ve 16492 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 28.03.2011 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle; İhale üzerinde kalan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında eksiklikler olabileceği, söz konusu isteklinin teklif ettiği fiyatla ihale konusu işin yapılamayacağı, kendi teklif fiyatlarının ise sınır değerin hemen üstünde olup, ihale konusu işin yapılabileceği fiyat olduğu iddialarına yer verilmiştir.

A- Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

Başvuru sahibinin iddiasına ilişkin olarak:

Başvuru konusu ihaleye ait idari şartnamenin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2 nci maddesinde ihalenin adı, “Düzce İli Gümüşova İlçesine 24 derslikli ilköğretim okulu yapım işi” olarak belirlenmiştir.

İhale komisyonunca tekliflerinin aşırı düşük olduğu belirlenen, ihale üzerinde bırakılan isteklinin de aralarında bulunduğu beş istekliye hitaben yazılan 08.02.2011 tarihli yazıda; “…Yürürlükteki Kamu İhale Genel Tebliğinin 45. maddesi kapsamında; yapı yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler, yapım işinde kullanılacak avantajlı şartlar, teklif edilen yapım işinin özgünlüğü, stok malzeme var ise fatura örnekleri ile muhasebe kayıtlarını, firmanızca verebileceğiniz diğer koşullar ile teklifinizi oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatları ile bu fiyatlara ilişkin idarenin tanımladığı yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatlarına uygun analizler ve teklif bedelini gösteren hesap cetvelini ayrıntılı bir şekilde açıklamasını yazılı olarak…” denilmek suretiyle söz konusu isteklilerin 22.02.2011 salı günü mesai bitimine kadar aşırı düşük teklif açıklamalarını idareye sunmaları istenilmiştir.

18.02.2011 tarihli yazıda ise; 08.02.2011 tarihli yazı ile aşırı düşük teklif açıklaması sunmaları istenilen isteklilere sehven iş grupları listesi ile analiz listelerinin verilmediği, söz konusu listelerin yazı ekinde gönderildiği ve savunma verme süresinin 28.02.2011 olarak değiştirildiği belirtilmektedir.

Kamu İhale Genel Tebliğinin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere İdarece yapılacak işlemler” başlıklı 38 inci maddesinde; “38.1. İdare, yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında her bir iş kalemi/grubunun yaklaşık maliyete oranını tespit edecektir. Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemleri/grupları tutarlarının büyükten küçüğe sıralandığı ve oranların kümülatif toplamının da gösterildiği “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” ile iş kalemleri/gruplarına ait ayrıntılı analizler ve analiz girdilerinin tutarları itibarıyla küçükten büyüğe sıralanmış halini gösteren “sıralı analiz girdileri tablosu” hazırlanarak yaklaşık maliyet hesap cetveli kapsamında ihale onay belgesine eklenecektir...” açıklaması,

Bahse konu Tebliğin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45 inci maddesinde;

“…45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

_45.1.2.2. …Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz. _

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

45.1.3….Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

…

sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

…

b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek: O-5, O-6, O-7) ve stok tespit tutanağı (Ek: O-8) sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

…

İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar esas alınarak teklif sunulmuş olmakla birlikte; yukarıda belirtildiği şekliyle liste halinde belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur.

İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir.

45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaraları da belirterek liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı ve stok tespit tutanağı sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

45.1.7. İstekliler tarafından, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait analiz sunulması yerine bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılması kabul edilecektir.

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları için Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenen işçilik rayiçlerinin kullanılmaması durumunda, teklif edilen işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.

…

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada; sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklinin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar,

b. Fiyat teklifleri,

c. Çimento ve demir ürünleri için üreticinin ilan edilmiş fiyat tarifeleri

_ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş _

_ fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,_

d. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mala ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

e. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

f. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

g. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları (45.1.13.1 – 45.1.13.8) maddelerine göre yapacakları açıklamalar kapsamında sunacaklardır.

…

45.1.13.1. Tedarikçi veya imalatçılardan alınan ve birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda proforma faturadaki birim satış tutarı;

…

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,altında olamaz.

…

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

45.1.13.2. İsteklilerce yapılan açıklamalarda; teklifin bir bölümünü oluşturan iş kalemlerine/gruplarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde, fiyat teklifinde belirtilen veya fiyat teklifine göre hesaplanan birim fiyat;

_a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan toplam birim maliyet tutarının, _

_b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında _

(Ek-O.6) yer alan ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,altında olamaz.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

…

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.” açıklamaları yer almaktadır.__

İdarenin 18.02.2011 tarihli yazısının eki olan sıralı iş grupları listesinde, yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren ve bu oranın aşılmasına neden olan toplam 31 iş kaleminin belirlendiği, çevre düzenlemesi iş grubunda yer alan 4 adet iş kaleminin inşaat iş grubunda da yer aldığı ve açıklama yapılması istenilen söz konusu 31 iş kalemi için sıralı analiz girdileri listesinde 27 adet analiz örneği belirlendiği görülmektedir.

İhale uhdesinde bırakılan isteklinin ihale işlem dosyasında yer alan 28.02.2011 tarihli aşırı düşük teklif açıklamasında; bir adet giderler açılımı tablosu, iş gruplarının maliyetteki oranlarına ilişkin tablo, sıralı analiz listesi, kesin mizan, metraj listesi, iş kalemleri pursantajlarına ilişkin liste, 23 adet analiz, 7 adet proforma fatura, 50 adet fatura, Cakar Elek. Elekt. İnş. Tic. Ltd. Şti. tarafından düzenlenen 31.07.2010-31.12.2010 dönemine ilişkin muavin defter, anılan firma adına düzenlenen 30.11.2010 tarihli fiş listesi ve bir adet fiyat teklifi bulunmaktadır.

Bahse konu isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında yer alan 23 adet analiz incelendiğinde; 19.055/C1 pozlu inşaat iş kalemine ilişkin mükerrer (2 adet) analiz sunulduğu, idarenin sıralı analiz girdileri listesinde belirtilen 27 analize göre, elektrik tesisatına ilişkin 904.223, sıhhi tesisata ilişkin 105-612, kalorifer tesisatına ilişkin 192-262/A ile inşaat iş kalemine ilişkin 18.465/3 ve 27.581/MK poz numaralı 5 adet analizin eksik olduğu tespit edilmiştir.

İhale üzerinde bırakılan isteklinin, idarece hazırlanan sıralı iş kalemleri/grupları listesinde açıklama istenilecek 31 adet iş kalemi arasında sayılan, 904.223 poz numaralı elektrik tesisatı iş kalemine, 105-612 poz numaralı sıhhi tesisat iş kalemine ve 192-262/A poz numaralı kalorifer tesisatı iş kalemine ilişkin analiz (veya montaj ve malzeme bedelini ayrı ayrı gösteren bir açıklama) sunmadığı belirlenmiştir.

Mezkûr istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında inşaat iş kalemlerine ilişkin metraj listesi sunulduğu görülmektedir. Söz konusu listedeki iş kalemlerine ilişkin miktarlar ile idarece hazırlanan yaklaşık maliyet hesap cetvelinde öngörülen miktarlar karşılaştırıldığında; 25.004/1 poz numaralı “yeni ahşap, kapı, pencere camekan, bölme, möble yüzlerinin iki kat sentetik boya ile boyanması” iş kalemi dışında bütün iş kalemleri miktarlarının idarece belirlenen miktarlardan daha az olduğu görülmektedir. (Örneğin; 23.241/A poz numaralı “Plastik doğrama imalatı yapılması ve yerine konulması” iş kalemine ilişkin idarece yaklaşık maliyet hesap cetvelinde öngörülen miktar 4.123,403 kg iken, bahse konu isteklinin metraj listesinde yazılı miktarın 3.137,160 kg olduğu; 25.048/2 poz numaralı “Saten alçılı yüzeylere astar çekilerek iki kat su bazlı mat plastik boya yapılması” iş kalemine ilişkin idarece yaklaşık maliyet hesap cetvelinde öngörülen miktar 6.915,453 m² iken, bahse konu isteklinin metraj listesinde yazılı miktarın 4.299,118 m² olduğu ve 27.501/A poz numaralı “250/300 çimento dozlu harçla düz sıva yapılması” iş kalemine ilişkin idarece yaklaşık maliyet hesap cetvelinde öngörülen miktar 1.717,712 m² iken, bahse konu isteklinin metraj listesinde yazılı miktarın 1.161,954 m² olduğu vs.).

Söz konusu isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında idareye sunduğu 23 adet analiz incelendiğinde, bahse konu analizlerin çoğunda; idarece hazırlanan analiz formatında belirtilen açıklama istenilmeyen, fakat analizde gösterilmesi gereken analiz girdilerinin belirtilmediği gibi açıklama istenilen malzeme veya işçilik analiz girdilerinin de ayrı ayrı açıklanmadığı; yalnızca “malzeme” ve “işçilik” başlığı altında tek veya birkaç analiz girdisine indirgenerek gösterildiği tespit edilmiştir (Örneğin, 23.241/A, 23.244/F1, 27.528/3, 21.210, 21.017/1, 25.048/1A, 18.211, 19.055/C1, 17.155/MK, 27.531/MK, MSB.805/A, 16.035/2/MK poz numaralı analizler). Bu bakımdan ihale üzerinde bırakılan isteklinin analizleri idarece hazırlanan analiz formatına uygun olmadığı için bu durumun mevzuata aykırılık teşkil ettiği sonucuna varılmıştır.

Ayrıca, söz konusu istekli tarafından sunulan analizler arasında bulunan 25.048/2 pozundaki “kireç” malzemesine ait tutarın 0,44 TL olması gerekirken, 0,42 TL olarak hesaplandığı ve anılan poz numaralı iş kaleminin tutarının 1,96 TL olması gerekirken, analizde ve hesap cetvelinde 2 TL olarak belirtildiği; 21.210 pozundaki “çam kerestesi” malzemesine ait tutarın 9,70 TL olması gerekirken 8,13 TL olarak hesaplandığı ve anılan poz numaralı iş kaleminin tutarının 18,1 TL olması gerekirken, analizde ve hesap cetvelinde 15 TL olarak belirtildiği; 16.035/2/MK pozundaki “hazır beton” malzemesine ait tutarın 64,89 TL olması gerekirken, 63,00 TL olarak hesaplandığı ve anılan poz numaralı iş kaleminin tutarının 82,19 TL olması gerekirken, analizde ve hesap cetvelinde 78 TL olarak belirtildiği tespit edilmiştir. Bu bakımdan, 21.210 ve 16.035/2/MK poz numaralı iş kalemlerine ilişkin analizlerdeki hesaplama hatalarının düzeltilmesi sonucu bulunan tutarlar, analizlerdeki ve hesap cetvelindeki tutarlardan yüksek olduğu için bu durumun mevzuata aykırılık teşkil ettiği sonucuna varılmıştır.

Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan 23.241/A ile 23.244/F1 poz numaralı iş kalemlerine ait analizlerde işçilik girdisinin ayrıca belirtilmediği, “malzeme” üst başlığı altında; “…malzeme ve işçilik dahil fiyatı” olarak belirtildiği; 21.054 ve MSB.805/A poz numaralı analizlerde ise idarenin analiz formatına aykırı bir biçimde işçilik gideri için herhangi bir bedel öngörülmediği ve 27.535/MK ve 23.244/A1 poz numaralı iş kalemlerine ilişkin analizlerde, 2011 yılının ilk altı ayı için öngörülen 3,54 TL tutarındaki saatlik asgari ücrete eşit olan 01.507 poz numaralı “birinci sınıf usta” işçilik girdisi dışında diğer işçilik girdilerine ilişkin birim fiyatların, ilgili kamu kurum veya kuruluşunca ilgili iş kalemi içerisinde yer alan işçilik için belirlenen ücretten ve 2011 yılının ilk altı ayı için 3,54 TL olarak belirlenen saatlik asgari ücretten düşük olduğu görülmektedir. Bu durumun mevzuata aykırılık teşkil ettiği sonucuna varılmıştır.

Ayrıca 27.535/MK ve 23.244/A1 poz numaralı iş kalemlerine ilişkin analizler dışındaki diğer analizlerde işçilik biriminin “saat” olarak değil, “m²” , “m³” veya “ton” olarak belirtildiği görülmektedir. Bu bakımdan, bahse konu analizlerdeki işçilik girdilerinin ilgili kamu kurum veya kuruluşu tarafından ilgili iş kalemi içerisinde yer alan işçilik için belirlenen ücrete ve 2011 yılının ilk altı ayı için 3,54 TL olarak belirlenen saatlik asgari ücrete uygun olup olmadığı tespit edilememektedir.

İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunduğu 23 adet analizden, 27.528/3 ve 18.211 poz numaralı analizler dışındaki analizlerde kâr ve genel giderler hariç birim fiyatların, idarece ve ilgili kamu kurum veya kuruluşunca öngörülen kâr ve genel giderler hariç birim fiyatın altında olduğu görülmektedir. Bu bakımdan, Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.13 üncü maddesine göre analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgelerin idareye sunulması gerekmektedir. Ancak, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunduğu 7 adet proforma faturada yer alan malzemelerin nitelik itibariyle, bahse konu istekli tarafından belgelendirilmesi gereken analizlerdeki maliyet bileşenlerinin tümünü karşılamadığı anlaşılmıştır. Bu durumun mevzuata aykırılık teşkil ettiği sonucuna varılmıştır.

Söz konusu isteklinin aşırı düşük açıklaması kapsamında idareye sunduğu, Uçarlar İnşaat Malzemeleri ve Nakliyat Taah. Tic. San. Ltd. Şti. tarafından düzenlenen, çimento, tuğla, inşaat kireci, inşaat demiri ve kiremit malzemelerine ilişkin 05.02.2011 tarihli proforma fatura üzerinde,__ satışlar üzerinden açıklama yapılması halinde, Kamu İhale Genel Tebliğinin yukarıda aktarılan 45.1.13.1 inci maddesinde belirtilen; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” şeklindeki SMMM beyanının bulunmadığı görülmektedir.__

Mevzuat gereği proforma fatura üzerinde bulunması zorunlu olan söz konusu ibare; Karakaya Mermer ve PVC Doğrama-Recep Karakaya tarafından düzenlenen ve üzerinde düzenlenme tarihi belirtilmeyen, plastik doğrama malzemesine ilişkin proforma faturada; anılan firma tarafından düzenlenen, mermer ile kaplama vs. yapılmasına ilişkin 03.02.2011 tarihli proforma faturada; Kandemir Ticaret tarafından düzenlenen, mantolama takım, plastik boya, saten alçı, granit, çimento ve dış cephe boyası malzemelerine ilişkin 05.02.2011 tarihli proforma faturada; Koç İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından düzenlenen, hazır beton malzemesine ilişkin 05.02.3011 tarihli proforma faturada; Karslıoğlu Panjur-Ömer Karslıoğlu tarafından düzenlenen, alüminyum, merdiven korkuluğu ve plastik doğrama malzemesine ilişkin 05.02.2011 tarihli proforma faturada ve Cakar Elek. Ltd. Şti. tarafından düzenlenen, elektrik tesisatı malzemelerine ilişkin 03.02.2011 tarihli proforma faturada da bulunmamaktadır. Bu durumun mevzuata aykırılık teşkil ettiği sonucuna varılmıştır.

İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük açıklaması kapsamında idareye sunduğu, Konfor Doğalgaz Mühendislik San. Ve Tic. Ltd. Şti.’ye ait, “duvar tipi doğalgaz yakıtlı kazan ve su deposu” iş kalemine ilişkin fiyat teklifi üzerinde, teklifin bir bölümünü oluşturan iş kalemlerine/gruplarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde ve satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, Kamu İhale Genel Tebliğinin yukarıda aktarılan 45.1.13.2 nci maddesinde yer alan;“Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” şeklindeki ibarenin bulunmadığı görülmektedir. Bu durumun da mevzuata aykırılık teşkil ettiği sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla; ihale uhdesinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığı tespit edilmiş olup, idarenin söz konusu isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olduğu şeklindeki değerlendirmesinin yerinde olmadığı ve bahse konu isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:

a) 02.03.2011 tarihli ihale komisyonu kararında, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olduğu belirtilen Akser İnş. Teks. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklamasına ilişkin 28.02.2011 tarihli yazısında; “… Müdürlüğünüzce verilen teklif sorgulamasına esas olan % 80’lik iş kalemlerinde, 5 adet pozun ayrıntılı analizinin yapıldığı, diğer pozların ve % 20’lik sıralı iş kalemleri dahil Bayındırlık ve İskan Bakanlığı 2010 birim fiyatlardan tenzilat yapılarak, piyasadan teklif toplanarak ve tüm pozlara müteahhitlik karı ve genel giderler dahil edilerek teklif birim fiyatlar oluşturulmuş, teklif maliyetimiz oluşturulmuştur. Gümüşova 24 derslikli ilköğretim okul binası yapım işinde teklifimiz yaklaşık maliyete göre %28 tenzilat yapıldığı, yasadaki %25 müteahhitlik karına yakın olduğu ve yapılan 5 adet analizde, piyasa şartlarında firmamızın temin edeceği ihale şartnamesine uygun malzeme alımları sayesinde inşaat maliyetinin düşürüldüğü görülmektedir…” ifadesi yer almaktadır.

Bahse konu isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında; genel maliyet icmal tablosu, maliyet hesap cetveli, kamu kurum ve kuruluşlarının yayımlanmış birim fiyatları kullanılarak oluşturulan teklif birim fiyat listesi, 5 adet analiz, 2 adet yardımcı analiz, 11 adet fiyat teklifi yazısı ve 7 adet fatura sunduğu görülmektedir.

Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan, kamu kurum ve kuruluşlarının yayımlanmış birim fiyatları kullanılarak oluşturulan teklif birim fiyat listesinde, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı ile MSB.805/A poz numaralı inşaat iş kalemine ilişkin Milli Savunma Bakanlığının 2010 yılına ait yayımlanmış birim fiyatlarının kullanıldığı görülmektedir. Ancak söz konusu birim fiyatların %25 müteahhitlik kârı ve genel giderler hariç tutarının, bahse konu listede olması gerekenden daha düşük bir tutarda hesaplandığı ve bu tutar üzerine firma tarafından öngörülen kâr ve genel gider karşılığı eklenerek teklif birim fiyatına ulaşıldığı anlaşılmıştır. (Örneğin; 18.465/3 numaralı pozda Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenen birim fiyat 25,61 TL’dir. Söz konusu birim fiyattan % 25 oranındaki kâr ve genel gider karşılığı tutar çıkartıldığında elde edilen tutar 20,48 TL olmaktadır. Ancak bahsi geçen istekli tarafından kâr ve genel hariç olarak belirlenen tutar 19,21 TL’dir. Anılan isteklin öngördüğü ve kâr ve genel gider karşılığı olan 0,19 TL zikredilen tutara eklendiğinde elde edilen meblağ 19,40 TL olmaktadır ki bu tutar resmi kurum tarafından belirlenen kâr ve genel giderler hariç tutarın dahi altındadır. Dolayısıyla bu iş kalemi için de analiz sunulması gerekirken sunulmadığı tespit edilmiştir. Ayrıca 19.055/C1, 21.011, 23.014, 23.015 vb. poz numaralı iş kalemlerinde aynı aykırılık bulunmaktadır.). Bu durumun mevzuata aykırılık teşkil ettiği sonucuna varılmıştır.

Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan 11 adet fiyat teklifi yazısının hiç birinde teklifin bir bölümünü oluşturan iş kalemlerine/gruplarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde ve satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, Kamu İhale Genel Tebliğinin yukarıda aktarılan 45.1.13.2 nci maddesinde yer alan;“Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” şeklindeki ibarenin bulunmadığı görülmektedir. Bu durumun mevzuata aykırılık teşkil ettiği sonucuna varılmıştır.

b) 02.03.2011 tarihli ihale komisyonu kararında aşırı düşük teklif açıklamasının uygun görüldüğü ve teklifinin geçerli olduğu belirtilen Eser Orman Ürünleri Gıda San. ve Dış Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklamasına ilişkin 28.02.2011 tarihli yazısında; “…Yürürlükteki Kamu İhale Genel Tebliğinin 45. maddesi hükümlerine göre hazırlamış bulunduğumuz açıklamamız (İş kalemleri ve iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatlar ile bu fiyatlara ilişkin idarenin tanımladığı yapım şartlarına göre 18.02.2011 tarihli yazınızla verilen analiz formatına uygun analizler ve teklif bedelini oluşturan hesap cetveli ile bunlara ait teklif alma yazıları) ekte sunulmuştur…” ifadesi yer almaktadır.

Bahse konu isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında; hesap cetveli icmal tablosu, hesap cetveli, 27 adet analiz ve 7 adet fiyat teklifi yazısı sunduğu görülmektedir.

Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan, 18.465/3 poz numaralı inşaat iş kalemine ilişkin analiz içerisinde yer alan 04.626/05B poz numaralı “3 mm plastomer esaslı cam tülü taşıyıcılı örtü” adlı malzeme girdisine ilişkin birim fiyatın 3,13 TL; 04.626/06A poz numaralı “3 mm plastomer esaslı polyester keçe taşıyıcılı örtü” adlı malzeme girdisine ilişkin birim fiyatın ise 3,60 TL olduğu belirtilmektedir. Söz konusu malzeme girdilerine ilişkin Hayat Orm. Ürün. San ve Tic. Ltd. Şti. tarafından düzenlenen 26.02.2011 tarihli fiyat teklifinin sunulduğu görülmektedir. Ancak söz konusu fiyat teklifinde 04.626/05B poz numaralı malzeme girdisinin birim fiyatının 31,25 TL; 04.626/06A poz numaralı malzeme girdisinin birim fiyatının ise 36,00 TL olarak belirlendiği görülmektedir. Bu bakımdan bahse konu analiz ile fiyat teklifi arasında çelişki olduğu anlaşılmaktadır. Bu durumun mevzuata aykırılık teşkil ettiği sonucuna varılmıştır.

Belirtilen aykırılık haricinde söz konusu istekli tarafından sunulan 27 adet analiz içerisindeki 22 adet analizde “düz işçi” nin saatlik birim fiyatının 3,41 TL olarak belirtildiği görülmüştür. Lakin ihale tarihinin 08.02.2011 olduğu dikkate alındığında, 2011 yılının ilk altı ayı için 3,54 TL olarak belirlenen saatlik asgari ücrete uygun olmadığı tespit edilmiştir. Bu durumun da mevzuata aykırılık teşkil ettiği sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle; idarenin söz konusu iki isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olduğu şeklindeki değerlendirmesinin yerinde olmadığı ve anılan isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği neticesine ulaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihale üzerinde bırakılan istekli Halil Kılıç ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olduğu belirtilen istekli Akser İnş. Teks. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olduğu belirtilen istekli Eser Orman Ürünleri Gıda San. ve Dış Tic. Ltd. Şti.’ nin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Esasta
Oybirliği gerekçede oy çokluğu ile karar verildi.

Dr. Hasan GÜL

Başkan****

Ali Kemal AKKOÇ

II. Başkan****

Ali KAYA

Kurul Üyesi****

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi****

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi****

Kazım ÖZKAN

Kurul Üyesi****

Adem KAMALI

Kurul Üyesi****

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi****

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi****

GEREKÇEDE KARŞI OY

İncelemeye konu ihalede;

Başvuru sahibi tarafından, ihale üzerinde bırakılan isteklinin yapmış olduğu aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığı iddiasınailişkin olarak yapılan incelemeye ilişkin Kurul Kararında belirtilen;

“ Bahse konu isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında yer alan 23 adet analiz incelendiğinde; 19.055/C1 pozlu inşaat iş kalemine ilişkin mükerrer (2 adet) analiz sunulduğu, idarenin sıralı analiz girdileri listesinde belirtilen 27 analize göre, elektrik tesisatına ilişkin 904.223, sıhhi tesisata ilişkin 105-612, kalorifer tesisatına ilişkin 192-262/A ile inşaat iş kalemine ilişkin 18.465/3 ve 27.581/MK poz numaralı 5 adet analizin eksik olduğu tespit edilmiştir.

_Mezkûr istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında inşaat iş kalemlerine ilişkin metraj listesi sunulduğu görülmektedir. Söz konusu listedeki iş kalemlerine ilişkin miktarlar ile idarece hazırlanan yaklaşık maliyet hesap cetvelinde öngörülen miktarlar karşılaştırıldığında; 25.004/1 poz numaralı “yeni ahşap, kapı, pencere camekan, bölme, möble yüzlerinin iki kat sentetik boya ile boyanması” iş kalemi dışında bütün iş kalemleri miktarlarının idarece belirlenen miktarlardan daha az olduğu görülmektedir. (Örneğin; 23.241/A poz numaralı “Plastik doğrama imalatı yapılması ve yerine konulması” iş kalemine ilişkin idarece yaklaşık maliyet hesap cetvelinde öngörülen miktar 4.123,403 kg iken, bahse konu isteklinin metraj listesinde yazılı miktarın 3.137,160 kg olduğu; 25.048/2 poz numaralı “Saten alçılı yüzeylere astar çekilerek iki kat su bazlı mat plastik boya yapılması” iş kalemine ilişkin idarece yaklaşık maliyet hesap cetvelinde öngörülen miktar 6.915,453 m² iken, bahse konu isteklinin metraj listesinde yazılı miktarın 4.299,118 m² olduğu ve 27.501/A poz numaralı “250/300 çimento dozlu harçla düz sıva yapılması” iş kalemine ilişkin idarece yaklaşık maliyet hesap cetvelinde öngörülen miktar 1.717,712 m² iken, bahse konu isteklinin metraj listesinde yazılı miktarın 1.161,954 m² olduğu vs.). _

Söz konusu isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında idareye sunduğu 23 adet analiz incelendiğinde, bahse konu analizlerin çoğunda; idarece hazırlanan analiz formatında belirtilen açıklama istenilmeyen, fakat analizde gösterilmesi gereken analiz girdilerinin belirtilmediği gibi açıklama istenilen malzeme veya işçilik analiz girdilerinin de ayrı ayrı açıklanmadığı; yalnızca “malzeme” ve “işçilik” başlığı altında tek veya birkaç analiz girdisine indirgenerek gösterildiği tespit edilmiştir (Örneğin, 23.241/A, 23.244/F1, 27.528/3, 21.210, 21.017/1, 25.048/1A, 18.211, 19.055/C1, 17.155/MK, 27.531/MK, MSB.805/A, 16.035/2/MK poz numaralı analizler). Bu bakımdan ihale üzerinde bırakılan isteklinin analizleri idarece hazırlanan analiz formatına uygun olmadığı için bu durumun mevzuata aykırılık teşkil ettiği sonucuna varılmıştır.

Ayrıca söz konusu istekli tarafından sunulan analizler arasında bulunan 25.048/2 pozundaki “kireç” malzemesine ait tutarın 0,44 TL olması gerekirken 0,42 TL olarak hesaplandığı ve anılan poz numaralı iş kaleminin tutarının 1,96 TL olması gerekirken analizde ve hesap cetvelinde 2,00 TL olarak belirtildiği; 21.210 pozundaki “çam kerestesi” malzemesine ait tutarın 9,70 TL olması gerekirken 8,13 TL olarak hesaplandığı ve anılan poz numaralı iş kaleminin tutarının 18,10 TL olması gerekirken, analizde ve hesap cetvelinde 15,00 TL olarak belirtildiği; 16.035/2/MK pozundaki “hazır beton” malzemesine ait tutarın 64,89 TL olması gerekirken 63,00 TL olarak hesaplandığı ve anılan poz numaralı iş kaleminin tutarının 82,19 TL olması gerekirken, analizde ve hesap cetvelinde 78,00 TL olarak belirtildiği tespit edilmiştir. Bu bakımdan 21.210 ve 16.035/2/MK poz numaralı iş kalemlerine ilişkin analizlerdeki hesaplama hatalarının düzeltilmesi sonucu bulunan tutarlar, analizlerdeki ve hesap cetvelindeki tutarlardan yüksek olduğu için bu durumun mevzuata aykırılık teşkil ettiği sonucuna varılmıştır.

Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan 23.241/A ile 23.244/F1 poz numaralı iş kalemlerine ait analizlerde işçilik girdisinin ayrıca belirtilmediği, “malzeme” üst başlığı altında; “…malzeme ve işçilik dahil fiyatı” olarak belirtildiği; 21.054 ve MSB.805/A poz numaralı analizlerde ise idarenin analiz formatına aykırı bir biçimde işçilik gideri için herhangi bir bedel öngörülmediği ve 27.535/MK ve 23.244/A1 poz numaralı iş kalemlerine ilişkin analizlerde, 2011 yılının ilk altı ayı için öngörülen 3,54 TL tutarındaki saatlik asgari ücrete eşit olan 01.507 poz numaralı “birinci sınıf usta” işçilik girdisi dışında diğer işçilik girdilerine ilişkin birim fiyatların, ilgili kamu kurum veya kuruluşunca ilgili iş kalemi içerisinde yer alan işçilik için belirlenen ücretten ve 2011 yılının ilk altı ayı için 3,54 TL olarak belirlenen saatlik asgari ücretten düşük olduğu görülmektedir. Bu durumun mevzuata aykırılık teşkil ettiği sonucuna varılmıştır.

İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunduğu 23 adet analizden, 27.528/3 ve 18.211 poz numaralı analizler dışındaki analizlerde kâr ve genel giderler hariç birim fiyatların, idarece ve ilgili kamu kurum veya kuruluşunca öngörülen kâr ve genel giderler hariç birim fiyatın altında olduğu görülmektedir. Bu bakımdan Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.13. numaralı maddesine göre analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgelerin idareye sunulması gerekmektedir. Ancak ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunduğu 7 adet proforma faturada yer alan malzemelerin nitelik itibariyle, bahse konu istekli tarafından belgelendirilmesi gereken analizlerdeki maliyet bileşenlerinin tümünü karşılamadığı anlaşılmıştır. Bu durumun mevzuata aykırılık teşkil ettiği sonucuna varılmıştır.

_Söz konusu isteklinin aşırı düşük açıklaması kapsamında idareye sunduğu, Uçarlar İnşaat Malzemeleri ve Nakliyat Taah. Tic. San. Ltd. Şti. tarafından düzenlenen, çimento, tuğla, inşaat kireci, inşaat demiri ve kiremit malzemelerine ilişkin 05.02.2011 tarihli proforma fatura üzerinde, satışlar üzerinden açıklama yapılması halinde, Kamu İhale Genel Tebliğinin yukarıda aktarılan 45.1.13.1 numaralı maddesinde belirtilen; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” şeklindeki SMMM beyanının bulunmadığı görülmektedir. _

Mevzuat gereği proforma fatura üzerinde bulunması zorunlu olan söz konusu ibare; Karakaya Mermer ve PVC Doğrama-Recep Karakaya tarafından düzenlenen ve üzerinde düzenlenme tarihi belirtilmeyen, plastik doğrama malzemesine ilişkin proforma faturada; anılan firma tarafından düzenlenen, mermer ile kaplama vs. yapılmasına ilişkin 03.02.2011 tarihli proforma faturada; Kandemir Ticaret tarafından düzenlenen, mantolama takım, plastik boya, saten alçı, granit, çimento ve dış cephe boyası malzemelerine ilişkin 05.02.2011 tarihli proforma faturada; Koç İnş. Taah. San. Ve Tic. Ltd. Şti. tarafından düzenlenen, hazır beton malzemesine ilişkin 05.02.3011 tarihli proforma faturada; Karslıoğlu Panjur-Ömer Karslıoğlu tarafından düzenlenen, alüminyum, merdiven korkuluğu ve plastik doğrama malzemesine ilişkin 05.02.2011 tarihli proforma faturada ve Cakar Elek. Ltd. Şti. tarafından düzenlenen, elektrik tesisatı malzemelerine ilişkin 03.02.2011 tarihli proforma faturada da bulunmamaktadır. Bu durumun mevzuata aykırılık teşkil ettiği sonucuna varılmıştır.

İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük açıklaması kapsamında idareye sunduğu, Konfor Doğalgaz Mühendislik San. Ve Tic. Ltd. Şti.’ye ait, “duvar tipi doğalgaz yakıtlı kazan ve su deposu” iş kalemine ilişkin fiyat teklifi üzerinde, teklifin bir bölümünü oluşturan iş kalemlerine/gruplarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde ve satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, Kamu İhale Genel Tebliğinin yukarıda aktarılan 45.1.13.2. numaralı maddesinde yer alan; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” şeklindeki ibarenin bulunmadığı görülmektedir. Bu durumun mevzuata aykırılık teşkil ettiği sonucuna varılmıştır.” gerekçeleri ile Halil Kılıç’ın aşırı düşük teklif açıklaması uygun görülmemiştir.

İhale üzerinde bırakılan Halil Kılıç __ tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde;

Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.5. maddesinde; “** İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir** . Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek: O-5, O-6, O-7) ve stok tespit tutanağı (Ek: O-8) sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

Örneğin; isteklinin, “150 dozlu demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.001 poz numaralı birim fiyatını (2010 B.F: 97,86 TL) teklif etmesi, “200 dozlu demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.002 poz numaralı birim fiyatının (2010 B.F: 104,00 TL) üzerinde 105,00 TL teklif vermesi, 250 dozlu demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.003 poz numaralı birim fiyatının kar ve genel gider hariç tutarına, (110,13/1,25=88,10 TL) kendi belirlediği % 18 kar ve genel gider karşılığı eklemek suretiyle 103,96 TL (88,10 x 1,18) teklif etmesi ve teklif ettiği söz konusu birim fiyatları aşağıdaki örnek listede gösterildiği şekilde tablo halinde göstermesi durumunda; bu üç iş kalemi için analiz düzenlemesi zorunlu değildir.

Kamu kurum ve kuruluşlarının yayımlanmış birim fiyatları kullanılarak oluşturulan teklif birim fiyat listesi (Örnek)

Sıra No

Poz No

İş kaleminin adı

Kamu kurum ve kuruluş birim fiyatları

Teklif

Birim fiyatı alınan kurum/kuruluş

Kar ve genel gider dahil birim fiyat

Kar ve genel gider hariç birim fiyat

Teklif edilen kar ve genel gider

Teklif edilen birim fiyat

(TL)

16.001

150 dozlu demirsiz beton

Bayındırlık ve İskan Bakanlığı

97,86

16.002

200 dozlu demirsiz beton

Bayındırlık ve İskan Bakanlığı

104,00

105,00

16.003

250 dozlu demirsiz beton

Bayındırlık ve İskan Bakanlığı

110,13

88,10

15,86

103,96

…

İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir.”,

45.1.9. maddesinde;“İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları içinBayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenen işçilik rayiçlerinin kullanılmaması durumunda , teklif edilen işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.”,

Açıklamasına yer verilmiştir.

İncelemeye konu ihaleye ilişkin olarak, idarece yaklaşık maliyetin kamu kurum ve kuruluşlarının 2010 yılı birim fiyatları esas alınarak hesaplandığı ve ihalenin 08.02.2011 tarihinde yapıldığı anlaşılmıştır.

Ancak, ihale tarihi olan 08.02.2011 tarihi itibariyle kamu kurum ve kurulularına ilişkin 2011 yılı birim fiyatları yayımlanmamış olabileceğinden, isteklilerce yapılacak aşırı düşük teklif açıklamaların da 2010 yılı birim fiyatları kabul edilecektir.

Ancak anılan Kurul Kararının ihale üzerinde bırakılan Halil Kılıç’ın __ aşırı düşük teklif açıklamasının uygun görülmeme gerekçeleri içinde yer alan; “ Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan 23.241/A ile 23.244/F1 poz numaralı iş kalemlerine ait analizlerde işçilik girdisinin ayrıca belirtilmediği, “malzeme” üst başlığı altında; “…malzeme ve işçilik dahil fiyatı” olarak belirtildiği; 21.054 ve MSB.805/A poz numaralı analizlerde ise idarenin analiz formatına aykırı bir biçimde işçilik gideri için herhangi bir bedel öngörülmediği ve 27.535/MK ve 23.244/A1 poz numaralı iş kalemlerine ilişkin analizlerde, 2011 yılının ilk altı ayı için öngörülen 3,54 TL tutarındaki saatlik asgari ücrete eşit olan 01.507 poz numaralı “birinci sınıf usta” işçilik girdisi dışında diğer işçilik girdilerine ilişkin birim fiyatların, ilgili kamu kurum veya kuruluşunca ilgili iş kalemi içerisinde yer alan işçilik için belirlenen ücretten ve 2011 yılının ilk altı ayı için 3,54 TL olarak belirlenen saatlik asgari ücretten düşük olduğu görülmektedir. Bu durumun mevzuata aykırılık teşkil ettiği sonucuna varılmıştır.

Ayrıca 27.535/MK ve 23.244/A1 poz numaralı iş kalemlerine ilişkin analizler dışındaki diğer analizlerde işçilik biriminin “saat” olarak değil,“m²” ,“m³” veya “ton” olarak belirtildiği görülmektedir. Bu bakımdan bahse konu analizlerdeki işçilik girdilerinin ilgili kamu kurum veya kuruluşu tarafından ilgili iş kalemi içerisinde yer alan işçilik için belirlenen ücrete ve 2011 yılının ilk altı ayı için 3,54 TL olarak belirlenen saatlik asgari ücrete uygun olup olmadığı tespit edilememektedir. ” değerlendirmesine ilişkin olarak ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından 2010 yılı birim fiyatlarında kullanılan işçilik saat ücretleri kabul edilmekte iken, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından analizler üzerinden yapılan açıklamada 01.01.2011-30.06.2011 tarihleri arasında geçerli olan saatlik asgari ücretin altında teklif verildiği gerekçesiyle, anılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilmiştir.__

Ancak, anılan Kurul kararında yer alan bu husus tekliflerin değerlendirilmesinde ve aşırı düşük teklif açıklamasının kabulünde çelişkiye yol açmaktadır. İdarece yapılan yaklaşık maliyet hesaplamasında 2010 yılı birim fiyatları esas alınırken, her bir iş kalemini oluşturan birim fiyatların analizleri incelendiğinde, analiz girdileri içerisinde yer alan ve fiyatı oluşturan düz işçi saatlik ücretinin 2010 yılı rayiçlerinde yer alan bedel (3,41 TL/saat) olduğu görülecektir. Buna karşın istekliler tarafından yapılan açıklamalarda, iş kaleminin bir paket yani yayınlanmış birim fiyat şeklinde sunulduğunda, o paket içinde yer alan bileşenlerden birisinin de (malzeme, makine, işçilik, vb. gibi) saatlik işçilik ücreti olduğu ve 2010 yılı Bayındırlık ve İskân Bakanlığının yayımlamış olduğu rayiçlerin esas alındığının görüleceği, ancak iş kalemine ilişkin analiz sunması nedeniyle ve analizin bileşenlerini oluşturan alt analizde de işçilik gideri olarak daha önce paket halinde kullandığı Bayındırlık Bakanlığı 2010 yılı birim fiyatlarına belirlenmesine esas işçilik ücretini kullanamamasının hukuka uyarlığı bulunmadığı gibi sözleşmenin uygulanması aşamasında da sorun yaratacaktır.

Bir başka anlatımla, istekliler tarafından teklif bedelini oluşturan birtakım imalatlara ilişkin yapılan aşırı düşük açıklamalarında, teklif fiyatlarını kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlamış birim fiyatların kârlı ve/veya kârsız tutarını veya bu kârsız tutara isteklinin belirlediği miktarda kâr ekleyerek oluşturduğu fiyatların geçerli kabul edilmesine rağmen, aynı fiyatlara ilişkin aşırı düşük teklif açıklamasında, istekli tarafından fiyatların alt analizlerde açık olarak gösterilmesi durumunda kabul edilmemesinde hukuka uyarlık bulunmamaktadır. Başka bir ifadeyle; 2010 Yılı Birim Fiyatı içerisinde yer alan saatlik işçilik rayici olan 3,41 TL/saat kabul edilir iken, bu teklif fiyatlara ilişkin olarak, istekliler tarafından oluşturulan alt analizlerdeki işçilik fiyatının 3,54 TL/saat ten aşağı olamaz demenin, hukuka uyarlılığı bulunmamaktadır. Böyle bir uygulamanın varlığı halinde, bir ihalede iki farklı fiyatta iki farklı işçilik ücreti olacağından, sözleşmenin uygulaması sırasındaki yeni fiyat uygulamalarında, yüklenici ile idare arasında sorunların çıkacağı aşikardır.

Kaldı ki, anılan Tebliğin 45.1.9 maddesinde; iş kalemlerine ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları için Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenen işçilik rayiçlerinin kullanılmaması durumunda , teklif edilen işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz açıklamasına yer verilmiş olup, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından, idarece açıklama istenilen iş kalemleri içinde yer alan tüm işçilik girdilerine (düz işçi, duvarcı ustası, soğuk demirci ustası, yağcı, formen gibi) ilişkin olarak, analiz ve alt analizlerde 3,41 TL teklif edildiği, söz konusu bedelin, Bayındırlık ve İskân Bakanlığı tarafından 2010 yılına ait düz işçi için belirlenen rayiç ücret olduğu ve 2010 yılı ikinci yarısı için yürürlükte bulunan saatlik asgari ücretin (3,38 TL) üzerinde olduğu anlaşılmıştır.

Anılan Tebliğ açıklamasından da anlaşılacağı üzere, istekliler tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında, idarece açıklanması istenilen iş kalemine ilişkin olarak, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatların kullanılması durumunda (Kâr hariç veya Kâr ilave edilerek) analiz düzenlemelerinin zorunlu olmadığı, analiz düzenlenmesinin zorunlu olduğu hallerde de iş kalemini oluşturan bileşenlerin miktarlarında eksiltme yapmamak koşuluyla, kamu kurum ve kuruluşlarının birim fiyatlarından yararlanılabileceği, dolayısıyla iş kaleminin bileşenlerini oluşturan alt analizlerde, işçilik ücretleri olarak 2010 yılı birim fiyatlarında kullanılan işçilik ücretlerinin kullanılmasının yerinde olduğu, anılan Kurul kararının aksine gerek aşırı düşük teklif açıklamasının değerlendirilmesinde, gerek sözleşmenin uygulanmasında, gerek isteklilerce aşırı düşük teklif açıklamasında, gerekse de eşit muamele açısından uygulama birliğinin sağlanacağı değerlendirildiğinden, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin yapmış olduğu aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle; inceleme konusu ihalede, kararda yer alan aşırı düşük açıklamalara ilişkin yukarıda yer alan tespit dışındaki diğer tespitlere ve karara katılmakla beraber; ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına ilişkin olarak anılan kararda yer alan, “ Halil Kılıç __tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan analizlerde düz işçi saatlik ücretinin 3,41 TL/saat olarak yer aldığının anlaşılması ve bu ücretinde ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olması ” gerekçesinin anılan isteklinin aşırı düşük teklif aşamasında elenme gerekçesi olmaması, aksine söz konusu açıklamanın kabul edilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle, “ _düzeltici işlem belirlenmesine ” _ilişkin karara katılıyorum.

** Abdullah DÜNDAR**

** Kurul üyesi **

KİK Kararı: 2011/UY.II-1358

Hukuk Asistanı ile Kararları Analiz Edin

Karar Bilgileri

10 Milyon+ Karar Arasında Arayın

Profesyonel Hukuk AraçlarınaHemen Erişin