KİK Kararı: 2011/UY.I-3080

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2011/061
Gündem No : 74
Karar Tarihi : 12.09.2011
Karar No : 2011/UY.I-3080
BAŞVURU SAHİBİ:
Ösak İnşaat İth. San. ve Tic. A.Ş. – Doğusan İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. – Güven İnşaat Tur. Mad. Taş. San. ve Tic. Ltd. Şti. – Fermak Turizm Yol Yapı Hazır Beton Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi, BÜKLÜM SOK. NO:63/61 KAVAKLIDERE/ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Karayolları 15. Bölge Müdürlüğü, Kuzeykent Mah. Alparslan Türkeş Bulv. No:53 37100 KASTAMONU

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2011/68117 İhale Kayıt Numaralı "Çankırı-Ankara Yolu 52+600-89+630 Arasının Toprak Tesviye, Plent-Miks Alttemel, Plent-Miks Temel, Bitümlü Sıcak Karışım, Otokorkuluk vs. İşleri" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

08.09.2011tarih ve B.07.6.KİK.0.06-101.04-.Y.[2738].(0255)./2011-55Esayılı Esas İnceleme Raporunda;

Karayolları 15. Bölge Müdürlüğütarafından 25.05.2011tarihinde belli istekliler arasında ihale usulüile yapılan “Çankırı-Ankara Yolu 52+600-89+630 Arasının Toprak Tesviye, Plent-Miks Alttemel, Plent-Miks Temel, Bitümlü Sıcak Karışım, Otokorkuluk vs. İşleri” ihalesine ilişkin olarak Ösak İnşaat İth. San. Ve Tic. A.Ş. – Doğusan İnşaat San. Ve Tic. Ltd. Şti. – Güven İnşaat Tur. Mad. Taş. San. Ve Tic. Ltd. Şti. – Fermak Turizm Yol Yapı Hazır Beton Nak. San. Ve Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi’nin 05.08.2011tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 08.08.2011tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 16.08.2011tarih ve 37933sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 16.08.2011tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; bilanço oranlarına ilişkin puanlamanın sundukları 2008, 2009 ve 2010 yılları bilançolarına göre yapılması ve bunun sonucunda teklif vermeye davet edilecek adaylar arasında yer almaları gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İhale ilan tarihi (10.05.2011) itibariyle yürürlükte bulunan Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 35 inci maddesinde; bilançonun veya eşdeğer belgelerin istenildiği ihalelerde ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait;

a) Yıl sonu bilançosunun ve bilançonun gerekli görülen bölümlerinin,

b) (a) bendinde belirtilen belgelere eşdeğer belgelerin,

Her ikisinin de idarece istenilmesinin zorunlu olduğu, adayın veya isteklinin söz konusu belgelerden birini sunmasının yeterli olduğu hükme bağlanmış, yeterlik kriterleri olarak;

a) Belli sürelerde nakit akışını sağlayabilmesi için gerekli likiditeye ve kısa dönem (bir yıl) içinde borç ödeme gücüne sahip olup olmadığını gösteren cari oranın (dönen varlıklar/kısa vadeli borçlar) en az 0,75 olması (hesaplama yapılırken; yıllara yaygın inşaat maliyetleri dönen varlıklardan, hakediş gelirleri ise kısa vadeli borçlardan düşülecektir),

b) Aktif varlıkların ne kadarının öz kaynaklardan oluştuğunu gösteren öz kaynak oranının (öz kaynaklar/toplam aktif) en az 0,15 olması (hesaplama yapılırken, yıllara yaygın inşaat maliyetleri toplam aktiflerden düşülecektir),

c) Kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının 0,50’den küçük olması,

Hususlarının birlikte sağlanması öngörülmüştür.

Aynı maddede ayrıca, bilanço veya bilançonun gerekli görülen bölümlerinin ilgili mevzuatına göre düzenlenmiş ve yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir ya da vergi dairesince onaylanmış olması zorunlu tutulmuş, bununla birlikte yayımlanması zorunlu olmayan bilançolarını veya bunların bölümlerini ibraz etmeyenlerin, yeterlik kriterlerini sağladıklarını yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavirce onaylı belgelerle tevsik edebilecekleri hükmüne yer verilmiştir. Diğer yandan, aday veya isteklinin ortak girişim olması halinde, ortakların her birinin istenen belgeleri ayrı ayrı sunması ve yeterlik kriterlerini sağlaması hususu da aynı maddede hüküm altına alınmıştır.

Belli istekliler arasında ihale usulü uygulanarak 25.05.2011 tarihinde ön yeterlik aşaması gerçekleştirilen ve yaklaşık maliyeti, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 8 inci maddesinde yapım işleri için öngörülen eşik değerin yarısının üzerinde olan başvuruya konu ihalede, idari şartnamenin 7.4.2 nci maddesinde, aktarılan mevzuat hükümlerine uygun düzenlemelere yer verildiği görülmüştür.

Diğer taraftan, aynı şartnamenin 7.8 inci maddesinde; yeterlikleri tespit edilen adaylar arasında 7.9 uncu maddede belirtilen kriterlere göre yapılacak puanlamaya göre oluşturulacak sıralama sonucunda ilk 7 (yedi) sıradaki adayın listeye alınacağı ve teklif vermeye davet edileceği, puanların eşit olması nedeniyle listeye alınacak aday sayısının öngörülen sayıyı aşması halinde ise eşit puana sahip adayların tamamının listeye alınacağı yönünde düzenleme yapıldığı anlaşılmıştır.

Aynı şartnamenin, puanlama kriterlerinin belirtildiği 7.9 uncu maddesinde, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin eki olan Tip Ön Yeterlik Şartnamesinde belirtilen puanlama sistematiğine bağlı kalınarak; ekonomik ve mali kapasite 50 puan, mesleki ve teknik kapasite 50 puan olmak üzere toplam 100 puan üzerinden puanlamanın yapılacağının belirtildiği, buna göre; cari oran, özkaynak oranı ve kısa vadeli banka borçlarının özkaynaklara oranı için 10’ar puan verileceğinin öngörüldüğü tespit edilmiştir.

Bununla birlikte, bahse konu şartnamenin 7.9.3.2 nci maddesinde bilanço oranlarının puanlanmasına yönelik olarak; “7.9.3.2.1. Cari oranının puanlanması:

Tam puan için gereken cari oran: [1,50]

Tam puan için gereken orana eşit veya daha fazla ise: 10,00 puan

Şartnamenin (7.4.) maddesinde cari oran için yeterlik kriteri olarak belirlenen orana eşit ise: 5,00 puan

7.9.3.2.2. Özkaynak oranının puanlanması:

Tam puan için gereken özkaynak oranı: [0,30]

Tam puan için gereken orana eşit veya daha fazla ise: 10,00 puan

Şartnamenin (7.4.) maddesinde, özkaynak oranı için yeterlik kriteri olarak belirlenen orana eşit ise: 5,00 puan

7.9.3.2.3. Kısa vadeli banka borçlarının özkaynaklara oranının puanlanması:

Tam puan için gereken oran: [0,25]

Tam puan için gereken orana eşit veya daha az ise: 10,00 puan

Şartnamenin (7.4.) maddesinde, kısa vadeli banka borçlarının özkaynaklara oranı için yeterlik kriteri olarak belirlenen orana eşit ise: 5,00 puan

7.9.3.2.4. Bilanço rasyolarının puanlanmasında, belgeleri sunulan yılların ortalaması üzerinden değerlendirme yapılır.

7.9.3.2.5. İş ortaklığının puanı, her bir ortağın puanının ortaklık oranı ile çarpılması suretiyle bulunan tutarların toplamıdır.” şeklinde düzenleme yapıldığı anlaşılmıştır.

Öte yandan, bahsi geçen Yönetmeliğin 35 inci maddesinin 4 üncü fıkrasında; bilanço oranlarına ilişkin yeterlik kriterlerini bir önceki yılda sağlayamayanların, son üç yıla kadar olan yılların belgelerini sunabilecekleri, bu takdirde, belgeleri sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılacağı hükme bağlanmıştır. Aynı düzenlemeye, başvuruya konu ihalenin ön yeterlik şartnamesinin 7.4.2 nci maddesinde de yer verildiği görülmüştür.

Ortak girişim olarak ön yeterlik başvurusunda bulunduğu anlaşılan başvuru sahibi tarafından sunulan belgelerin idarece incelenmesi sonucunda; ortak girişimin pilot ortağı Ösak İnşaat İth. San. ve Tic. A.Ş.’nin sunduğu, ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıl olan 2010 yılına ait bilanço üzerinden hesaplanan cari oranın idari şartnamede öngörülen yeterlik kriterini sağlaması nedeniyle, bu ortağın cari orana ilişkin puanlamasının 2010 yılı bilançosu üzerinden yapıldığı ve bunun sonucunda idarece, cari orana ilişkin olarak başvuru sahibine toplamda 10 puan üzerinden 6,73 puan verildiği, diğer tüm puanlama kriterleri bakımından tam puan için gerekli koşulları sağladığı idarece tespit edilen başvuru sahibinin toplam 96,73 puan aldığı, ancak şartnameye göre teklif vermeye davet edilecek aday sayısının 7 olması ve başvuru sahibinin aldığı puandan daha yüksek puan alan 7’den fazla aday bulunması nedeniyle başvuru sahibinin teklif vermeye davet edilmediği anlaşılmıştır.

Bunun üzerine başvuru sahibi tarafından, bilanço oranlarına ilişkin puanlamanın son 3 yılın bilançolarına göre yapılması gerektiği iddiasıyla, incelenmekte olan itirazen şikayet başvurusunda bulunulmaktadır.

Bahsi geçen Yönetmelikte yer alan bilanço veya eşdeğer belgelere ilişkin düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde; öngörülen yeterlik kriterlerinin, ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait belgeler sunularak karşılanmasının esas olduğu, ancak istenen koşulları bir önceki yıla ait belgelerle sağlayamayanlar için son üç yıla kadar olan yılların belgeleri sunularak yeterliğin sağlanabilmesi şeklinde yeni bir hakkın verildiği anlaşılmaktadır. Bununla birlikte, bahsi geçen düzenlemeler yalnızca asgari yeterlik kriterlerinin sağlanmasına ilişkin olup, adayların görece üstünlüklerinin ölçülerek puanlandığı ve diğer adaylara göre daha yüksek puan alan belli sayıdaki adayın teklif vermeye davet edildiği ihalelerde, bilanço veya eşdeğer belgeler bakımından, kaç yıl geriye dönük belgeler üzerinden puanlama yapılacağına ilişkin ayrıca bir düzenleme yapılmamıştır. Dolayısıyla, bahse konu ihalelerde puanlamanın, mevzuatta yeterlik kriterleri için yapılan düzenlemelere paralel bir şekilde, geriye dönük olarak en fazla 3 yıla kadarki belgeler üzerinden yapılması gerekmektedir. Ancak, söz konusu uygulamada, asgari yeterlik kriterlerini ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ilişkin belgeler ile karşılayan adayların son 3 yıla kadarki belgelerdeki tutarlar hesaba katıldığında daha yüksek puan alabilecekleri hususu göz önünde bulundurulduğunda, bu adaylara ilişkin puanlamanın yalnızca ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait belgeler üzerinden yapılması eşitlik ve hakkaniyet ölçütleriyle bağdaşmayacağı gibi adaylar arasından en uygun olanların seçilmesinin hedeflendiği ön yeterlik uygulamasının amacı ile de örtüşmeyecektir. Zira, son 3 yıla kadarki belgelerin sunulması hususu, yeterlik kriterlerini önceki yıla ilişkin belgelerle karşılayamayanlar için öngörülmüş bir hak olmakla birlikte, gerekli kriterleri ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ilişkin belgelerle sağlayanların son 3 yıla kadarki belgeleri sunmaları, yeterlik koşulları bakımından bir anlam ifade etmeyeceğinden, bahse konu düzenleme yalnızca yeterlik kriterlerini ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ilişkin belgeler ile karşılayamayanlara yönelik olarak yapılmış olup, puanlama söz konusu olduğunda ise, tüm adayların son 3 yıla kadarki belgeleri sunabilmeleri ve en yüksek puana ulaşılmasını sağlayan belgelerin dikkate alınması ayrı bir önem arzetmektedir.

İncelenen ihalede, başvuru sahibi ortak girişimin pilot ortağı konumundaki Ösak İnşaat İth. San. ve Tic. A.Ş. tarafından son 3 yıla ilişkin bilançolar ile birlikte mali duruma ilişkin özel amaçlı yeminli mali müşavirlik raporunun sunulduğu, bu belgelerdeki bilgilerden, cari oranın;

Son 1 Yıla Ait Bilançodan Hesaplanan Cari Oran

Son 2 Yıla Ait Bilançolardan Hesaplanan Cari Oran

Son 3 Yıla Ait Bilançolardan Hesaplanan Cari Oran

0,76

1,74

3,08

Şeklinde olduğu belirlenmiştir.

Dolayısıyla, her ne kadar söz konusu ortak tarafından sunulan, ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ilişkin bilanço üzerinden hesaplanan cari oranın yeterlik kriteri olarak belirlenen oranı karşıladığı görülse de, yukarıda aktarılan değerlendirmeler uyarınca, anılan ortak için yapılan puanlamada, en yüksek cari oranın sağlandığı son 3 yıla ilişkin bilançoların dikkate alınması ve bunun sonucunda bahse konu ortak için tam puan verilmesi gerekmektedir.

Neticede, başvuru sahibi iş ortaklığının diğer ortakları tarafından, bilanço oranlarına ilişkin olarak tam puan alınabilmesi için gerekli belgelerin sunulduğu da dikkate alındığında, idarece başvuru sahibi iş ortaklığının pilot ortağı için cari oran bakımından 10 puan verilmesi gerekirken 6,73 puan verildiği anlaşıldığından, idarece belirlenen diğer puanlama kriterleri ile birlikte 100 puana ulaşması gereken başvuru sahibinin, ön yeterlik şartnamesinin 7.8 inci maddesi uyarınca teklif vermeye davet edilecek adayların yer aldığı listeye alınması gerektiği sonucuna varılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:

İdare tarafından yapılan değerlendirme sonucunda cari oran için 9,78 puan, kısa vadeli banka borçlarının özkaynaklara oranı (KVBB/ÖK) için 9,38 puan verilen Kolin – Limak Ortak Girişimi tarafından sunulan bilanço bilgilerini gösterir belgelerin incelenmesinde; Kolin İnş. Tur. San. Tic. A.Ş.’nin tam puan alınabilmesi için gerekli oranları sağladığı, Limak İnş. San. Tic. A.Ş.’nin oranlarının ise;

Son 1 Yıla Ait Bilançodan Hesaplanan Cari Oran

Son 2 Yıla Ait Bilançolardan Hesaplanan Cari Oran

Son 3 Yıla Ait Bilançolardan Hesaplanan Cari Oran

1,43

1,56

1,60

Son 1 Yıla Ait Bilançodan Hesaplanan KVBB/ÖK

Son 2 Yıla Ait Bilançolardan Hesaplanan KVBB/ÖK

Son 3 Yıla Ait Bilançolardan Hesaplanan KVBB/ÖK

0,31

0,29

0,26

Şeklinde olduğu tespit edilmiştir.

Dolayısıyla, Kararın (A) Bölümünde belirtilen gerekçelerle;

a) Her ne kadar Limak İnş. San. Tic. A.Ş. tarafından sunulan, ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ilişkin bilanço üzerinden hesaplanan cari oranın yeterlik kriteri olarak belirlenen oranı karşıladığı görülse de, anılan ortak için yapılan puanlamada, en yüksek cari oranın sağlandığı son 3 yıla ilişkin bilançoların dikkate alınması ve bunun sonucunda bahse konu ortak için cari oran bakımından tam puan verilmesi,

b) Aynı ortak tarafından sunulan ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ilişkin bilanço üzerinden hesaplanan KVBB/ÖK oranının yeterlik kriteri olarak belirlenen oranı karşılamadığı, dolayısıyla, en düşük KVBB/ÖK oranını ve buna bağlı olarak en yüksek puanın alınmasını sağlayan son 3 yıla ilişkin bilançolar dikkate alındığında; Limak İnş. San. Tic. A.Ş.’ye KVBB/ÖK oranı için 9,8 puan verilmesi, söz konusu ortak iş ortaklığında % 50 paya sahip olduğundan, ortak girişime bahse konu alanda 9,9 puan verilmesi,

Gerekmektedir. Bunun sonucunda, diğer puanlama kriterlerinden tam puan aldığı idarece tespit edilen söz konusu adayın toplamda 99,9 puan alması gerektiği anlaşılmakla birlikte, şartnameye göre teklif vermeye davet edilecek aday sayısının 7 olması ve anılan adaydan daha yüksek puan alan 7’den fazla adayın bulunması nedeniyle, bahse konu adayın teklif vermeye davet edileceklerin bulunduğu listeye alınmamasında isabetsizlik bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Ösak İnşaat İth. San. ve Tic. A.Ş. – Doğusan İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. – Güven İnşaat Tur. Mad. Taş. San. ve Tic. Ltd. Şti. – Fermak Turizm Yol Yapı Hazır Beton Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişiminin teklif vermeye davet edilecek adayların yer aldığı listeye alınması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi

Adem KAMALI

Kurul Üyesi

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi