KİK Kararı: 2011/UY.I-1313

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2011/031
Gündem No : 28
Karar Tarihi : 18.04.2011
Karar No : 2011/UY.I-1313
BAŞVURU SAHİBİ:
A K M Altyapı İnş. ve Makina San. Tic. Ltd. Şti. - En-Er Konstrüksiyon Beton İnş. San. ve Tic. A. Ş. Ortak Girişimi, 1201/1 Sokak Temsil Plaza No: 4- P:14 Yenişehir / İzmir

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Ödemiş Belediye Başkanlığı, Akıncılar Mah. Bayram Sokak No:1 Ödemiş/ İzmir

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2010/129472 İhale Kayıt Numaralı "Ödemiş Atıksu Arıtma Tesisi Çamur Çürütme ve Biogaz Tesisi İnşaatı" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

13.04.2011 tarih ve B.07.6.KİK.0.06.00.00-101.04-.Y.[05.97].(G027)./2011-14E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Ödemiş Belediye Başkanlığı tarafından 13.10.2010 tarihinde pazarlık usulü ile yapılan “Ödemiş Atıksu Arıtma Tesisi Çamur Çürütme ve Biogaz Tesisi İnşaatı” ihalesine ilişkin olarak AKM Altyapı İnş. ve Makina San. Tic. Ltd. Şti. - EN-ER Konstrüksiyon Beton İnş. San. ve Tic. A. Ş. İş Ortaklığı’nın 01.02.2011 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 07.02.2011 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 18.02.2011 tarih ve 9525 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 18.02.2011 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (a) bendi gereğince, ihalenin iptaline,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; idare tarafından; "Şartları netleştirilmiş teknik şartnamenin 3 üncü maddesinde ekipman seçimleri bölümünde yer alan desülfürizasyon ünitesinin 1 adet en az 160 m3/saat kapasiteli olacağı ve yüksek işletme gideri gerektirmeyen demirhidroksit veya biyolojik tip olarak dizayn edilmesi bildirildiği halde, firmanın proses raporunda desülfürizasyon ünitesinin olmadığı tespit edildiği " gerekçesi ile ilk fiyat tekliflerinin değerlendirilmeye alınmadığı, fiyat içeren teklifler toplanmadan önce 14.12.2010 tarihinde idarenin talebi doğrultusunda danışmalarının da hazır bulunduğu bir toplantı ile proje sunumunu gerçekleştirdikleri, bu sunum esnasında sistemlerinin tarımsal tip bir tesis olduğu, diğer sistemden farkları ve avantajlı yanlarını detaylı olarak danışmanları önderliğinde ihale teknik komisyonuna aktardıkları, komisyon üyelerinin sistem ile ilgili çekincelerini, sistemin bilinmemesinden kaynaklı anlaşılamayan detayları kafalarda hiçbir soru işareti kalmayacak şekilde tecrübe, bilgi ve literatürler ile desteklenerek açıkladıkları, görüşmeler neticesinde idare tarafından şartları netleştirilmiş teknik şartnamenin hazırlandığı, hazırlanan bu teknik şartname neticesinde 17.01.2011 tarihinde ilk fiyat tekliflerini idareye sundukları, tasarladıkları sistemin tarımsal tip biyogaz tesisi olduğu, atık su arıtma tipi biyogaz tesislerinde hammadde karışım kuru madde oranının sistem gereği % 1,5-3 arasında olmak zorunda olduğu, tarımsal tip biyogaz tesislerinde hammadde karışım kuru madde oranı, en iyi verimi alabilmek açısından % 10 ile 11 (genellikle 10,5) arasında olması gerektiği, ihale komisyonu tarafından ihalenin felsefesine aykırı olduğunu düşündükleri, literatürlerdeki teknik dayanaklar göz önüne alındığında pek rastlanılmamış olan karışım çamuru kuru madde oranı % 6 olarak belirlendiği, firmaları tasarımında hammadde karışım oranını, maliyet artışı yapmasına rağmen, yoğunlaştırma sistemi kullanarak % 6 olarak fermantasyon tanklarına gönderecek şekilde dizayn ettikleri, tarımsal tip biyogaz tesislerini atık su arıtma tipi tesislerden ayıran ve avantajlı kılan özelliklerinin başında sistemin birçok ünitesinin akuple vaziyette olması olduğu, gaz toplama domu, ürün ısıtma sistemi, desülfürizasyon sistemi fermantasyon tankı ile birlikte akuple vaziyette olduğu, bu tasarımın teknolojik olarak avantaj sağladığı gibi çok ciddi oranlarda fiyat avantajı da sağladığı, tekliflerinin şartnameye uygun olduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

AKM Altyapı İnş. ve Makina San. Tic. Ltd. Şti. - EN-ER Konstrüksiyon Beton İnş. San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı’nın 06.10.2010 tarihinde doküman satın aldığı, idarenin 18.10.2010 tarihli yazısıyla teknik teklif vermeye davet edildiği, idarenin 02.12.2010 tarihli yazısı ile 14.12.2010 tarihinde teknik görüşme yapılacağının bildirildiği, 14.12.2010 tarihinde yapılan teknik görüşmeye ilişkin tutanak düzenlendiği, anılan tutanağın sonuç paragrafında; “ İdare firmanın proses tasarımının farklı bir yaklaşımla gerçekleştirildiğini söylemiştir. Ayrıca bazı makine ve ekipmanların tariflerini teknik şartnamede netleştireceğini ve firmaların aynı standardı sağlayacağına değinmiştir… ” ifadesine yer verildiği, idarenin 23.12.2010 tarihli yazısıyla fiyat teklifi vermeye davet edilen AKM Altyapı İnş. ve Makina San. Tic. Ltd. Şti. - EN-ER Konstrüksiyon Beton İnş. San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı’nın istenilen tarihte fiyat teklifi sunduğu, 25.01.2011 tarihli ihale komisyonu kararında; “ Şartları netleştirilmiş teknik şartnamenin 3 üncü maddesinde ekipman seçimleri bölümünde yer alan desülfürizasyon ünitesinin 1 adet en az 160 m3/saat kapasiteli olacağı ve yüksek işletme gideri gerektirmeyen demirhidroksit veya biyolojik tip olarak dizayn edilmesi bildirildiği halde, firmanın proses raporunda desülfürizasyon ünitesinin olmadığı tespit edildiği ” gerekçesiyle AKM Altyapı İnş. ve Makina San. Tic. Ltd. Şti. - AKM Altyapı İnş. ve Makina San. Tic. Ltd. Şti. - EN-ER Konstrüksiyon Beton İnş. San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı’nın teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı ve ikinci fiyat teklifi alınmadığı anlaşılmıştır.

Ödemiş atıksu arıtma tesisi çamur çürütme ve biyogaz tesisi inşaatı şartları netleştirilmiş teknik şartnamesinin “Ekipman seçimleri” başlıklı 3 üncü maddesinde; “… Desülfürizasyon ünitesi 1 adet en az 160 m3/saat kapasiteli, biyogaz içindeki 3500 ppm H2S oranını 200 ppm oranına düşürebilecek kapasitede yüksek işletme gideri gerektirmeyen demirhidroksit veya biyolojik tip olarak seçilmelidir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Başvuru konusu ile ilgili olarak akademik bir kuruluştan teknik görüş alınmıştır. Söz konusu teknik görüşte;

“Rapor

****

_ Biyogaz tesislerinde ham atık maddelerin bileşiminde (protein ve sülfür içeren diğer maddeler) sülfür değişik formlarda bulunmaktadır; Organik S, SO42- H2S, HS-' S2- . Bu maddelerin anaerobik parçalanması sırasında bu bileşikler bir formdan diğerine çevrilmektedir. H2S'in oluşması korozyon gibi etkilerinin yanısıra, biyogazın yanması sonucu istenmeyen SOx gibi yanma ürünlerinin atmosfere salınmasına neden olmaktadır.. Bu nedenle bu tip tesislerde desülfürizasyon uygulanmaktadır. H2S içeriğinin azaltılması, anaerobik çürütücünün içinde, gaz akımında veya daha sonraki basamakta uygulanmaktadır. Bu yöntemlerden en sık uygulananları ise çürütücüye demir klorid dozlanması yada çürütücüye hava/oksijen dozlanmasıdır._

__

_** **_Biyolojik Desülfürizasyon Çürütücüde Yapılan Biyolojik İşlemler

__

_ Biyogazdaki sülfat seviyesini azaltmak için mikroorganizmalar kullanılır, sülfür ve elementel sülfata dönüştürülür. Sülfürü oksitleyen bakteriler (Thiobacillus) genelde atık içerisinde bulunduğundan dışarıdan aşılanmaya gerek yoktur. Ototrofik olan bu bakteriler biyogazda bulunan CO2'i karbon kaynağı olarak kullanırlar. Bu proseste hidrojen sülfat suya adsorplanır ve daha sonra biyolojik olarak azaltılır. H2S'in sülfat yada sülfüre parçalanması aşağıdaki şekilde gerçekleşir._

__

2H 2S + O2 → 2H2O + 2 S

2S + 2H 2O + 3O2 → 2H2SO4

__

_ En pratik yöntem direk olarak anaerobik çürütücünün içerisine oksijen vermektir. Bu yöntemle H2S oranlarının % 95 oranında azaltılarak 50 ppm'in altına düşürülmesi mümkün olabilmektedir. Oksijen direk olarak çürütücünün içerisine eklenir. Bu yöntemde biyogazın %5-15 oranında havada bulunması patlamaya neden olabilir. Özel güvenlik önlemleri alınarak pompaların arızalanması durumunda çürütücüye aşırı hava girişinin engellenmesi gerekmektedir._

__

_** **_Biyo-Filtre- Damlatmalı Filtre

__

_ Biyolojik desülfürizasyon ayrıca ilave bir biyolojik-fıltrede yapılabilmektedir. Filtre malzemesine tutunmuş olan desülfürizasyon bakterileri, filtreden aşağıdan-yukarıya biyogaz geçirilirken, oluşan sıvı atıklar (kondensat ve mineral solüsyonu) aşağıya doğru akmaktadır. Biyogaz sisteme verilmeden önce %5-19 arasında hava ilave edilir. Bu prosesle hidrojen sülfür ve aynı zamanda amonya da gazdan ayrılır._

__

_ Bu sistemde biyogaz içerisinde filtre malzemesi bulunan harici bir tanka beslenir. Burada nutrientler (besin maddeleri) suda seyrelir ve sirküle edilir. Bu malzeme üzerinde hidrojen sülfatı kullanan mikroorganizmalar bulunur. Oluşan biyogaz önce %8-12 hava ile karıştıktan sonra filtreye beslenir. Yüksek maliyet gerektirirken daha sabit bir işletmenin gerçekleşmesi sağlanmaktadır. Çünkü metanojenlerin oksijen ile teması önlenmiş olur._

__

_ Burada H2S kullanan bakteriler aerobik olup oksijene ihtiyaç duyarlar. Bu nedenle biyolojik desulfürizasyonda biyogaza oksijen eklenmesi gereklidir. Hava temin oranları hidrojen sülfür miktarına bağlı olarak %4-6 arasında değişmektedir. Daha yüksek oranlar patlama riski taşır bu nedenle maksimum hava oranı % 12 dir._

__

_****_Çürütücünün İçine Demir Klorür Dozlanması

__

_ Biyogazın içerisindeki H2S oranı sistemin içine demir klorür (FeCl2) eklenmesi ile gerçekleştirilebilinir. Demir (Fe2+) sükfat iyonlari iler reaksiyona girer (S2-) ve demir sülfat (FeS) oluşturur. Bu yöntemle _H 2S miktarı 100-150 ppm'e kadar düşürülebilir. Bu tip desülfürizasyon çözünmüş hidrojen sülfat ile demir tuzlarının kimyasal reaksiyonu ile gerçekleşir ve Hidrojen sülfat demir (II) iyonları ile reaksiyona girerek çözünmez demir sülfatı oluşturur.

Fe 2+ +S2- → FeS

__

_ Bu işlemde demir tuzları çürütücüye atık materyal beslenmeden önce çözünmüş yada katı halde_

__

_** **_Aktif Karbon Kullanımı

__

_ Hidrojen sülfürü katalitik olarak elementel sülfüre ve suya dönüştürmek için aktif karbon kullanılmaktadır. Biyolojik desulfürizasyonda olduğu gibi prosese oksijen ilave edilir. Karbon reaksiyon hızını artırmak için potasyom iyodür ile (KI) veya sülfirik asitle doygun hale getirilir._

__

_** **_Demir Hidroksit Veya Oksit

__

_ Hidrojen sülfat demir hidroksit veya oksit ile reaksiyona girer ve demir sülfatı (FeS) oluşturur._

__

AKM Alt Yapı İnş.Mak. San.Tic. Ltd.Şti. ve EN-ER Konstrüksiyon Beton İnş.San.ve _Tic.A.Ş._Fermantasyon tankına oksijen/hava ilavesi ile desülfürizasyon yapılacak bir sistem önermişlerdir. Bu işlem Biyolojik bir Desülfürizasyon Prosesi __olup biyogaz tesislerinde desülfürizasyon için uygulanan bir yöntemdir.

__

_Sonuç: Atıkların fermantasyonu (anaerobik çürütme) işlemlerinde atık madde içerisinde bulunan sülfürün _H 2S 'e dönüşerek korozyon riski yaratması, biyogazın yakma veriminin düşmesi vb. nedenlerle uzaklaştırılması istenmektedir. Bu işlem fermantasyon işleminin başında, tankın içerisinde veya oluşan biyogazın içerisindeki H 2S _'in uzaklaştırılması amacıyla bir biyo-fıltrede gerçekleştirilebilmektedir. Teklif edilen sistemlerin büyük bir kısmında oluşan biyogazın ek bir desülfürizasyon sisteminden geçtirilerek H 2S içeriğinin azaltılması, bir kısmında ise kimyasal olarak demir sülfat eklenip sülfürün çözünmez forma dönüştürülerek çöktürülmesi teklif edilmiştir. AKM Alt Yapı İnş. Mak. San. Tic. Ltd. Şti. ve EN-ER Konstrüksiyon Beton İnş. San. ve Tic. A.Ş. ise sisteme (fermantöre) oksijen vererek atık maddelerde bulunan sülfürün biyogaza karışmadan biyolojik olarak indirgenmesi sağlanmakta, biyogaz içerisinde bulunabilecek _H 2S 'in ise gaz depolama sisteminin tavanına yerleştirilecek ahşap levhalarla tutulacağı belirtilmektedir. Bu işlem ilave bir desülfürizasyon sistemine gereksinim olmadan fermantasyon tankının içerisinde sülfür giderimi gerçekleşmektedir. Teklif edilen desülfürizasyon sistemi biyolojik olması nedeni ile teknik şartnamedeki koşullara uymaktadır; biyolojik desülfürizasyon ve yüksek maliyet gerektirmeyen bir sistemdir.

_ Ancak, şartnamede yer alan 1 adet en az 160m3 kapasiteli bir desülfürizasyon sistemi bulunması koşulu, teklif edilen sistem ilave ünite gerektirmediği için yer almamaktadır.” _görüşüne yer verilmiştir.

İhale dokümanı, idare tarafından gönderilen belgeler ve teknik görüş göz önünde bulundurularak yapılan inceleme ve değerlendirme sonucunda AKM Altyapı İnş. ve Makina San. Tic. Ltd. Şti. - EN-ER Konstrüksiyon Beton İnş. San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı tarafından teklif edilen desülfürizasyon sisteminin biyolojik olması nedeni ile teknik şartnamedeki koşullara uygun olduğu anlaşıldığından, teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasında mevzuata uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Ayrıca, inceleme konusu ihalenin 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 21/(e) maddesi uyarınca yapıldığı anlaşılmış olup; 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 21 inci maddesinde; “… a), (d) ve (e) bentlerine göre yapılacak ihalelerde, ihale dokümanında belirtilen değerlendirme kriterlerine göre yeterliği tespit edilen istekliler, öncelikle ihale konusu işin teknik detayları ve gerçekleştirme yöntemleri gibi hususlarda fiyatı içermeyen ilk tekliflerini sunar. İdarenin ihtiyaçlarını en uygun şekilde karşılayacak yöntem ve çözümler üzerinde ihale komisyonu her bir istekli ile görüşür. Teknik görüşmeler sonucunda şartların netleşmesi üzerine bu şartları karşılayabilecek isteklilerden, gözden geçirilerek şartları netleştirilmiş teknik şartnameye dayalı olarak fiyat tekliflerini de içerecek şekilde tekliflerini vermeleri istenir …” hükmü yer almaktadır.

Yukarıda yer verilen Kanun hükmü uyarınca, öncelikle ihale konusu işin teknik detayları ve gerçekleştirme yöntemleri gibi hususlarda fiyatı içermeyen ilk tekliflerin alınması ve alınan bu tekliflerden, idarenin belirlemiş olduğu şartları netleştirilmiş teknik şartnameye uygun olan teklif sahiplerinden ilk fiyat teklifinin alınması gerekirken, teklifinin teknik şartnameye uygun olmadığı idare tarafından iddia edilen AKM Altyapı İnş. ve Makina San. Tic. Ltd. Şti. - EN-ER Konstrüksiyon Beton İnş. San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı’nın ilk fiyat teklifi için davet edilmiş olması işleminde de mevzuata uyarlık bulunmadığı anlaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihalenin iptali gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (a) bendi gereğince, ihalenin iptaline,

Oybirliği ile karar verildi.

Dr. Hasan GÜL

Başkan****

Ali Kemal AKKOÇ

II. Başkan****

Ali KAYA

Kurul Üyesi****

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi****

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi****

Kazım ÖZKAN

Kurul Üyesi****

Adem KAMALI

Kurul Üyesi****

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi****

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi****