KİK Kararı: 2011/UY.II-1174

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2011/029
Gündem No : 33
Karar Tarihi : 04.04.2011
Karar No : 2011/UY.II-1174
BAŞVURU SAHİBİ:
Makro-Tel İletişim İnşaat Nak. Enerji Danş. San. ve Tic. Ltd. Şti., Av. Emrah Şıklaroğlu Üsküp Caddesi Kuloğlu Sokak No: 6/11 Çankaya / Ankara

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Dsi 2. Bölge Müdürlüğü, Sanayi Caddesi No:39 Bornova/İzmir

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2010/506310 İhale Kayıt Numaralı "Manisa Güneşli Projesi Manisa Güneşli Barajı Yapım İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

31.03.2011 tarih ve B.07.6.KİK.0.07.00.00-101.04-.Y.[08.14].(0223)./2011-16E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

DSİ Genel Müdürlüğü 2. Bölge Müdürlüğü tarafından 21.10.2010 tarihinde belli istekliler arasında ihale usulü ile yapılan “Manisa Güneşli Projesi Manisa Güneşli Barajı Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Makro-Tel İletişim İnşaat Nak. Enerji Danş. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 28.02.2011 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 04.03.2011 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 14.03.2011 tarih ve 13691 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 14.03.2011 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; ihale üzerinde bırakılan isteklinin yapmış olduğu aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığı iddiasına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

Şikayete konu ihalenin DSİ 2. Bölge Müdürlüğü tarafından, belli istekliler arasında ihale usulü ile gerçekleştirilen “Manisa Güneşli Projesi Manisa Güneşli Barajı Yapım İşi” olduğu anlaşılmıştır.

İhale komisyon kararı uyarınca idarece belirlenen sınır değer olan 10.225.452,00 TL’nin altında teklif veren 3 istekli bulunduğu, bu isteklilerden İzka İnş. Taah. Müh. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklamasında bulunmadığı, Haselsan İnş. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının idarece uygun bulunmadığı, Mehmet Alptekin tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının ise idarece uygun bulunarak, ihalenin anılan istekli üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır

Ön yeterlik ilan tarihi 06.10.2010, davet (İhale) tarihi 11.01.2011 olan söz konusu ihalede, uygulanacak olan 30.07.2010 tarih ve 27567 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu İhale Genel Tebliğinin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45 inci maddesinde;

“……

45.1.9.**** İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları için Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenen işçilik rayiçlerinin kullanılmaması durumunda, teklif edilen işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.

…….

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada; sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklinin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar,

b. Fiyat teklifleri,

c. Çimento ve demir ürünleri için üreticinin ilan edilmiş fiyat tarifeleri

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

d. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mala ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

e. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

f. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

g. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları (45.1.13.1 – 45.1.13.8) maddelerine göre yapacakları açıklamalar kapsamında sunacaklardır.

….

45.1.13.1. Tedarikçi veya imalatçılardan alınan ve birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda proforma faturadaki birim satış tutarı;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

45.1.13.2. İsteklilerce yapılan açıklamalarda; teklifin bir bölümünü oluşturan iş kalemlerine/gruplarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde, fiyat teklifinde belirtilen veya fiyat teklifine göre hesaplanan birim fiyat;

_a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan toplam birim maliyet tutarının, _

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

İstekli tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin olarak yapılacak açıklamalarda sadece bu işlere ilişkin fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir.

….. ”

Açıklaması bulunmaktadır.

İhale üzerinde bırakılan istekli olan Mehmet Alptekin tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde;

i) İstekli tarafından, idarece açıklama istenilmiş olan iş kalemleri içinde yer alan tüm işçilik girdilerine (düz işçi, duvarcı ustası, soğuk demirci ustası, yağcı, formen gibi) ilişkin olarak, analiz ve alt analizlerde 3,41 TL teklif edilmiştir. Söz konusu bedelin, Bayındırlık Bakanlığı tarafından 2010 yılına ait düz işçi için belirlenen rayiç ücret olduğu ve 2010 yılı ikinci yarısı için yürürlükte bulunan saatlik asgari ücretin (3,38 TL) üzerinde olduğu anlaşılmıştır.

01.01.2011-30.06.2011 tarihleri arasında geçerli olan asgari ücret 796,50 TL; saatlik asgari ücret ise (796,50 TL/30 gün /7,5 saat= 3,54 TL/sa) 3,54 TL olup, saatlik asgari ücretin altında teklif verilmesi mümkün bulunmamaktadır.

İhale tarihi 11.01.2011 (11 Ocak 2011) olan ihalede, işçilere verilecek asgari ücretin en az 3,54 TL olması gerekirken, ihale üzerinde bırakılan isteklinin işçilere verilecek saatlik ücreti 3,41 TL olarak öngörmesinin yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

ii) GB-08.1 poz nolu “Elenmiş filtre malzemesi konulması” iş kalemi içinde yer alan “Agrega çıkarımı, yükleme, boşaltma, depolama karşılığı (karsız)” girdisi için, istekli tarafından, “B-15.301” poz numarası kullanılarak 1 metreküp için 0,81 TL teklif edilmiştir. (Sayfa 50) Söz konusu poz numarası için Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Barajlar ve HES Dairesi Başkanlığı 2010 yılı birim fiyatı 1 metreküp için 1,63 TL olup, karsız fiyatı (1,63/1,25=1,304 TL) 1,30 TL’dir. Buna göre ilgili kamu kurumunun karsız fiyatının altında teklif veren isteklinin, teklif etmiş olduğu fiyatı Kamu İhale Genel Tebliği uyarınca belgelendirmesi gerekmekte olup, anılan isteklinin teklif ettiği fiyatı tevsik edici belge sunmadığı anlaşıldığından, açıklamanın mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

iii) İstekli tarafından sunulan analizlerde GB-01.2, GB-01.3, GB-03.1, GB-05.1 poz nolu iş kalemlerinde yer alan patlayıcı madde girdilerine ilişkin olarak, “ Kırlıoğlu Patlayıcı Madde Ticareti’nin 09.01.2011 tarihli Patlayıcı Madde ve Patlatma Teklifi ve Eklerinden ” ifadesine yer verildiği, diğer bir ifadeyle isteklinin anılan pozlara ilişkin olarak öngördüğü bedeli almış olduğu “fiyat teklifine” dayandırdığı anlaşılmıştır.

İdarece gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesi neticesinde, isteklinin, patlayıcı maddelere ilişkin olarak Feride Kırlıoğlu Patlayıcı Madde Ticareti’nden almış olduğu bir proforma fatura sunduğu, söz konusu proforma faturada “ Ortalama 500 kg. ağırlığında taş elde edilebilmesi için m 3 başına birim fiyat”ının 0,30 TL olduğu, ateşleme hizmetinin ve nakliye bedelinin birim fiyatlara dahil edildiği belirtilmiş, ayrıca Kamu İhale Genel Tebliğine uygun olarak “ Birim satış tutarının mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim. ” ifadesinin de bulunduğu görülmüştür.

İstekli tarafından yukarıda anılan proforma fatura ekinde “ Maliyet/Satış Tutarı Tespit Tutanağı (Tedarikçiden Alınan Proforma Faturayla Açıklama) ” başlıklı belgenin (Ek-O.5) sunulduğu görülmüş, söz konusu belgede, “ Proforma Fatura düzenleyen mükellef tarafından taahhüt edilen mala ilişkin olarak 153 Ticari Mallar Hesabında bulunan kayıtlara ilişkin bilgiler aşağıda olduğu gibidir ” ifadesine yer verilerek; “ Jelatinit Dinamit, Kuru Delik Anfosu, Nonel Kapsül MS 13 Mt., Nonel Kapsül SL 04 Mt., Elektrikli Kapsül (1,5 metre 30 Ms. Tavikli Aliminyum), Ateşleme Kablosu (2x0,60) ” mallarının ağırlıklı ortalama birim maliyetlerinin belirtildiği anlaşılmıştır.

İstekli tarafından sunulan proforma faturada ateşleme (işçilik) ve nakliye hizmetinin de birim fiyata dahil edildiği belirtilmiş olmasına rağmen proforma fatura ekinde sunulan maliyet/satış tutarı tespit tutanağında işçilik giderine ilişkin olarak “birim işçilik maliyeti” nin gösterilmediği anlaşılmıştır. Nitekim “birim işçilik maliyeti” Kamu İhale Genel Tebliği ekinde yer alan (Ek-O.6) “Fiyat teklifi sunulması suretiyle açıklama” yapılması halinde sunulması gereken Maliyet/Satış Tutarı Tespit Tutanağı içeriğinde yer almaktadır. Bu itibarla ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından, birim işçilik maliyetinin gösterilmediği Maliyet/Satış Tutarı Tespit Tutanağı’nın sunulduğu anlaşılmış olup, açıklamanın bu haliyle mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından proforma alınan gerçek kişinin kaşesi ve imzası ile SMMM onayı bulunan “ Mehmet Alptekin’e verilen 09.01.2011 tarihli Proforma Faturadaki Patlayıcı Maddeler ve Hizmetlerin Giriş Birim Maliyetleri ve Dağıtılmış Net Maliyetlerini Gösterir Tablo ” başlıklı bir belge sunulduğu görülmüş, bu belgede patlayıcı maddelerin birim maliyetleri ile işçilik birim maliyetleri gösterilmiş olsa da söz konusu belgenin, Kamu İhale Genel Tebliği uyarınca fiyat teklifi ekinde sunulması gereken Ek-O.6 nolu standart forma uygun olmadığı değerlendirilmiş olup, isteklinin açıklamasının mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

Öte yandan anılan istekli tarafından “ Mehmet Alptekin Müteahhitlik müessesesinin Taahhüdü altındaki Manisa “Güneşli Barajı” İnşaatı yapımı işinde firmamız tarafından verilen 02.02.2011 tarihli patlayıcı maddelerle ilgili verilmiş teklifimizin içeriğinde belirtilen Delme-Patlatma, Kullanılacak Patlayıcı Maddeler, Ateşleme sistemlerinin ve Patlatmalardan sonra anakayadan kopartılması planlanan kayaç, patern ve Patlatmadan sonra elde edilmesi planlanan kayaç miktarına göre metre küp maliyetlerini belirtir açıklama raporudur ” başlıklı bir belge sunulduğu, söz konusu belgenin ihale üzerinde bırakılan istekli olan Mehmet Alptekin ve SMMM tarafından kaşelendiği ve imzalandığı görülmüştür. Anılan belgede metreküp başına patlatma ve işçilik giderinin hesaplamasına yer verilmiştir. Ancak söz konusu belge, Kamu İhale Genel Tebliği uyarınca aşırı düşük teklif açıklaması için proforma fatura ekinde sunulacak belgeler arasında bulunmadığından, açıklamanın mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Mehmet Alptekin tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının reddedilmesi, ihale komisyon kararının iptal edilmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Dr. Hasan GÜL

Başkan****

Ali Kemal AKKOÇ

II. Başkan****

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi****

Kazım ÖZKAN

Kurul Üyesi****

Adem KAMALI

Kurul Üyesi****

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi****

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi****

KARŞI OY

İncelemeye konu ihalede;

Başvuru sahibi tarafından, ihale üzerinde bırakılan isteklinin yapmış olduğu aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığı iddia edilmektedir.

Yapılan incelemede; ihale komisyon kararı uyarınca idarece belirlenen sınır değer olan 10.225.452,00 TL’nin altında teklif veren 3 istekli bulunduğu, bu isteklilerden İzka İnş. Taah. Müh. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklamasında bulunmadığı, Haselsan İnş. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının idarece uygun bulunmadığı, Mehmet Alptekin tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının ise idarece uygun bulunarak, ihalenin anılan istekli üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.

Anılan Kurul kararı ile; “… Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Mehmet Alptekin tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının reddedilmesi, ihale komisyon kararının iptal edilmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.” denilerek, “ düzeltici işlem belirlenmesine ” karar verilmiştir.

Ancak, ihale üzerinde bırakılan Mehmet Alptekin tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde;

Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.5. maddesinde; “** İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir** . Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek: O-5, O-6, O-7) ve stok tespit tutanağı (Ek: O-8) sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

Örneğin; isteklinin, “150 dozlu demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.001 poz numaralı birim fiyatını (2010 B.F: 97,86 TL) teklif etmesi, “200 dozlu demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.002 poz numaralı birim fiyatının (2010 B.F: 104,00 TL) üzerinde 105,00 TL teklif vermesi, 250 dozlu demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.003 poz numaralı birim fiyatının kar ve genel gider hariç tutarına, (110,13/1,25=88,10 TL) kendi belirlediği % 18 kar ve genel gider karşılığı eklemek suretiyle 103,96 TL (88,10 x 1,18) teklif etmesi ve teklif ettiği söz konusu birim fiyatları aşağıdaki örnek listede gösterildiği şekilde tablo halinde göstermesi durumunda; bu üç iş kalemi için analiz düzenlemesi zorunlu değildir.

Kamu kurum ve kuruluşlarının yayımlanmış birim fiyatları kullanılarak oluşturulan teklif birim fiyat listesi (Örnek)

Sıra No

Poz No

İş kaleminin adı

Kamu kurum ve kuruluş birim fiyatları

Teklif

Birim fiyatı alınan kurum/kuruluş

Kar ve genel gider dahil birim fiyat

Kar ve genel gider hariç birim fiyat

Teklif edilen kar ve genel gider

Teklif edilen birim fiyat

(TL)

(TL)

(TL)

(TL)

1

16.001

150 dozlu demirsiz beton

Bayındırlık ve İskan Bakanlığı

97,86

__

__

97,86

2

16.002

200 dozlu demirsiz beton

Bayındırlık ve İskan Bakanlığı

104,00

__

__

105,00

3

16.003

250 dozlu demirsiz beton

Bayındırlık ve İskan Bakanlığı

110,13

88,10

15,86

103,96

…

…

…

…

__

__

__

__

__

İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar esas alınarak teklif sunulmuş olmakla birlikte; yukarıda belirtildiği şekliyle liste halinde belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur.

İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir.”,

45.1.9. maddesinde;“İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları içinBayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenen işçilik rayiçlerinin kullanılmaması durumunda , teklif edilen işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.”,

Açıklamasına yer verilmiştir.

İncelemeye konu ihaleye ilişkin olarak, idarece yaklaşık maliyetin kamu kurum ve kuruluşlarının 2010 yılı birim fiyatları esas alınarak hesaplandığı, yaklaşık maliyet bileşenlerinin 29 kalemden oluştuğu, ihalenin 11.01.2011 tarihinde yapıldığı anlaşılmıştır.

Ancak, ihale tarihi olan 11.01.2011 tarihi itibariyle kamu kurum ve kurulularına ilişkin 2011 yılı birim fiyatları yayımlanmamış olabileceğinden, isteklilerce yapılacak aşırı düşük teklif açıklamaların da 2010 yılı birim fiyatları kabul edilecektir.

Anılan Kurul kararında yer alan (i) bendinde, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından 2010 yılı birim fiyatlarında kullanılan işçilik saat ücretleri kabul edilmekte iken, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından yapılan açıklamada 01.01.2011-30.06.2011 tarihleri arasında geçerli olan saatlik asgari ücretin altında teklif verildiği gerekçesiyle, anılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilmiştir.

Ancak, anılan Kurul kararında yer alan bu husus tekliflerin değerlendirilmesinde ve aşırı düşük teklif açıklamasının kabulünde çelişkiye yol açmaktadır. İdarece yapılan yaklaşık maliyet hesaplamasında 2010 yılı birim fiyatları esas alınırken, her bir iş kalemini oluşturan bileşenler tek tek incelendiğinde, 2010 yılı için geçerli olan asgari saatlik ücretin esas alındığı, buna karşın istekliler tarafından yapılan açıklamalarda da, iş kaleminin bir paket (malzeme, işçilik, amortisman vb. gibi) olduğu düşünülürse, o paket içinde yer alan bileşenlerden birisinin de saatlik işçilik ücreti olduğu ve 2010 yılı fiyatlarının esas alındığının görüleceği, ancak sırf iş kalemine ilişkin analiz sunması nedeniyle ve analizin bileşenlerini oluşturan alt analizde de işçilik gideri olarak daha önce paket halinde kullandığı Bayındırlık Bakanlığı 2010 yılı birim fiyatlarına ilişkin işçilik ücretini kullanamaması sözleşmenin uygulanması aşamasında da sorun yaratacaktır.

Bir başka anlatımla, istekliler tarafından teklif bedelini oluşturan birtakım imalatlara ilişkin yapılan aşırı düşük açıklamalarında, teklif fiyatlarını kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlamış birim fiyatların kârlı ve/veya kârsız tutarını veya bu kârsız tutara isteklinin belirlediği miktarda kâr ekleyerek oluşturduğu fiyatların geçerli kabul edilmesine rağmen, aynı fiyatlara ilişkin aşırı düşük teklif açıklamasında, istekli tarafından fiyatların alt analizlerde açık olarak gösterilmesi durumunda kabul edilmemesinde hukuka uyarlık bulunmamaktadır. Başka bir ifadeyle; 2010 Yılı Birim Fiyatı içerisinde yer alan saatlik işçilik rayici olan 3,41 TL/saat kabul edilir iken, bu teklif fiyatlara ilişkin olarak, istekliler tarafından oluşturulan alt analizlerdeki işçilik fiyatının 3,54 TL/saat ten aşağı olamaz demenin, hukuka uyarlılığı bulunmamaktadır. Böyle bir uygulamanın varlığı halinde, bir ihalede iki farklı fiyatta iki farklı işçilik ücreti olacağından, sözleşmenin uygulaması sırasındaki yeni fiyat uygulamalarında, yüklenici ile idare arasında sorunların çıkacağı aşikardır.

Kaldı ki, anılan Tebliğin 45.1.9 maddesinde; iş kalemlerine ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları için Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenen işçilik rayiçlerinin kullanılmaması durumunda , teklif edilen işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz açıklamasına yer verilmiş olup, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından, idarece açıklama istenilen iş kalemleri içinde yer alan tüm işçilik girdilerine (düz işçi, duvarcı ustası, soğuk demirci ustası, yağcı, formen gibi) ilişkin olarak, analiz ve alt analizlerde 3,41 TL teklif edildiği, söz konusu bedelin, Bayındırlık ve İskân Bakanlığı tarafından 2010 yılına ait düz işçi için belirlenen rayiç ücret olduğu ve 2010 yılı ikinci yarısı için yürürlükte bulunan saatlik asgari ücretin (3,38 TL) üzerinde olduğu anlaşılmıştır.

Anılan Tebliğ açıklamasından da anlaşılacağı üzere, istekliler tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında, idarece açıklanması istenilen iş kalemine ilişkin olarak, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatların kullanılması durumunda (Kâr hariç veya Kâr ilave edilerek) analiz düzenlemelerinin zorunlu olmadığı, analiz düzenlenmesinin zorunlu olduğu hallerde de iş kalemini oluşturan bileşenlerin miktarlarında eksiltme yapmamak koşuluyla, kamu kurum ve kuruluşlarının birim fiyatlarından yararlanılabileceği, dolayısıyla iş kaleminin bileşenlerini oluşturan alt analizlerde, işçilik ücretleri olarak 2010 yılı birim fiyatlarında kullanılan işçilik ücretlerinin kullanılmasının yerinde olduğu, anılan Kurul kararının aksine gerek aşırı düşük teklif açıklamasının değerlendirilmesinde, gerek sözleşmenin uygulanmasında, gerek isteklilerce aşırı düşük teklif açıklamasında, gerekse de eşit muamele açısından uygulama birliğinin sağlanacağı değerlendirildiğinden, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin yapmış olduğu aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

2-) Anılan Kurul kararında yer alan (ii) bendinde ; “GB-08.1 poz nolu “Elenmiş filtre malzemesi konulması” iş kalemi içinde yer alan “Agrega çıkarımı, yükleme, boşaltma, depolama karşılığı (karsız)” girdisi için, istekli tarafından, “B-15.301” poz numarası kullanılarak 1 metreküp için 0,81 TL teklif edilmiştir. (Sayfa 50) Söz konusu poz numarası için Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Barajlar ve HES Dairesi Başkanlığı 2010 yılı birim fiyatı 1 metreküp için 1,63 TL olup, karsız fiyatı (1,63/1,25=1,304 TL) 1,30 TL’dir. Buna göre ilgili kamu kurumunun karsız fiyatının altında teklif veren isteklinin, teklif etmiş olduğu fiyatı Kamu İhale Genel Tebliği uyarınca belgelendirmesi gerekmekte olup, anılan isteklinin teklif ettiği fiyatı tevsik edici belge sunmadığı anlaşıldığından, açıklamanın mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.” ifadesi yer almaktadır.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan, GB-08.1 “Elenmiş filtre malzemesi konulması” pozuna ilişkin olarak, analiz sunulduğu, söz konusu analizin elde edildiği alt analizlerin değerlendirilmesi sonucunda, alt analizdeki ana girdiler olan 03.501 poz numaralı ekskavatörün 1 saat çalışması için miktar olarak ilgili makine amortismanının 0,014 olarak alındığı, diğer alt analiz olan 03.501 poz numaralı traktör buldozerin çalışması ile bu makinenin sergi, depo yeri tesviyesi ve tanzimi karşılığında da, ilgili makine amortismanının 0.004 (0,0022=0,004) olarak alındığı dikkate alındığında, alt analizlerdeki bu miktarlar değiştirilmeden 03.501 pozuna karşılık olarak ekskavatörün analize giren birim miktar çalışması için (40,740,014=0,57 TL) 0,57 TL, alt analizlerdeki bu miktarlar değiştirilmeden 03.511 pozuna karşılık olarak traktör buldozerin analize giren birim miktar çalışması için (61,11*0,004=0,24 TL) 0,24 TL olmak üzere, karsız toplam 0,81 TL olarak hesaplandığı, bu tutarında sorgulamaya konu olan GB-08.1 poz numaralı “Elenmiş filtre malzemesi konulması” pozunda kazı karşılığı olarak miktarlar değiştirilmeden aynen kullanıldığı, aynı poza kazı dışında giren 03.531 elek makinesi, 03.521 yükleyici, 01.501 düz işçi, 01.409 formen, 03.511 traktör buldozer ve 03.508 motor-greyder alt analizlerinin de yukarıda anlatıldığı şekilde hesaplanarak miktarlar düşürülmeden birim fiyatın oluşturulduğu anlaşıldığından, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

3-) Anılan Kurul kararında yer alan (iii) bendinde; ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından, “ istekli tarafından sunulan analizlerde GB-01.2, GB-01.3, GB-03.1, GB-05.1 poz nolu iş kalemlerinde yer alan patlayıcı madde girdilerine ilişkin olarak, “Kırlıoğlu Patlayıcı Madde Ticareti’nin 09.01.2011 tarihli Patlayıcı Madde ve Patlatma Teklifi ve Eklerinden” ifadesine yer verildiği, diğer bir ifadeyle isteklinin anılan pozlara ilişkin olarak öngördüğü bedeli almış olduğu “fiyat teklifine” dayandırdığı anlaşılmıştır. …” ifadesine yer verilerek, tevsik edici belgelerin mevzuata uygun olmadığı belirtilmiştir.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından, GB-01.2, GB-01.3, GB-03.1 ve GB-05.1 poz numaralı iş kalemlerine ilişkin olarak, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında, her bir iş kaleminin alt bileşenlerine ait birim fiyatların gösterildiği, patlayıcı madde ticareti yapan kişinin onayını taşıyan belgenin, mevzuat gereğince “… ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” yazılı ve imzalı SMMM onaylı proforma faturanın, yine SMMM onaylı maliyet/ satış tutarı tespit tutanağının ve maliyetleri gösterir tablonun sunulduğu anlaşılmıştır.

Ancak, birim maliyetlerin yer aldığı tabloda, SMMM tarafından yer verilen “ 01.01.2010-31.12.2010 tarihleri arasında ağırlıklı ortalama maliyet yöntemine göre hesaplanan birim maliyetler kullanılmıştır.” ifadesinin, eksik bilgi olarak değerlendirilerek, hangi son geçici vergi beyanname dönemine ait olduğu sorularak, sonuca varılması mümkün iken, anılan Kurul kararı ile ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması mevzuata aykırılık teşkil etmektedir.

Bu itibarla, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından, idareye sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının, mevzuata uygun olduğu sonucuna varıldığından, idarece tesis edilen işlem yerinde bulunmuştur.

Açıklanan nedenlerle; incelemeye konu ihalede, “ itirazen şikâyet başvurusunun reddine” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle , “düzeltici işlem belirlenmesine” ilişkin karara katılmıyorum.

** Abdullah DÜNDAR Kurul Üyesi ******