KİK Kararı: 2011/UY.I-3803

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2011/073
Gündem No : 22
Karar Tarihi : 21.11.2011
Karar No : 2011/UY.I-3803 Mahkeme Kararını Göster
BAŞVURU SAHİBİ:
Arıkan İnşaat Taahhüt Tic. San. A.Ş. - Yapı Tek İnşaat San Ve Tic. A.Ş. Ortak Girişimi, TURAN GÜNEŞ BULVARI 596.SOKAK NO:57/3 ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü(Dhmi) Malzeme Daire Başkanlığı, Konya Yolu Üzerı 66 06330 ANKARA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2011/50065 İhale Kayıt Numaralı "Konya Havaalanı Terminal Binası Yapımı" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

16.11.2011tarih ve B.07.6.KİK.0.06.00.00-101.04-.Y.[3518].(0201)./2011-10E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü Malzeme Daire Başkanlığı tarafından 11.05.2011 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Konya Havaalanı Terminal Binası Yapımı” ihalesine ilişkin olarak Arıkan İnşaat Taahhüt Tic. San. A.Ş. - Yapı Tek İnşaat San ve Tic. A.Ş. Ortak Girişimi’nin 13.10.2011 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 21.10.2011 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 25.10.2011 tarih ve 46536 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 25.10.2011 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;

1. Firmaları tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarında nakliye mesafelerinin 2 km olarak alınmasının idarece gerçekçi bulunmadığı ve 15.310H, 15.310H-1 ve 15.311H-1 numaralı pozların nakliyelerinde malzeme miktarlarının hatalı alındığının firmalarına bildirildiği, ancak nakliyelerde bir hata olmadığı, hesaplama hatalarının idarece resen düzeltilebileceği, teklif fiyatını yükselten bir durum olmamasına rağmen tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, tüm imalatların içerisindeki nakliyelerin fiyata dahil edildiği, nakliye mesafelerinin farklı olabileceği düşünülerek firmaları tarafından ortalama bir standart mesafe alındığı, imalatlara ait pozların bedellerinin idarenin yaklaşık maliyetinden düşük olmadığının düşünüldüğü, zaten ilgili 3 pozun DLH birim fiyatlarından daha yüksek birim fiyatlara sahip olduğu,

2. İdarece firmaları tarafından sunulan ve KD&Partners firması ve Safran firması tarafından verilen tekliflerde eksiklik ve hatalar bulunduğunun belirtildiği, ancak sözkonusu belgelerdeki eksikliklerin Kamu İhale Genel Tebliğinin 16.6 ncı maddesi uyarınca tamamlatılabilecek nitelikte olduğu, ayrıca bu pozlara ilişkin tutarların idarenin yaklaşık maliyetinden düşük olmadığı kanaatinde oldukları, işin daha yüksek teklif veren bir firmaya bırakılmasının mevzuata aykırı olduğu,

İddialarına yer verilmiştir.

A- Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

1 ) Başvuru sahibinin 1 inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kanunun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde; ihale komisyonunun verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, imalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar ile teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendireceği, bu değerlendirme sonucunda açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği, ihale komisyonunun, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kamu İhale Kurumu tarafından belirlenen kriterleri esas alacağı, Kurumun bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkili olduğu hükme bağlanmıştır.

Diğer yandan, Kurum tarafından, Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.1 inci maddesinde aşırı düşük teklif sınır değerinin hesabı tarif edilmiştir.

Başvuru konusu ihaleye 42 isteklinin katıldığı, idarece 4734 sayılı Kanunun 37 nci maddesi kapsamında yapılan değerlendirmede 17 isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, geriye kalan 25 geçerli teklifler dikkate alınarak aşırı düşük sınır değerin 44.323.865,20 TL olarak hesaplandığı, teklifi sınır değerin altında olan 9 istekliden aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, yazı ekinde açıklama istenen iş kalemleri listesi ve açıklama istenmeyen analiz girdileri tablosuna yer verildiği, bu sırada isteklilerden teklif geçerlik süreleri ve geçici teminat sürelerinin uzatılmasının istenildiği ve bu talebi yerine getirmeyen isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, aşırı düşük teklif açıklaması istenilen 9 istekliden 6’sının aşırı düşük teklif açıklaması sunmaması nedeniyle değerlendirme dışı bırakıldığı, açıklamada bulunan 3 istekliden Varyap Varlıbaşlar Yapı San. Tur. Yat. Tic. A.Ş.’nin ve başvuru sahibinin açıklamalarının idarece uygun görülmediği, 26.09.2011 tarihli ihale komisyonu kararı ile ihalenin açıklamaları uygun görülen Tema Proje İnş. Tic. Ltd. Şti. ve Elron İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi üzerinde bırakıldığı, teklifi sınır değerin üzerinde bulunan AKM apı Taah. San. Tic. Ltd. Şti.’nin ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

26.09.2011 tarihli ihale komisyonu kararında, başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun görülmeme gerekçelerine ilişkin olarak;

- Nakliyelere ilişkin olarak taşıma mesafesinin 2 km olarak alındığı ancak bu mesafe ile ilgili herhangi bir açıklama yapılmadığı,

- 15.310H pozuna ait analizde ocak taşı malzeme miktarının 1,35 m3 olarak belirtildiği ve 1 ton malzeme nakledileceğinin öngörüldüğü, ancak ocak taşının yoğunluğunun 1,6 ton/m3 olduğu ve bu nedenle nakli gereken malzeme miktarının 2,16 ton olduğu, ayrıca arazözle sulama pozunda kullanılan 0,25 ton su naklinin hesaplanmadığı,

- 15.310H-1 pozuna ait analizde ocak taşı malzeme miktarının 1,35 m3 olarak belirtildiği ve 0,25 ton malzeme nakledileceğinin öngörüldüğü, ancak ocak taşının yoğunluğunun 1,6 ton/m3 olduğu ve bu nedenle nakli gereken malzeme miktarının 2,16 ton olduğu, ayrıca arazözle sulama pozunda kullanılan 0,25 ton su naklinin hesaplanmadığı,

- 15.311H-1pozuna ait analizde arazözle sulama pozunda kullanılan 0,25 ton su naklinin hesaplanmadığı, kullanılacak malzemenin ocaktan çıkarılma giderlerinin hesaplandığı ancak çıkarılan malzemenin nakliye hesabının yapılmadığı, mesafe ve yoğunluk içermeyen, K katsayısı üzerinden yapılan nakliye hesabının gerçekçi olmadığı,

- KD&Partners firması tarafından sunulan SRK Baggage Handling Systems GMBH firmasına ait teklif belgesinde SMMM imzasının bulunmadığı, belgede “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının %80’inin altında olmadığını beyan ederim” ibaresi bulunması gerekmekte iken “ …%80’inin altında olduğunu beyan ederim” ibaresinin yer aldığı, ayrıca teklifi sunan SRK Baggage Handling Systems GMBH ile KD&Partners firması arasındaki ilişkiyi açıklayan bir evrak sunulmadığı, yabancı dilde sunulan belgenin tercümesinin bulunmadığı,

- Safran Morpho Detection firması tarafından sunulan proforma faturada meslek mensubu tarafından yazılması gereken ibare ve meslek mensubu imzasının bulunmadığı, faturanın otomatik patlayıcı algılama sistemi fiyat tespitinde kullanılan sayfasının firmanın Türkiye yetkili satıcısı tarafından imzalanmadığı, yabancı dilde sunulan belgenin tercümesinin bulunmadığı,

Hususlarına yer verilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliğinin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45 inci maddesinde; “…

45.1.3. …Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri

sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

…45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek: O-5, O-6, O-7) ve stok tespit tutanağı (Ek: O-8) sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

…

İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar esas alınarak teklif sunulmuş olmakla birlikte; yukarıda belirtildiği şekliyle liste halinde belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur.

İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir.

45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaraları da belirterek liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı ve stok tespit tutanağı sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

45.1.7. İstekliler tarafından, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait analiz sunulması yerine bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılması kabul edilecektir.

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

…

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada; sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklinin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar,

b. Fiyat teklifleri,

…

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları (45.1.13.1 – 45.1.13.8) maddelerine göre yapacakları açıklamalar kapsamında sunacaklardır.

…

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir…” açıklamalarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin 1 inci iddiasına ilişkin olarak idarece gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden; idarece düzenlenen açıklama istenilen iş kalemleri listesinde yer alan “15.310/H – Konkase Malzeme ile Temel Tabakası Teşkil Edilmesi” pozuna ait istekli tarafından sunulan analizde, arazöz ile sulama girdisine yer verildiği, ocak taşı malzeme miktarının 1,35 m3 olarak belirtildiği ve 1 ton malzeme nakledileceğinin öngörüldüğü, ancak ocak taşının yoğunluğunun 1,6 ton/m3 olduğu dikkate alındığında, nakliyeye esas ağırlığın 1 ton yerine 2,16 ton olarak hesaplanması gerektiği anlaşılmıştır.

“15.310/H-1 Konkase Malzeme ile Alttemel Tabakası Teşkil Edilmesi” pozuna ait istekli tarafından sunulan analizde, arazöz ile sulama girdisine yer verildiği, ocak taşı malzeme miktarının 1,35 m3 olarak belirtildiği ve 0,25 ton malzeme nakledileceğinin öngörüldüğü, ancak ocak taşının yoğunluğunun 1,6 ton/m3 olduğu dikkate alındığında, nakliyeye esas ağırlığın 2,16 ton olarak hesaplanması gerektiği anlaşılmıştır.

“15.311/H-1 – Granüle Karışımdan Ariyet Kazısı ve İmlaya Serilmesi (Elenmemiş)” pozuna ait istekli tarafından sunulan analizde, arazöz ile sulama girdisine yer verildiği, nakliyeye ilişkin K katsayısı esas alınarak hesaplama yapıldığı anlaşılmıştır.

Bunun yanında, başvuru sahibi tarafından nakliye analizlerinde taşıma mesafesinin 2 km olarak öngörüldüğü, bu mesafenin 15.310/H, 15.310/H-1, 15.311/H-1 pozları yanında nakliye öngörülen diğer pozlara ilişkin analizlerde de esas alındığı, 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesine göre teklif bileşenleri ile ilgili ayrıntılara ilişkin olarak açıklama yapılmasının zorunlu olduğu, buna karşın başvuru sahibi tarafından tüm malzemelere ilişkin taşıma mesafesinin nasıl 2 km olarak tespit edildiğine dair herhangi bir açıklama yapılmadığı ve her malzeme aynı yerden alınmayacağından taşıma mesafelerinin farklılık arz edeceği dikkate alındığında, anılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının idarece uygun görülmemesinde mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

2 ) Başvuru sahibinin 2 nci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kanunun “Tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 37 nci maddesinin ikinci fıkrasında;“ Tekliflerin değerlendirilmesinde, öncelikle belgeleri eksik olduğu veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmadığı 36 ncı maddeye göre ilk oturumda tespit edilen isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilir. Ancak, teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmaması kaydıyla, belgelerde bilgi eksikliği bulunması halinde idarece belirlenen sürede isteklilerden bu eksik bilgilerin tamamlanması yazılı olarak istenir. Belirlenen sürede bilgileri tamamlamayan istekliler değerlendirme dışı bırakılır ve geçici teminatları gelir kaydedilir…” hükmüne,

Kamu İhale Genel Tebliğinin “İdarelerce belgelerdeki eksik bilgilerin tamamlatılması” başlıklı 16.6 maddesinde; “İhale dokümanında başvuru veya teklif zarfı içinde sunulması istenilen belgeler ve bu belgelere ilgili mevzuat gereğince eklenmesi zorunlu olan eklerinden herhangi birinin, aday veya isteklilerce sunulmaması halinde, bu eksik belgeler ve ekleri idarelerce tamamlatılmayacaktır. Ancak,

a) Geçici teminat ve teklif mektuplarının Kanunen taşıması zorunlu hususlar hariç olmak üzere, sunulan belgelerde ihale sonucu açısından teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmayan bilgi eksikliklerinin bulunması halinde, bu tür bilgi eksikliklerinin giderilmesine ilişkin belgeler,

b) Aday ve isteklilerce sunulan ve başka kurum, kuruluş ve kişilerce düzenlenen belgelerde, belgenin taşıması zorunlu asli unsurlar dışında, belgenin içeriğine ilişkin tereddüt yaratacak nitelikte olan ve belgeyi düzenleyen kurum, kuruluş veya kişilerden kaynaklanan bilgi eksikliklerinin giderilmesine ilişkin belgeler,

İdarelerce tamamlatılacaktır. Bu çerçevede, bilgi eksikliklerinin giderilmesine ilişkin belgeler, idarece ilgili kurum veya kuruluştan re’sen istenebilir. Söz konusu belgelerin aday veya istekliler tarafından tamamlatılmasının istenilmesi halinde ise bilgi eksikliklerinin giderilmesine ilişkin belgelerin niteliği dikkate alınarak idarelerce aday veya isteklilere iki iş gününden az olmamak üzere makul bir tamamlama süresi verilecektir…” açıklamasına,

Aynı Tebliğin “Aşırı Düşük Teklif Değerlendirmesi” başlıklı 45 inci maddesinde; “…45.1.13.1. Tedarikçi veya imalatçılardan alınan ve birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda proforma faturadaki birim satış tutarı;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir…

45.1.13.2. İsteklilerce yapılan açıklamalarda; teklifin bir bölümünü oluşturan iş kalemlerine/gruplarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde, fiyat teklifinde belirtilen veya fiyat teklifine göre hesaplanan birim fiyat;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan toplam birim maliyet tutarının,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir…” açıklamalarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibi tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında, idarece düzenlenen açıklama istenilen iş kalemleri listesinin 2 nci sırasında yer alan “Bagaj Handling Sistemi”ne ilişkin olarak SRK Baggage Handling Systems GmbH firmasının ürününün kullanılmasının öngörüldüğü ve buna ilişkin KD&Partners firması tarafından imzalanan teklifin sunulduğu, sunulan belgede meslek mensubunun kaşesi bulunmakla birlikte imzasının bulunmadığı, kaşenin TÜRMOB kaşesi olmasına rağmen SRK Baggage Handling Systems GmbH firmasının Leichlingen şehrinde bulunan yabancı bir firma olduğu, belgede “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının %80’inin altında olmadığını beyan ederim” ibaresi bulunması gerekmekte iken “ …%80’inin altında olduğunu beyan ederim” ibaresinin yer aldığı, yabancı dilde sunulan belgenin tercümesinin bulunmadığı anlaşılmıştır.

Ayrıca anılan istekli tarafından açıklama istenilen iş kalemleri listesinin 40 ıncı sırasında yer alan “Otomatik patlayıcı algılama sistemi”ne ilişkin olarak Safran Morpho Detection firmasına ait proforma faturanın sunulduğu, sunulan belgede meslek mensubu tarafından yazılması gereken ibare ile meslek mensubunun kaşesi ve imzasının bulunmadığı, yabancı dilde sunulan belgenin tercümesinin bulunmadığı anlaşılmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin yukarıda anılan 45 inci maddesi uyarınca ilgili meslek mensubu tarafından proforma fatura veya teklif üzerine gerekli ibare yazılarak imzalanmasının zorunlu olduğu, başvuru sahibi tarafından sunulan sözkonusu belgelerde bu hususa riayet edilmediği, KD&Partners firması tarafından imzalanan teklifte “ ağırlıklı ortalama birim satış tutarının %80’inin altında olduğu” hususuna yer verildiği, başvuru sahibi tarafından sunulan belgelerdeki eksikliklerin bilgi eksikliği olarak nitelendirilemeyeceği anlaşıldığından, başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarının idarece yeterli görülmemesinde mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:

4734 sayılı Kanunun “Kuruma itirazen şikayet başvurusu” başlıklı 56 ncı maddesinin ikinci fıkrasında; “Kurum itirazen şikayet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceler…” hükmüne yer verilmiştir.

Başvuru sahibi tarafından aşırı düşük teklif açıklamalarına yönelik itirazen şikayet başvurusunda bulunulduğundan, itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği yönünden aşırı düşük teklif açıklamaları idarece geçerli kabul edilen ve ihale üzerinde bırakılan Tema Proje İnş. ve Tic. Ltd. Şti. – Elron İnş. Taah. ve Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişiminin açıklamaları incelenmiştir.

Anılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında açıklama istenen iş kalemlerine ilişkin olarak öngörülen miktarlar yaklaşık maliyetin tespitinde idarece belirlenen miktarlar ile karşılaştırıldığında, anılan istekli tarafından iş kalemlerinin çoğunluğunda miktarların düşük tutulduğu, farklılıkların bazı kalemler yönünden önemli ölçüde olduğu anlaşılmıştır. Örnek olarak;

- Üst yapı inşaatında “21.017/1 - Plywood (film kaplı) ile yapılan düz yüzeyli çıplak beton ve betonarme kalıbı” kalemine ilişkin miktar idare tarafından 42.000 m2 olarak öngörülmüş iken, istekli tarafından 1.114 m2 olarak öngörüldüğü,

- Üst yapı inşaatında “18.465/2 – 3 mm kalınlıkta elastomer esaslı cam tülü taşıyıcılı ve 3 mm kalınlıkta elastomer esaslı polyester keçe taşıyıcılı polimer bitümlü örtülerle iki katlı su yalıtımı yapılması” kalemine ilişkin miktar idare tarafından 12.500 m2 olarak öngörülmüş iken, istekli tarafından 2.920 m2 öngörüldüğü,

- Üst yapı inşaatında “25.048/4 - Yeni sıva yüzeylere 0,350 kg macun çekilerek iki kat su bazlı yarımat plastik boya yapılması” kalemine ilişkin miktar idare tarafından 20.000 m2 olarak öngörülmüş iken, istekli tarafından 15.670 m2 olarak öngörüldüğü,

- Müsterek tesisatta “265.604” – Kauçuk köpüğü yalıtım malzemesi ile kanal izolesi 25 mm” kalemine ilişkin miktar idare tarafından 3.985 m2 olarak öngörülmüş iken, istekli tarafından 132 m2 olarak öngörüldüğü,

- Elektronik Tesisatında “Dijital kayıt cihazı” kalemine ilişkin miktar idare tarafından 19 adet olarak öngörülmüş iken, istekli tarafından 18 adet olarak öngörüldüğü,

Anlaşılmıştır.

Bunun yanında, Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.3 üncü maddesinde; “…teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri

sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.” açıklamasına,

Aynı Tebliğin 45.1.5 inci maddesinde; “İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir…” açıklamasına,

45.1.8 inci maddesinde; “Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir…” açıklamasına yer verilmiştir.

Yukarıda anılan mevzuat hükümleri gereğince, aşırı düşük teklif açıklamasında bulunan isteklilerin açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri sunması zorunlu olup, ancak kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları kullanılan iş kalemleri yönünden analiz sunulmasına gerek bulunmamaktadır.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından açıklama istenilen iş kalemleri arasında yer alan “Demir karkas (çerçeve) inşaatı yapılıp yerine tespiti” kalemine ilişkin olarak sunulan analizin; ihale dokümanı kapsamındaki makine, malzeme, işçilik ve nakliye girdilerinin ayrı ayrı belirtildiği analiz formatına uygun bir birim fiyat analizi niteliğinde olmadığı, analiz adı altında analiz girdisi olarak imalatın isminin ve fiyatının yazıldığı ve buna ilişkin teklif alındığı anlaşılmıştır. Aynı durumun “Demir imalatın kumlanarak boyaya hazır hale getirilmesi”, “Doğal taş plaklarla (Eflani fsilli rustik yeşil taş-cilalı yüzey uygulamalı) döşeme kaplaması yapılması”, “Mekanik montaj cephe kaplama konstrüksiyon yapılması”, “3mm elektrostatik toz boyalı alüminyum levha ile harpuşta yapılması”, “Alüminyum giydirme cephe yapılması” iş kalemleri yönünden de mevcut bulunduğu anlaşılmıştır.

20.08.2011 tarihli ve 28031 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu İhale Genel Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğin 17 inci maddesi ile Kamu İhale GenelTebliğinin 45.1.13 üncü maddesinin sonuna “Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen yapı elemanları için teklif edilen fiyatın, malzeme ve işçilik (gerekiyorsa nakliye de) fiyatlarının da belirtildiği proforma fatura veya fiyat teklifi ile belgelendirilmesi durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin ayrıca analiz sunulması zorunlu değildir.” cümlesi eklenmekle birlikte, ihale tarihinin 11.05.2011, açıklamanın sunulma tarihinin 18.08.2011 olduğu dikkate alındığında, sözkonusu hükmün başvuru konusu ihalede uygulanamayacağı anlaşılmıştır. Bu itibarla, açıklama istenilen bazı iş kalemlerine ilişkin olarak ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına uygun analiz sunmayan ve bazı iş kalemlerinde idarece yaklaşık maliyet hesabında öngörülen miktarlara göre ciddi oranda farklı miktarlar öngören isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının idarece yeterli görülmesinde Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.8 inci maddesine uyarlık bulunmadığı anlaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, tekliflerin değerlendirilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ali KAYA

Kurul Üyesi

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibinin 1 inci iddiasına ilişkin olarak:

Başvuru sahibi iş ortaklığının 15.310/H, 15.310/H-1 ve 15.311/H-1 poz nolu imalatlara ilişkin olarak Demiryolları, Limanlar ve Hava Meydanları İnşaatı Genel Müdürlüğü’nce yayınlanan analizleri birebir aynı kullandığı, girdi fiyatlarını Çevre ve Şehircilik Bakanlığı rayiçleri ile tevsik ettiği, bulunan tutara %5 kar ilavesiyle teklif fiyatlarını mevzuata uygun oluşturduğu, teklif edilen bedellerin idarenin birim fiyatlarının karsız tutarının üzerinde olduğu anlaşılmakta olup, Kurul çoğunluğunun “ocak taşının yoğunluğunun 1,6 ton/m3 olduğu dikkate alındığında, nakliyeye esas ağırlığın 1 ton yerine 2,16 ton olarak hesaplanması gerektiği,” şeklindeki kararında isabet bulunmadığı kanaatindeyim.

Bunun yanında, başvuru sahibi iş ortaklığının tuğla, hafif gazbeton, kiremit, taş ve kireç nakli vb. malzemeler için nakliye mesafesini 2 km olarak öngördüğü ve buna açıklama getirmediği görülmekle birlikte, söz konusu malzemeler, açıklama istenilen kalemler arasında yer almamakta olup, fazladan verilen ve değerlendirmeye alınmaması gereken bir belgenin değerlendirme dışı bırakılma gerekçesi olamayacağı açıktır. (Kaldı ki idarece hazırlanan yaklaşık maliyet hesap cetvelinde de görüleceği üzere bina çatılarının alüminyum çatı ve türevleri (kenetli çatı vb.) olduğu dikkate alındığında kiremit nakliyesinden söz edilemeyeceği de ortadadır.)

Başvuru sahibinin 2 nci iddiasına ilişkin olarak:

Kamu İhale Genel Tebliğinin “Aşırı Düşük Teklif Değerlendirmesi” başlığı altındaki 45.1.13 üncü maddesinin son paragrafında; “ “Yukarıda sayılan belge ve bilgilerden hiçbiri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda istekli tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer belge ve bilgiler kullanılarak da açıklama yapılabilir. (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir.) açıklaması yer almaktadır.

Başvuru konusu ihale konusu kapsamında yaptırılması öngörülen “Bagaj Handling Sistemi” ile “Otomatik patlayıcı algılama sistemi” imalatları, özellikleri nedeniyle ülkemizde sık yaptırılan imalatlar değildir. Söz konusu imalatların temini ve montajı yurtdışına endeksli olup, bilhassa Bagaj Handling Sistemi'nin (BHS) bünyesinde bulunan bantlarından yüzlerce uçağın yolcularının bagajları aktığı, bantlar yardımı ile BHS'ye gelen bavulların hasar görmesini önleyici sistemler ve sorter adı verilen otomatik bagaj ayırma sistemi içerdiği, BHS'de bagajların bilgilerini alarak bavulları yönlendiren optik okuyucular yerleştirildiği, kontrol amaçlı bagaj röntgen sistemi ve güvenlik kameraları gibi en son teknolojiye sahip bagaj ayırma sistemi olduğu, “Otomatik patlayıcı algılama sistemi” nin de Bagaj Handling Sistemi ile entegre çalışanbir sistem olduğuve Türkiye’de üretiminin bulunmadığı göz önüne alındığında, söz konusu imalatlara ilişkin fiyat açıklamalarının mevcut mevzuat düzenlemelerine göre yapılması mümkün bulunmamaktadır. (Ülkemizde yakın zamanda söz konusu imalatların kullanıldığı havaalanı inşaatları bulunmadığı için 12 ay içinde temin edilmiş gümrük giriş beyannamesi vb. belgelerin sunulması da mümkün görülmemektedir..)

Açıklanan nedenlerle, “Bagaj Handling Sistemi”ne ilişkin olarak SRK Baggage Handling Systems GmbH firmasının ürününü teklif eden KD&Partners firması tarafından imzalanarak sunulan teklif ile “Otomatik patlayıcı algılama sistemi”ne ilişkin olarak sunulan Safran Morpho Detection firmasına ait proforma faturanın kabul edilerek, başvuru sahibi iş ortaklığının teklifinin değerlendirmeye alınması gerektiği kanaatindeyim.

Öte yandan, ihale üzerinde bırakılan Tema Proje İnş. ve Tic. Ltd. Şti. – Elron İnş. Taah. ve Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişiminin açıklamalarında;

- Üst yapı inşaatında “21.017/1 - Plywood (film kaplı) ile yapılan düz yüzeyli çıplak beton ve betonarme kalıbı” kalemine ilişkin miktar idare tarafından 42.000 m2 olarak öngörülmüş iken, istekli tarafından 1.114 m2 olarak öngörüldüğü,

- Üst yapı inşaatında “18.465/2 – 3 mm kalınlıkta elastomer esaslı cam tülü taşıyıcılı ve 3 mm kalınlıkta elastomer esaslı polyester keçe taşıyıcılı polimer bitümlü örtülerle iki katlı su yalıtımı yapılması” kalemine ilişkin miktar idare tarafından 12.500 m2 olarak öngörülmüş iken, istekli tarafından 2.920 m2 öngörüldüğü,

- Üst yapı inşaatında “25.048/4 - Yeni sıva yüzeylere 0,350 kg macun çekilerek iki kat su bazlı yarımat plastik boya yapılması” kalemine ilişkin miktar idare tarafından 20.000 m2 olarak öngörülmüş iken, istekli tarafından 15.670 m2 olarak öngörüldüğü,

- Müsterek tesisatta “265.604” – Kauçuk köpüğü yalıtım malzemesi ile kanal izolesi 25 mm” kalemine ilişkin miktar idare tarafından 3.985 m2 olarak öngörülmüş iken, istekli tarafından 132 m2 olarak öngörüldüğü,

- Elektronik Tesisatında “Dijital kayıt cihazı” kalemine ilişkin miktar idare tarafından 19 adet olarak öngörülmüş iken, istekli tarafından 18 adet olarak öngörüldüğü,

Anlaşılmıştır.

Anahtar teslimi götürü bedel ihale usulünün doğası gereği, idarenin yaklaşık maliyet hesap cetvelinde yer alan metrajlar ile seçilen iş kalemlerinin, isteklilerce teklif edilen miktar ve iş kalemleriyle birebir aynı olması düşünülemez. İdarelerin aşırı düşük açıklama isteme yazılarında, açıklama istenilen iş kalemlerinin miktarlarına ve imalatların poz numaralarına yer verememeleri nedeniyle, isteklilerin aynı işlevi gören farklı imalatlar teklif etmeleri ve teklif edilen imalat miktarlarının idarece tespit edilen miktarlarla örtüşmemesi doğal sonuçtur.

Nitekim, Tema Proje İnş. ve Tic. Ltd. Şti. – Elron İnş. Taah. ve Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi tarafından sunulan hesap cetvelinde, kalıp imalatları için 21.011 poz nolu düz yüzeyli kalıp imalatının teklif edildiği, idarece hazırlanan yaklaşık maliyet cetvelinde ise söz konusu kalıp imalatının yer almadığı, buna karşılık kalıp imalatlarının tümünün 21.017 poz nolu Plywood (film kaplı) ile yapılan düz yüzeyli kalıp olarak öngörüldüğü, anılan iş ortaklığının 21.017 pozuna ilişkin açıklamayı ise idarenin açıklama istenilecek iş kalemleri listesinde yer verilmesi üzerine teklifine eklediği anlaşılmaktadır.

Aynı durum, anılan iş ortaklığının Kurulca değerlendirme dışı bırakılma gerekçesi olarak gösterilen yalıtım imalatlarına ilişkin iş kalemleri için de söz konusudur. Anılan iş ortaklığının yalıtım imalatlarına idarenin belirlediği pozlardan farklı muadil imalatlar teklif ettiği anlaşılmakta olup, idarece bu şekilde yapılan açıklamanın kabul edilmesi de teklif edilen muadil imalatların amaca uygun olduğunun göstergesidir. Bu nedenle, Tema Proje İnş. ve Tic. Ltd. Şti. – Elron İnş. Taah. ve Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişiminin aşırı düşük açıklamalarının mevzuata uygun olduğuna ilişkin idare kararında isabet bulunduğu kanaatindeyim.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince Arıkan İnşaat Taahhüt Tic. San. A.Ş. - Yapı Tek İnşaat San ve Tic. A.Ş. Ortak Girişiminin teklifinin değerlendirmeye alınarak "düzeltici işlem belirlenmesine" karar verilmesi gerektiği, Tema Proje İnş. ve Tic. Ltd. Şti. – Elron İnş. Taah. ve Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişiminin aşırı düşük açıklamalarının da mevzuata uygun olduğu yönündeki düşüncem ile Kurul Çoğunluğunun kararına katılmıyorum.

Ali KAYA

Kurul Üyesi