KİK Kararı: 2011/UY.I-2923

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2011/060
Gündem No : 5
Karar Tarihi : 25.08.2011
Karar No : 2011/UY.I-2923 Mahkeme Kararını Göster
BAŞVURU SAHİBİ:
MAKRO YAPI VE TİC. LTD. ŞTİ., ATATÜRK CADDESİ NO:176/1 İZMİR

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü PROJE VE İNŞAAT DAİRESİ BAŞKANLIĞI, 06100 YÜCETEPE ÇANKAYA/ANKARA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2009/172266 İhale Kayıt Numaralı "SURUÇ OVASI POMPAJ SULAMASI SOL SAHİL ANA KANAL İNŞAATI" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

23.08.2011tarih ve B.07.6.KİK.0.06-101.04-.Y.[26.72].(0255)./2011-51Esayılı Esas İnceleme Raporunda;

Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Proje ve İnşaat Dairesi Başkanlığıtarafından 17.06.2010tarihinde belli istekliler arasında ihale usulüile yapılan “Suruç Ovası Pompaj Sulaması Sol Sahil Ana Kanal İnşaatı” ihalesine ilişkin olarak Makro Yapı ve Tic. Ltd. Şti.’nin 12.11.2010tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 22.11.2010tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 01.12.2010 tarih ve 171sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 01.12.2010tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; sundukları fiyat teklifi ekindeki maliyet tespit raporunda yer verilen girdiler için, Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca yayımlanan ancak ihale davet tarihi itibariyle yürürlükte bulunmayan 2009 yılı birim fiyatları kullanılması gerekçesiyle aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedildiği ve tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.6/(b) maddesi gereği, isteklilerce fiyat teklifi alınarak açıklama yapılması durumunda, fiyat teklifinin ekinde maliyet tespit raporunun sunulmasının yeterli olduğu, bu durumda idarelerin, işin alınan teklif ile yapılabilirliğine veya kullanılan kamu kurumu fiyatlarının güncelliğine ilişkin denetim ve inceleme yapma yetkisinin bulunmadığı, değerlendirme dışı kalınmasına neden olan fiyat tekliflerinin mevzuata uygun olduğu, bu nedenle ihalenin kendileri üzerinde bırakılması gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

Şikayetçi tarafından 01.12.2010 tarihinde Kurum kayıtlarına alınan dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunulmuş, bu başvuruya ilişkin olarak 14.12.2010 tarihinde alınan 2010/UY.I-3784 sayılı Kurul Kararı ile; şikayetçi hakkında bir başka ihale kapsamında yasaklama kararı verilmesi gerekçesiyle başvuru ehliyet yönünden reddedilmiştir.

Bunun üzerine şikayetçi tarafından yargı yoluna başvurulduğu, Ankara 9. İdare Mahkemesinin; 20.01.2011 tarihli ve E.2010/2354 sayılı kararı ile; şikayetçinin 2 yıl süre ile (13.11.2010-13.11.2012 tarihleri arasında) kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmasının yasaklanmasına ilişkin işlemin yürütülmesinin durdurulduğu, 05.07.2011 tarihli ve K:2011/1565 sayılı kararı ile; söz konusu yasaklama işleminin iptal edildiği, 18.07.2011 tarihli ve E:2011/1444 sayılı kararı ile de; bahsi geçen itirazen şikayet başvurusunun, şikayetçinin ihalelere katılmaktan yasaklı olması gerekçesiyle ehliyet yönünden reddedilmesi işleminin iptal edildiği anlaşılmıştır.

18.07.2011 tarihli ve E:2011/1444 sayılı mahkeme kararının gereğinin yerine getirilmesini teminen Kurulca alınan 08.08.2011 tarihli ve 2011/MK-171 sayılı karar sonucunda; Makro Yapı ve Tic. Ltd. Şti.’nin 01.12.2010/49431 tarih/sayı ile Kurum kayıtlarına alınan başvurusuna ilişkin olarak esasın incelenmesine geçilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde; ihale komisyonunun verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, imalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar ile teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendireceği, bu değerlendirme sonucunda açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği, ihale komisyonunun, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kamu İhale Kurumu tarafından belirlenen kriterleri esas alacağı, Kurumun bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkili olduğu hükme bağlanmıştır.

Diğer yandan, Kurum tarafından, Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.1 inci maddesinde aşırı düşük teklif sınır değerinin hesabı tarif edilmiştir.

Başvuruya konu ihalede, idarece, anılan Kanunun 38 inci maddesinde yer alan hükümler ve Tebliğin anılan maddesinde yapılan düzenlemeler uyarınca aşırı düşük teklif sınır değerinin hesaplandığı ve bu değerin altında teklif sunmuş olan 11 istekli bulunduğunun tespiti yapılarak bu isteklilerden tekliflerine ilişkin açıklama talep edildiği belirlenmiştir.

Öngörülen süre içinde, açıklama talep edilen isteklilerden dokuzunun aşırı düşük teklif açıklamalarını idareye ulaştırdığı, idarece, başvuru sahibi dahil 7 isteklinin açıklamalarının uygun bulunmadığı ve ihalenin, açıklaması uygun bulunan isteklilerden düşük fiyat teklif etmiş olanı üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.

Belli istekliler arasında ihale usulü ile gerçekleştirilen başvuruya konu ihaleye teklif vermeye davet tarihi (08.05.2010) itibariyle yürürlükte bulunan Kamu İhale Genel Tebliğinin 38 inci maddesinde; “ ...

38.3. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış birim fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek teklifleri kapsamında sunmaları durumunda, analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenmiş “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek, yayımlanmış birim fiyatın üzerinde olmamak kaydıyla, birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek teklifleri kapsamında sunmaları halinde, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir.

...

38.8. İsteklilerin 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada; (45.1.6) maddesinde belirtildiği üzere, analiz bileşenlerine dayanak teşkil eden proforma faturaları, teklif alma yazıları, idarece istenmesi durumunda yardımcı ve/veya alt analizler ve buna benzer bütün bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

38.9. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaraları da belirterek liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak (45.1.6) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı ve buna benzer belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

38.10. (38.3) maddesinde belirtilen şekilde kamu kurum ve kuruluşları tarafından yayımlanan birim fiyatları teklif eden isteklilerin, söz konusu birim fiyatları oluşturan girdilerin rayiçlerine ilişkin olarak (45.1.6) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı ve buna benzer belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

...” açıklaması yer almaktadır.

Aynı Tebliğin 45.1.6/(b) maddesinde; isteklilerce yapılan açıklamalarda, teklifin bir bölümünü oluşturan iş kısımlarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde; söz konusu fiyat tekliflerinin ekinde, Vergi Usul Kanununa göre tutulması zorunlu olan yasal defter ve belgelere uygunluğu YMM veya SMMM tarafından onaylanmış maliyet tespit raporunun sunulmasının zorunlu olduğu, söz konusu maliyet tespit raporunda, fiyat teklifi verilen işle ilgili varsa malların birim ortalama maliyetleri ile işçilik maliyetlerinin belirtilmesi gerektiği yönünde düzenleme yapılmıştır.

Başvuruya konu ihalede, idare tarafından aşırı düşük teklif sınır değerinin altında teklif sunan isteklilere gönderilen açıklama isteme yazılarında, ihale konusu işin önem arzeden bileşenleri olarak tespit edilen TSO-N001; TSO-K001; TSO-İ002/2; TSO-İ003; TSO-İ004/2; TSO-İ010 numaralı iş kalemlerine ilişkin açıklama talep edildiği görülmüştür.

Başvuru sahibi tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan bilgi ve belgelerin incelenmesinde; açıklama istenen tüm iş kalemleri için piyasada faaliyet gösteren bir kişiden alınan tek bir fiyat teklifinin sunulduğu, fiyat teklifi ekinde, fiyat teklifi verenin hazırlamış olduğu “maliyet tespit raporu” niteliğindeki analizler ile SMMM tarafından hazırlanan, fiyat teklifi veren firma hakkında bilgiler ile fiyat teklifine konu imalatların maliyet analizine ilişkin bilgilerin yer aldığı “Maliyet Tespit Raporu” isimli bir belgenin sunulduğu belirlenmiştir. SMMM tarafından hazırlanan söz konusu belgede; şirketin maliyet hesapları yapılırken, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı 2009 yılı İnşaat birim fiyat analizleri üzerinden kendine ait makinelerin amortisman bedelleri ve makine gücü ile orantılı yakıt miktarlarının kullanıldığı belirtilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliğinin aktarılan düzenlemeleri birlikte değerlendirildiğinde; aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında, açıklamada bulunan istekli tarafından ilgili analiz kapsamında kamu kurumlarının birim fiyat ve rayiçlerinin kullanılması durumunda, söz konusu istekli için ilgili birim fiyat ve rayiçler bakımından ayrıca proforma fatura, teklif alma yazısı ve buna benzer belgeleri sunma yükümlülüğünün getirilmediği, bununla birlikte, istekli tarafından, Tebliğin 45.1.6 ncı maddesinde belirtilen proforma fatura veya fiyat teklifi marifetiyle açıklama yapılması durumunda, proforma fatura veya fiyat teklifinin alındığı kişinin, önceki vergi beyanname döneminde gerçekleşmiş ve ilgili meslek mensubu tarafından onaylı maliyetleri üzerinden açıklama yapılmasının öngörüldüğü anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, proforma fatura veya fiyat teklifi alınan kişinin maliyetlerine ilişkin açıklamanın, ilgilinin önceki dönemde gerçekleşmiş maliyetleri üzerinden yapılması esas olup, muhasebe kayıtlarına dayanmaksızın, kamu kurumu fiyatları vb. ile maliyetlerin açıklanması mevzuat uyarınca mümkün değildir.

İncelenen ihalede, başvuru sahibi tarafından, açıklama istenen iş kalemlerine ilişkin olarak piyasada faaliyet gösteren bir kişiden alınan fiyat teklifinin ekinde sunulan maliyet tespit raporu niteliğindeki belgelerde, iş kalemlerine ilişkin maliyetlerin, ilgilinin maliyet muhasebesi kayıtlarından temin edilen bilgiler üzerinden tespit edilmediği, fiyat teklifinin bir kamu kurumunca önceki yıl için yayımlanan birim fiyatlara dayandırıldığı anlaşıldığından, başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, idarece başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedilerek teklifinin değerlendirme dışı bırakılması işleminde isabetsizlik görülmemiştir.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:

İsteklilerce, aşırı düşük teklif açıklaması istenen iş kalemlerinin yapım yöntemini ve birim fiyatını göstermesi amacıyla sunulan birim fiyat analizlerinin, ilgili imalat için idarece yaklaşık maliyet hesabında kullanılan analizlerle girdi cinsi ve miktarları bakımından örtüşmesi, farklı içerikli analiz sunanların bu hususu mevzuata uygun olarak açıklamaları gerekmektedir.

Bu bağlamda, başvuruya konu ihalede, idarece aşırı düşük teklif açıklamaları uygun bulunarak ihale üzerinde bırakılan Özdemir İnş. Tur. En. San. ve Tic. A. Ş. – İlci İnş. San. ve Tic. A. Ş. Ortak Girişimi ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlenen AGE İnşaat ve Ticaret A.Ş. tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda;

1. Özdemir İnş. Tur. En. San. ve Tic. A. Ş. – İlci İnş. San. ve Tic. A. Ş. Ortak Girişimi tarafından;

TSO-İ002/2, TSO-İ003 ve TSO-İ004/2 poz numaralı iş kalemlerine ilişkin sunulan analizlerde, idarece yaklaşık maliyette öngörüldüğü şekilde iş yerinde beton hazırlanması yöntemiyle değil, hazır beton kullanma yöntemiyle imalatın gerçekleştirileceğinin öngörüldüğü ve buna ilişkin B.İ.B. tarafından yayımlanmış birim fiyat analizlerindeki girdi cins ve miktarları doğrultusunda analizin hazırlandığı, bu kalemlere ilişkin açıklamaların mevzuata uygun olduğu anlaşılmıştır.

TSO-K001 poz numaralı imalat için sunulan analizde, idarece yaklaşık maliyet hesabında öngörülen zemin cinsi sınıflandırmasının öngörülmediği, analizde yer verilen makine girdileri bakımından yapılan karşılaştırmada;

Makine Cinsi

İdarece Yaklaşık Maliyette Öngörülen Makine Çalışma Saati (Alt Analizler Çözümlendiğinde)

Özdemir-İlci Ortak Girişimi Tarafından Öngörülen Makine Çalışma Saati

Ekskavatör

0,016497

0,015780

Buldozer

0,002153

0,001900

Kompresör

0,054297

0,002900

Riper

0,009745

0,000470

Greyder

0,000137

----

Titreşimli Silindir

----

0,001

Ekskavatör ve buldozer girdileri bakımından söz konusu istekli tarafından analizde öngörülen çalışma miktarı ile idarece yaklaşık maliyette öngörülen çalışma miktarının uyum gösterdiği görülse de, kompresör ve riper girdilerine ilişkin olarak öngörülen çalışma miktarlarla idarece yaklaşık maliyette öngörülen miktarlar arasında kayda değer nitelikte farklılıklar bulunduğu tespit edilmiştir.

TSO-N001 poz numaralı “Kazıdan veya Ocaktan veya Depodan Alınan Her Türlü Malzemenin Her Mesafedeki Depo veya Dolgu Mahalline Taşınması” imalatı için, Özdemir İns. Tur. En. San. ve Tic. A. Ş. – İlci İnş. San. ve Tic. A. Ş. Ortak Girişimi tarafından, piyasada faaliyet gösteren bir kişiden fiyat teklifi alındığı ve söz konusu teklif ekinde ilgili SMMM tarafından onaylı maliyet tespit raporunun sunulduğu belirlenmiştir.

Bununla birlikte; nakliye hizmetinin piyasada faaliyet gösteren kişilerce sürekli aynı koşullarda mutat olarak gerçekleştirilen bir hizmet olmaması, nakliye maliyetlerinin; mesafe, yük, hava ve yol koşulları gibi etmenlere bağlı olarak duruma özgü değişiklikler gösterir nitelikte olması nedeniyle, mükelleflerin nakliyeye ilişkin birim maliyet ve/veya satış tutarlarına ilişkin muhasebe kayıtları, mevzuatta öngörülen amaca uygun olarak, daha sonra gerçekleştirilecek bir nakliye hizmeti için gösterge niteliği taşımamaktadır. Diğer bir ifadeyle, herhangi bir ihaleye konu olan işin gerçekleştirilmesi aşamasında, bu işe özgü olarak sunulacak nakliye hizmeti için öngörülen fiyatların, geçmişte, birebir aynı girdi tür ve miktarları kullanılmadan gerçekleştirilmiş olan maliyetlere dayandırılması, mevzuatta, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında proforma fatura ve teklif alma yazısının tevsik edici belge olarak öngörülmesinin amacı ile örtüşmemektedir.

Başvuruya konu ihalede, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan nakliyeye ilişkin fiyat teklifinde öngörülen birim fiyat, ilgilinin maliyet muhasebesi kayıtlarından elde edilen fiyatlarla, mevzuatta öngörülen ölçüde desteklenebilir nitelikte olmadığından, bahsi geçen isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının bu yönüyle de mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla; aktarılan gerekçelerle, Özdemir İns. Tur. En. San. ve Tic. A. Ş. – İlci İnş. San. ve Tic. A. Ş. Ortak Girişiminin aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedilmesi ve teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerekmektedir.

2. AGE İnşaat ve Ticaret A.Ş. tarafından;

TSO-İ002/2 poz numaralı imalat analizinde;

a) Toplamda 0,55 m² beton veya betonarme kalıbı öngörüldüğü, ancak yaklaşık maliyet hesabında öngörülen kalıp miktarının 2,61 m² olduğu,

b) 1,00 m³ kalıp iskelesi öngörüldüğü, ancak idarece yaklaşık maliyet hesabında 2,57 m³ iskele girdisinin bulunduğu,

c) 1,50 saatlik düz işçi çalışmasının öngörüldüğü, ancak aynı imalat için yaklaşık maliyet tutarının 11,62 saatlik çalışma içerdiği,

d) Betoncu ustası için 0,4 saatlik çalışma öngördüğü ancak yaklaşık maliyet tutarının 1,5 saatlik çalışma içerdiği,

e) 0,32 ton çimento girdisi öngörüldüğü ancak, yaklaşık maliyet hesabında 0,35 tonluk çimento bulunduğu,

TSO-İ003 poz numaralı imalat analizinde;

a) 1,00 saatlik düz işçi çalışmasının öngörüldüğü ancak aynı imalat için yaklaşık maliyet tutarının 16,67 saatlik çalışma içerdiği,

b) Betoncu ustası için 0,4 saatlik çalışma öngördüğü ancak yaklaşık maliyet tutarının 1,5 saatlik çalışma içerdiği,

c) 0,32 ton çimento girdisi öngörüldüğü ancak, yaklaşık maliyet hesabında 0,35 tonluk çimento bulunduğu,

TSO-İ004/2 poz numaralı imalat analizinde;

a) Toplamda 0,70 m² beton veya betonarme kalıbı öngörüldüğü, ancak yaklaşık maliyet hesabında öngörülen kalıp miktarının 1,88 m² olduğu,

b) 1,5 saatlik düz işçi çalıştırmayı öngördüğü ancak aynı imalat için yaklaşık maliyet tutarının 12,23 saatlik çalışma içerdiği,

c) Betoncu ustası için 0,5 saatlik çalışma öngördüğü ancak yaklaşık maliyet tutarının 1,5 saatlik çalışma içerdiği,

d) 0,32 ton çimento girdisi öngörüldüğü ancak, yaklaşık maliyet hesabında 0,35 tonluk çimento bulunduğu,

Tespit edilmiştir.

Ayrıca, açıklama talep edilen TSO-N001 numaralı “Kazıdan veya Ocaktan veya Depodan Alınan Her Türlü Malzemenin Her Mesafedeki Depo veya Dolgu Mahalline Taşınması” imalatı için söz konusu istekli tarafından nakliye formülleri kullanılmaksızın, farklı bir analiz sunulduğu, ancak söz konusu analizde yer verilen girdi miktarlarının neye göre belirlendiği hususunda herhangi bir açıklamada bulunulmadığı tespit edilmiştir.

Dolayısıyla, aşırı düşük teklif açıklamaları mevzuata uygun olmayan AGE İnşaat ve Ticaret A.Ş.’nin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerekmektedir.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Özdemir İnş. Tur. En. San. ve Tic. A. Ş. – İlci İnş. San. ve Tic. A. Ş. Ortak Girişimi ve AGE İnşaat ve Ticaret A.Ş.’nin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Esasta
Oybirliği, gerekçede oyçokluğu ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ali KAYA

Kurul Üyesi

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi

Adem KAMALI

Kurul Üyesi

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi

EK GEREKÇE

Başvuruya konu ihalede, idare tarafından aşırı düşük teklif sınır değerinin altında teklif sunan isteklilere gönderilen açıklama isteme yazılarında, ihale konusu işin önem arzeden bileşenleri olarak tespit edilen TSO-N001; TSO-K001; TSO-İ002/2; TSO-İ003; TSO-İ004/2; TSO-İ010 numaralı iş kalemlerine ilişkin açıklama talep edildiği görülmüştür.

İdarece, ihale dokümanı kapsamında verilmiş olan birim fiyat teklif cetveli standart formunda yer alan iş kalemleri için, ilgili kamu kurum veya kuruluşlarınca birim fiyatları yayımlanmış imalatlara ait poz numaralarının belirtilmiş olması veya ihale dokümanının herhangi bir bölümünde (Birim Fiyat Tarifleri, Teknik Şartname, İdari Şartname vs.), anılan iş kalemlerinin ilgili kamu kurum veya kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyat analizlerine uygun olarak gerçekleştirileceğinin belirtilmesi ya da idarece özel olarak tanımlanmış tariflere uygun olarak imalat miktarlarını da gösteren birim fiyat analizlerinin düzenlenerek ihale dokümanı kapsamında verilmiş olması durumlarında, isteklilerce sunulacak analizlerde yer verilen girdi cinsi ve miktarlarının, ilgili kamu kurumunun veya idarenin hazırlamış olduğu analizlerdekiler ile birebir aynı olması gerekmektedir. Söz konusu analizlerde değişiklikler yapılabilmesi, yalnızca anılan değişikliklerin gerekçesinin mevzuatta öngörülen ölçütler ile fen ve sanat kurallarına uygun olarak açıklanması ile mümkündür.

Belirtilen durumlar dışında, isteklilerce sunulan analizlerin, herhangi bir kamu kurum veya kuruluşu tarafından yayımlanmış veya idarece yaklaşık maliyetin belirlenmesi aşamasında hazırlanmış analizler ile içerik bakımından birebir aynı olması şeklinde bir zorunluluk bulunmadığı düşünülmektedir. Ancak böylesi durumlarda, sunulan analizlerin, analizlerdeki girdi cins ve miktarları bakımından işin projesine, idarenin imalat tariflerine ve ilgili imalatın gerçekleştirilebilmesi için zorunlu olan yapım koşullarına uygun olması gerektiği kuşkusuzdur.

Bu bağlamda; idareler tarafından, ihale konusu iş kapsamındaki imalatların ilgili kamu kurum veya kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyat tarif ve analizlerine uygun olarak gerçekleştirileceği yönünde bir düzenleme yapılmamış olması durumunda, isteklilerce kamu kurum veya kuruluşları tarafından yayımlanan birim fiyat analizlerinde yer alan; kullanılan makine-ekipmanın teknolojik gelişmişliğine ve kullanılma tecrübesine bağlı olan makine-ekipman girdisi miktarı ile çalıştırılacak personelin nitelik ve deneyimine bağlı olan işçilik girdisi miktarının imalatın fen ve sanat kurallarına uygun olarak gerçekleştirilmesini imkansız kılmayacak ölçülerde azaltılıp artırılabileceği, ancak zayiat oranı dışında herhangi bir değişkene bağlı olmayan ana malzeme girdisinin hiçbir koşulda değiştirilmemesi gerektiği düşünülmektedir.

Birim fiyatlar üzerinden teklif alınmak suretiyle gerçekleştirilen başvuruya konu ihalede, idarece her bir iş kaleminin özel imalat olarak tanımlandığı, ihale dokümanının bir parçası olan Birim Fiyat Tariflerinin ihale dokümanı kapsamında isteklilere verildiği, söz konusu Birim Fiyat Tariflerinde ve bunların dışında dokümanın herhangi bir kısmında imalatların gerçekleştirilme yöntemi bakımından herhangi bir kamu kurum veya kuruluşunun birim fiyat analizlerine veya poz numaralarına atıf yapılmadığı ya da idarece hazırlanmış girdi cins ve miktarlarının belirtildiği birim fiyat analizlerinin bulunmadığı tespit edilmiştir.

Bununla birlikte, sorgulama yapılan iş kalemleri için isteklilerce birbirlerinden ve idarenin yaklaşık maliyeti belirlerken hazırladığı analizlerden girdi cinsi ve miktarları bakımından birebir aynı olmayan, her bir istekli tarafından kendine özgü olarak hazırlanmış analizlerin sunulduğu belirlenmiştir.

Aktarılan çerçevede, analizlerin içerik olarak uygunluğu bakımından yapılan incelemede; istekliler tarafından, analizlerde yer verilen girdi cinsi ve miktarlarının, idarece tanımlanmış birim fiyat tariflerine ve ilgili imalatların yapım şartlarına aykırı olacak şekilde belirlendiğini söylemenin mümkün olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Netice itibariyle; aşırı düşük teklif kapsamında sunulan ve paçal olarak hazırlanan analizlerin içeriğindeki maliyet bileşenlerine ilişkin miktarların her hangi bir kamu kurum veya kuruluşa ait analizlerle karşılaştırılma imkanı olmaması nedeniyle teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına gerek bulunmadığı düşünüldüğünden, aşırı düşük teklif kapsamında açıklamada bulunan Özdemir İnş. Turz. Enj. San. ve Tic. A.Ş.+İlci İnş. San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı ile AGE İnşaat ve Ticaret A.Ş.tarafından yapılan açıklamalar yeterli görülmelidir.

Bununla birlikte; nakliye hizmetinin piyasada faaliyet gösteren kişilerce sürekli aynı koşullarda mutat olarak gerçekleştirilen bir hizmet olmaması, nakliye maliyetlerinin; mesafe, yük, hava ve yol koşulları gibi etmenlere bağlı olarak duruma özgü değişiklikler gösterir nitelikte olması nedeniyle, mükelleflerin nakliyeye ilişkin birim maliyet ve/veya satış tutarlarına ilişkin muhasebe kayıtları, mevzuatta öngörülen amaca uygun olarak, daha sonra gerçekleştirilecek bir nakliye hizmeti için gösterge niteliği taşımamaktadır. Diğer bir ifadeyle, herhangi bir ihaleye konu olan işin gerçekleştirilmesi aşamasında, bu işe özgü olarak sunulacak nakliye hizmeti için öngörülen fiyatların, geçmişte, birebir aynı girdi tür ve miktarları kullanılmadan gerçekleştirilmiş olan maliyetlere dayandırılması, mevzuatta, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında proforma fatura ve teklif alma yazısının tevsik edici belge olarak öngörülmesinin amacı ile örtüşmemektedir.

Başvuruya konu ihalede, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan nakliyeye ilişkin fiyat teklifinde öngörülen birim fiyat, ilgilinin maliyet muhasebesi kayıtlarından elde edilen fiyatlarla, mevzuatta öngörülen ölçüde desteklenebilir nitelikte değildir. Bahsi geçen isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının bu yönüyle mevzuata uygun olmadığı sonucuna varıldığından, Özdemir İns. Tur. En. San. ve Tic. A. Ş. – İlci İnş. San. ve Tic. A. Ş. Ortak Girişiminin, aşırı düşük teklif açıklamalarının aktarılan gerekçelerle reddedilmesi ve teklifinin değerlendirme dışı bırakılması yönünde düzeltici işlem tesis edilmesi gerektiği görüşüyle, Kurul kararına katılmıyorum.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan