KİK Kararı: 2011/UY.I-3357

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2011/066
Gündem No : 2
Karar Tarihi : 04.10.2011
Karar No : 2011/UY.I-3357 Mahkeme Kararını Göster
BAŞVURU SAHİBİ:
Kutay İnşaat Taahhüt Tic. Ltd. Şti., Muhsin Yazıcıoğlu Cad. Asmalı Bahçe Sitesi No:7/2 Çukuambar ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Proje ve İnşaat Dairesi Başkanlığı, İnönü Bulvarı Yücetepe ANKARA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2010/574512 İhale Kayıt Numaralı "Suruç Ovası Pompaj Sulaması Projesi Taşbasan Sol Sahil 1.Kısım Şebeke Yapım İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

27.09.2011tarih ve B.07.6.KİK.0.06.00.00-101.04-.Y.[3037].(0225)./2011-57Esayılı Esas İnceleme Raporunda;

Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Proje Ve İnşaat Dairesi Başkanlığıtarafından 24.06.2011tarihinde ile yapılan “Suruç Ovası Pompaj Sulaması Projesi Taşbasan Sol Sahil 1.Kısım Şebeke Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Kutay İnşaat Taahhüt Tic. Ltd. Şti.’nin 23.08.2011tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 26.08.2011tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 12.09.2011tarih ve 40849sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 12.09.2011tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarında yer alan maliyet bileşenleri Kamu İhale Genel Tebliğine uygun biçimde açıklanmadığından teklifin reddi gerekirken idarenin aksi yöndeki işleminde kamu ihale mevzuatına uyarlık bulunmadığıiddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesine göre ihale komisyonunun verilen teklifleri anılan Kanunun 37 nci maddesine göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, sunulan açıklamaların yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar ve teklif edilen yapım işinin özgünlüğü çerçevesinden değerlendireceği hüküm altına alınmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin, yapım işi ihalelerinde aşırı düşük teklif açıklamasını düzenleyen 45.1.1 inci maddesinde, ihaledeki geçerli teklifler tespit edildikten sonra hesaplanacak aşırı düşük teklif sınır değeri formülü açıklanmış; 45.1.5 inci maddesinde teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin fiyatlarını açıklama yöntemleri belirtilmiş; 45.1.13 üncü maddesinde isteklilerin iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlenmesi gerekmeyen haller belirtilmiş olup, isteklilerce iş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar esas alınarak teklif sunulmuş olmakla birlikte hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirtmemeleri durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulmasının zorunlu olduğu öngörülmüş ve ayrıca, ilan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatlarının kullanılabileceği düzenlenmiş; 45.1.13.1 inci maddesinde, tedarikçi veya imalatçılardan alınan ve birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda, proforma faturadaki birim satış tutarının, maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan ağırlıklı ortalama birim maliyetin, satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olamayacağı; maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerektiği; satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerektiği düzenlenmiştir.

Öte yandan aynı Tebliğin 45.1.10 ve 45.1.13 üncü maddelerinde, idarelerin istekliler tarafından belgelere dayalı olarak yapılan yazılı açıklamaları dikkate almak suretiyle değerlendirme yapacağı; teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada; sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerektiği belirtilmiştir.

Aktarılan mevzuattan hareketle, kamu ihale hukukunda, aşırı düşük olarak tespit edilen teklifin, kural olarak reddedileceği, ancak bu işlemden önce yapılacak sorgulama sonucunda, söz konusu isteklinin, ihale konusu yapım işine ilişkin, ekonomik bir yönteme sahip olması (i), seçilen teknik çözüm sayesinde avantajlı koşullarının bulunması (ii) ve teklif edilen yapım işinin özgünlüğü (iii) gibi üç ana konunun tamamı ya da herhangi bir çerçevesinde açıklama sunacağı, açıklamaya ilişkin olarak Kamu İhale Genel Tebliğindeki usullerin esas alınacağı, açıklama yapılırken ilgilinin maliyet bileşenlerine ilişkin bilgi ve belgelere dayanan bir yöntem kullanılacağı, dayanağı olmayan ve sadece beyana dayanan açıklamaların geçerli kabul edilmesine hukuki olanak bulunmadığı anlaşılmaktadır.

İncelenen ihale, sulama projesi kapsamında boru şebekesi yapım işi olup, belli istekliler arasında ihale usulüyle yapılan ihalenin ön yeterlik değerlendirmesinde yeterli bulunan yirmi dokuz istekli teklif sunmuş, Kamu İhale Genel Tebliğinin, yukarıda anılan düzenlemelerine uygun olarak yapılan aşırı düşük teklif sınır değer hesabından sonra iki isteklinin teklifi aşırı düşük olarak değerlendirilmiş, aynı Tebliğin 38.1 inci maddesi gereği hesaplanan sıralı iş kalemleri listesi ve sıralı analiz girdileri tablosu kullanılarak isteklilerden önemli teklif bileşenleri hakkında açıklama istenmiş, açıklama sunan bir isteklinin açıklamasının Tebliğe uygun olmadığı için teklifinin reddine karar verilmiş, açıklaması uygun bulunan bir diğer istekli ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlenmiştir.

İdare tarafından hesaplanan aşırı düşük teklif sınır değerinin üzerinde teklif sunan başvuru sahibi tarafından, ihale üzerinde bırakılan Koçoğlu İnş. San. Tar. ve Hayv. Tic. A.Ş. ile Özdoğanlar Taa. İnş. San. ve Tic. A.Ş.ortak girişiminin aşırı düşük teklif açıklamalarının kamu ihale mevzuatına uygun olmadığı iddia edilmektedir.

Anılan isteklinin açıklamaları incelendiğinde, açıklama yapılacak birim fiyatlar için malzeme, işçilik, makine ve nakliye gibi girdileri içeren analiz sunulduğu, temel malzeme girdisi olan borular için piyasada faaliyet gösteren bir tedarikçiden proforma fatura ve proje işleri için fiyat teklifi alındığı, diğer pozlar için de 2011 yılı kamu idareleri fiyatlarının kullanıldığı görülmüştür.

İhale üzerinde bırakılan isteklinin analizlerinde yer alan boru hendekleri kazılarına ilişkin açıklamalar incelendiğinde, istekli tarafından zeminin incelendiğinin belirtildiği ve açıklamaların ortalama yüzde 70 ağırlıklı olarak küskü ve kaya dışındaki zeminde yapılan kazılara dayandırıldığı görülmektedir. Ancak yaklaşık maliyette yapılan hesap dikkate alınarak bir karşılaştırma yapıldığında, idarenin yüzde 70 küskülük, yüzde 10 kaya ve yüzde 20 diğer zeminleri esas alarak hesaplama yaptığı tespit edilmiştir. Her ne kadar isteklilerin idarenin yaklaşık maliyetiyle birebir örtüşen kazı zeminini esas almalarını beklemek mümkün olmasa da, isteklinin zemini incelediğini beyan etmesine rağmen ağırlıklı olarak düşük birim fiyatlı imalat kalemini kullanarak aşırı düşük teklif açıklaması yapmasını teklifin avantajlı koşulu, özgünlüğü veya ekonomikliği çerçevesinden değerlendirmeye hukuki olanak bulunmamaktadır. Dolayısıyla bu şekilde sunulan açıklamalar nedeniyle ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin reddi gerekirken idarenin aksi yöndeki işleminde kamu ihale mevzuatına uyarlık bulunmamaktadır.

Başvuru sahibinin iddiasına yönelik değerlendirme bu yönde olmakla birlikte, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun bulunmamasına neden olan kazı işine ilişkin olarak ihale dokümanı incelendiğinde, idare tarafından isteklilere yapım işinin yürütüleceği zemin sınıfına ilişkin bilgi verilmediği tespit edilmiştir.

Her ne kadar istekliler tekliflerini vermeden önce iş yerini görüp ona göre teklif hazırlamaları mümkün ise de kazı alanında isteklilerin ancak toprağın üst yüzeyini görebileceği, ihaleye hazırlık sürecince belli aralıklarla zemin etüdü yaparak yumuşak toprak, sert toprak veya kaya şekilde zemin yapısına ilişkin bir belirleme yapmasının mümkün olmadığı, bu bakımdan idarenin kendi elinde bulunan klas oranlarını ihale dokümanı kapsamında isteklilere vererek eşit koşullarda ve sağlıklı teklif verilmesini sağlaması gerektiği açıktır.

İhale üzerinde bırakılan istekliden daha yüksek teklif veren sınır değerin üzerindeki isteklilerin, analiz sunulmadığı için kazı klas oranlarını nasıl aldığı bilinmemekle birlikte , idarenin yaklaşık maliyet hesabında esas aldığı klas oranlarına göre teklif fiyatını hazırlayan bir isteklinin, ihale üzerinde kalan istekliye göre daha yüksek teklif vermesi kaçınılmaz olacaktır. Yapılan inceleme sırasında arazi üzerinde inceleme/keşif yapılarak klas oranlarının tespitinin mümkün olmadığı da dikkate alındığında, isteklilerin eşik koşullarda tekliflerini hazırlayabilmeleri için ihalenin iptal edilerek, zemin etüt raporları ile klas oranları da isteklilere verilmek suretiyle işin yeniden ihale edilmesi gerekmektedir.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihalenin iptali gerekmekle birlikte, başvuruya konu ihalenin, Kamu İhale Kurulunun 04.10.2011 tarih ve 2011/UY.I-3356 sayılı kararı ile iptal edildiğinden karar verilmesine gerek bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle;

Karar verilmesine yer olmadığına,

Oybirliği ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ali KAYA

Kurul Üyesi

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi

Adem KAMALI

Kurul Üyesi

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi