KİK Kararı: 2011/UY.I-2871

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2011/059
Gündem No : 51
Karar Tarihi : 22.08.2011
Karar No : 2011/UY.I-2871 Mahkeme Kararını Göster
BAŞVURU SAHİBİ:
NECATİ KÖSE, FATİH MAH. CENGİZ TOPEL CAD. VENÜS SİTESİ E BLOK K:9/27 MEZİTLİ/MERSİN

İHALEYİ YAPAN İDARE:
DEVLET SU İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 6. Bölge Müdürlüğü 67. Şube Müdürlüğü, EĞRİÇAM MAH. GMK BULV. NO:572 YENİŞEHİR/MERSİN

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2011/68471 İhale Kayıt Numaralı "MERSİN-ERDEMLİ-ARPAÇBAHŞİŞ DERESİ ISLAHI 3. KISIM YAPIM İŞİ" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

17.08.2011tarih ve B.07.6.KİK.0.06-101.04-.Y.[25.41].(0255)./2011-47Esayılı Esas İnceleme Raporunda;

Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü 6. Bölge Müdürlüğü 67. Şube Müdürlüğütarafından 02.06.2011tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Mersin-Erdemli-Arpaçbahşiş Deresi Islahı 3. Kısım Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Necati Köse’nin 12.07.2011tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 14.07.2011tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 01.08.2011tarih ve 35839sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 25.07.2011tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; güncel taşıma katsayısı, güncel akaryakıt fiyatları ve güncel işçilik fiyatları dikkate alındığında, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifi ile Kamu İhale Genel Tebliğinin 45 inci maddesinde belirtilen şartların tamamının, analiz girdileri değiştirilmeksizin yerine getirilmesinin mümkün olmadığı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

Başvuruya konu ihalede, idarece başvuru sahibine gönderilen 07.07.2011 tarihli kesinleşen ihale kararı konulu yazının başvuru sahibi tarafından tebellüğ edilmesinin ardından, başvuru sahibince 12.07.2011 tarihinde idare kayıtlarına alınan dilekçe ile idareye şikayet başvurusunda bulunulduğu, idarece bu başvuruya 13.07.2011 tarihli bir yazı ile cevap verildiği ve bu cevapta; başvurunun bahsi geçen Tebliğ ekindeki dilekçe örneğine uygun olmaması gerekçesiyle şekil yönünden reddedildiğinin bildirildiği, söz konusu cevabi yazının başvuru sahibi tarafından 15.07.2011 tarihinde tebellüğ edildiği, bunun üzerine başvuru sahibince aynı tarihte idareye yeniden aynı hususlara ilişkin başvuruda bulunulduğu, tarihsiz bir cevabi yazı ile bu başvurunun da idarece reddedildiği, reddedilme gerekçesi olarak bu kez; idarece şikayetçiye bilgi amacıyla gönderilen idare antetli şikayet dilekçesi standart formunun, şikayetçi tarafından hiçbir değişiklik yapılmaksızın doldurulması suretiyle başvuru yapılması hususunun belirtildiği, daha sonra başvuru sahibi tarafından, söz konusu cevabi yazının 25.07.2011 tarihinde tebellüğ edildiği beyan edilerek 01.08.2011 tarihinde Kurum kayıtlarına alınan dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunulduğu anlaşılmıştır.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğin 5 inci maddesinin 2 nci fıkrasında; “Uygulamada başvuru sahiplerinin dilekçelerinde yukarıda belirtilen bazı bilgilere yer vermediği görüldüğünden, ilgililerin yararlanmasına yönelik olarak hazırlanan dilekçe örneklerine bu Tebliğin ekinde yer verilmiş olup; ilgililerin uygun dilekçe örneklerini kullanmaları, başvurularının zamanında ve doğru olarak yapılması bakımından önem arz etmektedir (EK:1,
2 ). İlgililer, Yönetmeliğin 8 inci maddesinde belirtilen bilgileri içermesi kaydıyla bu örnekler dışındaki dilekçeler ile de başvuruda bulunabilir.” açıklamasına yer verilmiştir.

Başvuru sahibi tarafından idareye sunulan şikayet dilekçelerinin incelenmesi sonucunda; bahse konu dilekçelerde, anılan Yönetmeliğin 8 inci maddesinin 2 nci fıkrasında belirtilen hususlardan, “başvuruya konu olan durumun farkına varıldığı veya bildirildiği tarih” dışındaki tüm unsurların yer aldığı, bununla birlikte, kesinleşen ihale kararı konulu yazının tarihinin 07.07.2011, şikayet başvurusu tarihlerinin ise 12.07.2011 ve 15.07.2011 olduğu dikkate alındığında, başvuruya konu olan durumun farkına varıldığı tarihin 07 – 12.07.2011 tarihleri aralığında bir tarih olduğunun ve başvuruların süresinde yapıldığının açık olduğu, dolayısıyla söz konusu başvuruların, mevzuatta öngörülen şekil kurallarına uygun olarak yapıldığı anlaşıldığından, itirazen şikayet başvurusunun esasına yönelik incelemeye geçilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 37 nci maddesinde; belgeleri eksiksiz ve teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olan isteklilerin tekliflerinin ayrıntılı değerlendirilmesinin yapılacağı, ihale konusu işi yapabilme kapasitelerini belirleyen yeterlik kriterlerine uymayan, teklifleri ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olmayan ve birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunan isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılacağı hüküm altına alınmıştır.

İncelemeye konu ihalede, idarece, anılan hüküm uyarınca tekliflerin değerlendirildiği ve 2 isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı anlaşılmıştır.

Aynı Kanunun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde; ihale komisyonunun verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, imalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar ile teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendireceği, bu değerlendirme sonucunda açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği, ihale komisyonunun, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kamu İhale Kurumu tarafından belirlenen kriterleri esas alacağı, Kurumun bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkili olduğu hükme bağlanmıştır.

Diğer yandan, Kurum tarafından, Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.1 inci maddesinde aşırı düşük teklif sınır değerinin hesabı tarif edilmiştir.

Başvuruya konu ihalede, idarece, anılan Kanunun 38 inci maddesinde yer alan hükümler ve Tebliğin anılan maddesinde yapılan düzenlemeler uyarınca aşırı düşük teklif sınır değerinin hesaplandığı ve bu değerin altında teklif sunmuş olan 5 istekli bulunduğunun tespiti yapılarak bu isteklilerden açıklama talep edildiği belirlenmiştir.

Belirlenen süre içinde açıklama talep edilen isteklilerden ikisinin aşırı düşük teklif açıklamalarını idareye ulaştırdığı, idarece bir isteklinin açıklamalarının uygun bulunduğu ve ihalenin söz konusu istekli üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 60 ıncı maddesinde; aşırı düşük oldukları tespit edilen teklifleri reddetmeden önce, teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenlere ilişkin, teklif birim fiyatlı işlerde, açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizler ile bu analizlerin girdi maliyetlerine ilişkin bilgi ve belgelerin isteneceği hüküm altına alınmış, isteklilerce bu kapsamda sunulacak belgelerin değerlendirilmesine ilişkin olarak 4734 sayılı Kanunun yukarıda aktarılan 38 inci maddesindeki ifadelere yer verilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 38.1 inci maddesinde; “İdare, yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında her bir iş kalemi/grubunun yaklaşık maliyete oranını tespit edecektir. Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemleri/grupları tutarlarının büyükten küçüğe sıralandığı ve oranların kümülatif toplamının da gösterildiği “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” ile iş kalemleri/gruplarına ait ayrıntılı analizler ve analiz girdilerinin tutarları itibarıyla küçükten büyüğe sıralanmış halini gösteren “sıralı analiz girdileri tablosu” hazırlanarak yaklaşık maliyet hesap cetveli kapsamında ihale onay belgesine eklenecektir. Sıralı iş kalemleri/grupları listesi oluşturulurken, iş kalemleri/grupları tutarlarının yaklaşık maliyete oranları, en yakın dört ondalık basamaklı sayıya getirilecek biçimde yuvarlanacak ve bu oranların toplamının, yuvarlama nedeni ile 1 den farklı olması dikkate alınmayacaktır.” açıklaması,

45 inci maddesinde; “...

45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

...

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri

sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

...

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

...

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada; sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklinin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar,

b. Fiyat teklifleri,

...

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları (45.1.13.1 – 45.1.13.8) maddelerine göre yapacakları açıklamalar kapsamında sunacaklardır.

...

45.1.13.1. Tedarikçi veya imalatçılardan alınan ve birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda proforma faturadaki birim satış tutarı;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

45.1.13.2. İsteklilerce yapılan açıklamalarda; teklifin bir bölümünü oluşturan iş kalemlerine/gruplarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde, fiyat teklifinde belirtilen veya fiyat teklifine göre hesaplanan birim fiyat;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan toplam birim maliyet tutarının,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

...

45.1.13.10. Proforma fatura ve fiyat tekliflerinin, proforma fatura veya fiyat teklifine konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

45.1.13.11. Maliyet/satış tutarı tespit tutanakları ve stok tespit tutanaklarının; 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununa göre çalışan meslek mensuplarından, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olanlar tarafından düzenlenmesi, bütün belge ve tutanakların her sayfasının taraflar tarafından imzalanarak kaşelenmesi gerekmektedir.

(45.1.13.1) maddesine göre düzenlenen tutanak meslek mensubu ve proforma fatura veren tedarikçi veya imalatçı tarafından, (45.1.13.2) maddesine göre düzenlenen tutanak meslek mensubu ile istekliye fiyat teklifini veren kişi tarafından imzalanarak kaşelenecek ancak bu tutanaklar proforma fatura veya fiyat teklifi ekinde idareye verilmeyecek ve düzenleyen meslek mensubu tarafından muhafaza edilecektir.

...

Meslek mensubu proforma fatura veya fiyat teklifi üzerindeki beyanı ile O-5, O-6, ... nolu tutanaklardaki beyanlarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine uygunluğundan sorumludur.

...

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.

...” açıklaması,

Yer almaktadır.

İncelenen ihalede, idarece, yaklaşık maliyet hesabında anılan Tebliğin 38.1 inci maddesi uyarınca sıralı iş kalemlerinin belirlendiği ve aşırı düşük teklif sahibi isteklilere gönderilen açıklama isteme yazısında, aynı Tebliğin 45.1.2.1 inci maddesinde belirtildiği gibi, sıralı listeye göre, tutarının yaklaşık maliyete oranı % 80’i aşan tek kalem olan ARP-1 iş kalemi numaralı “İdarece istenilen dozda çimento harcı kullanılarak Ocak-Toplama Taşı ile Kargir İnşaat (300 Doz)” imalatına ilişkin açıklama istendiği anlaşılmıştır. Ayrıca, idarece söz konusu iş kalemi için, girdi cins ve miktarlarının matbu olarak yer aldığı bir analiz formatının hazırlanarak aşırı düşük teklif açıklaması isteme yazısı ekinde isteklilere verildiği belirlenmiştir.

İhale üzerinde bırakılan Hüseyin Eşki tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan bilgi ve belgeler incelendiğinde;

İdarece verilen analiz formatındaki miktarların, “düz işçi” çalışma miktarı dışında, aynen korunduğu, analizdeki 7,2104 saatlik “düz işçi” girdisi yerine 0,058 saat “ekskavatör” makine girdisine yer verildiği belirlenmiştir. Bununla birlikte, söz konusu değişikliğe gerekçe olarak; bahse konu imalat kalemi dahilinde gerçekleştirilecek işlerin, düz işçilik yerine makine ile yapılabilir nitelikte olduğunun belirtildiği, ayrıca, “düz işçi – ekskavatör çalışma mukayese ve enterpolasyon hesabı” adı altında bir karşılaştırma tablosu sunularak, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı (B.İ.B.) İnşaat ve Tesisat Analiz ve Birim Fiyatları Kitabında yer alan 14.002 poz numaralı “El ile sert toprak kazılması” ve 15.001/1A poz numaralı “Makine ile yumuşak ve sert toprak kazılması” imalatlarının kıyaslanması yoluyla, kazı imalatına dahil olan işçilik ve makine girdi miktarlarının denklik hesabının gösterildiği anlaşılmıştır.

Aşırı düşük teklif açıklamasına konu olan imalat kalemi için idarece ihale dokümanı kapsamında sunulan birim fiyat tarifi ve aşırı düşük teklif açıklaması isteme yazısı ekinde isteklilere verilen analiz formatı incelendiğinde, ilgili imalat kapsamında düz işçi tarafından gerçekleştirilecek işlerin; inşaat yerindeki yükleme, yatay ve düşey taşıma, boşaltma ile imalata girecek olan taşın usta veya usta yardımcısına verilmesi gibi işlerden ibaret olduğu anlaşılmaktadır. İlgili kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanan analizlerde, bahsi geçen işler için daima “düz işçi” girdisine yer verildiği, bu işlerin makine ile gerçekleştirilmesine dair herhangi bir analizin bulunmadığı görülmektedir. Ancak, günümüz koşullarında bu gibi işlerin makine ile görüldüğü ve bu anlamda önemli bir maliyet avantajı sağlandığı da bir gerçektir.

Ancak, “kazı işleri”ne ilişkin işçilik – makine girdi miktarı kıyaslaması sonucunda ulaşılan denklik katsayısının; inşaat yerindeki yükleme, yatay ve düşey taşıma, boşaltma ile imalata girecek olan taşın usta veya usta yardımcısına verilmesi işlerinin düz işçi yerine makine marifetiyle görülmesi durumuna uygulanmasının, tam olarak doğru karşılıklara ulaşılması sonucunu doğurmayacağı ortadadır. Dolayısıyla, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından söz konusu işlerin işçilik yerine makine ile yapılacak olması nedeniyle ulaşılacak maliyet avantajının mevzuata uygun bir biçimde tam olarak açıklanmadığı anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, anılan istekli tarafından, kazı işlerine ilişkin analizler esas alınarak yapılan söz konusu mukayeseli açıklamanın, mevzuata uyarınca kabul edilebilir niteliğinin bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Diğer yandan, adı geçen istekli tarafından ilgili analizde yer verilen birim fiyatlar bakımından yapılan incelemede; işçilik birim fiyatlarının asgari ücretin üzerinde olduğu, ocak taşı için piyasada faaliyet gösteren bir kişiden nakliye dahil olmak üzere alınmış proforma faturanın, kum nakli için de yine aynı kişiden alınan fiyat teklifi niteliğindeki proforma faturanın sunulduğu, diğer birim fiyat ve rayiçler için ilgili kamu kurumu birim fiyat ve rayiçlerinin kullanıldığı ve bunlara ilişkin bir tablonun sunulduğu belirlenmiştir.

Ocak taşı ve nakliye için sunulan proforma ve fiyat teklifi üzerinde, bahsi geçen Tebliğin 45.1.13.1 ve 45.1.13.2 nci maddelerinde belirtildiği şekilde, ilgili meslek mensubunca gerekli ibarenin yazılarak imzalanmış olduğu görülmüştür.

Bununla birlikte; nakliye hizmetinin piyasada faaliyet gösteren kişilerce sürekli aynı koşullarda mutat olarak gerçekleştirilen bir hizmet olmaması, nakliye maliyetlerinin; mesafe, yük, hava ve yol koşulları gibi etmenlere bağlı olarak duruma özgü değişiklikler gösterir nitelikte olması nedeniyle, mükelleflerin nakliyeye ilişkin birim maliyet ve/veya satış tutarlarına ilişkin muhasebe kayıtları, mevzuatta öngörülen amaca uygun olarak, daha sonra gerçekleştirilecek bir nakliye hizmeti için gösterge niteliği taşımamaktadır. Diğer bir ifadeyle, herhangi bir ihaleye konu olan işin gerçekleştirilmesi aşamasında, bu işe özgü olarak sunulacak nakliye hizmeti için öngörülen fiyatların, geçmişte, birebir aynı girdi tür ve miktarları kullanılmadan gerçekleştirilmiş olan maliyetlere dayandırılması, mevzuatta, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında proforma fatura ve teklif alma yazısının tevsik edici belge olarak öngörülmesinin amacı ile örtüşmemektedir.

Bu itibarla; başvuruya konu ihalede, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan kum nakliyesi fiyat teklifi ile nakliye dahil taş malzemesine ilişkin proforma faturanın şekil itibariyle mevzuata uygun olduğu görülmekle birlikte, nakliyeye ilişkin proforma fatura ve fiyat teklifinde öngörülen birim fiyatlar, ilgilinin maliyet muhasebesi kayıtlarından elde edilen fiyatlarla, mevzuatta öngörülen ölçüde desteklenebilir nitelikte olmadığından, bahsi geçen isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının bu yönüyle de mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Hüseyin Eşki’nin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ali KAYA

Kurul Üyesi

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi

Adem KAMALI

Kurul Üyesi

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi