KİK Kararı: 2011/UY.I-3430

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2011/068
Gündem No : 17
Karar Tarihi : 17.10.2011
Karar No : 2011/UY.I-3430
BAŞVURU SAHİBİ:
KOÇKAYA TEL. HİZ. LTD. ŞTİ., F. ÇAKMAK MAH. KEYKUBAT SAN. BİRCANLAR SOK. 3 KONYA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Konya Büyükşehir Belediyesi Fen İşleri Daire Başkanlığı, - Yenisehir Mahallesi Vatan Caddesi 2 42060 KONYA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2011/114224 İhale Kayıt Numaralı "Şehir Yollarının Tanzimi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

26.09.2011tarih ve B.07.6.KİK.0.06.00.00-101.04-.Y.[3002].(0217)./2011-50E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Konya Büyükşehir Belediyesi Fen İşleri Daire Başkanlığı tarafından 26.08.2011 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Şehir Yollarının Tanzimi” ihalesine ilişkin olarak Koçkaya Tel. Hiz. Ltd. Şti.’nin 22.08.2011 tarihinde yaptığı şikayet başvurusu hakkında idare tarafından süresi içinde karar alınmaması üzerine, başvuru sahibinin 08.09.2011 tarih ve 40408 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 08.09.2011 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (a) bendi gereğince ihalenin iptaline,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; ihalenin birim fiyat teklif almak suretiyle gerçekleştirilecek olmasına karşın idare tarafından ihale dokümanı kapsamında oluşturulan bir ön, kesin veya uygulama projesinin bulunmadığı, bu durumun sağlıklı bir teklif bedeli oluşturulabilmesini engellediği gibi kamu ihale mevzuatına da aykırılık teşkil ettiği iddia edilmektedir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İnceleme konusu ihalenin, Konya Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından 26.08.2011 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan, “Konya Şehiriçi Yollarının Tanzimi” işi olduğu,

Birim fiyat teklif alınmak suretiyle gerçekleştirilen ihaleye 5 isteklinin teklif verdiği, ihale komisyonunca yapılan değerlendirme sonucunda, herhangi bir isteklinin teklifinin yeterlik kriterlerini sağlamadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılmadığı,

Ayrıca, idarece tespit edilen aşırı düşük teklif sınır değerin altında herhangi bir isteklinin teklif vermediği,

İhalenin de doğrudan geçerli en düşük teklifi sunmuş olan Selfa Yap. İnş. Taah. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. & Öztaşoğlu Haf. Nak. Taah. San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı üzerinde bırakıldığı,

Anlaşılmaktadır.

Kamu İhale Kanununun “İdarelerce Uyulması Gereken Diğer Kurallar” başlıklı 62 nci maddesinin (c) bendinde;

“ Yapım işlerinde arsa temin edilmeden, mülkiyet, kamulaştırma ve gerekli hallerde imar işlemleri tamamlanmadan ve uygulama projeleri yapılmadan ihaleye çıkılamaz. İhale konusu yapım işinin özgün nitelikte ve karmaşık olması nedeniyle teknik ve malî özelliklerinin gerekli olan netlikte belirlenemediği durumlarda ön veya kesin proje üzerinden ihaleye çıkılabilir. Uygulama projesi bulunan yapım işlerinde anahtar teslimi götürü bedel teklif alınmak suretiyle ihale yapılması zorunludur. Ancak, doğal afetler nedeniyle uygulama projesi yapılması için yeterli süre bulunmayan yapım işlerinde ön veya kesin proje üzerinden, her türlü onarım işleri ile işin yapımı sırasında belli aşamalarda arazi ve zemin etütleri gerekmesi veya uygulamada imar ve güzergâh değişikliklerinin muhtemel olması nedenleriyle ihaleden önce uygulama projesi yapılamayan, bina işleri hariç, yapım işlerinde ise kesin proje üzerinden ihaleye çıkılabilir. Bu işlerin uygulama projesi yapılabilen kısımlar için anahtar teslimi götürü bedel, uygulama projesi yapılamayan kısımlarda ise her bir kalem iş için birim fiyat teklif almak suretiyle ihale yapılabilir. Arsa temini, mülkiyet ve kamulaştırma işlemlerinin tamamlanması şartı, baraj ve büyük sulama, içmesuyu isale hattı, enerji nakil hattı, trafo, trafo merkezleri, şalt tesisleri, kaptajlar, su depoları, karayolu, liman ve havaalanı, demiryolu, petrol ve doğalgaz boru hattı projelerinde aranmaz. ” hükmüne yer verilmiştir.

Benzer nitelikteki düzenleme ve açıklamalara Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 5 (c) maddesi ile Kamu İhale Genel Tebliğinin 46 ncı maddesinde yer verilmiş olup, söz konusu mevzuat düzenlemelerinde, yapım işlerinde ihaleye çıkılabilmesi için bir proje (ön-kesin-uygulama) varlığının temel gereksininim ve zorunluluk olduğu öngörülmüştür.

Kamu İhale Kanununun 4 üncü maddesinde, öngörülen proje çeşitlerine yönelik tanımlamalara yer verilmiş olup buna göre;

Ön Proje: “ Belli bir yapının kesin ihtiyaç programına göre; gerekli arazi ve zemin araştırmaları yapılmadan, bilgilerin halihazır haritalardan alındığı, çevresel etki değerlendirme ve fizibilite raporları dahil elde edilen verilere dayanılarak hazırlanan plân, kesit, görünüş ve profillerin belirtildiği bir veya birkaç çözümü içeren projeyi ”,

Kesin Proje: “ Belli bir yapının onaylanmış ön projesine göre; mümkün olan arazi ve zemin araştırmaları yapılmış olan, yapı elemanlarının ölçülendirilip boyutlandırıldığı, inşaat sistem ve gereçleri ile teknik özelliklerinin belirtildiği projeyi ”,

Uygulama Projesi: “ Belli bir yapının onaylanmış kesin projesine göre yapının her türlü ayrıntısının belirtildiği projeyi ” ifade etmektedir.

Şikayete konu ihaleye ilişkin idarece hazırlanan ihale dokümanı kapsamı incelendiğinde; sözleşme tasarısı, idari şartname ve her bir iş kalemine yönelik düzenlenmiş analiz formatlarına ek olarak özel teknik şartnameye yer verildiği, bu şartnamede, ihale konusu işin gerçekleştirilmesi safhasında göz önünde bulundurulması gereken hususların neler olduğu ve ihale konusu iş kapsamında öngörülen her bir iş kalemine yönelik tariflere (birim fiyata dahil olan/olmayan masraflar…) yer verildiği görülmektedir. Ayrıca, şartname ekinde, ihale konusu iş kapsamında kullanılacak/yapılacak bordür, parke, güvenlik taşı, rampa gibi malzeme/imalatlara ilişkin teknik resim/detaylar ile tanzimi istenilen yollara yönelik enkesit örneklerin yer aldığı anlaşılmaktadır.

Bu çerçevede, ihale dokümanı kapsamında ihale konusu işe yönelik hazırlanmış bir projenin bulunmadığı açık olmakla birlikte idare tarafından şikayete cevap yazısında bu şekilde bir uygulamaya gerekçe olarak; idari şartnamenin 2.1.(ç) maddesinde işin yapılacağı yerin Konya Şehiriçi Yolları şeklinde ifade edildiği, idari şartname ve birim fiyat teklif cetvelinde tüm iş kalemlerinin miktarlarının tespit edildiği ve birim fiyat tarif ve tanımlamalarının herhangi bir tereddüte mahal bırakmayacak şekilde teknik şartnamesinde ayrıntılı olarak belirtildiği ifade edilmiş buna ek olarak ihalenin birim fiyat teklif almak suretiyle gerçekleştirilme gerekçeleri aynen tekrarlandıktan sonra bununla hem kendilerinin hem de isteklilerin haklarının korunmasının amaçlandığı ve nihai olarak bu şekilde “ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılması” ilkelerine uyulduğu belirtilmiştir.

Her ne kadar istekli olabileceklere bu yönde bir doküman verilmemiş olsa da halihazırda hazırlanmış bir proje veya benzeri bir belgenin idarede mevcut olup olmadığı meselesine ilişkin 26.09.2011 tarih ve 2219 sayılı yazımız ile, yaklaşık maliyet hesabında ihale konusu iş kapsamında gerçekleştirilecek imalatların yapılacağı yerleri ve bu yerlerdeki imalat miktarlarını gösteren proje/çizelge veya benzer bir belgenin yaklaşık maliyet hesabı aşamasında tanzim edilip edilmediği hususunda idareden bilgi talep edilmiştir.

İdarenin 29.09.2011 tarih ve 43433 sayı ile Kurum kayıtlarına alınana cevabi yazısında, yaklaşık maliyet cetveline esas belgelerin ilgili birimlerinden temin edildiği ifade edilmiş ve ekinde, ihale konusu iş kapsamında gerçekleştirilecek her bir iş kalemi metrajının cadde/bulvar/yol bazında dağılımını gösteren, “Yaklaşık Maliyet Cetveli Metraj Bilgileri” başlığı altında düzenlenen belge ile işin yapılacağı yerlere ilişkin haritalar tarafımıza gönderilmiştir.

Metrajların yer bazında dağılımını gösteren söz konusu belge incelendiğinde, iş kalemi için belirlenen toplam metrajın, birim (yol/cadde/bulvar) bazda eşit bir şekilde dağılımının söz konusu olmadığı gibi imalatların büyük bir çoğunluğunun işin tamamında değil sadece belirli cadde/yol/bulvarlarda gerçekleştirilmesinin istenildiği görülmektedir.

Bu şekilde, yapım işinin gerçekleştirileceği yerlerin ayrıntısı ve her bir yer bazındaki miktarlar noktasındaki bir bilgi/belge eksikliğinin ise özellikle nakliye girdisi içeren birçok iş kaleminin (her cins ve klastaki zeminde kazı yapılması, parke taşı nakli ve döşenmesi gibi) birim fiyat hesaplarının, kesin veriler yerine her bir isteklinin öngörüsüne/tahminine dayalı olarak yapılmasına sebebiyet vereceği açıktır.

Ayrıca, bazı iş kalemlerine yönelik olarak (Tanım 1, 15, 16, 17, 18 poz nolu iş kalemleri gibi) gerek yaklaşık maliyet hesabında idarece belirlenen birim fiyatlar ile ihalede isteklilerce teklif edilen birim fiyatlar arasında, gerekse de isteklilerce öngörülen birim fiyatların birbiri arasında makul olmayan bir düzeyde (birim) farkların bulunması, birim fiyat hesaplarının tespiti aşamasında istekliler açısından uygulamada belirsizliğe ve tereddüte yol açacağı ifade edilen bu durumu kanıtlar niteliktedir.

Şu halde, şikayete konu ihalenin birim fiyat teklif almak suretiyle gerçekleştirildiği ve bu anlamda iş kalemleri bazında toplam metrajların isteklilerce zaten bilindiği, ancak bu noktadaki temel sorunu birim fiyatların tespiti hususunun oluşturduğu görülmektedir. Nitekim, mevcut durumda, tanzimi gerçekleştirilecek yol/cadde/bulvar ile her bir yol/cadde/bulvar bazında ne kadarlık imalatın gerçekleştirileceği noktasındaki belirsizliğin, nakliye giderlerinin tespitini imkansızlaştırdığı ve nihayetinde maliyet bileşenleri arasında nakliye girdisi de olan iş kalemlerinin birim fiyatlarının tespitlerinin sağlıklı bir temele dayanmamasına yol açacağı anlaşılmaktadır. Bu eksikliğin giderilebilmesinin yolu da ihaleye ilişkin bir ön veya kesin projenin hazırlanmasından yahut idare tarafından yaklaşık maliyetin belirlenmesi aşamasında düzenlenen ve iş kalemi metrajlarının yol/cadde/bulvar bazında ayrıntısını ortaya koyan belge ile işin yapılacağı yerleri gösteren haritanın ihale dokümanı kapsamında verilmesinden geçmektedir.

Netice itibariyle, isteklilerin teklif bedellerini oluşturmalarında belirsizliğe/tereddüte yol açacak bu doküman eksikliği sebebiyle şikayete konu ihalenin iptal edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (a) bendi gereğince, ihalenin iptaline,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ali KAYA

Kurul Üyesi

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Kamu İhale Kanununun “İdarelerce Uyulması Gereken Diğer Kurallar” başlıklı 62 nci maddesinin (c) bendinde;

“ Yapım işlerinde arsa temin edilmeden, mülkiyet, kamulaştırma ve gerekli hallerde imar işlemleri tamamlanmadan ve uygulama projeleri yapılmadan ihaleye çıkılamaz. İhale konusu yapım işinin özgün nitelikte ve karmaşık olması nedeniyle teknik ve malî özelliklerinin gerekli olan netlikte belirlenemediği durumlarda ön veya kesin proje üzerinden ihaleye çıkılabilir. Uygulama projesi bulunan yapım işlerinde anahtar teslimi götürü bedel teklif alınmak suretiyle ihale yapılması zorunludur. Ancak, doğal afetler nedeniyle uygulama projesi yapılması için yeterli süre bulunmayan yapım işlerinde ön veya kesin proje üzerinden, her türlü onarım işleri ile işin yapımı sırasında belli aşamalarda arazi ve zemin etütleri gerekmesi veya uygulamada imar ve güzergâh değişikliklerinin muhtemel olması nedenleriyle ihaleden önce uygulama projesi yapılamayan, bina işleri hariç, yapım işlerinde ise kesin proje üzerinden ihaleye çıkılabilir. Bu işlerin uygulama projesi yapılabilen kısımlar için anahtar teslimi götürü bedel, uygulama projesi yapılamayan kısımlarda ise her bir kalem iş için birim fiyat teklif almak suretiyle ihale yapılabilir. Arsa temini, mülkiyet ve kamulaştırma işlemlerinin tamamlanması şartı, baraj ve büyük sulama, içmesuyu isale hattı, enerji nakil hattı, trafo, trafo merkezleri, şalt tesisleri, kaptajlar, su depoları, karayolu, liman ve havaalanı, demiryolu, petrol ve doğalgaz boru hattı projelerinde aranmaz. ” hükmü yer almaktadır.

Şikayete konu ihaleye ilişkin idarece hazırlanan ihale dokümanında; sözleşme tasarısı, idari şartname ve her bir iş kalemine yönelik düzenlenmiş analiz formatlarına, özel teknik şartnameye yer verildiği, bu şartnamede, ihale konusu işin gerçekleştirilmesi safhasında göz önünde bulundurulması gereken hususların neler olduğu ve ihale konusu iş kapsamında öngörülen her bir iş kalemine yönelik tariflere (birim fiyata dahil olan/olmayan masraflar…) yer verilmiş olup, şartname ekinde, ihale konusu iş kapsamında kullanılacak/yapılacak bordür, parke, güvenlik taşı, rampa gibi malzeme/imalatlara ilişkin teknik resim/detaylar ile tanzimi istenilen yollara yönelik en kesit örneklerin yer aldığı da görülmektedir.

İdari şartnamenin 2.1.ç maddesinde işin yapılacağı yerin “Konya Şehir İçi Yolları” şeklinde ifade edildiği, idari şartname ve birim fiyat teklif cetvelinde tüm iş kalemlerinin miktarlarının tespit edildiği ve birim fiyat tarif ve tanımlamalarının herhangi bir tereddüde mahal bırakmayacak şekilde teknik şartnamesinde ayrıntılı olarak belirtildiği görülmekte olup, işin özelliği nedeniyle güzergâh değişikliklerinin muhtemel olması veihale konusu iş kapsamında gerçekleştirilecek imalatların yapılacağı cadde/yol/bulvarların tümünün kesin olarak belirlenememesi, imalatların yapımı sırasında problem çıkarabilecek altyapı tesisleri ile (elektrik hattı, doğalgaz hattı vb. altyapı imalatları) karşılaşabileceği hususları göz önüne alındığında, idarece ihale dokümanına ilişkin tesis edilen işlemin yerinde olduğu kanaatindeyim.

Başvuru konusu, ihalenin birim fiyat teklif almak suretiyle gerçekleştirildiği ve iş kalemleri bazında toplam metrajların isteklilere verildiği, isteklilerin tekliflerini, çok ayrıntılı verilen imalat tariflerine ve detay resimlerine göre birim maliyet fiyatı olarak oluşturdukları, teklif birim fiyat ihalenin özelliği nedeniyle, hakedişlerini iş kalemi bazında “yapılan iş miktarı x o iş kalemi için teklif edilen birim fiyat” olarak alacakları dikkate alındığında, yol/cadde/bulvar bazında ne kadarlık imalatın gerçekleştirileceği hususunun esasa etkili olmadığı, bu konunun iptal gerekçesi olarak belirtilmesinin teklif birim fiyat usulü ihalenin mantığına aykırı olduğu düşüncesindeyim.

Sonuç olarak, ihale dokümanı kapsamında isteklilere verilen sözleşme tasarısı, idari şartname ve her bir iş kalemine yönelik düzenlenmiş analiz formatları ve ihale konusu işin gerçekleştirilmesi safhasında göz önünde bulundurulması gereken hususların neler olduğunu belirten ve ihale konusu iş kapsamında öngörülen her bir iş kalemine yönelik tarifleri içeren (birim fiyata dahil olan/olmayan masraflar…) özel teknik şartname ile ekinde yer alan ihale konusu iş kapsamında kullanılacak/yapılacak bordür, parke, güvenlik taşı, rampa gibi malzeme/imalatlara ilişkin teknik resim/detaylar ile tanzimi istenilen yollara yönelik en kesit örneklerinin, işin konusu ve özelliği itibarıyla teklif bedellerinin sağlıklı oluşturması için yeterli olduğu açıktır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendine göre “itirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmesi gerektiği yönündeki görüşüm ile Kurul Çoğunluğunun “ihalenin iptaline” yönündeki kararına katılmıyorum.

Ali KAYA

Kurul Üyesi