KİK Kararı: 2011/UY.I-4038 (5 Aralık 2011)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2011/078
Gündem No : 73
Karar Tarihi : 05.12.2011
Karar No : 2011/UY.I-4038
BAŞVURU SAHİBİ:
H M P İletişim İnş. Enerji Taah. San. Ve Tic. Ltd. Şti., ÜSKÜP CADDESİ KULOĞLU SOKAK NO:6/11 ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Çevre Ve Orman Bakanlığı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Proje Ve İnşaat Dairesi Başkanlığı, Yücetepe 06100 ANKARA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2011/73955 İhale Kayıt Numaralı "Yenicekent İletim Kanalı İnşaatı" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

30.11.2011tarih ve B.07.6.KİK.0.06.00.00-101.04-.Y.[3775].(0263)./2011-96Esayılı Esas İnceleme Raporunda;

Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Proje ve İnşaat Dairesi Başkanlığıtarafından 14.09.2011tarihinde belli istekliler arasında ihale usulü ile yapılan “Yenicekent İletim Kanalı İnşaatı” ihalesine ilişkin olarak HMP İletişim İnş. Enerji Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 01.11.2011tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 10.11.2011tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 14.11.2011tarih ve 48299sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 14.11.2011tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;ihale üzerinde kalan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının uygun olmadığı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesinde, ihale komisyonunun, teklifi aşırı düşük olan isteklilerden, teklifin önemli bileşenleriyle ilgili, yapım işinin teklif fiyatıyla yapılmasına imkan veren yönteme, seçilen teknik çözümlere ve teklif sahibinin yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullara ve teklif edilen yapım işinin özgünlüğüne ilişkin belgelere dayalı açıklama isteyeceği, isteklilerce yapılan açıklamaları değerlendirerek yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerini reddedeceği hüküm altına alınmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 45 inci maddesine göre hesaplanan sınır değerin altında kalan isteklilerden, yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntıların yazılı olarak isteneceği ve isteklilere istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verileceği açıklamalarına yer verilmiştir. Anılan Tebliğde ayrıca;

“45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

…

45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek: O-5, O-6, O-7) ve stok tespit tutanağı (Ek: O-8) sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaraları da belirterek liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı ve stok tespit tutanağı sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

…

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

45.1.9. (Değişik: 20/8/2011-28031 R.G./ 16 md.) İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.”

Açıklamaları bulunmaktadır.

İdare tarafından yapılan sınır değer hesabı sonucunda, ihale üzerinde kalan istekli olan Özaltın İnş. Tic. ve San. A.Ş.’den sıralı iş kalemleri listesinde yer alan 5 iş kalemine ilişkin aşırı düşük teklif açıklaması istendiği ve sunulan açıklamanın mevzuata uygun olduğuna karar verilerek ihalenin bu istekli üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.

İhale üzerinde kalan isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde, analizlerde belirlenen işçilik fiyatlarının asgari ücretin altında olmadığı, ancak sunduğu analizlerin bileşenleri ile miktarlarının, idarece yaklaşık maliyette öngörülen bileşenler ve miktarlarla aynı olmadığı, örneğin “YHİ-8 Her türlü inşaat ve imalatta S420a betonarme demirlerinin hazırlanması, işlenmesi ve bükülüp yerine konması” kaleminde, idarece “23.014 İnce nervürlü betonarme demirinin (Q 8~26 mm) bükülmesi ve yerine konması” pozunun kullanıldığı, istekli tarafından bu iş kalemi için sunulan analizde ise, 23.014 pozuna atıfta bulunulmadan, bu pozun içinde yer alan bileşenlere yer verildiği, bileşenlerin fiyatlarının 23.014 pozunda belirlenen fiyatlarla aynı olmakla birlikte, miktarların daha düşük belirlendiği, soğuk demirci ustasının idarenin analizinde 30 saat, isteklinin analizinde 21 saat, soğuk demirci ustası yardımcısının idarenin analizinde 45 saat, isteklinin analizinde 19 saat, düz işçinin idarenin analizinde 40 saat, isteklinin analizinde 15,03 saat çalışmasının öngörüldüğü anlaşılmıştır.

Diğer taraftan sunulan açıklamada, “YHİ-002 Kazıdan Veya Ocaktan Veya Depodan Alınan Her Türlü Malzemenin Her Mesafedeki Depo Veya Dolgu Mahalline Taşınması” kalemine ilişkin olarak, Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanın 03.538/2 poz numaralı 120 HP gücünde 7 ton kapasiteli bir kamyonun 1 saatlik fiyatını gösteren analizi esas alarak 1 m3 taşıma maliyetini 3,19 TL olarak hesapladığı, söz konusu kamyonun taşıma kapasitesini tevsik etmek üzere noter onaylı bir proje ile 23.06.2010 tarihli bir alış faturası sunduğu, ancak analizde esas alınan kamyonun taşıma kapasitesinin 7 ton olduğu, isteklinin hesabında ise kamyonun 17 m3 taşımasının öngörüldüğü, 1 m3 kum-çakılın 1,6 ton geldiği kabulünden hareketle, 17 m3 kum-çakılın yaklaşık 24 tona tekabül edeceği, dolayısıyla isteklinin açıklamasında esas aldığı kamyon ile işin yapımında kullanmayı öngördüğü kamyonun aynı olmadığı belirlenmiştir.

İstekli tarafından ayrıca söz konusu iş kalemine ilişkin olarak sunulan analizde, idarece kullanılan taşıma formülünü kullandığı, isteklinin bu analizde öngörülen % 25 yüklenici karını hesaplamasına dahil etmediği, hesaplamayı 10 km taşıma üzerinden yaptığı ve bu yolun yarısının ham yol, yarısının kaplamalı yol olarak öngörüldüğü tespit edilmiştir. İsteklinin yaptığı bu hesaba göre, açıklamaya konu iş kaleminin 1 m3 maliyetinin 3,84 TL olması gerektiği, ancak bu tutarın, istekli tarafından 7 ton taşıma kapasiteli kamyonun saatlik ücretinin esas alınmasıyla tespit edilen 1 m3 taşıma maliyeti olan 3,19 TL’ye yaklaşık olarak eşitlenebilmesi için 0,832 tutarında bir katsayı ile çarpıldığı, sonuçta 1 m3 taşıma maliyetinin 3,20 TL olarak hesaplandığı, bu tutara % 7 oranında kar eklenerek 3,42 TL tutarında birim fiyat teklif edildiği tespit edilmiştir.

İdarenin aynı iş kalemi için, yaklaşık maliyet hesabına da esas olan 07.005 poz numaralı analizinde, 10 km gidiş, 10 km dönüş ve taşımanın tamamının ham yolda yapılacağını öngörerek ve toplam 20 km üzerinden % 25 oranında yüklenici karını dahil ederek hesaplama yaptığı, (formülün son çarpanının 2 olduğu), bu hesapla söz konusu analizde 1 m3 malzeme taşımanın maliyetinin 10,68 TL olarak belirlendiği anlaşılmıştır. Bu çerçevede, istekli tarafından söz konusu iş kalemi için idarenin taşıma formülünün kullanıldığı anlaşılmakla birlikte, bu formüle eklediği katsayıya ilişkin bir açıklama sunulmadığı anlaşıldığından, bu açıklamanın mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

Yine açıklamada yer alan çeşitli kalemlerin içeriğindeki kum-çakıl taşınması işi için de aynı yönde bir açıklama sunulduğu, açıklamada kamyonun bir seferde 17 m3 kum veya çakıl taşıması öngörülmüşken, bu açıklamaya temel teşkil eden Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanın 03.538/2 poz numaralı rayicin 7 ton taşıma kapasiteli bir kamyona ait olması nedeniyle açıklamanın uygun olmadığı sonucuna varılmış olup başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmuştur.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihale üzerinde kalan istekli olan Özaltın İnş. Tic. ve San. A.Ş.’nin aşırı düşük teklif açıklamasının reddedilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ali KAYA

Kurul Üyesi

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi

Adem KAMALI

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

KARŞI OY

             Yapım sektöründe yıllık rayiçleri ve fiyat analizlerini hazırlamak görevi 13.7.1972 gün ve 1609 no’lu ve 20 Temmuz 1972 gün 14251 Sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan, "Bayındırlık Bakanlığı Kuruluş ve Görevleri Yasası' nın" 6. maddesinin (c) fıkrası uyarınca Bakanlığın (Yüksek Fen Kurulu nun) görevleri arasında sayılmış, 13/12/1983 tarih ve  180 nolu “Bayındırlık Ve İskan Bakanlığının Teşkilat Ve Görevleri Hakkında  Kanun Hükmünde Kararname” nin 2 nci maddesinin (n) bendinde de  bu husus _“Bu işlerle ilgili tüzük, yönetmelik, tip sözleşme, şartname, rayiç, fiyat analizleri ve birim fiyatları hazırlamak ve yayınlamak,”_ şeklinde yer almıştır.   


             Bakanlık analizleri oluşturulurken gerekçe olarak,Bakanlığa bağlı dairelerin kullandıkları fiyat tahlillerinin incelenerek karşılaştırıldığı, muhtelif literatür ve arazide yapılan çalışma sonuçlarından faydalanıldığı, memleketimizdeki inşaat şartlarının da göz önünde bulundurularak hazırlandığı belirtilmiş ve bu fiyat analizlerinde şose köprü, demiryol, su ve yapı işlerinde müştereken tatbiki mümkün görülen, ihzarat ve imalat dahil edilerek Bakanlığın bütün dairelerince uygulanabilmesi maksadının amaçlandığı ifade edilmiştir.     


   

Ülkemizde Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca her yıl hazırlanıp yayınlanmakta olan birim fiyatlar, gerek kamu gerek özel sektörde sıklıkla kullanılmaktadır. Söz konusu fiyatlar, anılan Bakanlığa ait fiyat analizlerinde yer alan işçilik, makine, yakıt ve malzeme miktarları esas alınarak belirlenmektedir. Bakanlık analizlerinin pek çoğu, güncelleme işlemi yapılmadığı için eski teknoloji ve o zamanın şartlarında verimli olmayan iş gücü değerlendirmelerini yansıtmaktadır. Bu nedenle, inşaat sektöründe, analizlerde yer alan girdi miktarları ve bunlara göre belirlenen birim fiyatların, gerçek piyasa değerlerini yansıtmadığı yönünde yaygın bir kanaat bulunmaktadır.

Bu çerçevede, Bakanlık analizlerinde yer alan makine ve iş gücü miktarlarının, iş makinesi alanında gelişen teknolojik veriler ve bunların sağladığı avantajlar (daha az yakıt, kapasite vb) dikkate alınmak suretiyle gerçek uygulama koşullarını yansıtan şantiyelerde iş ölçümleri yapılarak bulunan ve belgelerle tevsik edilen sonuçlara göre kıyaslanması ve buna göre aşırı düşük açıklama değerlendirmesi yapılmasının sağlıklı bir yol olmadığı aşikardır.

Öte yandan, idarece açıklama istenilen iş kalemlerinin paçal imalatlar, yani birim fiyat analizinde birkaç iş kaleminin birleştirilmesiyle oluşturulmuş imalatlar olduğu anlaşılmakta olup, paçal imalatlara ilişkin düzenlenmiş imalatların analizlerinde yer alan miktar ve girdilerin resmi analizler ile mukayese edilerek inceleme yapılması doğru bir yaklaşım değildir.

İhale üzerinde kalan isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde, şirket bünyesinde bulunan iş makineleri ve ekipmana ilişkin demirbaş cetvelinin sunulduğu, analizlerin idarece istenilen formata uygun olduğu, demirbaş cetvelinde yer alan iş makinelerinin gerek teknoloji gerekse kapasite olarak sağladığı avantajlar nedeniyle iş makinelerinin çalışma saatleri, saatlik ücretleri ve işçilik saatlerinde önemli düşüşlere neden olduğu görülmektedir.

İhale üzerinde kalan isteklinin “YHİ-8 Her türlü inşaat ve imalatta S420a betonarme demirlerinin hazırlanması, işlenmesi ve bükülüp yerine konması” kaleminde kendi bilgi ve tecrübesiyle tespit ettiği işçilik saatlerini teklif ettiği, Kurul Çoğunluğunca, söz konusu imalatın,“23.014 İnce nervürlü betonarme demirinin (Q 8~26 mm) bükülmesi ve yerine konması” imalatı ile mukayesesi yapılarak, 23.014 pozuna ilişkin işçilik saatlerinin, Bakanlık analizlerinde güncelleme işlemi yapılmadığı için eski teknoloji ve hazırlandığı zamanın şartlarında verimli olmayan iş gücü değerlendirmelerini yansıttığı hususunun göz ardı edildiği, bu nedenle yapılan mukayese işleminin sağlıklı olmadığı görüşündeyim.

Diğer taraftan sunulan açıklamada, “YHİ-002 Kazıdan Veya Ocaktan Veya Depodan Alınan Her Türlü Malzemenin Her Mesafedeki Depo Veya Dolgu Mahalline Taşınması” kalemine ilişkin olarak, Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanın 03.538/2 poz numaralı 120 HP gücünde 7 ton kapasiteli bir kamyonun 1 saatlik fiyatını gösteren analizi esas alarak 1 m3 taşıma maliyetini 3,19 TL olarak hesapladığı, söz konusu kamyonun taşıma kapasitesini tevsik etmek üzere noter onaylı bir proje ile 23.06.2010 tarihli bir alış faturası sunduğu, ancak analizde esas alınan kamyonun taşıma kapasitesinin 7 ton olduğu, isteklinin hesabında ise kamyonun 17 m3 taşımasının öngörüldüğü, 1 m3 kum-çakılın 1,6 ton geldiği kabulünden hareketle, 17 m3 kum-çakılın yaklaşık 24 tona tekabül edeceği, dolayısıyla isteklinin açıklamasında esas aldığı kamyon ile işin yapımında kullanmayı öngördüğü kamyonun aynı olmadığı hususunun esasa etkili olmadığı, zira anılan isteklinin sunduğu analizlere kendi malı ekipman ve makine değerlerini yansıtması halinde teklif edilen imalat bedelinin daha düşeceği, bu nedenle Bakanlık rayiçleri kullanılarak yapılan açıklama dikkate alındığında iş kalemine daha yüksek teklif verildiği, işin uzmanı ve sahibi olan idarece de Özaltın İnş. Tic. ve San. A.Ş.’nin aşırı düşük açıklamalarının uygun görüldüğü hususları dikkate alındığında, anılan isteklinin değerlendirme dışı bırakılmaması gerektiği kanaatindeyim.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel İlkeler” başlıklı 5 inci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” hükmü yer almakta olup, başvuru sahibi istekli ile ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifi arasında 15.350.777,95 TL gibi çok büyük fark olduğu dikkate alındığında; idarece ihalenin, sunduğu aşırı düşük teklif açıklaması mevzuata uygun bulunan Özaltın İnş. Tic. ve San. A.Ş. üzerinde bırakılmasında isabet bulunduğu anlaşılmaktadır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının () bendi gereğince “itirazen şikayet başvurunun reddine” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncem ile Kurul Çoğunluğunun “düzeltici işlem belirlenmesine,” kararına katılmıyorum.

Ali KAYA

Kurul Üyesi