KİK Kararı: 2011/UY.I-898

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2011/019
Gündem No : 23
Karar Tarihi : 03.03.2011
Karar No : 2011/UY.I-898
BAŞVURU SAHİBİ:
Doğşen İnşaat Turizm Sanayi ve Tic. Ltd. Şti., Cumhuriyet Bulvarı No:212 D:7 Alsancak/İzmir

İHALEYİ YAPAN İDARE:
İzmir Büyükşehir Belediyesi Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü, Cumhuriyet Bulvarı No:16 Konak/İzmir

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2010/84182 İhale Kayıt Numaralı "Menemen İlçesi İçmesuyu Şebeke ve İletim Hattı İnşaatı" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

25.02.2011 tarih ve B.07.6.KİK.0.06.00.00-101.04-Y.[02.84].(0217)./2011-6E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından 16.08.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Menemen İlçesi İçmesuyu Şebeke ve İletim Hattı İnşaatı” ihalesine ilişkin olarak Doğşen İnşaat Turizm Sanayi ve Tic. Ltd. Şti.’nin 29.12.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 05.01.2011 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 19.01.2011 tarih ve 3595 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 17.01.2011 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;

Kamu İhale Kurumu tarafından 30.07.2010 tarihinde Resmi Gazetede yayımlanan ve Kamu İhale Genel Tebliğinde değişiklik öngören düzenleme ile aşırı düşük fiyat sorgulama kriterlerinin değiştirildiği, bu kıstaslar çerçevesinde yapılacak bir hesaplama neticesinde ihalede aşırı düşük teklif sınır değerin 7.830.564,00 TL’ye tekabül ettiği, teklif bedelinin ise bu sınır değerin üzerinde (7.887.001,00 TL) olmasına karşın idarece teklifinin aşırı düşük teklif olarak değerlendirilmesi ve bu doğrultuda aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesinin kamu ihale mevzuatına uyarlık taşımadığı,

Ayrıca, yapmış olduğu aşırı düşük teklif açıklamasının yeterli olmadığına yönelik ihale komisyonunca ortaya konulan gerekçelerin kamu ihale mevzuatına aykırılık teşkil ettiği gibi idarenin daha önceki incelemelerinde oluşturduğu standartların dışına çıkılarak zorlama gerekçeler öne sürülerek ve bir önyargı içerisinde teklifinin reddine karar verildiği,

İdare tarafından ihalede bu şekilde mevzuata aykırı işlemler tesis edilmek suretiyle kamu yararının oluşmasının engellendiği ve kamu kaynaklarının verimli kullanılması ilkesinin de göz ardı edilmesine sebebiyet verildiği,

İddia edilmektedir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İnceleme konusu ihalenin, İzmir Büyükşehir Belediyesi Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından 16.08.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan, Menemen İlçesinde içmesuyu şebeke ve iletim hatlarının yenilenmesi, yeni imara açılan sokaklara içmesuyu şebekesinin döşenmesi, bu şebekelerden abonelere bağlantıların yapılması işi olduğu, idarece hazırlanan birim fiyat teklif cetvelinde ihale konusu işi kapsayan 35 iş kalemine yer verildiği,

Birim fiyat teklif alınmak suretiyle gerçekleştirilen ihaleye 17 isteklinin teklif verdiği, ihale komisyonunca yapılan değerlendirme sonucunda, herhangi bir isteklinin teklifinin yeterlik kriterlerini sağlamadığından bahisle değerlendirme dışı bırakılmadığı,

Ancak, idarece tespit edilen aşırı düşük teklif sınır değerin altında kalan 9 (dokuz) isteklinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu,

İdarenin 11.10.2010 tarihli aşırı düşük teklif açıklama istemli yazılarında, aşırı düşük teklif açıklamalarında isteklilerce göz önünde bulundurulması gereken esasların neler olduğunun ayrıntılı bir şekilde belirtildikten sonra tekliflerinin maliyet bileşenlerine ait ayrıntılı fiyat analizleri hakkındaki açıklamaların yazılı olarak 19.10.2010 günü mesai bitimine kadar sunulması gerektiğinin ifade edildiği,

Bunun üzerine, 4 (dört) isteklinin süresi içerisinde aşırı düşük teklif açıklamasında bulunmadığı, aşırı düşük teklif sorgulamasına cevap veren 5 (beş) isteklinin ise yapmış olduğu açıklamaların ihale komisyonunca yeterli bulunmadığı ve tüm aşırı düşük teklif sahibi isteklilerin teklifinin reddine karar verildiği,

İhalenin de geçerli en düşük teklif sahibi olan Yapı Proje Merkezi Tic. ve San. A.Ş.**** firması üzerinde bırakıldığı,

Anlaşılmıştır.****

Kamu İhale Kanununun 38 inci ve Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 60 ıncı maddesinde, ihale komisyonunun diğer teklifleri veya yaklaşık maliyeti baz alarak aşırı düşük teklifleri tespit edeceği ve aşırı düşük olduğunu belirlediği teklifleri hemen reddetmek yerine bu teklif sahiplerinden tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili yazılı açıklama istenmesi ve bu açıklamalar çerçevesinde nihai değerlendirmesini yapması gerektiği hükme bağlanmıştır.

Bu hususa ilişkin uygulamayı somutlaştırmak amacıyla Kamu İhale Genel Tebliğinin “Aşırı Düşük Teklif Değerlendirmesi” başlıklı 45 inci ve kısmen de 38 inci maddelerinde bir takım açıklamalara yer verilmiş ve söz konusu açıklamalarda, yapım işi ihalelerinde bir teklifin aşırı düşük olup olmadığını ortaya koyan sınır değerin nasıl tespit edileceği ve teklifleri söz konusu değerin altında kalan isteklilerce yapılan belgelere dayalı açıklamaların da hangi kıstaslar esas alınarak değerlendirilmesi gerektiğine ilişkin detaylara yer verilmiştir.

Öncelikle, 30.07.2010 tarihinde Resmi Gazetede yayımlanan ve ancak yürürlüğe girdiği tarihte ve sonrasında ilanı yapılan yapım işi ihalelerine uygulanacağı belirtilen Kamu İhale Genel Tebliği hükümlerinin 20.07.2010 tarihinde ilanı yayımlanmış şikayete konu ihale için uygulanabilmesinin hukuken mümkün olmadığı açıktır.

Bu bağlamda, aşırı düşük teklif sınır değerin tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde idare tarafından 22.08.2009 tarih ve 27327 sayı ile Resmi Gazetede yayımlanan Kamu İhale Genel Tebliğinin ilgili hükümlerini esas alması işleminde kamu ihale mevzuatına aykırılık teşkil eden bir yönün bulunmadığı anlaşılmaktadır. Ayrıca, yaklaşık maliyet ve ihale komisyonunca geçerli olduğu belirtilen teklifler üzerinden yapılan hesaplama neticesinde, idarece aşırı düşük teklif sınır değerin (9.396.677,46 TL ) de doğru bir şekilde tespit edildiği görülmektedir.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğin “Aşırı düşük teklifler” __ başlıklı 60 ncı maddesinde ; “(1) İhale komisyonu verilen tekliflerden, diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

__

_ (2) İhale komisyonu;_

_a) _Verilen hizmet ve yapım yönteminin ekonomik olması,

_b) _Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

_c) _Teklif edilen işin özgünlüğü,

__

_ hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen aşırı düşük teklifler, geçerli teklif olarak dikkate alınır._

__

(3) Aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde; Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonu bu düzenlemeyi esas alır.” hükmü,

__

__ Yer almaktadır.

Ayrıca bu hususa ilişkin olarak şikayet konusu ihalenin ilanının yayımlandığı tarihte yürürlükte olan Kamu İhale Genel Tebliğinin __ “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” __ başlıklı 45 inci maddesinde; “45.1.4. Aşırı düşük tekliflere ilişkin sorgulama teklifin tümü üzerinden olabileceği gibi, isteklinin teklifinde ihale komisyonu tarafından belirlenen bileşenler üzerinden de yapılabilir.

45.1.5. Teklifi aşırı düşük bulunan istekliler Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri (proforma faturalar, teklif alma yazıları, idarece istenmesi durumunda yardımcı analizler ve buna benzer) sunacaklardır.

45.1.6. İsteklilerin aşırı düşük sorgulamasına ilişkin açıklamaları belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyecektir. Bu çerçevede;

a) İstekliler tarafından proforma faturalarla açıklama yapılması durumunda; proforma faturada proforma fatura içeriği mala ilişkin olarak mükellefin son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyet belirtilecek ve proforma faturaya, ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemine ait bir alış ve bir satış faturası örneği eklenerek tasdik anlaşması yapılan YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM’e onaylatılacaktır. Proforma fatura veren imalatçı ise; proforma fatura ekinde, ilgili mala ilişkin imalatçının son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan birim maliyet cetveli verilecektir. Sunulan birim maliyet cetveli, mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı olmalıdır.

b) İsteklilerce yapılan açıklamalarda teklifin bir bölümünü oluşturan iş kısımlarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde; söz konusu fiyat tekliflerinin ekinde, Vergi Usul Kanununa göre tutulması zorunlu olan yasal defter ve belgelere uygunluğu YMM veya SMMM tarafından onaylanmış maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Söz konusu maliyet tespit raporunda, fiyat teklifi verilen işle ilgili varsa malların birim ortalama maliyetleri ile işçilik maliyetleri belirtilmelidir. Fiyat teklifinin kapsamında sadece mal bulunuyor ise; maliyet tespit raporu yerine, piyasadan alınan mallara ilişkin olarak yukarıda belirtildiği şekilde proforma faturaların, fiyat teklifi veren kişinin üretici olması durumunda ise, son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan ilgili malın birim maliyet cetvelinin sunulması zorunludur.

c) İsteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda; söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınır.

ç) İsteklinin açıklamalarını kendi ürettiği mallara dayandırması durumunda; mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı, son geçici vergi beyanname dönemine ait üretim konusu mala ilişkin maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Maliyet tespit raporunda üretilen mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi gerekmektedir.

d) İstekliler tarafından yapılan açıklamada, malın stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda; Vergi Usul Kanununun 182 nci maddesi gereğince tutulması gereken envanter defterinin ilgili malzeme veya mala ilişkin kısmının mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı örneğinin veya mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından hazırlanan ve onaylanan ilgili malzeme veya mala ilişkin stok tespit raporunun sunulması zorunludur. Stok tespit raporunda mükellefin yasal defter ve belgelerine uygun ilgili malzeme veya mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi zorunludur.

45.1.7 Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojinin, yapım işinde sağlayacağı maliyet avantajının belgelere dayalı olarak açıklanması gereklidir.

45.1.8. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; sadece bu hususların neler olduğu değil, belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajının da bilgi ve belgelere dayalı olarak açıklanması gereklidir.

45.1.9. Yapılan açıklamalarda, son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin belgelendirme yapılamaması durumunda; belgelendirmede bir önceki geçici vergi beyanname dönemi esas alınır.

45.1.10. Aşırı düşük sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uygun olmayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle değerlendirme dışı bırakılacaktır.” açıklamaları bulunmaktadır.

Birim fiyatlar üzerinden teklif alınmak suretiyle gerçekleştirilen ihalelerde, idarece, ihale dokümanı kapsamında verilmiş olan birim fiyat teklif cetveli standart formunda yer alan iş kalemleri için, ilgili kamu kurum veya kuruluşlarınca birim fiyat analizleri yayımlanmış olan imalatlara ait poz numaralarının belirtilmiş olması veya ihale dokümanının herhangi bir bölümünde (Birim Fiyat Tarifleri, Teknik Şartname, İdari Şartname vs.), anılan iş kalemlerinin ilgili kamu kurum veya kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyat analizlerine uygun olarak gerçekleştirileceğinin belirtilmesi ya da idarece özel olarak imalat girdilerinin cins ve miktarlarını da gösteren birim fiyat analizlerinin düzenlenerek ihale dokümanı kapsamında verilmiş olması durumlarında, isteklilerce sunulacak analizlerde yer verilen girdi cinsi ve miktarlarının, ilgili kamu kurumunun veya idarenin hazırlamış olduğu analizlerdekiler ile birebir aynı olması, söz konusu analizlerde yer alan girdilere teklif edilen birim fiyatlarda yarışmanın gerçekleşmesi gerekmektedir. Söz konusu analizlerde değişiklikler yapılabilmesi, yalnızca anılan değişikliklerin gerekçesinin mevzuatta öngörülen ölçütler ile fen ve sanat kurallarına uygun olarak açıklanması ile mümkündür.

Belirtilen durumlar dışında, isteklilerce sunulan analizlerin, herhangi bir kamu kurum veya kuruluşu tarafından yayımlanmış veya idarece yaklaşık maliyetin belirlenmesi aşamasında hazırlanmış analizler ile içerik bakımından birebir aynı olması şeklinde bir zorunluluk bulunmamaktadır. Ancak böylesi durumlarda, sunulan analizlerin, analizlerdeki girdi cins ve miktarları bakımından işin projesine, idarenin imalat tariflerine ve ilgili imalatın gerçekleştirilebilmesi için zorunlu olan yapım koşullarına uygun olması gerektiği kuşkusuzdur.

Birim fiyatlar üzerinden teklif alınmak suretiyle gerçekleştirilen başvuruya konu ihalede, idarece her bir iş kaleminin özel imalat olarak tanımlandığı, ihale dokümanı kapsamında Genel Teknik Şartnameler ile ihale konusu işe özgü Birim Fiyat Tariflerinin isteklilere verildiği, Genel Teknik Şartnamelerde; ilgili imalatların yapım koşullarının genel itibariyle belirtilmiş olduğu, Birim Fiyat Tariflerinde ise; ihale konusu iş kapsamında gerçekleştirilecek imalatların ne şekilde yapılacağının belirtildiği, bu belgelerde ve bunların dışında dokümanın herhangi bir kısmında imalatların gerçekleştirilme yöntemi bakımından herhangi bir kamu kurum veya kuruluşunun birim fiyat analizlerine veya poz numaralarına atıf yapılmadığı ya da idarece hazırlanmış girdi cins ve miktarlarının belirtildiği birim fiyat analizlerinin bulunmadığı tespit edilmiştir.

Bununla birlikte, tüm iş kalemleri için, isteklilerce, girdi cinsi ve miktarları bakımından birbirlerinden ve idarenin yaklaşık maliyeti belirlerken hazırladığı analizlerden farklı olan (birebir aynı olmayan), her bir istekli tarafından kendine özgü olarak hazırlanmış analizlerin sunulduğu belirlenmiştir. Ancak, daha önce de belirtildiği üzere; sunulan analizlerin, ihale konusu işin projesine, idarece ihale dokümanında verilen birim fiyat tariflerine, fen ve sanat kurallarına aykırı olmaması koşuluyla, isteklilerin ve idarenin yöntem ve içerik bakımından farklı analiz yapmalarında bir sakınca bulunmamaktadır.

Yukarıda yapılan açıklamalar ve mevzuat hükümleri çerçevesinde, başvuru sahibinin 15.10.2010 tarihli aşırı düşük teklif açıklamasının yeterli olmadığına yönelik idare tarafından yapılan tespitler ile buna karşılık başvuru sahibinin, açıklamasının yeterli olduğuna ilişkin öne sürdüğü savlar ayrıntılı olarak incelendiğinde;

a) Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarının kabul edilmeme gerekçelerinden birincisi; 1.D.01 nolu analizde derz kesme makinesinin kullanımı için operatör makinist ya da operatör makinist yardımcısı ön görülmemesi olarak belirtilmiştir.

Birim fiyat tariflerinde, 1D.01 pozu: Mevcut beton ve/veya asfalt yol kaplamasının kesilmesi olarak belirtilmiştir. Tarifinde ise; “Kesin projeler, çizimler ve Genel Teknik Şartname Bölüm 2A.11 Tip Kesit 1–2–3 ve/veya kesin projelerinde gösterilen kesitler uyarınca, mevcut beton ve/veya asfalt yol kaplamasının kesilmesi;

__

Fiyata, projesine göre güzergahı belirlenen içmesuyu boru hattının geçeceği yol kaplamasının, projedeki hendek uzunluğunda ve yerindeki kaplama kalınlığında iki taraflı olarak kesilmesi, kesme makinesinin ve her türlü alet edevatın kesim yapılacak yere nakli ve giderleri, kesim yapılacak boru güzergahında yaya ve taşıt trafiğinin geliş gidişinin emniyeti için gerekli her türlü tedbirin alınması, can ve mal güvenliğinin sağlanması, yukarıda tarif edilen işlerle ilgili her türlü yardımcı malzemenin temin ve montajı, donanım, ekipman, işçilik, nakliye, depolama, yükleme ve boşaltma, yatay ve düşey taşıma, yüklenici karı ve genel giderler dahildir.” ifadelerine yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında 1D.01 iş kalemine ilişkin analiz düzenleyerek sunduğu, söz konusu analizde ÖF1 olarak tanımlanan asfalt kesme makinesi ve düz işçi girdilerine yer verildiği, ayrıca ÖF1 olarak belirtilen asfalt kesme makinesinin son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin alt analizinin sunulduğu, birim maliyet analizinin ve son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin başvuru sahibinin makine parkını gösterir tablosunun eklendiği, asfalt kesme makinesinin listede yer aldığı ve bu belgelerin SMMM Lütfi Demir tarafından onaylandığı belirlenmiştir. İdarece başvuru sahibinin 1D.01 pozu için sunduğu analizde operatör makinist ya da operatör makinist yardımcısının belirtilmediği yönünde yapılan tespit yerinde olmakla birlikte, söz konusu analizde işçilik maliyetleri için Bayındırlık Bakanlığının düz işçi maliyetlerini esas alarak hesaplama yapıldığı, gerek analizde gerekse alt analizde düz işçi için bir maliyet öngörüldüğü anlaşıldığından, başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarının kabul edilmeme gerekçesinin ilkinin yerinde olmadığı belirlenmiştir.

b) Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarının kabul edilmeme gerekçelerinden ikincisi; 1.D02 nolu mevcut beton ve/veya asfalt yol kaplamasının kırılması, sökülmesi pozunda, kaplamanın kırılması için sadece yüklenici ekipman düşünülerek kırım faaliyetinin gerçekleştirilmesi için teknik bir zaruret olan kırıcı ekipman bedelinin ön görülmemesi, aynı pozda ÖF03 olarak adlandırılan nakliye özel analizinde, nakliye birim fiyatının 1,56 TL/km olarak hesap edilerek, 8 m3 e bölünmesi, böylece 0,19 TL/m3 nakliye bedeli bulunmasına rağmen, ÖF3 içinde 03.038/2 poz numarası ile tanımlanan kamyonun 7 ton kapasiteli olması, asfalt kırığının 1 m3 ünün yaklaşık 2 ton olduğu kabul edilirse (2 t/m3), 1 kamyonun 1 seferde 7 ton/2 t/m3= 3,5 m3 malzeme taşıyabileceğinden hareketle, nakliye bedelinin 1,56 TL/km/3,5 m3= 0,45 TL/m3 hesaplanması gerektiği, bunun sonucunda değişecek (0,19 TL/m3 ten 0,45 TL/m3 e çıkacak olan) ÖF3 fiyatının 1.D02 nolu analizi ve bu analizin kullanılması suretiyle tespit edilen diğer analizlerin sonuç rakamlarını artıracak yönde etkilemesi olarak belirtilmiştir. ****

Birim fiyat tariflerinde 1D.02 pozunun mevcut beton ve/veya asfalt yol kaplamasının kırılması, sökülmesi işi olarak tanımlanmıştır. Başvuru sahibinin bu iş kalemi için analiz düzenlediği, analiz oluşturulurken ÖF2 olarak tanımlanan ekskavatör beko makinesinin kullanılacağının belirtildiği, bu makinenin firmalarına ait olduğunun belirtildiği, son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin SMMM Lütfi Demir tarafından onaylı makine parkını gösterir tablonun sunulduğu, ayrıca yine SMMM onaylı birim maliyet analizlerini gösterir belgelerin eklendiği belirlenmiştir. Başvuru sahibi dilekçesinde, birim maliyeti oluşturulan ve SMMM tarafından onaylanan birim maliyet analizlerinde beko loader için maliyet hesabı yapıldığı belirtilerek, beko loader makinesinin hem kazıcı, hem kırıcı, hem yükleyici olarak çalışan bir iş makinesi olduğu, dolayısıyla analizde ayrıca bir girdiye yer verilmediği iddia edilmiştir. Beko loader iş makinası; bir traktör, önde yüklemeyi sağlayacak kepçe, arkada kazıyıcı kısmından oluşan, kırıcı aparatı da takıldığı zaman kırma işlemlerini de birlikte yapan bir iş makinesidir. Ancak başvuru sahibinin makine parkını gösterir tabloda beko loader bulunmamaktadır. Ayrıca, ÖF2 özel pozuna ilişkin SMMM tarafından onaylanan birim maliyet analizinde, Bayındırlık Bakanlığının 3.001 pozuna atıf yapılarak maliyet oluşturulduğu, bu pozunda ekskavatör (kazma ve yükleme aracı) ve dragline iş makinesine ilişkin olduğu anlaşılmıştır. Dolayısıyla idarenin tespitinin yerinde olduğu belirlenmiştir.

Bunun dışında, 1.D02 nolu analizde nakliyeye ilişkin idarenin belirlemeleri değerlendirildiğinde, başvuru sahibinin söz konusu iş kalemine ilişkin oluşturulan analizde nakliye için ÖF3 pozunun oluşturulduğu, nakliye için ortalama 0,20 TL/m3 fiyatının kullanıldığı belirlenmiştir. Başvuru sahibi tarafından idarece nakliyeye ilişkin yapılan tespitlerin yerinde olmadığı, çünkü idarenin hesabında nakliyenin 7 ton taşıma kapasitesine sahip kamyonlarla yapılacağı varsayımına dayandığı, ancak firmalarının makine parkında 16 ton taşıma kapasitesine sahip kamyonlarının bulunduğu ve nakliyenin bu kamyonlarla yapılacağı iddia edilmiştir. Başvuru sahibinin makine parkını gösterir tabloda 16 ton ve üzerinde taşıma kapasitesine sahip kamyonları bulunduğu görülmüştür. Ancak SMMM tarafından onaylı birim maliyet analizlerinde**** Bayındırlık Bakanlığının 03.038/2 pozuna atıf yapılarak maliyet hesabı yapıldığı, bu pozun da 120 hp gücünde, 7 ton kapasitesine sahip kamyon olduğu anlaşılmıştır. Dolayısıyla, idarenin hesabının doğru olduğu, isteklinin her ne kadar yüksek istiap haddi bulunan kamyonlarla taşıma yapacağını iddia etse de, analizinde ve birim maliyet cetvelinde 7 ton taşıma kapasitesine sahip kamyon üzerinden maliyet hesabı yaptığı anlaşıldığından, bu konudaki iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

c) Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarının kabul edilmeme gerekçelerinden üçüncüsü; 1D.03 iş kalemine ilişkin analizde C16 beton öngörülmesine karşı, firmaları tarafından 400 dozlu harç betonu öngörülmüş olduğu belirtilmiştir.

Birim fiyat tariflerinde, 1D.03 iş kalemi; mevcut bordür vb. sökülmesi, döşenmesi olarak tanımlanmıştır. Söz konusu iş kalemine ilişkin tarifte, teklif edilen fiyata, bordür vb. imalatın el ve/veya makine ile sökülmesi, sökülmesine müteakip temizlenerek her türlü kirlilik kaynağı ile temasını engelleyecek şekilde istiflenmesi ve depolanması, istiflenen ve depolanan bordür vb. imalatın döşenmesinden önce tesviyesinin yapılması, bordür vb. imalatın altında ve derz bağlantılarında kullanmak üzere C16 betonu temin edilmesi, C16 betonu kullanılarak döşenmesi, kullanılmayacak durumda parçalanmış ve kırılmış olan malzemelerin yerine yenisinin temin edilerek döşenmesi, kullanılmayacak durumda parçalanmış ve kırılmış olan malzemelerin çalışma sahasında bekletilmeden taşıtlara yüklenerek AYKOME tarafından belirlenen döküm sahasına taşınması, çalışma esnasında her türlü emniyet tedbirinin alınması, çalışma sahasının temizlenmesi, her türlü malzemenin yükleme ve boşaltılması, yatay ve düşey taşınması ve yukarıda tarif edilen işlerle ilgili her türlü yardımcı malzemenin temin ve montajı, donanım, ekipman, işçilik, nakliye, depolama, yükleme ve boşaltma, yatay ve düşey taşıma, yüklenici karı ve genel giderlerin dahil olduğu belirtilmiştir.

Başvuru sahibinin bu iş kalemi için sunduğu analiz incelendiğinde; söz konusu analizde malzeme olarak 400 dozlu ince harcın belirtildiği görülmüştür. Oysa birim fiyat tariflerinde, bordür imalatının altında kullanılmak üzere C16 betonunun kullanılacağı belirtilmiştir. Başvuru sahibi tarafından, C16 betonu için açıklamaları kapsamında 52 TL/m3 teklif alındığı, ancak 1D.03 iş kalemine ilişkin analizde 400 dozlu betonun fiyatının 61,72 TL/m3 olduğu belirtilerek kabul edilmesi gerektiği, fen ve sanat kuralları açısından derz bağlantılarında 400 dozlu harcın kullanılmasının daha uygun olduğu iddia edilmektedir. C16 betonunun küp dayanımının 200 kg/cm2 olduğu ve birim fiyat tariflerinde söz konusu malzemenin bordür imalatının altında kullanılacağı açıkça ifade edilmiştir. İdarenin kendi fiyat analizinde de bordür imalatının altında C16 betonu, derz bağlantılarında da 400 dozlu harcın kullanılacağı şeklinde maliyet hesabı yapıldığı belirlenmiştir. İsteklilerin birim fiyat tariflerine uygun şekilde analiz sunmaları gerekmektedir. Kaldı ki başvuru sahibinin 1D.03 iş kalemine ilişkin analizde 400 dozlu ince harç için Bayındırlık Bakanlığının 10.010 poz nosuna atıf yapılarak 61,72 TL/m3 fiyatının kullanıldığı, ancak Bayındırlık Bakanlığının 400 dozlu çimento harcına ilişkin 10.010 poz nolu malzemeye ilişkin 2010 yılı birim fiyatının 77,15 TL/m3 olduğu belirlenmiştir. Açıklanan nedenlerle, idarenin bu tespitinin de yerinde olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

d) Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarının kabul edilmeme gerekçelerinden dördüncüsü; 1D.04 nolu mevcut beton kilit parke vb. sökülmesi, döşenmesi analizinde, birim fiyat tarifinde açıklandığı üzere, kullanılmayacak durumda parçalanmış ve kırılmış olan kaplama malzemelerinin yerine yenisinin temin edilerek döşenmesi faaliyeti için bir miktar ve bedel öngörülmemesi olarak belirtilmiştir.

Birim fiyat tariflerinde, 1D.04 iş kalemi;**** mevcut beton kilit parke vb. sökülmesi, döşenmesi olarak tanımlanmıştır. Söz konusu iş kalemine ilişkin tarifte, beton ve asfalt haricindeki mevcut her türlü kaplamanın (beton kilit parke taşı vb.) el ile sökülmesi, sökülmesine müteakip temizlenerek her türlü kirlilik kaynağı ile temasını engelleyecek şekilde istiflenmesi ve depolanması, istiflenen ve depolanan beton ve asfalt haricindeki mevcut her türlü yol kaplamasının (beton kilit parke taşı vb.) kum tesviyesinin yapılmasından sonra döşenmesi, kullanılmayacak durumda parçalanmış ve kırılmış olan kaplama malzemelerinin (beton kilit parke taşı vb.) yerine yenisinin temin edilerek döşenmesi, kullanılmayacak durumda parçalanmış ve kırılmış olan bu kaplama malzemelerinin çalışma sahasında bekletilmeden taşıtlara yüklenerek AYKOME tarafından belirlenen döküm sahasına taşınması, çalışma esnasında her türlü emniyet tedbirinin alınması, merdiven ve/veya değişik formlardaki yapılara sahip sokakların eski haline getirilmesi, çalışma sahasının temizlenmesi ve yukarıda tarif edilen işlerle ilgili her türlü yardımcı malzemenin temin ve montajı, donanım, ekipman, işçilik, nakliye, depolama, yükleme ve boşaltma, yatay ve düşey taşıma, yüklenici karı ve genel giderlerin teklif fiyata dahil olduğu belirtilmiştir.

Başvuru sahibinin bu kaleme ilişkin analizi incelendiğinde; söz konusu analizde malzeme olarak sadece kum öngörüldüğü, değiştirilmesi gereken parke taşlarının değiştirilmesi için bir miktar ve bedel öngörülmediği tespit edilmiştir. Başvuru sahibi dilekçesinde zayiat olarak idarece ihale dosyasında bir oran belirlenmediği, firmalarının da söküm, nakliye ve istif aşamasında çok dikkatli ve özenli çalışarak mevcut parkeyi kullanacakları ve bu nedenle beton parke için ayrıca bir maliyet belirtmedikleri ifade edilmiştir. İdarece hazırlanan birim fiyat tarifleri incelendiğinde, zayiat oranının net olarak belirtilmediği iddiası yerinde olmakla birlikte sökümü yapılan parkelerden kullanılmayacak olanların da yenileriyle değiştirileceği öngörüldüğünden isteklilerin bu iş kalemine ilişkin analiz oluştururken, belli bir zayiat miktarını göz önüne alarak maliyetlerine yansıtmaları gerekmektedir. Nitekim uygulamada Bayındırlık Bakanlığı ve diğer kurumlar tarafından bu tür iş kalemlerine ilişkin birim fiyatlar belirlenirken belli bir zayiat bedelinin de hesaba alınarak birim fiyatların oluşturulduğu belirlenmiştir. İdarenin bu kalem için hazırladığı analiz incelendiğinde değiştirilecek beton parke taşlar için Bayındırlık Bakanlığının 04.032/2C pozunun kullanılarak analize dahil edildiği belirlenmiştir. Belirtilen nedenlerle, idarenin bu gerekçesinin de yerinde olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

e) Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarının kabul edilmeme gerekçelerinden beşincisi; 1D.05 nolu kazı analizinde poz tarifinde bulunan her türlü iksa yapılması ile ilgili olarak maliyet öngörülmemesi olarak belirtilmiştir.

Başvuru sahibi tarafından aşırı düşük teklif açıklama kapsamında sunulan şikayete konu 1D.05 poz nolu “Kazı Yapılması” analizi incelendiğinde; içeriğinde “düz işçi”, “ekskavatör beko” ve “nakliye” girdilerine yer verildiği ve neticede 1 m³ kazı yapılması imalatı için kar ve genel giderler dahil 6,00 TL’lik bir toplam (birim) tutara ulaşıldığı görülmektedir.

Başvuru sahibi itirazen şikayet dilekçesinde söz konusu analizde iksa maliyetine yönelik bir bedel öngörmediğini kabul etmekte ve buna dayanak olarak da imalatın gerçekleştirileceği Menemen İlçesinin zemin şartları ve Menemen Ulukent Beldesinde yapmış olduğu içme suyu şebekesi imalatından edindiği tecrübeden kazı yapılması esnasında iksa kullanmadığını ve kullanılmasına da gerek olmadığını göstermektedir.

İsteklilerin taahhütlerini işin projesine ve ihale dokümanında öngörülen kriterlere uygun olarak gerçekleştirmeleri gerektiği açıktır.

Bu hususa ilişkin, her türlü iksa (ahşap, palplanş, çelik pano vb) temini, yapılması ve sökülmesi işinin de 1D.05 “Kazı Yapılması” imalatı birim fiyat tarifi içerisinde yer aldığı görülmektedir.

Aynı şekilde, Genel Teknik Şartnamenin 2A Bölümünde Kazı ve Hendek Açma ile ilgili detaylara yer verildiği ve anılan bölümün “Kapsam” başlıklı maddesinde, açıkça teklif edilen kazı fiyatına her türlü iksa (ahşap, palplanş, çelik pano vb) işlerinin de dahil olduğunun belirtildiği anlaşılmaktadır.

Ayrıca Genel Teknik Şartnamenin 2A Bölümünün 8 inci kısmının tamamıyla “iksa ve palplanş”a yönelik açıklamaları içerdiği ve söz konusu kısımda;

“ Kazı şevleri yeterince güvenli değilse, yapılar ve hendekler için yapılan kazılarda, çökme, oyulma, kayma veya heyelanın önlenmesi amacıyla gerektiği şekilde kaplama, iksa, payanda ve destekleme yapılacak olup, yüklenici hazırladığı emniyet tedbiri ile ilgili çalışmayı yapı denetim görevlisinin görüşüne sunacaktır.

__

Hendek iksası geri dolgu yapılmadan yerinden sökülmeyecektir. Borunun mukavemeti iksanın gerisinde kalan dayalı hendek yüklerini taşıyacak nitelikte değil ise geri dolgu işleminden sonra da hendek destek elemanları sökülmeyecektir. Yapı denetim görevlisinin onayı ile hendek destek elemanları kalıcı olarak hendek içinde bırakılacak olup, bunun için gereken her türlü malzeme, işçilik vb giderler yükleniciye ait olacaktır.

Hendek iksasının yerinde bırakıldığı hallerde bu tür iksa, payanda ile desteklenmeyecek ancak, boru üzerine tesir eden münferit veya yatay yükleri engelleyici tarzda takviye edilecektir. İksayı takviye etmek üzere boru üzerine yerleştirilmiş çapraz gergi çubukları borunun gömülmesi tamamlandığında kaldırılabilir. Teklif edilen kazı fiyatına, her türlü iksa (ahşap, palplanş, çelik pano vb.) işleri dâhildir. ” ifadelerine yer verildiği görülmektedir.

Bu çerçevede, ihale dokümanında iksa imalatının, kazı yapılması imalatı içerisinde ele alınması ve bu anlamda kazı yapılması için öngörülecek toplam (birim) fiyata yansıtılması gereken bileşenlerden biri olarak değerlendirildiği hususunda tereddüt bulunmamaktadır. Buna karşın başvuru sahibi tarafından aşırı düşük teklif açıklama kapsamında kazı yapılması imalatına yönelik analiz incelendiğinde, –başvuru sahibi tarafından da kabul edildiği üzere- analizde iksa imalatına ilişkin bir girdiye yer verilmediği görülmektedir.

Bu durumun ise başvuru sahibi tarafından idarece öngörülen yapım şartlarına aykırı bir imalat sunulması anlamı taşıyacağı ve edinilen tecrübe neticesinde bu şekilde bir uygulama yapıldığı yönündeki savın da bu noktada kabulünün mümkün olmadığı anlaşılmaktadır.

Bununla birlikte, Genel Teknik Şartnamenin 2A 11 maddesinde, farklı boru tipleri için farklı hendek EN tip kesitlerinin belirtildiği, bu EN tüp kesitlerinin boru tiplerine göre farklılık arz ettiği ve projenin bütünü düşünüldüğünde en azından belli bölümlerde de olsa iksaya ilişkin bir maliyetin mutlak surette öngörülmesi gerektiği açıktır.

Netice itibariyle, idarece ihale dokümanında tanımlanan yapım şartlarına uygun bir açıklamada bulunamayan başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasının yeterli bulunmaması işleminin bu yönüyle yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

f) Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarının kabul edilmeme gerekçelerinden altıncısı; 1D.06-1D07 pozlarında sıkıştırma ve sulama maliyeti öngörülmemesi olarak belirtilmiştir.

Bu hususa yönelik gerek “Gömlekleme Dolgusu Yapılması” gerekse de “Geri Dolgu Yapılması” imalatlarına ilişkin birim fiyat tariflerinde “…idarece onaylanan sıkıştırma yapım yöntemine (tokmaklama, kompaktör vb) göre sıkıştırılması, sulanması…” işlerinin birim fiyata dahil olan giderler arasında sayıldığı görülmektedir.

İdare tarafından da yaklaşık maliyet hesabına dayanak teşkil eden birim fiyat analizlerinde, bahse konu gömlekleme dolgu ve geri dolgu yapılması imalatlarında serme ve sıkıştırma başlığı altında “düz işçi”, “lastik tekerlekli yükleyicinin 1 saatlik ücreti”, “arazözün 1 saatlik ücreti”, “titreşimli silindirin 1 saatlik ücreti” ve “su” girdilerine yer verdiği ve bu şekilde bu imalatların toplam maliyetine sıkıştırma ve sulama için gerekli olan malzeme bedellerinin de yansıtılmış olduğu anlaşılmaktadır.

Ayrıca, Genel Teknik Şartnamenin 2A 11 maddesinde hendek dolgularına yönelik isteklilerce sağlanması gereken kriterlerin neler olduğuna ilişkin detaylara yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin ise anılan imalatlara ilişkin sunduğu analizler incelendiğinde, analiz kapsamında, “(0-05 mm kırmataş) – (granüler dolgu)”, “düz işçi”, “makine” ve “nakliye” girdilerine yer verdiği ve analizde “makine” girdisinin ÖF2 poz numarası adı altında düzenlendiği ve bu şekilde başvuru sahibi tarafından oluşturulan SMMM onaylı makine çalışma ve nakliye maliyet analiz tablosuna bir atfın yapıldığı görülmektedir. Söz konusu tablo incelendiğinde ise anılan imalatlara ilişkin başvuru sahibi tarafından düzenlenen analizlerde yer alan ÖF2 poz numarasının “ekskavatör beko lastikli loderin 1 saatlik ücretine” karşılık geldiği anlaşılmaktadır.

Bu çerçevede, başvuru sahibi tarafından bahse konu gömlekleme dolgu ve geri dolgu yapılması imalatlarında sadece kazma ve yükleme amacıyla ekskavatöre yönelik bir girdiye yer verildiği, buna karşın ihale dokümanında öngörülmesine karşın sıkıştırma ve sulama faaliyetini gerçekleştirecek herhangi bir girdinin analiz kapsamında yer almadığı görülmektedir.

Bununla birlikte, başvuru sahibinin dolgu malzemeleri üreten firmaların Karayolları Uygulama Yönetmeliği gereğince seyahat esnasında tozmayı ve nakliye araçlarındaki boşluklardan dökülmeyi engellemek maksadı ile dolgu malzemelerini optimum nemlendirerek inşaat sahasına gönderdiği ve bu nedenle dolgu esnasında sulamaya gerek kalmadığı şeklindeki iddiasının aksine ihale dokümanında istenilen sulamanın sadece tozlanmanın önlenmesi amaçlı olmadığı, boruların montajından önce belli orana kadar gerekli sıkılaştırma ve mukavemetin sağlanması, böylece imalatlarda oluşabilecek çökme ve oturmaların engellenmesi amacına yönelik olduğu açıktır.

Bu bağlamda, bu amaç farklılığı da dikkate alındığında, ihale dokümanında birim teklif fiyata yansıtılması gereken bileşenler arasında sayılmasına karşın, başvuru sahibi tarafından gömlekleme dolgu ve geri dolgu yapılması imalatlarını konu alan analizlerde, sıkıştırma ve sulama bileşenlerine yönelik bir girdiye yer verilmediği ve bu doğrultuda yapım şartlarına aykırı aşırı düşük teklif açıklama sunan başvuru sahibinin teklifinin ihale komisyonunca reddedilmesi işleminin bu yönüyle de kamu ihale mevzuatına aykırılık teşkil etmediği sonucuna varılmıştır

g) Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarının kabul edilmeme gerekçelerinden yedincisi; 1D.09 nolu demirsiz C16 beton imalatının analizinde, birim fiyat tarifine uygun olarak vibrasyon ve betonun sulanması faaliyetleri için bir maliyet dikkate alınmaması olarak belirtilmiştir.

Birim fiyat tariflerinde, 1D.09 iş kalemi; demirsiz C16 beton imalatı olarak tanımlanmıştır. Söz konusu iş kalemine ilişkin tarifte, C16 betonunun temini, tranşe betonunun dökülmesi, projesinde öngörülen yerlerde ve ebatlarda borunun beton gömlek içine alınması, projesinde öngörülen yerlerde ve ebatlarda imla (dolgu) tutucu beton perde duvar yapılması, yeter sayıda beton numunesi alımının sağlanması, deneylerinin yaptırılması, gerekli görüldüğünde İdarenin onaylayacağı priz hızlandırıcı temini, iş yerine nakli, hazırlanan yere dökülmesi, vibrasyonu, tesviyesi, su temini ile sulanması ve korunması, her türlü kalıp temini, yapımı ve sökümü, yatay ve düşey taşımalar ve yukarıda tarif edilen işlerle ilgili her türlü yardımcı malzemenin temin ve montajı, donanım, ekipman, işçilik, nakliye, depolama, yükleme ve boşaltma, yatay ve düşey taşıma, yüklenici karı ve genel giderlerin teklif fiyata dahil olacağı ifade edilmiştir.

Başvuru sahibinin bu iş kalemine ilişkin analizi incelendiğinde, söz konusu analizde vibrasyon ve betonun sulanması ile ilgili bir girdiye yer verilmediği belirlenmiştir. Başvuru dilekçesinde, 10 cm kalınlığında, demirsiz, dolgu üzerine dökülen tranşe betonuna vibratörle sıkıştırma yapılamayacağı, dökülen tranşe betonlarının prizini almasını müteakip üzerine kaplama gelmesi dolayısıyla, betonun hava koşullarına maruz kalmayacağı nedeniyle sulamaya da gerek olmadığı iddia edilmiştir.

Genel teknik şartnamede genişliği 6m ve 6m’den az olan sokaklar veya otobüs güzergâhı olarak kullanılmayan sokaklarda tranşe betonunun 10 cm olarak, genişliği 6 m’den fazla ve ağır trafik yükünün bulunduğu sokaklar veya otobüs güzergâhı olarak kullanılan sokaklar için ise 20 cm olarak döküleceği belirtilmiştir. Ayrıca yine anılan şartnamede beton içine daldırıldığı zaman en azından 9000 devir/dakika hızda çalışabilen mekanik vibratörler kullanılarak sıkıştırma işlemi yapılacağı belirtilmiştir. Betonun istenen mukavemetinin sağlanması açısından, uygun şekilde dökülmesi, sıkıştırılması ve sulanması gerekmektedir. Sıkıştırma işlemi istenen homojen kıvamın elde edilmesi açısından önemli unsur olduğundan, ayrıca beton döküldükten sonra prizini alana kadar hava koşullarına maruz kalacağından, sulamanın da gerekli olduğu, aksi takdirde çatlamalar oluşabileceği dikkate alındığında, idarenin bu tespitinin de yerinde olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

**** h) Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarının kabul edilmeme gerekçelerinden sekizincisi; 1D.10-63-110-160-225 pozlarında HDPE boru temini ve döşenmesi analizinde ara parça malzemelerinin temini, nakliyesi ve döşenmesi için bir maliyet öngörülmemesi olarak belirtilmiştir.

Söz konusu imalatlara ilişkin hazırlanan birim fiyat tariflerinde, her çapta HDPE-100 ana boru ve özel parçalarının [manşon, flanş adaptörü (flanş çelik parçası ve contası dahil), plato, her açıda dirsek, her türlü T parçası, redüksiyon, kör tapa vb.] temin edilmesi, yüklenici tarafından temin edilen malzemelerin ve idare malı armatürlerin (vana ve kapağı, yangın hidrantı, vantuz, basınç kırıcı vana, çekvalf, mevcut şebeke bağlantıları üzerinde kullanılacak bağlantı parçaları vb.) şantiyeye nakli… her türlü özel parçanın ve armatürün montajının da teklif fiyata yansıtılması gereken bileşenler arasında sayıldığı anlaşılmaktadır.

Ayrıca, kamu kurum ve kuruluşlarınca bu hususa ilişkin yayımlanan birim fiyat analizlerinde de belli bir marjın borunun döşenmesi işinde kullanılacak olan ara parça malzemelerine ayrıldığı görülmektedir.

Başvuru sahibi tarafından anılan iş kalemlerine yönelik sunulan analiz incelendiğinde, malzemeye yönelik yalnızca “HDPE boru” ve “manşon” girdilerine yer verildiği ve bu girdilerin maliyetini tevsik amacıyla Fırat Plastik Kauçuk San. ve Tic. A.Ş. firmasından alınmış proforma fatura ile ekinde YMM onaylı ve son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olduğu ifade edilen birim maliyet cetvelinin sunulduğu anlaşılmaktadır.

İtirazen şikayet dilekçesinde analizde manşon dışında ara parçalara yer verilmediği başvuru sahibi tarafından da kabul edilmekte ancak buna gerekçe olarak, ara parçaların kullanım şekli incelendiğinde boru ile alın alına geldiği ve birleşimin manşonla sağlandığı analizde yer alan boru metrajına ara parça uzunluğunun da dahil olduğu, bu yüzden analize ara parçaların da alınması durumunda neticede ortaya çıkacak tutarın gerçek maliyeti yansıtmayacağı öne sürülmektedir.

Başvuru sahibi tarafından bu şekilde bir gerekçe öne sürülmesine karşın incelemeye konu iş kalemlerine ilişkin sunulan analizlerde muhtelif çaplardaki HDPE borular için öngörülen birim fiyatların, Fırat Plastik Kauçuk San. ve Tic. A.Ş. firmasından alınmış proforma faturada HDPE borular için öngörülen fiyatların aynen aktarılmak suretiyle oluşturulduğu anlaşılmaktadır.

Bu anlamda, başvuru sahibi tarafından aşırı düşük teklif açıklama kapsamında söz konusu analizlerde yer alan HDPE boru maliyetlerinin, ihale dokümanında isteklilerce karşılanması istenilen ara parça maliyetlerini (manşon hariç) de içerecek şekilde hazırlandığını gösteren/kanıtlayan bir bilgi ortaya konulamamış olduğu da dikkate alındığında, söz konusu boru maliyetlerinin sadece çıplak boru bedelinden oluştuğu yoksa bahse konu ara parça maliyetlerini de içermediği anlaşılmaktadır.

Bu çerçevede, ihale dokümanında teklif (birim) fiyata dahil olacak giderler arasında öngörülmesine karşın, başvuru sahibi tarafından aşırı düşük teklif açıklama kapsamında, muhtelif çaplardaki HDPE boru maliyetlerinin - manşon ve idare tarafından karşılanacağı ifade edilenler dışındaki- ara parça maliyetlerini de içerecek şekilde hazırlanmadığı ve bu hususa ilişkin başvuru sahibi tarafından iddiasını kanıtlayıcı nitelikte somut bir verinin de ortaya konulamadığı anlaşıldığından, ihale dokümanında tanımlanan yapım şartlarına uygun bir açıklamada bulunamayan başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasının yeterli bulunmaması işleminin bu yönüyle de yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

ı)**** Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarının kabul edilmeme gerekçelerinden dokuzuncusu; 1D.10-63-110-160-225, 1D.10-300DF-400DF-500DF-600DF,1D.10-ST.600 pozlarında HDPE, DF ve çelik boru temini ve döşenmesi analizlerinde harita işleri ile ilgili bir maliyet öngörülmemesi olarak belirtilmiştir.

Söz konusu iş kalemlerine yönelik hazırlanan birim fiyat tarifleri incelendiğinde, imalat kapsamında İZSU Harita Özel Teknik Şartnamesi’ne uygun olarak harita çalışmalarının yapılması, işletme planlarının hazırlanması ve idarenin öngördüğü sayıda çoğaltılması faaliyetlerinin de sayıldığı anlaşılmaktadır.

İhale dokümanı kapsamında verilen Harita Özel Teknik Şartnamesinde ise işin yapılmasında uyulacak kuralların ve sözleşme akdedilmesinden önce ve sonra harita işinde taraflarca yapılması ve göz önünde bulundurulması gereken kriterlere yer verildiği görülmektedir. Bu kapsamda, işin harita yönünden sorumluluğunu üstlenen kişinin Harita ve Kadastro Mühendisi veya Harita Kadastro Yüksek Mühendisi olacağı ifade edildikten sonra yüklenici tarafından yer kontrol noktalarının (yatay kontrol, nirengi, noktaları, poligon noktaları, düşey kontrol) tesis, ölçü ve hesabının yapılacağı, içmesuyu şebeke ölçülerinin yapılacağı ve harita bilgilerinin toplanması (2 takım halinde yer kontrol noktalarının ölçü ve hesapları, 2 takım halinde içme suyu şebekelerine ait ölçüler ve sayısal/grafik veriler) işlerinin gerçekleştirilmesinin istenildiği görülmektedir.

İdare tarafından da yaklaşık maliyet tutarı hesabında bu hususa ilişkin“Harita Çalışmaları ve Ass Built Projelerinin Hazırlanması” adı altında özel bir poz numarasının ve birim fiyat analizinin oluşturulduğu ve analizde toplamda 1.25 TL/m’lik bir (birim) tutara ulaşıldığı anlaşılmaktadır.****

Başvuru sahibi tarafından bahse konu imalatlara yönelik sunulan analizlerde harita işlerine yönelik bir girdiye yer verilmediği görülmektedir. Nitekim, bu durum başvuru sahibi tarafından dolaylı da olsa itirazen şikayet dilekçesinde kabul edilmekte ancak teknik personel olarak gösterilen harita mühendisinin ihale dokümanında öngörülen harita çalışmalarını gerçekleştireceği ve buna ilişkin maliyetin genel giderler içerisinde değerlendirilmesi gerektiği iddia edilmektedir.

Bu bağlamda, ihale dokümanında, bahse konu imalat bileşenleri arasında yer alan “harita işleri” kapsamında yapılması istenilen işlerin niteliği ve niceliği göz önüne alındığında, bu kapsamın salt harita işleri için sorumluluğu üstleneceği ifade edilen teknik personel maliyetine indirgenmesinin mümkün olmadığı, bu doğrultuda ihale dokümanında istenildiği şekilde harita çalışmalarının yapılması, işletme planlarının hazırlanması ve idarenin öngördüğü sayıda çoğaltılması işlerini ilgili analizlere dolayısıyla da teklif fiyatına yansıtmayan başvuru sahibinin bu sebeple teklifinin reddedilmesi işleminde de kamu ihale mevzuatına aykırılık teşkil eden bir yönün bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

i)**** Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarının kabul edilmeme gerekçelerinden onuncusu; 1D.10-300 DF, 400 DF pozlarında ek parçalar için sunulan İB.08.76001, 08.76002 pozları için, ilgili kuruma ait ferşiyat ve fenni şartnameler tarafından desteklenen hesapların gösterilmediği belirtilmiştir.

Birim fiyat tariflerinde 1D.10-300 DF, 400 DF pozları, DF boru temini ve döşenmesi olarak tanımlanmıştır. Söz konusu iş kalemine ilişkin tarifte, her çapta DF ana boru ve özel parçalarının (manşon, F parçası, E parçası, plato, her açıda dirsek, her türlü T parçası, redüksiyon, kör tapa, conta vb.) temin edilmesi, yüklenici tarafından temin edilen malzemelerin ve İdare malı armatürlerin (vana ve kapağı, yangın hidrantı, vantuz, basınç kırıcı vana, çekvalf, mevcut şebeke boruları üzerinde kullanılacak bağlantı parçaları vb.) şantiyeye nakli, şantiye içi nakli, depolanması, istiflenmesi, istiflenen boru ve özel parçalarının her türlü sıcaklık kaynağı, toprak, çamur, atık su, yağlı maddeler, gaz yağı, solvent, aşındırıcı maddeler vb. ile temasını engelleyecek alanlarda muhafaza edilmesi, malzemelerin, yuvarlanma, sürüklenme ve eğilmeye karşı güvenlik altına alınması, hendek kenarına getirilmesi, kesilmesi, tıraşlanması ve temizlenmesi, bozulan yalıtımların tekniğine uygun olarak yapılması, hendeğe indirilmesi, her türlü özel parçanın ve armatürün montajı, baş bağlamanın yapılması, döşenmesi, Genel Teknik Şartname Bölüm 2H Şekil 12’de belirtilen ebatlara göre, boru özel parçaları (her açıda dirsek, her türlü T parçası, kör tapa vb.) için destek betonunun (C16) dökülmesi, Genel Teknik Şartname madde 2H-2.’de belirtilen ve Şekil 10’da gösterilen armatür (yangın hidrantı) için betondan yapılmış plağın temini ve yerleştirilmesi, İdare tarafından temin edilen su ile hidrostatik basınç testinin yapılması, Genel Teknik Şartname Bölüm 2F uyarınca klorlamanın yaptırılması, İZSU Harita Özel Teknik Şartnamesine uygun olarak harita çalışmalarının yapılması, işletme planlarının hazırlanması ve İdarenin öngördüğü sayıda çoğaltılması, borunun yıkanması, İZSU’nun tayin edeceği laboratuarlarda yapılacak muayene ve uluslararası standartlara uygun, kabul edilebilir deneylerin bedelleri, ana boruların ızgaralı yağmursuyu hatlarını kesmesi durumunda Genel Teknik Şartname Bölüm 2G Şekil 6’daki kesitin uygulanması, yukarıda tarif edilen işlerle ilgili her türlü yardımcı malzemenin temin ve montajı, donanım, ekipman, işçilik, nakliye, depolama, yükleme ve boşaltma, yatay ve düşey taşıma, yüklenici karı ve genel giderlerin teklif fiyata dahil olduğu ifade edilmiştir.

Başvuru sahibinin bu kalemlere ilişkin sunduğu analizler incelendiğinde, söz konusu analizlerde ¢ 300 DF boru döşenmesi analizinde, İller Bankasının 08.76001; 350 mm de küçük çaplar için her çeşit muflu kırdöküm boru özel parçalarının hazırlanması (Te, dirsek vb), ¢ 400 DF boru döşenmesi analizinde; İller Bankasının 08.76002; 350 mm den büyük çaplar için her çeşit muflu kırdöküm boru özel parçalarının hazırlanması (Te, dirsek vb) kalemlerine ilişkin 2010 yılı birim fiyatlarının kullanıldığı belirlenmiştir. Bu kalemlere ilişkin analizler düzenlenirken de İller Bankası birim fiyatları kullanılan girdilere ilişkin satırda belli miktarlar öngörülmüştür. Belirtilen kalemlerle ilgili sunulan analizlerin özel imalatlar olarak oluşturulduğu dikkate alındığında, miktarların ilgili kuruma ait ferşiyat ve fenni şartnameler tarafından desteklenmemesi nedeniyle kabul edilmeme gerekçesinin yerinde olmadığı, nitekim idarenin kendi analizlerinde de boru özel parçalarının da dahil olarak fiyat alındığı ve maliyete dahil edildiği belirlenmiştir. Dolayısıyla isteklinin sunduğu analizde boru özel parçaları için sunulan miktarların uygun olup olmadığını karşılaştırmak için idarenin analizlerinde de bir veri olmadığından, bu gerekçe yerinde bulunmamıştır.

**** i)**** Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarının kabul edilmeme gerekçelerinden on birincisi; 1D.10-ST600 pozunda boru ve armatürlerin baş bağlama esnasında yapılan işçilikler için bir bedel öngörülmemesi olarak belirtilmiştir.

Birim fiyat tariflerinde 1D.10-ST600 pozu, Ø 600 çelik boru temini ve döşenmesi olarak tanımlanmıştır. Başvuru sahibi tarafından sunulan analiz incelendiğinde, malzeme olarak anma ölçüsü Ø mm: 24 dış çapı/et kalınlığı mm:609,6x8,0 ağırlık kg/m:119,0 borusu için Bayındırlık Bakanlığı tarafından yayımlanan montajlı birim fiyatın teklif edildiği ve bu nedenle ayrıca bir işçilik ön görülmesine gerek olmadığı iddia edilmiştir. Bayındırlık Bakanlığının belirtilen boruya ilişkin yayımlanan birim fiyatının montaj dahil fiyatlar olarak belirlendiği görülmüştür. Bu açıdan malzemeye ilişkin ayrıca bir işçilik belirtilmesine gerek olmadığı yönündeki iddia yerinde olmakla birlikte, bu malzemeye ilişkin Bayındırlık Bakanlığının montaj dahil 2010 yılı birim fiyatının 183,65 TL olduğu, ancak başvuru sahibinin analizinde Bayındırlık Bakanlığının pozuna atıf yapılmasına rağmen 146,92 TL belirtildiği görülmüştür. Oluşturulan analizde malzemenin birim fiyatının doğru olarak kullanılmadığı anlaşıldığından, başvuru sahibinin bu kaleme ilişkin açıklamasının bu gerekçeyle uygun olmadığı belirlenmiştir.

j)**** Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarının kabul edilmeme gerekçelerinden on ikincisi; 1D.11-63/32, 110/32, 110/50, 160/50, 225/32, 225/50 kaplamalı ve kaplamasız zeminlerde yapılan branşman bağlantısı pozlarında poz tariflerinde yer alan nipel, dirsek vb. özel parçaların maliyete yansıtılmaması ve 1D.01-02-07-05 pozlarındaki eksiklilerin branşman bağlantısı pozlarını etkilemesi olarak belirtilmiştir.

**** Birim fiyat tariflerinde, 1D.11-63/32, 110/32, 110/50, 160/50, 225/32, 225/50 pozları kaplamalı zeminlerde HDPE-100 branşman yapılması olarak tanımlanmıştır. Söz konusu imalatlara ilişkin birim fiyat tariflerinde, her çapta HDPE-100 branşman borusu ve bağlantı parçalarının (EF branşman ayırıcı, EF manşon, HDPE–Çelik geçiş manşonu vb.) temin edilmesi, şantiyeye nakli, şantiye içi nakli, depolanması, istiflenmesi, istiflenen branşman borusu ve bağlantı parçalarının her türlü sıcaklık kaynağı, toprak, çamur, atık su, yağlı maddeler, gaz yağı, solvent, aşındırıcı maddeler vb. ile temasını engelleyecek alanlarda muhafaza edilmesi, malzemelerin, yuvarlanma, sürüklenme ve eğilmeye karşı güvenlik altına alınması, hendek kenarına getirilmesi, branşman borusunun kesilmesi, tıraşlanması ve temizlenmesi, hendeğe indirilmesi, branşman borusu ile bağlantı parçalarının EF kaynağının yapılması, döşenmesi, eski branşmanların iptali ve yeni branşmanlara nakillerin yapılması için gerekli tüm malzemelerin (galvaniz manşon, nipel, tapa, dirsek vb.) temininin birim fiyatlara dahil olacağı ifade edilmiştir. Başvuru sahibinin bu kalemlere ilişkin sunduğu analizler incelendiğinde, nipel ve dirsek gibi parçaların maliyete dahil edilmediği tespit edilmiştir. İdarenin bu kalemlere ilişkin analizlerinde bu parçaların da analize dahil edildiği görülmüştür. Genel teknik şartnamenin “Branşman borusu bağlantıları ve geçişleri” __ başlıklı 2G bölümünde yeni yapılacak olan branşman bağlantı planlarına yer verilmiştir. Söz konusu planlarda nipel, branşman ayırıcı gibi özel parçalar da görülmektedir. Dolayısıyla başvuru sahibinin özel parçalara ilişkin analizlerde bir maliyet ön görmediği tespitinin yerinde olduğu anlaşılmıştır. Aynı zamanda bu imalat kalemleri için hazırlanan analizlerde 1D.01-02-07-05 pozlarına ilişkin maliyetlerinde kullanıldığı ve bu pozlarla ilgili olarak 1D.01 pozu hariç, tespit edilen eksikliklerinin bu kalemlere de yansıyacağı belirlenmiştir.

j)**** Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarının kabul edilmeme gerekçelerinden on üçüncüsü; 1D.12 sanat yapılarının yapılması pozu analizi girdileri içerisinde bulunan 1D.05 kazı ve 1D.07 geri dolgu analizinde tespit edilen eksikliklerin 1D.12 pozu teklif fiyatını etkilemesi ve ince işlere yer verilmemesi olarak belirtilmiştir.

Birim fiyat tariflerinde 1D.12 pozu; her türlü sanat yapılarının (hat vana odası, vana odası, vantuz odası, tahliye odası, bölge sayaç odası, basınç kırıcı vana odası, çekvalf- vana odası vb.) yapılması olarak tanımlanmıştır. Başvuru sahibinin bu kaleme ilişkin analizi incelendiğinde, malzemelerin bir bölümüne ilişkin Bayındırlık Bakanlığına ilişkin birim fiyatların kullanıldığının belirtildiği, C20 betonu için proforma fatura alındığı, bunların haricinde nakliye için oluşturulan ÖF5 pozunun kullanıldığı, kazı yapılması için 1D.05 pozunun kullanıldığı belirlenmiştir. İdarenin bu analiz için ince işlere ilişkin maliyet öngörülmediği tespiti yerinde bulunmamıştır. Ancak analizde Bayındırlık Bakanlığının birim fiyatlarına atıf yapılarak fiyat açıklaması yapılan 21.011 nolu pozun (düz yüzeyli beton ve betonarme kalıbı) Bayındırlık Bakanlığının birim fiyatlarında 16,33 TL iken, analizde 13,06 TL olarak belirtildiği, 23.014 pozun (Ø 8- Ø 12 mm nervürlü beton çelik çubuğunun bükülmesi, yerine konulması) Bayındırlık Bakanlığının birim fiyatlarında 1.591,75 TL iken, analizde 1.273,40 TL olarak belirtildiği tespit edilmiştir. Bu kalemlere ilişkin birim fiyatların doğru olarak kullanılmadığı, ayrıca bir belgelendirme de yapılmadığı belirlenmiştir. Dolayısıyla 1D.12 pozu için hazırlanan analizlerde Bayındırlık pozlarının doğru olarak kullanılmadığı anlaşıldığından, analizin uygun olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca 1D.05 ve 1D.07 geri dolgu analizinde tespit edilen eksikliklerin 1D.12 pozu teklif fiyatını etkileyeceği tespiti de yerinde bulunmuştur.

k)**** Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarının kabul edilmeme gerekçelerinden on dördüncüsü; 1D.13-ST400-ST1000 karayolu, demiryolu vb. yerlerin zemin altından (her türlü zeminde) yatay delgi metodu ile delinerek geçilmesi pozu analizlerinde kullanılan BB.16.075/1 pozunda çelik boru et kalınlığının 4 mm olduğu, fakat poz tanımında istenen çelik boru kalınlığının 5 mm olması gerektiği ve 1D.07 geri dolgu, 1D.05 kazı pozlarındaki eksikliğin 1D.13-ST400 pozu teklif fiyatını etkilediği belirtilmiştir.

Birim fiyat tariflerinde 1D.13-ST400-ST1000 pozu; karayolu ve/veya demiryolu altından (her türlü zeminde enine) Ø 400- Ø 1000mm çapında çelik boru ile yatay delgi metodu kullanılarak geçiş yapılması olarak tanımlanmıştır. Birim fiyat tariflerinde bu imalat kalemi için minumum et kalınlığı (Ø 400 için 5mm Ø 1000 için 10 mm) ve spiral sarımlı, çelik borunun kullanılacağı ifade edilmiştir. Başvuru sahibinin bu imalata ilişkin sunduğu analiz incelendiğinde; 1D.13 pozu için hazırlanan analizde Bayındırlık Bakanlığının 16.075/1 pozuna atıf yapılarak fiyat kullanıldığı belirlenmiştir. Bayındırlık Bakanlığının bu imalat kalemine ilişkin 2010 yılı birim fiyatı 986,70 TL iken, başvuru sahibinin analizinde Bayındırlık Bakanlığı pozuna atıf yapılmasına rağmen, 789,36 TL olarak alınmıştır. Başvuru dilekçesinde, söz konusu imalat kalemi için analiz oluşturulurken çelik boru et kalınlıklarının belirtilmediği, idarece boru için BB.04.768/09A04 pozuna ilişkin rayiçleri kullandıkları kanısına nasıl varıldığının anlaşılamadığı, borulara ilişkin Mazlum Boru AŞ.’den fiyat alındığı, bu fiyatların kamu kurum, kuruluşları tarafından yayımlanan birim fiyatlarla karşılaştırıldığı ve analizlerin oluşturulduğu iddia edilmiştir. Bu açıdan yapılan incelemede, analizlerde Bayındırlık Bakanlığının 16.075/1 pozuna atıf yapıldığı ve ayrıca kamu kurum kuruluşları tarafından yayımlanan birim fiyatları gösterir tabloda bu kalemin de belirtildiğinden, idarece bu kaleme ilişkin Bayındırlık pozunun analizine girilerek, bu analizde BB.04.768/09A04 malzemesi bulunması nedeniyle, isteklinin de bu malzemeyi kullandığı değerlendirmesi yapılmıştır. Ancak başvuru sahibinin 16.075/1 pozuna ilişkin birim fiyatı doğru olarak almadığı dikkate alındığında, bu kaleme ilişkin belgelendirmenin mevzuata uygun şekilde yapılması gerekmektedir. Yapılan incelemede Kuruma gönderilen ihale dosyası kapsamında yer alan belge ve bilgiler arasında, isteklinin başvuru dilekçesinde belirttiği Mazlum Boru A.Ş.’den alınan proforma faturanın bulunmadığı belirlenmiştir. Dolayısıyla 1D.13-ST400-ST1000 iş kalemine ilişkin belgelendirmenin de uygun olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca, 1D.07 geri dolgu, 1D.05 kazı pozlarındaki eksikliğin 1D.13-ST400 pozu teklif fiyatını etkilediği değerlendirmesinin de yerinde olduğu belirlenmiştir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle, başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarının kabul edilmeyerek teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasında, mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.

Dr. Hasan GÜL

Başkan****

Ali Kemal AKKOÇ

II. Başkan****

Ali KAYA

Kurul Üyesi****

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi****

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi****

Adem KAMALI

Kurul Üyesi****

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi****