KİK Kararı: 2011/UY.I-920

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2011/020
Gündem No : 22
Karar Tarihi : 07.03.2011
Karar No : 2011/UY.I-920
BAŞVURU SAHİBİ:
Makyol İnşaat San. Tur. ve Tic. A.Ş., Tepecik Caddesi Melodi Sokak İtü Blokları E Blok 34337 Etiler/İstanbul

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Karayolları Genel Müdürlüğü, İnönü Cad. Yücetepe Çankaya/Ankara

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2010/95058 İhale Kayıt Numaralı "Horasan-Eleşkirt Yolu Km:187+900-244+300 Kesiminde Yaptırılacak Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Plentmiks Alttemel, Plentmiks Temel ve Bitümlü Sıcak Karışım Kaplama Yol Yapım İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

03.03.2011 tarih ve B.07.6.KİK.0.06-101.04-.Y.[03.85].(0255)./2011-16E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından 01.09.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Horasan-Eleşkirt Yolu Km:187+900-244+300 Kesiminde Yaptırılacak Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Plentmiks Alttemel, Plentmiks Temel ve Bitümlü Sıcak Karışım Kaplama Yol Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Makyol İnşaat San. Tur. ve Tic. A.Ş.’nin 06.01.2011 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 14.01.2011 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 28.01.2011 tarih ve 5570 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 25.01.2011 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; aşırı düşük teklif açıklamalarının, HEL-25, 26, 29 ve 33 poz numaralı iş kalemlerine ait analiz girdilerinden “MAK-Üst.Agre-B” iş kaleminin hesabında kullanılan patlayıcı madde teklif birim fiyatları ile proforma faturadaki fiyatların uyumsuzluk arzetmesi ve LNG’ye ait birim fiyat ile ilgili herhangi bir bilginin bulunmaması nedeniyle reddedildiği ve tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, patlayıcı maddeler için teklif ettikleri birim fiyatların, Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca yayımlanan rayiçler ile proforma faturadaki birim fiyatların üzerinde olduğu, LNG için ise Botaş A.Ş.’nin satış yaptığı Aygaz firmasından alınan proforma faturanın sunulduğu ve teklif edilen birim fiyatın proforma faturadaki birim fiyattan daha yüksek olduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 37 nci maddesinde; belgeleri eksiksiz ve teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olan isteklilerin tekliflerinin ayrıntılı değerlendirilmesinin yapılacağı, ihale konusu işi yapabilme kapasitelerini belirleyen yeterlik kriterlerine uymayan, teklifleri ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olmayan ve birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunan isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılacağı hüküm altına alınmıştır.

İncelemeye konu ihalede, idarece, anılan hüküm uyarınca tekliflerin değerlendirildiği ve 6 (altı) isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Diğer yandan, Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.1 inci maddesinde aşırı düşük teklif sınır değerinin hesabı tarif edilmiştir.

Başvuruya konu ihalede, idarece, anılan Kanunun 38 inci maddesinde yer alan hükümler ve Tebliğin anılan maddesinde yapılan açıklamalar uyarınca aşırı düşük teklif sınır değerinin hesaplandığı ve bu değerin altında teklif sunmuş olan 11 (onbir) istekli bulunduğunun tespiti yapılarak bu isteklilerden tekliflerini açıklamalarının istenildiği belirlenmiştir.

Belirlenen süre içinde 8 (sekiz) isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasını idareye ulaştırdığı, idarece; 1 (bir) isteklinin açıklamasının uygun bulunduğu ve ihalenin söz konusu istekli üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.

İhale ilan tarihi (21.07.2010) itibariyle yürürlükte bulunan Kamu İhale Genel Tebliğinin 38 inci maddesinde; “ ...

38.3. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış birim fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek teklifleri kapsamında sunmaları durumunda, analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenmiş “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek, yayımlanmış birim fiyatın üzerinde olmamak kaydıyla, birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek teklifleri kapsamında sunmaları halinde, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir.

...

38.7. Teklifi aşırı düşük bulunarak sorgulamaya tabi tutulan ve teklifine ilişkin açıklamada bulunan isteklilerin analizleri ayrıntılı olarak incelenecek olup; sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz girdilerindeki miktarlar ile fiyatların çarpımı sonucunda bulunan tutarları teklif birim fiyatlarla veya teklif fiyatlarla uyumlu olmayan isteklilere ait teklifler değerlendirme dışı bırakılacaktır. ...

38.8. İsteklilerin 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada; (45.1.6) maddesinde belirtildiği üzere, analiz bileşenlerine dayanak teşkil eden proforma faturaları, teklif alma yazıları, idarece istenmesi durumunda yardımcı ve/veya alt analizler ve buna benzer bütün bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

38.9. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaraları da belirterek liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak (45.1.6) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı ve buna benzer belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

38.10. (38.3) maddesinde belirtilen şekilde kamu kurum ve kuruluşları tarafından yayımlanan birim fiyatları teklif eden isteklilerin, söz konusu birim fiyatları oluşturan girdilerin rayiçlerine ilişkin olarak (45.1.6) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı ve buna benzer belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

...” açıklaması,

45 inci maddesinde; “...

45.1.5 Teklifi aşırı düşük bulunan istekliler Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri (proforma faturalar, teklif alma yazıları, idarece istenmesi durumunda yardımcı analizler ve buna benzer) sunacaklardır.

45.1.6 İsteklilerin aşırı düşük sorgulamasına ilişkin açıklamaları belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyecektir. Bu çerçevede;

a) İstekliler tarafından proforma faturalarla açıklama yapılması durumunda; proforma faturada proforma fatura içeriği mala ilişkin olarak mükellefin son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyet belirtilecek ve proforma faturaya, ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemine ait bir alış ve bir satış faturası örneği eklenerek tasdik anlaşması yapılan YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM’e onaylatılacaktır. Proforma fatura veren imalatçı ise; proforma fatura ekinde, ilgili mala ilişkin imalatçının son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan birim maliyet cetveli verilecektir. Sunulan birim maliyet cetveli, mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı olmalıdır.

b) İsteklilerce yapılan açıklamalarda teklifin bir bölümünü oluşturan iş kısımlarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde; söz konusu fiyat tekliflerinin ekinde, Vergi Usul Kanununa göre tutulması zorunlu olan yasal defter ve belgelere uygunluğu YMM veya SMMM tarafından onaylanmış maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Söz konusu maliyet tespit raporunda, fiyat teklifi verilen işle ilgili varsa malların birim ortalama maliyetleri ile işçilik maliyetleri belirtilmelidir. Fiyat teklifinin kapsamında sadece mal bulunuyor ise; maliyet tespit raporu yerine, piyasadan alınan mallara ilişkin olarak yukarıda belirtildiği şekilde proforma faturaların, fiyat teklifi veren kişinin üretici olması durumunda ise, son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan ilgili malın birim maliyet cetvelinin sunulması zorunludur.

c) İsteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda; söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınır.

ç) İsteklinin açıklamalarını kendi ürettiği mallara dayandırması durumunda; mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı, son geçici vergi beyanname dönemine ait üretim konusu mala ilişkin maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Maliyet tespit raporunda üretilen mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi gerekmektedir.

d) İstekliler tarafından yapılan açıklamada, malın stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda; Vergi Usul Kanununun 182 nci maddesi gereğince tutulması gereken envanter defterinin ilgili malzeme veya mala ilişkin kısmının mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı örneğinin veya mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından hazırlanan ve onaylanan ilgili malzeme veya mala ilişkin stok tespit raporunun sunulması zorunludur. Stok tespit raporunda mükellefin yasal defter ve belgelerine uygun ilgili malzeme veya mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi zorunludur.

...

45.1.9. Yapılan açıklamalarda, son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin belgelendirme yapılamaması durumunda; belgelendirmede bir önceki geçici vergi beyanname dönemi esas alınır.

45.1.10. Aşırı düşük sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uygun olmayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle değerlendirme dışı bırakılacaktır.” açıklaması, __

Yer almaktadır.

İncelenen ihalede, idarece başvuru sahibine gönderilen kesinleşen ihale kararı konulu yazıda; HEL/25, 26 29 ve 33 poz numaralı imalatlar için sunulan analizlerde yer alan “Üstyapı için agrega temini” imalatının alt analizindeki girdilerden patlayıcı malzemeler için Nitrokimya İnş. Tic. A.Ş.’den alınan proforma faturanın ekinde birim maliyet cetvelinin sunulmaması ve proforma faturadaki fiyatlar ile teklif edilen fiyatlar arasında uyumsuzluk bulunması gerekçeleriyle başvuru sahibi tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun bulunmadığının belirtildiği, başvuru sahibince yapılan şikayet başvurusuna verilen cevapta bu hususlara ek olarak; HEL/29, 33 ve 34 poz numaralı imalatlar için sunulan analizlerde yer alan girdilerden “LNG” için teklif edilen fiyatı tevsik edici herhangi bilgi ve belge sunulmaması nedeniyle aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olmadığı ifade edilerek şikayet başvurusunun reddedildiği belirlenmiştir. Başvuru sahibince söz konusu hususlar itirazen şikayet başvurusuna konu edilmiş olup başvuruya yönelik olarak bu hususlar bakımından inceleme yapılmıştır.

Başvuru sahibince HEL/25, 26 29 ve 33 poz numaralı imalatlar için sunulan analizlerde yer alan “Üstyapı için agrega temini” imalatının alt analizinde; Anfo için 1,35 TL/kg, Elektrikli Kapsül için 3,20 TL/kg birim fiyat öngörüldüğü, öngörülen bu fiyatları tevsiken Nitrokimya İnş. Tic. A.Ş.’den alınan proforma fatura ile alış-satış faturalarının sunulduğu anlaşılmıştır. Proforma faturada; Anfo için 1,25 TL/kg, Elektrikli Kapsül için 2,85 TL/kg birim fiyat teklif edildiği görülmüştür. Dolayısıyla, başvuru sahibince anılan malzemelerin, teklif edilen birim fiyatlardan daha düşük maliyetle temin edileceği hususunun mevzuata uygun olarak belgelendirildiği anlaşılmaktadır. Analizde, belgelendirilen birim fiyatın üzerinde birim fiyat teklif edilmesi hususu başvuru sahibinin takdirindedir.

Diğer yandan, söz konusu malzemeler için Bayındırlık ve İskan Bakanlığı (B.İ.B.) tarafından yayımlanan rayiçler sırasıyla 1,20 TL/kg ve 1,95 TL/kg’dir. Kamu İhale Genel Tebliğinin 38.9 uncu maddesi uyarınca, anılan malzemeler için teklif edilen ve rayiçlerin üzerinde olan söz konusu birim fiyatların tevsiki için herhangi bir belge sunulmasına gerek bulunmamaktadır. Zira, bu malzemeler için öngörülen birim fiyatlar, başvuru sahibinin teklifinin aşırı düşük olmasına yol açar nitelikte değildir.

Öte yandan, başvuru sahibince HEL/26, 29, 33 ve 34 poz numaralı imalatlar için sunulan analizlerde yer alan girdilerden LNG için 1,10 TL/kg birim fiyat teklif edildiği görülmüştür. Teklif edilen birim fiyatı belgelendirmek amacıyla 2 kişi tarafından imzalanmış ancak hangi firmaya ait olduğu anlaşılmayan bir teklif yazısı ile birlikte Boru Hatları İle Petrol Taşıma A.Ş. (BOTAŞ) tarafından ilgililere gönderilen aylık LNG toptan satış fiyatının bildirildiği yazının, bunlara ilaveten ayrıca Aygaz Doğalgaz firması tarafından verilmiş olan bilgilendirme amaçlı faturanın sunulduğu belirlenmiştir.

Bununla birlikte, BOTAŞ’ın resmi internet sitesi üzerinden yapılan araştırma sonucunda; BOTAŞ ile gaz satış sözleşmesi imzalamış serbest tüketicilere uygulanan doğalgaz satış fiyatının 2010 yılı boyunca, kesintisiz sınai müşteriler için ÖTV ve KDV hariç 0,04429962 TL/kwh (0,471348 TL/Sm³) olduğu anlaşılmıştır. Maliye Bakanlığınca sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) için öngörülen ÖTV 0,0230 TL/Sm³ olduğundan, BOTAŞ’ın belirlediği ÖTV dahil LNG birim fiyatının 0,494348 TL/Sm³ (0,04646127 TL/kwh) olduğu belirlenmiştir. Makine Mühendisleri Odası ve sektörde faaliyet gösteren kuruluşların (P.O., İpragaz vb.) internet siteleri üzerinden yapılan araştırmalarda; LNG'nin sıvı fazının 1 kg’ının ortalama 15,032 kwh enerjiye denk olduğu tespit edilmiştir. Dolayısıyla, BOTAŞ tarafından ilgililere gönderilen yazıda belirtilen ÖTV dahil LNG birim fiyatı yaklaşık 0,70 TL/kg olmaktadır.

Başvuru sahibince sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının ilgili kısmında, LNG’nin Aygaz Doğalgaz Toptan Satış A.Ş. firmasından temin edileceğinin belirtildiği, ancak sunulan teklif alma yazılarında 2 yetkilinin imzası olmasına rağmen teklifi veren firmanın bilgilerinin bulunmadığı görülmüştür. Buna rağmen, teklif yazısındaki fiyatın 0,83 TL/kg olduğu, bu fiyatın BOTAŞ tarafından belirlenen 0,70 TL/kg toptan satış fiyatının üzerinde olduğu ve başvuru sahibince ilgili analizlerde öngörülen birim fiyatın 1,10 TL/kg olduğu dikkate alındığında, başvuru sahibince LNG için teklif edilen birim fiyatın piyasa koşullarına uygun olduğu, sunulan teklifin aşırı düşük kalmasına yol açar nitelikte olmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, idarece başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarının belirtilen gerekçelerle uygun bulunmaması işleminde hukuki isabet görülmemiştir.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, başvuru sahibi Makyol İnşaat San. Tur. ve Tic. A.Ş.’nin teklifinin değerlendirmeye alınması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Dr. Hasan GÜL

Başkan****

Ali Kemal AKKOÇ

II. Başkan****

Ali KAYA

Kurul Üyesi****

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi****

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi****

Kazım ÖZKAN

Kurul Üyesi****

Adem KAMALI

Kurul Üyesi****

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi****

KARŞI OY

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Kuruma itirazen şikayet başvurusu” başlıklı 56 ncı maddesinde; Kurumun itirazen şikayet başvurularını, başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceleyeceği hüküm altına alınmıştır.

İncelenen ihalede, idarece başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun bulunmaması hususu itirazen şikayete konu edilmiştir. Bu bakımdan, bahsi geçen Kanun hükmü uyarınca başvuruya ilişkin nihai kararın, isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamalarının tamamının incelenmesi sonucunda verilmesi gerekmektedir.

Bu çerçevede, başvuru sahibi Makyol İnşaat San. Tur. ve Tic. A.Ş. tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda;

İdarece başvuru sahibinden açıklama istenen imalatların HEL/01, 25, 26, 29, 33 ve 34 poz numaralı imalatlar olduğu anlaşılmıştır.

HEL/01 poz numaralı “Her cins ve klastaki zeminde yarma kazısı yapılması ve kullanılması” imalat için idarece yaklaşık maliyet hesabında kullanılan birim fiyat analizinin incelenmesi sonucunda, gerçekleştirilecek toplam yarma ve yan ariyet kazısı imalatının; % 32,2 toprak (298.440 m³), % 41,1 küskülük (380.920 m³) ve % 26,7 yumuşak kaya (247.440 m³) formasyonunda olacağı öngörüsü yapıldığı, ekskavatörle yapılan kazıların TCK birim fiyatları ile bu miktarların çarpılması ile ulaşılan tutarların toplanması sonucu bulunan toplam tutarın toplam imalat miktarına (926.800 m³) bölünmesi neticesinde analizde yer verilen 2200 poz numaralı birim fiyata ulaşıldığı anlaşılmıştır.

Bununla birlikte, söz konusu HEL/01 poz numaralı imalatın yaklaşık maliyet hesabında kullanılan analizinde, idarece ayrıca nakliye girdileri de öngörülmüş olup anılan imalat için öngörülen birim fiyatın % 65’inin nakliyeden oluştuğu belirlenmiştir.

Başvuru sahibi tarafından anılan imalat için sunulan analiz ve alt analizler incelendiğinde; sunulan analizin idarece verilen analiz formatına uygun olarak makine, malzeme, işçilik ve nakliye kalemlerinden oluştuğu, makine, işçilik ve nakliye girdilerinin herbiri için ayrı ayrı alt analiz sunulduğu görülmüştür.

Söz konusu analizde, imalatın gerçekleştirilmesi için ekskavatör, dozer, arazöz ve vibrasyonlu yol silindirinin kullanılacağının öngörüldüğü anlaşılmıştır. İdarece ilgili imalat için 15.001, 15.006 ve 15.010 poz numaralı; ekskavatörle toprak, küskülük ve yumuşak kaya kazılması birim fiyatları kullanıldığı ve söz konusu birim fiyat analizlerinde makine girdisi olarak ekskavatör, dozer ve kompresörün bulunduğu dikkate alındığında başvuru sahibinin analizi ile idarenin analizinin birebir karşılaştırılabilir nitelikte olmadığı görülmektedir. Her iki analizde de yer alan ekskavatör ve dozer girdileri bakımından karşılaştırma sonucunda; idarenin % 32,2 toprak, % 41,1 küskülük ve % 26,7 yumuşak kaya tasnifine göre HEL/01 poz numaralı imalat analizinde yer alan ekskavatör girdisi 0,00000257 olarak hesaplanmıştır. Başvuru sahibi tarafından aşırı düşük açıklamasında; kullanılacak makine ekipmanın amortisman sürelerinin tamamlandığının belirtildiği ve buna ilişkin bilgi ve belgelerin sunulduğu, makineler için yapılan alt analizlerde yedek parça, tamir-bakım, sigorta vb. giderler için maliyet öngörüldüğü belirlenmiştir. Bu kabule göre yapılan hesaplamada, idarenin yaklaşık maliyetindeki ekskavatör girdisinin, amortisman bedeli sıfır

alındığında, 0,00000139 olduğu tespit edilmiştir. (SAYFA - 1199) Başvuru sahibince sunulan HEL/01 poz numaralı imalat analizinde ise ekskavatör girdisinin ise 0,00000042 olduğu görülmüştür. (SAYFA - 380) Dolayısıyla, başvuru sahibi tarafından ilgili analizde öngörülen ekskavatör girdisi miktarının, idarece yaklaşık maliyet hesabına katılan ekskavatör girdisinin (amortisman sıfır alındığında) % 30’u civarında olduğu belirlenmiştir.

Yine aynı sistematik kullanılarak yapılan hesaplamada; başvuru sahibinin sunduğu aynı analizde yer verilen dozer girdisi miktarının idarece yaklaşık maliyet hesabına dahil edilen dozer girdisi miktarının % 80’i civarında olduğu tespit edilmiştir.

Diğer taraftan, idarece yapılan öngörüye göre kazılacak zeminin % 26,7’si yumuşak kaya olduğundan, idarece kullanılan 15.010 poz numaralı TCK analizinde dinamit, kapsül, katranlı fitil gibi patlayıcı maddeler yer almaktadır. Başvuru sahibince yapılan analizlerde ise söz konusu patlayıcılar yer almamaktadır.

Ayrıca, idarece HEL/01 poz numaralı imalat analizinde yer verilen su miktarı 0,04 ton/m³ iken, başvuru sahibince 0,008 ton/m³ su öngörüldüğü, idarece öngörülen mazot miktarı (15.001, 15.006 ve 15.010 poz nolu kalemlerden) 0,359 kg/m³ iken başvuru sahibince daha yüksek bir miktar 0,454 kg/m³ mazot öngörüldüğü anlaşılmıştır.

Öngörülen nakliye bedelleri bakımından yapılan karşılaştırmada; idarece TCK nakliye formülleri kullanılarak kazı malzemesinin taşınması için 8,58 TL/m³ birim fiyat belirlendiği (karsız nakliye fiyatı 6,86 TL/m³), başvuru sahibi tarafından ise taşımanın yapılacağı kamyonlara ilişkin giderler ve kamyonların taşıma kapasiteleri dikkate alınarak bir hesaplama yöntemi belirlendiği ve bunun sonucunda 1,03 TL/m³ kazı nakliyesi birim fiyatı öngörüldüğü anlaşılmıştır.

Sorgulama yapılan diğer kalemlerden HEL/25 poz numaralı “Plentmiks temel yapılması (kırılmış ve elenmiş ocak taşı ile)” imalatı için idarece yaklaşık maliyet hesabı için hazırlanan analizde TCK tarafından yayımlanan 6100/3 poz numaralı “Plentmiks temel yapılması (kırılmış ve elenmiş ocak taşı ile)” imalatının 2010 yılı birim fiyatının aynen kullanıldığı (31,23 TL/ton), bunun üzerine imalatın yapılması sırasında ortaya çıkacak nakliye ve trafik işaretleme masraflarının eklendiği ve imalat birim fiyatının 36,24 TL olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

Aynı imalat için başvuru sahibince 9,95 TL/ton birim fiyat teklif edildiği, teklif edilen bu fiyatın tevsiki amacıyla; makine, malzeme, işçilik ve nakliye kalemlerinden oluşan bir analiz ile malzeme dışındaki kalemler için alt analizlerin sunulduğu belirlenmiştir.

İdare ile başvuru sahibinin analizde yer verdikleri makine girdilerinin kıyaslanabilmesi bakımından, idarece analizde öngörülen 6100/3 poz numaralı imalat analizinde yer alan makine girdilerinin incelenmesinde; idarece hesaba katılan makinelerin; lastik tekerlekli yükleyici, konkasör, elek makinesi, su tankı, dozer, motorlu tulumba, motopomp, stabilizasyon karıştırıcısı (plent), kantar, büyük finişer, titreşimli silindir, lastik tekerlekli silindir ve arazözden ibaret olduğu, başvuru sahibi tarafından ise; plent, lastik tekerlekli yükleyici, finişer, arazöz, kantar, titreşimli silindir ve lastik tekerlekli silindirin analize dahil edildiği, idarece öngörülen makinelerden elek makinesi, su tankı, dozer, motorlu tulumba ve motopompa analizde yer verilmediği belirlenmiştir.

Başvuru sahibi ve idare tarafından analizlerde hesaba katılan ortak makinelerden plent makinesi girdisi miktarı bakımından yapılan incelemede; idarece öngörülen girdi miktarının 0,00000243 (amortisman sıfır alındığında 0,00000129) olduğu, başvuru sahibi tarafından yapılan

analizde ise amortisman süresi tamamlanmış olan plent makinesi girdisinin 0,00000040 olduğu, bu miktarın idarece öngörülen miktarın % 31’i olduğu tespit edilmiştir.

Bunların dışında; diğer makinelerin girdi miktarları, mazot, su, enerji, işçilik miktarları ve nakliye hesaplarında da farklılıklar bulunmaktadır.

Ayrıca, idarece açıklama istenen diğer imalatlar için başvuru sahibi tarafından sunulan analizler ve alt analizlerde de idarenin yaklaşık maliyet hesabında kullanılan analizler ve dolayısıyla TCK analizlerine göre yukarıda açıklananlara benzer farklılıkların bulunduğu tespit edilmiştir.

Bu itibarla, şikayetçinin analiz ve alt analizlerinin idarenin yaklaşık maliyet hesabında kullandığı analizlere ve dolayısıyla ilgili TCK analizlerine uygun olmaması nedeniyle başvuru sahibinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması işleminde mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.

Öte yandan, eşit muamele ilkesi uyarınca yapılan incelemede; ihale üzerinde bırakılan Sigma İnş. ve Tur. İşl. Tic. A.Ş. – Bayburt İnş. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimince aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda; söz konusu istekli tarafından sunulan analiz ve alt analizlerin yöntem bakımından idarenin yaklaşık maliyet hesabı için hazırladığı analizlere ve dolayısıyla TCK birim fiyat analizlerine uygun olmadığı görülmüştür.

SİGMA İnş. ve Tur. İşl. Tic. A.Ş. – BAYBURT İnş. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.

Ortak Girişimi tarafından sunulan Birim Fiyat Cetveli ekindeki Birim Fiyat Analizleri incelendiğinde:

-SB/HEL-K1 “Her cins ve klastaki zeminde yarma kazısı yapılması ve kullanılması ” iş kalemine ait Yardımcı Birim Fiyat Analizinde aylık üretim miktarının 30.000 m3 olarak varsayıldığı ve buna göre TL/M3 maliyeti olarak formen, düz işçi, operatrör, makinist, arazös şoförü, kamyon şoförü ve yağcılar için 0,03 TL ila 0,07TL. işçilik gideri hesaplanan analizdeki toplam 10 kişi için işçilik giderinin 0,49 TL olarak hesaplandığı,

- SB/HEL-U2 “Plent-Miks temel yapılması” iş kalemine ait Yardımcı Birim Fiyat Analizinde aylık üretim miktarının 30.000 Ton/Ay olarak varsayıldığı ve buna göre TL/ Ton maliyeti olarak formen, düz işçi,erbab işçi, operatrör, makinist, arazös şoförü, kamyon şoförü ve yağcılar için 0,03 TL ila 0,11 TL. işçilik gideri hesaplanan analizdeki toplam 13 kişi için işçilik giderinin 0,62 TL olarak hesaplandığı,

-SB/HEL-U3 “Asfalt betonu bitümlü sıcak temel tabakası yapılması ”, SB/HEL-U6 “Asfalt betonu binder tabakası yapılması” , SB/HEL-U10 “Asfalt betonu aşınma tabakası yapılması” İş Kalemlerine ait Yardımcı Birim Fiyat Analizinde aylık üretim miktarının 5.000 Ton/Ay olarak varsayıldığı ve buna göre TL/ Ton maliyeti olarak formen, düz işçi, erbab işçi, operatrör, makinist, arazös şoförü, kamyon şoförü ve yağcılar için 0,2 TL ila 0,68 TL. işçilik gideri hesaplanan analizdeki toplam 13 kişi için işçilik giderinin 4,24 TL. olarak hesaplandığı,

- SB/HEL-U 11 “5cm.kalınlıkta 1 m2 asfalt betonu aşınma tabakası yapılması” iş kalemine ait Yardımcı Birim Fiyat Analizinde aylık üretim miktarının 35.000 M2/Ay olarak varsayıldığı ve buna göre TL/ M2 maliyeti olarak formen, düz işçi,erbab işçi, operatrör, makinist, arazös şoförü,

kamyon şoförü ve yağcılar için 0,03 TL ila 0,10 TL. işçilik gideri hesaplanan analizdeki toplam 15 kişi için işçilik giderinin 0,60TL olarak hesaplandığı,

- SB/HEL-AT1: “Ocaktan konkasör ile agrega temini” iş kalemine ait Yardımcı Birim Fiyat Analizinde aylık üretim miktarının 30.000 Ton/Ay olarak varsayıldığı ve buna göre TL/ Ton maliyeti olarak formen, ,düz işçi, erbab işçi, operatrör, makinist, arazös şoförü, kamyon şoförü ve yağcılar için 0,03 TL ila 0,09 TL. işçilik gideri hesaplanan analizdeki toplam 13 kişi için işçilik giderinin 0,56 TL olarak hesaplandığı,

Görülmüştür.

Aynı iş kalemleri işe ilgili olarak ÖZGÜN Yapı San. ve Tic. A.Ş. tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan Birim Fiyat Cetveli ekindeki Birim Fiyat Analizleri incelendiğinde:

-YK-1/Ö- “Yarma ve yan ariyet kazısı yapılması ve kullanılması ” iş kalemine ait Yardımcı Birim Fiyat Analizinde aylık üretim miktarının 50.000 m3 olarak varsayıldığı ve buna göre TL/M3 maliyeti olarak formen, makinist, düz işçi, operatör, arazös şoförü, kamyon şoförü ve yağcılar için 0,02 TL ila 0,05TL. işçilik gideri hesaplanan analizdeki toplam 10 kişi için işçilik giderinin 0,36 TL olarak hesaplandığı,

-PMT-Ö**:“Plent-Miks temel yapılması”** iş kalemine ait Yardımcı Birim Fiyat Analizinde aylık üretim miktarının 30.000 Ton/Ay olarak varsayıldığı ve buna göre TL/ Ton maliyeti olarak formen, düz işçi,erbab işçi, operatrör, makinist, arazös şoförü, kamyon şoförü ve yağcılar için 0,04 TL ila 0,13 TL. işçilik gideri hesaplanan analizdeki toplam 13 kişi için işçilik giderinin 0,70 TL olarak hesaplandığı,

-BSK-Ö: “Asfalt betonu bitümlü sıcak temel tabakası yapılması ”, BND-Ö**:“Asfalt betonu binder tabakası yapılması** ”, AŞN-Ö**:“Asfalt betonu aşınma tabakası yapılması** ” İş Kalemlerine ait Yardımcı Birim Fiyat Analizinde aylık üretim miktarının 10.000 Ton/Ay olarak varsayıldığı ve buna göre TL/ Ton maliyeti olarak formen, düz işçi, erbab işçi, operatrör, makinist, arazös şoförü, kamyon şoförü ve yağcılar için 0,19TL ila 0,40 TL. işçilik gideri hesaplanan analizdeki toplam 13 kişi için işçilik giderinin 2,46 TL. olarak hesaplandığı,

-AŞN/5-Ö:** “5cm.kalınlıkta 1 m2 asfalt betonu aşınma tabakası yapılması”** iş kalemine ait Yardımcı Birim Fiyat Analizinde aylık üretim miktarının 80.000 M2/Ay olarak varsayıldığı ve buna göre TL/ M2 maliyeti olarak formen, düz işçi,erbab işçi, operatrör, makinist, arazös şoförü, kamyon şoförü ve yağcılar için 0,02 TL ila 0,05 TL. işçilik gideri hesaplanan analizdeki toplam 15 kişi için işçilik giderinin 0,32TL olarak hesaplandığı,

-U-AT:“Ocaktan konkasör ile agrega temini” iş kalemine ait Yardımcı Birim Fiyat Analizinde aylık üretim miktarının 30.000 Ton/Ay olarak varsayıldığı ve buna göre TL/ Ton maliyeti olarak formen, makinist, düz işçi, erbab işçi, operatrör, arazös şoförü, kamyon şoförü ve yağcılar için 0,04 TL ila 0,18 TL. işçilik gideri hesaplanan analizdeki toplam 13 kişi için işçilik giderinin 0,66 TL olarak hesaplandığı,

Görülmüştür.

SİGMA İnş. ve Tur. İşl. Tic. A.Ş. – BAYBURT İnş. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi tarafından “Asfalt betonu bitümlü sıcak temel tabakası yapılması”, “Asfalt betonu binder tabakası

yapılması”, “Asfalt betonu aşınma tabakası yapılması” iş kalemlerine ait Yardımcı Birim Fiyat Analizinde aylık üretim miktarının 5.000 Ton/Ay olarak; Plent-Miks temel yapılması ve “Ocaktan konkasör ile agrega temini” iş kalemleri için öngörülen 30.000 Ton/Ay olarak, “5cm.sıkışmış kalınlıkta 1m2 asfalt betonu aşınma tabakası yapılması iş kalemi için üretim miktarının 35.000 M2/Ay olarak ,**** “Yarma**** kazısı yapılması ve kullanılması” iş kalemine ait Yardımcı Birim Fiyat Analizinde aylık üretim miktarının 50.000 m3 olarak alınmasının objektif verileri ortaya konmamış, bu hususlar istekli tarafından aşırı düşük sorgulamasında belgelendirilmemiştir.

Aynı durum ÖZGÜN Yapı San. ve Tic. A.Ş. tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan Birim Fiyat Cetveli ekindeki Birim Fiyat Analizleri içinde geçerlidir.

Anılan şirket tarafından; “Asfalt betonu bitümlü sıcak temel tabakası yapılması”, “Asfalt betonu binder tabakası yapılması”, “Asfalt betonu aşınma tabakası yapılması” iş kalemlerine ait Yardımcı Birim Fiyat Analizinde aylık üretim miktarının 10.000 Ton/Ay olarak; Plent-Miks temel yapılması ve “Ocaktan konkasör ile agrega temini” iş kalemleri için öngörülen 30.000 Ton/Ay olarak, “5cm.sıkışmış kalınlıkta 1m2 asfalt betonu aşınma tabakası yapılması iş kalemi için 80.000 M2/Ay olarak ,**** Yarma**** kazısı yapılması ve kullanılması” iş kalemine ait Yardımcı Birim Fiyat Analizinde aylık üretim miktarının 50.000 m3 olarak alınmasının objektif verileri ortaya konmamış, bu hususlar istekli tarafından aşırı düşük sorgulamasında belgelendirilmemiştir.

Uygulamada böyle bir analiz tekniği bulunmamaktadır. Her istekli tarafından nesnel olmayan imalat rakamları öngörülerek işçilik maliyetleriyle ile istenildiği gibi oynanmasının kabul edilebilir bir yönü de bulunmamaktadır. Burada ön görülen birimlerin 30.000 yerine 40.000 veya 50.000 olarak alınması durumunda bu analizler de kabul edilecek midir? Nitekim; Sigma- Bayburt Ortak Girişimi tarafından Asfalt betonu bitümlü sıcak temel tabakası yapılması”, “Asfalt betonu binder tabakası yapılması”, “Asfalt betonu aşınma tabakası yapılması” iş kalemlerine ait Yardımcı Birim Fiyat Analizinde aylık üretim miktarının 5.000 Ton/Ay olarak beyan edilirken; aynı iş kalemleri için ÖZGÜN Yapı San. ve Tic. A.Ş. tarafından 10.000 Ton/Ay olarak beyan edilmiştir. Keza ; Sigma- Bayburt ortak girişimi tarafından 5 cm. sıkışmış kalınlıkta 1 M2 asfalt betonu aşınma tabakası yapılması iş kalemi için 35.000 M2/Ay olarak beyan edilirken aynı iş kalemleri için ÖZGÜN Yapı San. ve Tic. A.Ş. tarafından 80.000 Ton/Ay olarak beyan edilmiştir. Aynı durum “Yarma**** kazısı yapılması ve kullanılması” iş kaleminde aylık üretim miktarı sırasıyla 30.000 M3/Ay ve 50.000 M3/Ay olarak beyan edilmiştir.

Analizlerindeki verilere göre aynı kapasitede makine kullandıklarını ifade eden bu iki firmanın aynı sayıda işçi ile aylık üretim miktarları arasında iki mislini aşan fark olması teknik açıdan mümkün görülmemektedir. Firmalarca istihdam edilen işçilerin kalitesi v.b.nedenlerle aylık üretimlerde %10-20 oranında farklılık olmasının kabul edilebilir bir yönü varsa da, iki katı aşan oranlarda bir farklılığın iddia sahiplerince belgeleriyle kanıtlanması aşırı düşük sorgulamasıyla getirilen düzenlemenin bir gereğidir. Bu nedenle ihale üzerinde bırakılan Sigma İnş. ve Tur. İşl. Tic. A.Ş. – Bayburt İnş. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi ile ÖZGÜN Yapı San. ve Tic. A.Ş.nin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunduğu analizlerin mevzuata uygun olmadığı değerlendirilmiştir.

Bu tespitlere rağmen Kurul çoğunluğunca her iki firma tarafından yapılan aşırı düşük açıklamaları arasında aynı iş kalemleriyle ilgili olarak Bu nedenle ihale üzerinde bırakılan Sigma İnş. ve Tur. İşl. Tic. A.Ş. – Bayburt İnş. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi ile ÖZGÜN Yapı San. ve Tic. A.Ş.nin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunduğu analizlerin mevzuata uygun olmadığı değerlendirilmiştir.

teknik olarak kabul edilemez farklılıkların bulunmasının göz ardı edilerek, her iki firma açıklamasının da doğru kabul edilerek tekliflerinin değerlendirmeye alınması suretiyle şikayete konu ihalede “düzeltici işlem tesis edilmesine” karar verilmesinde hukuka uyarlılık bulunmaktadır.

Ayrıca yapılan incelemede; HEL/34 poz numaralı imalat için yapılan alt analizde “Formen” girdisi için başvuru sahibince 0,06 TL/m² maliyet öngörülmüştür. Başvuru sahibince yapılan açıklama bütün olarak incelendiğinde, formen için öngörülen saatlik ücretin 8,33 TL/sa olduğu anlaşılmıştır. Dolayısıyla, HEL/34 poz numaralı imalatta, formenin 0,0072 saat (0,06/8,33) çalışacağının öngörüldüğü tespit edilmiştir. Aynı imalat için TCK tarafından yayımlanan ve idarece yaklaşık maliyet hesabında kullanılan 6400/M poz numaralı imalatın birim fiyat analizinde yer alan imalat kalemlerinin her birinin TCK birim fiyat analizinde yer alan formen girdisi miktarları ile ana analizdeki ilgili miktarların çarpılması ve bulunan tutarların toplanması sonucunda; HEL/34 poz numaralı imalatta 0,0658 saatlik formen girdisinin bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Buna benzer olarak, analiz sunulan tüm imalatlarda, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından kendi deneyim ve öngörülerine uygun olarak analiz girdi miktarlarının belirlendiği, nakliye hesaplamalarının TCK veya diğer ilgili kamu kurumlarınca yayımlanan nakliye formülleri kullanılmaksızın, nakliyenin yapılacağı kamyonların kapasiteleri ve maliyetleri dikkate alınarak yapıldığı, makine giderleri için imalata göre değişen malzeme giderleri ile orantılı olduğu kabulüyle belirlendiği (HEL/01’de % 8, HEL/26’da % 20) anlaşılmıştır.

Bu itibarla, ihale üzerinde bırakılan isteklinin analiz ve alt analizlerinin ilgili TCK analizlerine ve idarenin yaklaşık maliyet hesabında kullandığı analizlere uygun olmaması nedeniyle söz konusu isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilmesi gerekirken; Kurul çoğunluğunca geçerli teklif olarak değerlendirilmesinde mevzuata uyarlılık bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle; incelemeye konu ihalede ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifini değerlendirme dışı bırakılması yönünde düzeltici işlem karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle, başvuru sahibinin teklifinin geçerli kabul edilmesi yönündeki düzeltici işlem belirlenmesine ilişkin karara katılmıyorum.

** Abdullah DÜNDAR**

** Kurul Üyesi**

KARŞI OY

4734 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “ İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” hükmü yer almaktadır.

__

Anılan Kanunun __ “Aşırı düşük teklifler” __ başlıklı 38 inci maddesinde;“ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

__

İhale komisyonu;

__

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

__

_ b)Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,_

__

_ c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,___

__

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.” hükmü yer almaktadır.

__

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 60 ncı maddesinde de __ benzer hükümlere yer verilmiştir.

__

Ayrıca bu hususa ilişkin olarak Kamu İhale Genel Tebliğinin __ “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” __ başlıklı 45 inci maddesinde; “45.1.4. Aşırı düşük tekliflere ilişkin sorgulama teklifin tümü üzerinden olabileceği gibi, isteklinin teklifinde ihale komisyonu tarafından belirlenen bileşenler üzerinden de yapılabilir.” açıklaması bulunmaktadır.

Yukarıda yer verilen düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, ihale komisyonunun verilen teklifleri değerlendirdikten sonra diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği ve yaklaşık maliyet içinde önemli olduğunu tespit ettiği bileşenlerle ilgili açıklama isteyeceği anlaşılmaktadır. Buna göre idarece yapılacak sorgulamanın, yaklaşık maliyet içinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlere ilişkin olması ve 4734 sayılı Kanunun 5 inci maddesinde yer alan eşitlik ve güvenirlik ilkesine uygun olarak gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Başvuruya konu ihalede örnek vermek gerekirse, idarece aşırı düşük teklif açıklaması istenen ve açıklama istenmemekle beraber teklifte önem arzeden bileşenler bakımından yapılan incelemede;

- HEL/02 poz numaralı imalat için 6,00 TL birim fiyat teklif eden YSE Yapı A.Ş.’den açıklama istenmişken, aynı imalat için 2,13 TL birim fiyat teklif eden Söğüt Ltd. Şti. – Burkay Ltd. Şti. – Şahinler Ltd. Şti. Ortak Girişiminden bu fiyata ilişkin açıklama istenmediği,

- HEL/30 poz numaralı imalat için 6,00 TL birim fiyat teklif eden Bager Ltd. Şti. – Ermit Ltd. Şti. – Fiber Ltd. Şti. Ortak Girişiminden açıklama istenmişken, aynı imalat için 6,00 TL’den daha düşük birim fiyat teklif eden toplam 9 istekliden açıklama istenmediği,

- Yaklaşık maliyeti 507.038,40 TL olan HEL/33 poz numaralı imalat için Bager Ltd. Şti. – Ermit Ltd. Şti. – Fiber Ltd. Şti. Ortak Girişimi dışında tüm isteklilerden açıklama istenmişken, yaklaşık maliyetleri; 14.469.600,00 TL, 17.180.275,45 TL ve 11.127.916,80 TL olan HEL/10, HEL/24 ve HEL/27 poz numaralı imalatlar için hiçbir istekliden açıklama istenmediği,

Tespit edilmiştir.

İhale komisyonlarının, 4734 sayılı Kanun 5. Maddesinde belirtilen temel ilkelere uygun olarak görevlerini yapmaları bir kanuni zorunluluktur. Kamu ihale Kurumu komisyonların hatalı bir şekilde işlem tesis ettiği idari işlemlerinin idari denetimini yapan idari özerk bir kuruluştur.

Yapım ihalelerinde, bir kısım işlemlerden sonra sınır değer hesaplanması yapılmakta ve hesaplanan bu sınır değerin altında teklif bedeli sunan isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istenmektedir. Aşırı düşük teklif açıklamasında bulunan isteklilerin Kamu İhale Genel tebliğinin 45. Maddesinde sayılmak suretiyle belirlenmiş olan yöntemlerden birini kullanarak, teklif cetvelinde belirtilen birim maliyetleri belgelendirme yapmak suretiyle açıklaması gerekmektedir. Yapım ihalelerinde sınır değerin altında teklif sunan isteklilerin tebliğin 45. Maddesine göre açıklama yapması istekliler açısından bir külfettir. Aşırı düşük teklif açıklamasında bulunan isteklilerin, teklif cetvelindeki birim maliyeti belgelendirmek suretiyle açıklamaları mevzuat açısından hem zor hem de bu isteklilerin yapmış oldukları açıklamalarının uygun bulunmaması ihtimal dahilinde olduğundan, teklifinin değerlendirme dışı bırakılması kuvvetle muhtemeldir.

Yapım ihalelerinde aşırı düşük teklif açıklamasının sıkı şekil şartına bağlanmış olması, aslında kanun koyucu tarafından aşırı düşük tekliflerin reddedilmeden önce işin yapılabilirliğinin altında fiyat teklif eden isteklilere bu işi teklif edilen bedele nasıl ve ne şekilde yapacaklarını tevsik etmek suretiyle ispat etmelerini kanuni bir zorunluluk olarak söz konusu istekliye yüklemiştir. İstekli tebliğin 45. Maddesinde belirlenmiş olan kriterlere uygun bir açıklama da bulunursa teklif ettiği bedele ihale konu işin yapılması şeklen (mevzuat gereği) mümkün olduğundan isteklinin teklifi değerlendirme dışı bırakılmayacaktır. Aksi takdir de değerlendirme dışı kalacaktır.

Kamu ihale mevzuatında önemli bir müessese olarak düzenlenmiş olan aşırı düşük teklif sorgulanmasının nasıl yapılması gerektiği 4734 sayılı Kanun’un 38. Maddesi Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğin 60 ncı maddesi ve Kamu İhale Genel Tebliğinin 45. Maddesinde düzenlenmiştir.

İhale komisyonu sınır değerin altında bedel teklif eden isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması isterken hangi kalemlere ilişkin sorgulama yapacağının kriterini nasıl belirleyecektir? veya nasıl belirlemeli? İhale komisyonu öncelikle teklifte önemli gördüğü maliyet bileşenlerini tespit eder. Tespit ettiği bu maliyet bileşenlerine göre tüm isteklilerden eşit bir şekilde aynı kalemlere ilişkin açıklamada bulunmasını ister. veya isteklilerin teklif ettiği bedeli oluşturan maliyet bileşenlerinden yaklaşık maliyete göre aşırı düşük olanları tespit edip bu kalemlerle ilgili açıklama ister. Bunun dışında ihale komisyonu üçüncü bir yol olarak risk almadan Objektif ve eşit muamele adına sınır değerin altında kalan tüm isteklilerden tekliflerini oluşturan birim kalemlerin hepsi için açıklama da bulunulmasını isteyebilir. Şüphesiz bu yöntemlerden birini tercih etmek idarenin takdirindedir.

Ancak idare aşırı düşük teklif sorgulamasını “keyfi ve subjektif” kullanamaz. Komisyon görevini yaparken aşırı düşük teklif sorgulamasını tüm istekliler açısından objektif kıstaslara uygun bir şekilde belirlemesi gerekmektedir.

Yapım ihalelerinde, aşırı düşük teklif açıklamasında bulunmak mevzuat açısından zor ve meşakkatli bir uğraştır.

İhale komisyonu tüm isteklilere eşit davranmak zorundadır. Yukarda açıklandığı üzere bir istekliden bir imalat kalemi için açıklama isterken, bu imalat kalemine ilişkin daha düşük teklif veren istekliden açıklama da bulunulmasının istenilmemesi eşit muamele ilkesi ile bağdaşmamaktadır. Daha doğrusu idarenin açıklama isterken hangi kriterleri kullandığı anlaşılamamıştır. Yukarda belirtilen kriterlerin hiç birisi kullanılmamıştır. İhale komisyonu ya aşırı düşük tekliflerin tüm imalat kalemleri ile ilgili sorgulama isteyecekti ya da teklifte önemli gördüğü maliyet bileşenlerini tespit edip bu maliyet kalemleri ile ilgili aşırı düşük teklif sahiplerinin tamamından aynı şekilde açıklama da bulunulmasını isteyecekti. Bunların dışında üçüncü bir yöntem olarak yaklaşık maliyet oluşturulurken belirlenen imalat kalemlerine (birim maliyet) göre (aşırı düşük teklifte bulunan isteklilerin) aşırı düşük olan kalemlerin tespit edilip buna göre bir sorgulama kriterinin belirlenmesi gerekirken komisyon tarafından bunların hiç biri yapılmamıştır.

İhale komisyonu aşırı düşük teklif sorgulamasını objektif ve eşit muamele kriterlerine göre yapmadığından 4734 sayılı Kanunun 5. Maddesinde ifadesini bulan idarenin güvenirlilik” ilkesi zedelenmiştir. Bu komisyon ile bu ihalenin sonuçlandırılması imkanı kalmadığından ihale ve ihale işlemlerinin iptali gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle; incelemeye konu ihalede “ihalenin iptaline” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemizle, “düzeltici işlem belirlenmesine” ilişkin karara katılmıyoruz.

** Ali Kemal AKKOÇ Hakan GÜNAL**

** II. Başkan Kurul Üyesi**