KİK Kararı: 2011/UY.II-1084

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2011/026
Gündem No : 9
Karar Tarihi : 24.03.2011
Karar No : 2011/UY.II-1084
BAŞVURU SAHİBİ:
Doğanlar İnş. Elektrik Taah. Petrol Turizm Tarım San. ve Tic. Ltd. Şti., Cemalpaşa Mahallesi 63010 Sokak Yazıcıoğlu Apt. Zemin Kat No: 10/5 Seyhan/Adana

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Dsi 6.Bölge Müdürlüğü, Eğriçam Mah. Gmk Bulvarı No:572 Yenişehir/Mersin

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2010/503153 İhale Kayıt Numaralı "Mersin-Silifke-Bolacalı Koyuncu Köyü-Kocapınar Deresi Taşkın Koruma" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

04.03.2011 tarih ve B.07.6.KİK.0.07.00.00-101.04-.Y.[05.35].(0228)./2011-11E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

DSİ Genel Müdürlüğü 6. Bölge Müdürlüğü tarafından 10.11.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Mersin-Silifke-Bolacalı Koyuncu Köyü-Kocapınar Deresi Taşkın Koruma” ihalesine ilişkin olarak Doğanlar İnş. Elektrik Taah. Petrol Turizm Tarım San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 26.01.2011 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 02.02.2011 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 11.02.2011 tarih ve 8273 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 09.02.2011 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin aşırı düşük olduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

Başvuru sahibinin itirazen şikayet dilekçesinde yer alan, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında verilen açıklamaya ilişkin tevsik edici belgelerin incelenmesi ve ihale mevzuatına uygun olup olmadığının tespiti gerektiğiyönündeki şikayeti ile ilgili olarak; ihale üzerinde bırakılan isteklinin hangi yeterlik belgelerini eksik sunduğu veya sunulan belgelerin hangi yönlerden ihale mevzuatına aykırı olduğunun belirtilmediği ve somut olarak hiçbir bilginin sunulmadığı, ihale işlemleri ile ilgili olarak tamamen soyut ve genel mahiyette iddiaların öne sürüldüğü anlaşılmaktadır.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin “Başvuruların şekil unsurları” başlıklı 8 inci maddesinin 2 nci fıkrasının (ç) bendinde başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı delillerin başvuru dilekçelerinde belirtilmesi gerektiği hüküm altına alınmıştır.

Bunun yanında, İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğin “İtirazen şikayet başvurularında aranılacak şekil unsurları” başlıklı 11 inci maddesinin 8 inci fıkrasında; _“Yönetmeliğin 8 inci maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendinde başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı delillerin başvuru dilekçelerinde belirtilmesi gerektiği düzenlendiğinden, başvuruda bulunulan hususların dilekçelerde somut bir biçimde, mevzuata aykırı bulunma sebepleri ile birlikte gösterilmesi gerekmektedir. İşlemin hangi unsurlarının hangi gerekçelerle hukuka aykırı olduğu belirtilmeksizin sadece mevzuata aykırı olduğu gibi soyut ve mesnetsiz iddialara yer verilmesi halinde, Yönetmeliğin 8 inci maddesine aykırı olduğu gerekçesiyle başvurunun reddine ilişkin sorumluluk başvurana ait olacağından bu hususa dikkat edilmesi gerekmektedir.”_ açıklaması yer almaktadır.

Bu çerçevede; şikayet konusunun tamamen soyut olduğu anlaşıldığından, yukarıda yer verilen düzenlemelere aykırı bulunan şikayetin uygun olmadığı ve reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Dr. Hasan GÜL

Başkan****

Ali Kemal AKKOÇ

II. Başkan****

Ali KAYA

Kurul Üyesi****

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi****

Kazım ÖZKAN

Kurul Üyesi****

Adem KAMALI

Kurul Üyesi****

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi****

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi****

KARŞI OY

İncelemeye konu ihalede;

Başvuru sahibi tarafından; ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin, aşırı düşük olduğu iddia edilmektedir.

Kurul çoğunluğunca; İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 8. maddesinin 2. fıkrasının (ç) bendi ve İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğin 11. maddesinin 8. fıkrası hükmü gereğince, şikâyet konusunun tamamen soyut olduğu gerekçesiyle, anılan mevzuat hükümleri uyarınca, “ başvurunun reddine " karar verilmiştir.

1-) Usul açısından;

Anılan Yönetmeliğin 16. maddesinin II. fıkrası, “ Başvuru dilekçesi ve ekinde yukarıda belirtilen ön inceleme konuları bakımından bir aykırılığın bulunmaması durumunda esasın incelemesine geçilir.” hükmü uyarınca, başvuru sahibinin itirazen şikâyet başvurusuna ilişkin dilekçesinin ve içeriğinin; 4734 sayılı Kanun hükmü ve anılan Yönetmelik ile ilgili mevzuatına uygun olduğu anlaşıldığından, itirazen şikâyet başvurusunun esasının incelemesine geçilmesi gerektiğinden, anılan çoğunluk kararına katılmıyorum.

2-) İşin esası açısından ise;

İncelemeye konu ihalede, idarece ihale konusu işin yaklaşık maliyetinin; Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü (DSİ) ile Bayındırlık ve İskân Bakanlığının 2010 yılı birim fiyatları esas alınarak toplam 5.883.254,50 TL olarak belirlendiği, 19 adet ihale dokümanı satın alındığı ve 14 istekli tarafından teklif verildiği, tüm tekliflerin geçerli sayıldığı ve teklif tutarlarının en yüksek 2.932.000.21 TL ile en düşük 1.499.005,91 TL aralığında oluştuğu, idarece sınır değerin 2.067,255,27 TL olarak belirlendiği ve teklif tutarları sınır değerin altında kalan dört isteklinin teklifinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu, üç isteklinin aşırı düşük teklif sorgulamasına cevap vermediği gerekçesiyle tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, idarece 1.499.005,91 TL ile en düşük teklifi veren isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunarak ihalenin üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 5. maddesinin 1. fıkrasında; “ İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” hükmü,

9. maddesinde; “Mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesi yapılmadan önce idarece, her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere yaklaşık maliyet belirlenir ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir. Yaklaşık maliyete ihale ve ön yeterlik ilânlarında yer verilmez, isteklilere veya ihale süreci ile resmî ilişkisi olmayan diğer kişilere açıklanmaz.” hükmü yer almaktadır .

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin;

**** 9. maddesinde; “(1) Yaklaşık maliyet hesabına esas miktarların tespiti için öncelikle aşağıda yer alan çalışmaların yapılması gereklidir:

_ a) Arazi ve zemin etüdünün yapılması; uygulama projesi üzerinden anahtar teslimi götürü bedel teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde arazi ve zemin etüt çalışmalarının; ön ve/veya kesin proje üzerinden birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde ise, mümkün olan arazi ve zemin etüt çalışmalarının yapılmış olması zorunludur. _

_ b) Proje zorunluluğu; bina işlerinde uygulama projesi, diğer işlerin uygulama projesi yapılabilen kısımları için uygulama projesi, yapılamayan kısımları için kesin proje; doğal afetler nedeniyle uygulama projesi yapılması için yeterli süre bulunmayan işler ile ihale konusu işin özgün nitelikte ve karmaşık olması nedeniyle teknik ve malî özelliklerinin gerekli olan netlikte belirlenemediği durumlarda ise ön ve/veya kesin projenin hazırlanması ve yaklaşık maliyetin söz konusu projelere dayanılarak hesaplanması gerekir._

_ c) Mahal listesi hazırlanması; ön, kesin veya uygulama projelerine dayalı olarak, işin bünyesindeki imalat kalemlerinin adını ve yapılacağı yerleri gösteren ve yaklaşık maliyetin hazırlanmasına esas teşkil eden mahal listeleri hazırlanır._

_ ç) Metraj listelerinin hazırlanması; ihale konusu işe ait proje ve mahal listelerindeki ölçü ve tariflere göre işin bünyesine giren imalatların hangi kısımda ve ne miktarda yapılacağının belirlenmesi amacıyla; anahtar teslimi götürü bedel teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde iş kalemi ve/veya iş grubu, birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde ise iş kalemi şeklinde metraj listeleri düzenlenir._

_ d) Birim fiyat ve imalat tariflerinin hazırlanması; Ön ve/veya kesin projeye dayalı olarak birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde, idareler, iş kaleminin adını, yapım şartlarını, ölçü yeri ve şeklini, birimini, birim fiyata dahil ve hariç unsurları ihtilafa meydan vermeyecek biçimde teknik olarak açıklayan birim fiyat tarifleri hazırlar. _

_ e) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; uygulama projeleri ve mahal listelerine dayalı olarak imalat iş kalemleri veya iş gruplarının teknik tarif ve özellikleri belirlenir.”_ hükmü,

** **10. maddesinde; “(1) İdarelerce, ihale konusu işin yaklaşık maliyetine ilişkin fiyat ve rayiçlerin tespitinde;

_ a) İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği, ihale konusu işe benzer nitelikteki işlerin sözleşmelerinde ortaya çıkan fiyatlar,_

_ b) Kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış birim fiyat ve rayiçler,_

_ c) İlgili meslek odaları, üniversiteler veya benzeri kuruluşlarca belirlenerek yayımlanmış fiyat ve rayiçler,_

_ ç) Yüklenici veya alt yüklenici olarak faaliyet gösteren, konusunda deneyimli kişi ve kuruluşlardan alınacak, ihale konusu işe benzer nitelikteki işlere ilişkin maliyetler,_

_ d) İdarenin piyasa araştırmasına dayalı rayiç ve fiyat tespitleri,_

_ esas alınır._

(2) İdareler, yaklaşık maliyete ilişkin fiyat ve rayiçlerin tespitinde (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen fiyat ve rayiçlerin birini, birkaçını veya tamamını herhangi bir öncelik sırası olmaksızın kullanabilirler.

(3) İşin bütünü, iş grubu, iş kalemi ve malzeme rayici bazında yapılacak piyasa araştırmasına dayalı fiyat tespitlerinde; iş, imalat ve/veya malzemenin yapımcılarından, üreticilerinden, ana bayilerinden, toptancılarından, yetkili satıcılarından ve satıcılarından fiyatlar veya proforma faturalar alınmak ve gerekli karşılaştırmalar yapılmak suretiyle uygun fiyatlar belirlenir. Tereddüt edilen fiyatların gerçek piyasa rayiçlerine uygun olup olmadığı hususu Ticaret ve/veya Sanayi Odalarından alınacak yazılı rayiçlerle netleştirilir.

_(4) Fiyat araştırması için yapılan çalışmalarda fiyat sorulacak kişi ve kuruluşlara yazılan yazıda fiyatı tespit edilecek iş grubu, iş kalemi veya malzemenin ayrıntılı özellikleri ve standardına yer verilir, fiyat istenecek kişi ve kuruluşlara aynı koşulları taşıyan yazılarla başvurulur ve fiyatlar Katma Değer Vergisi hariç istenir. İstenen özellikleri taşımayan fiyat bildirimleri ve proforma faturaları dikkate alınmaz.” _hükmü,

**** 11. maddesinde; “(1) İş kalemi ve/veya iş grubu şeklinde tespit edilen imalat miktarlarının, Yönetmeliğin 10 uncu maddesine göre belirlenen ve yüklenici karı ve genel gider ihtiva etmeyen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutar KDV hariç olarak hesaplanır ve bulunan bu tutara % 25 oranında yüklenici kar ve genel gider karşılığı eklenmek suretiyle yaklaşık maliyet tespit edilir.

_ (2) Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına ilişkin hesap cetveli ve icmal tablosu hazırlayanlarca imzalanmak suretiyle ihale onay belgesine eklenir._

(3) Yaklaşık maliyetin, hesaplandığı tarihten ihalenin ilk ilan veya davet tarihine kadar güncelliğini kaybettiği durumlarda yaklaşık maliyeti oluşturan unsurlar, Türkiye İstatistik Kurumu tarafından aylık yayımlanan ilgili endeksler üzerinden güncellenir. ” hükmü,

Yer almaktadır.

Kamu İhale Mevzuatında, idarelerce hesaplanan yaklaşık maliyetin; ihale konusu iş için öngörülecek ödenek tutarı ve yeterlik kriterleri ile ilan sürelerinin belirlenmesi, ihale sürecinde istekliler tarafından sunulan tekliflerin fiyat yönünden uygunluğunun değerlendirilmesi, aşırı düşük teklif sınır değerinin belirlenmesi, hatta itirazen şikâyet başvurusu bedelinin tespiti aşamalarında belirleyici parametre olduğu ortadadır. Bu nedenle, idareler tarafından yaklaşık maliyetin doğru, tutarlı bir şekilde ve titizlikle hesaplanması gerektiği izahtan varestedir.

Yaklaşık maliyetin gizliliği esas olduğundan ve ancak ilk oturumda öğrenilebileceğinden, (ilan ve doküman aşamalarında öğrenme, dolayısıyla, şikâyet şansı olmadığından) yüksek belirlenmesi durumunda yeterlik kriterlerini sağlayamayan isteklilerin ihaleye katılamama sonucunu yaratmaktadır.

Diğer yandan; ihale konusu işin bileşenlerinin hangi ölçütlere göre gerçekleştirileceği, dolayısıyla isteklilerin, ihale konusu iş kapsamında yapılacak imalatlar için hangi tanımlamalara göre maliyetlerini belirlemeleri gerektiği ihale dokümanında belirtilmektedir.

Bu noktada, idareler tarafından yaklaşık maliyetin belirlenmesine dayanak olan ölçütler ile ihale dokümanında, istekliler tarafından teklif edilecek tutarın belirlenmesinde hesaba katılması istenilen ölçütlerin birbirleri ile uyumlu olmaları büyük önem arz etmektedir. Aksi takdirde, idareler tarafından hesaplanan yaklaşık maliyet ile isteklilerin teklif ettiği tutarların kıyaslamasının yapılamayacağı ve Kanunda “yaklaşık maliyet” kavramına yer verilmek suretiyle murat edilen amaca uygun olmayan bir durumla karşı karşıya kalınacağı aşikârdır.

İdare tarafından ihale konusu iş için yaklaşık maliyetin belirlenmesi ile istekliler tarafından ihale konusu iş için sunulan teklif fiyatlarının oluşturulmasında, dikkate alınan kriterlerin birbiri ile örtüşmediği, idarece hesaplanan yaklaşık maliyet (5.883.254,50 TL) ile ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklif tutarı (yaklaşık maliyetin %25’i oranında ve sınır değer hesabında dikkate dahi alınmayan bir bedel olan 1.499.005,91 TL) başta olmak üzere, tüm teklif tutarları kıyaslandığında, eğer ki idarece hesaplanan yaklaşık maliyet doğru ise isteklilerce sunulan teklif tutarlarının hatalı olacağı, kaldı ki isteklilerce sunulan teklif tutarları birbiri ile kıyaslandığında teklif fiyatlarının birbirine yakın olması nedeniyle, yaklaşık maliyetten oldukça uzaklaşılmış olduğu dikkate alındığında, idarece hesaplanan yaklaşık maliyetin hatalı olduğu sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla; istekliler tarafından sunulan tekliflerin, bu haliyle yaklaşık maliyet esas alınarak değerlendirilmesi veya sınır değerin söz konusu koşullarda hesaplanması sağlıklı olamayacağından, anılan Kanun’un 5. maddesinde yer alan, saydamlık, rekabet, eşit muamele, güvenirlik, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılması ilkelerinin ihlali söz konusu olabileceğinden, ihalenin iptal edilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle; incelemeye konu ihalede “ ihalenin iptaline ” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemizle, “başvurunun reddine” ilişkin karara katılmıyoruz.

Ali Kemal AKKOÇ Adem KAMALI Abdullah DÜNDAR Erkan DEMİRTAŞ

** II. Başkan Kurul Üyesi Kurul Üyesi Kurul Üyesi**