KİK Kararı: 2011/UM.III-4320 (26 Aralık 2011)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2011/082
Gündem No : 34
Karar Tarihi : 26.12.2011
Karar No : 2011/UM.III-4320
BAŞVURU SAHİBİ:
BAYLAN ÖLÇÜ ALETLERİ SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ., ATATÜRK ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİ 10046 SOKAK no:14

İHALEYİ YAPAN İDARE:
KOCAELİ BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ İSU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ, D-100 Karayolu Üzeri Seka Park 59 41100 KOCAELİ

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2011/110434 İhale Kayıt Numaralı "Soğuk Su Sayacı ve Pislik Tutucu Alımı" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

21.12.2011tarih ve B.07.6.KİK.0.08.00.00-101.04-.M.[2813].(0075)./2011-33Esayılı Esas İnceleme Raporunda;

Kocaeli Büyükşehir Belediyesi İSU Genel Müdürlüğütarafından 23.08.2011tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Soğuk Su Sayacı ve Pislik Tutucu Alımı” ihalesine ilişkin olarak Baylan Ölçü Aletleri San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 05.08.2011tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 12.08.2011tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 19.08.2011tarih ve 38649sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 15.08.2011tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (a) bendi gereğince ihalenin iptaline,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; başvuruya konu ihalede, ilgili idarenin ihtiyaçlarını uygun şartlarla temin etme yoluna gitmediği, ihale dokümanlarının bir parçası olan teknik şartnamede, ithalatçı firmalar lehine düzenlemeler yapıldığı, yerli üreticilerin ihaleye eşit şartlarda teklif vermelerinin engellendiği, şöyle ki;

1- Teknik Şartnamenin 6.1 inci maddesinin "Genel İstekler" bölümünde, DN25 ve DN40 sayaçları için "Diğer sayaçlara ait sayma tertibatı, yazıcı ve kayıt mekanizması seçiminde ilgili Yönetmelik ve Türk Standartlarının minimum koşulları sağlanacaktır" ifadesinin yer aldığı ancak, DN20 sayaçları için bu koşulların istenilmediği, bu konuda idarenin cevap yazısında, TSE hükümlerine muhalif olmamak şartı ile istemiş olduğu şartların TSE'nin minimum koşullarını sağlaması gibi zorunluluğunun olmadığını belirttiği, bu ifadelerin çelişkili olduğu ve DN20 sayaçlar için Avrupa Standartları doğrultusunda belli ithal sayaçların işaret edildiği,

2- İdarenin bünyesinde bulunan Laboratuarın EN17025 Laboratuar Yeterlilik Belgesine sahip olmadığı, bu belgeye sahip olmayan Laboratuarda yapılan testlerin doğruluğunun şüpheli olacağı, idarenin yapacağı testlere güvenilemeyeceği, idareye sunulan numunelerin tamamıyla bağımsız bir akreditasyon kurumu olan TURKAK UME Metroloji Enstitüsünde veya EN17025 Laboratuar Yeterlilik Belgesine haiz bağımsız laboratuarlarda yapılması gerektiği, idarenin şeffaf ve saydamlık ile güvenirliliğin sağlanmasını istemediği,

3- TS EN 1454 Su Sayaçları Standardının 12.02.2009 tarihinde TSE Teknik Kurulunca onaylanarak Türk Standardı olarak kabul edildiği, söz konusu Türk Standartlarında TS EN 1454 Standardının, 5.4 Basınç kaybı maddesinde "Tanımlı çalışma koşulları aralığında en yüksek basınç kaybı 0,63 barı geçmemelidir." şeklinde ifade edildiği, bu konuda idareye yapılan şikayet başvurusuna istinaden idarenin verdiği cevapta "ancak ifadenin daha anlaşılır bir şekilde ifade edilmesinin daha doğru olacağı" denildiği, fakat nasıl olacağına yer verilmediği, bu durumda idarenin Türk Standardını göz ardı eden bir tutumla yerli üreticileri desteklemediği,

4- Teknik Şartnamenin 6.2 nci maddesinin " DN20 Hız Esasları Çok Hüzmeli Sayaçlar İçin Özel İstekler" bölümünde, "sayaçların dış gövdeleri korozyona karşı (içme suyuna uygun) ya özel epoksi ile minimum 300 mikron kaplanacak, ya da üstün bir kaplama malzemesi ile kaplanacaktır." denildiği, söz konusu ifadenin yeterince açıklayıcı olmadığı ve üstün kaplam malzemesinin türünün belirtilmesi gerektiği şeklindeki şikayet başvurusu üzerine idarece düzenlenen 12.08.2011 tarihli Zeyilname ile 300 mikron boya kalınlığının 150 mikrona düşürüldüğü, üstün kaplama malzemesinden ise nikel ve krom kaplamanın kast edildiğinin belirtildiği, bu şekilde idarece rekabeti engelleyici bu durum kısmen düzeltilmiş olmasına rağmen bu şartın halen istekli sayısını kısıtlayabileceği, ayrıca idare tarafından Teknik Şartnamenin 6.3 maddesindeki Volümetrik sayaçlar için istekli sayısını kısıtlayabileceği düşünülerek boya ve kaplama talebinde bulunulmadığının belirtildiği, buna göre boya istekli sayısını ve ihaleye katılımını kısıtlayan bir unsur olarak kabul ediliyorsa, 1 ve 3 üncü kısımlardaki alımda istenen 150 mikron kalınlığındaki boya ve üstün kaplama malzemesi istenilmiş olmasının bu kalemlerde istekli sayısının artmasının istenmediği sonucunu doğurduğu, ayrıca 1 ve 3 üncü kısımlardaki alımlarda, ithal sayaç olan TECHEM ve ACTARİS marka sayaçların tarif edildiği,

5- Teknik Şartnamenin 6.2 nci maddesinde, "DN20 Hız Esaslı Çok Hüzmeli Sayaçlar İçin Özel İstekler" bölümünde, sayaçların maksimum çalışma basıncının asgari değerinin 10 bar olması gerektiği, 6.3 maddesinde yer alan "Piston Tip Hacim Esaslı (Volumetrik) Sayaçlar İçin Özel İstekler" bölümünde ise, sayaçların maksimum çalışa basıncının asgari değerinin 16 bar olması gerektiğinin belirtildiği, her iki sayıcın da bağlantı çapları ve maksimum debilerinin aynı olduğu halde DN20 hız esaslı sayaçlarda çalışma basıncının 10 bar, volümetrik sayaçlarda 16 bar istenilmesinden tarif yapıldığı sonucunu ortaya çıkardığı, bu konuda idarenin cevabının,"Sayaçların ev tipi olması veya bu sayaçların bağlantı çapları ile maksimum debi kapasitelerinin aynı olmasının işletme basıncına dayanma kapasitelerinin aynı olmasını gerektirmediği, sayaçların işletme basıncına dayanma kapasitelerinin sayaçların bağlı olduğu şebeke basıncına bağlı olduğu, şebeke basıncının şebekenin her noktasında aynı veya 10 barın altında olmama durumlarının da kaçınılmaz olabildiği, sayaç seçiminde şebeke basıncının sayacın metrolojik sayaç özellikleri açısından çok önem arz ettiğinin açık ve net bir konu olduğu" şeklinde olduğu, eğer işletmede farklı basınçlar var ise şebekeye en uygun olan maksimum çalışma basıncına sahip seçim yapılması gerekirken, farklı maksimum basınç kayıpları istenilmesinin, katalog sayfasından veya web sayfasından bazı sayaç tiplerinin idarece seçilip adrese teslim şartname hazırlandığı izlenimini uyandırdığı,

6- Teknik Şartnamede, Volümetrik sayçlar için; "kayıt mekanizması vakumlanmış olmalı ve açılmasını ve müdahale edilmesini engellemek için okuma penceresi cam olmalıdır" denilmekte iken, DN 20 Hız Esaslı Çok Hüzmeli Sayaçlar ile DN20F Uyumlu Hız Esaslı Çok Hüzmeli Sayaçlar için okuma penceresinin malzemesinden bahsedilmediği, okuma penceresinin cam veya plastik olmasının sayacın metrolojik özelliklerini değiştiren bir husus olmadığından idarece, sayacın metrolojik özelliklerini değiştirmeyen bir parçanın malzemesinin tarifi yapılarak belli bir firmanın işaret edildiği,

7- Teknik Şartnamenin 6.5 inci maddesinde yer alan, DN25-DN40 Hız Esaslı Tek Hüzmeli Sayaçlar ile belli bir markanın talep edildiği, ülkemizde DN25 ve DN40 anma çapında tek hüzmeli sayaç üreten yerli firmanın bulunmadığı bu sayaçların çok hüzmeli, olarak üretildiği, tek hüzmeli olarak sadece ACTARİS isimli Fransız firması tarafından üretildiği söz konusu ihalede rekabetin sağlanamayacağı ve sadece söz konusu firmanın teklif vereceği, idarenin bu hususa ilişkin olarak kuyu suyu kullanacağına ilişkin açıklamasının geçerli bir açıklama olmadığı,

8- Teknik Şartnamenin 6.3 ve 6.4 üncü maddesinde istenilen sayaçlardaki RF haberleşme ile ilgili istenilen özelliklerin birbirinden farklı olduğu, ve bu farklılıkların her iki bölümde farklı iki üretici firmanın ürünlerini işaret ettiği, bu hususlara ilişkin idarenin açıklamalarının yeterli olmadığı, eğer TECHEM ve ACTARİS sayaçlarının katalog sayfalarına girilirse 1 ve 3 üncü kısımlardaki alımlar için TECHEM sayaçlarının, 2 ve 4 üncü kısımlardaki alımlar ile ilgili ACTARİS sayaçlarının tarifinin yapıldığının görülmekte olduğu,

Yukarıda belirtilen nedenlerle, söz konusu ihalede, idarece 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 5 inci maddesinde yer alan temel ilkelerin sağlanmasının engellendiği ve güvenirliliğini yitirdiği,

İddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

Başvuru sahibinin idareye yapmış olduğu başvuruya ilişkin olarak, idarece verilen cevapta;

“Başvuru sahibi 1 nci iddiasında İhale dokümanlarını incelediklerini teknik şartnamede yerli firmaların teklif vermesini engelleyen bazı işaretler konulduğu, dolayısıyla belirli bir ithal marka ve firma lehine düzenlendiğinin görüldüğü, halen ülkemizde TS EN 14154 Su Sayaçları Standardı 12 Şubat 2009 tarihinde TSE Teknik Kurulunca onaylanarak Türk Standardı olarak kabul edilmiş ve yayınına karar verildiğini, teknik şartnamenin 6.1. maddesinde “Sayaçların sebep olduğu basınç kaybı anma debisinde 0,25 barı, azami debide 1 barı aşmamalıdır” denildiğini, halbuki TS EN 14154 standardı 5.4. Basınç Kaybı maddesinde “Tanımlı çalışma koşulları aralığında en yüksek basınç kaybı 0,63 barı geçmemelidir.” diye ifade edildiğini, 6.1. maddesinde yer alan “Sayaçların sebep olduğu basınç kaybı anma debisinde 0,25 barı, azami debide 1 barı aşmamalıdır” ifadesinin yukarıda belirttiğimiz TS EN 14154 Standartlarına uygun hale getirilmesini istemektedir.

İhale dosyası ve teknik şartname metinleri ile anılan standart ve yönetmelikler üzerinde yapılan inceleme neticesinde, teknik şartname 6.1. maddesinde geçen “Sayaçların sebep olduğu basınç kaybı anma debisinde 0,25 barı, azami debide 1 barı aşmamalıdır” ibaresinin 1/1/2009 tarihinde yürürlüğe giren Ölçü Aletleri Yönetmeliği (2004/22/AT)’nden önce yürürlükte bulunan 75/33/AT Soğuk Su Sayaçları Yönetmeliği doğrultusunda üretilmiş tip onayına haiz sayaçlara ait bir kriter olduğu, her ne kadar TS EN14154 standardında basınç kaybı konusundaki ilgili kriterin başvuru sahibinin ifade ettiği şekilde değişmiş olsa da Ölçü Aletleri Yönetmeliği (2004/22/AT) Geçici Madde 1’de “ (1) 1/1/2009 tarihinden önce 21. maddede belirtilen yönetmeliklere uygun olarak düzenlenen tip onayları, üzerindeki tarih kadar geçerli olup; Bakanlık, belgelendirildikleri tarihteki mevzuata uygun olarak bunların kullanıma sunulmasına ve piyasaya arz edilmesine izin verir. Ancak bu süre hiçbir şekilde 29/10/2016 tarihini geçemez. Süresiz tip onayına sahip ölçü aletlerinin piyasaya arz ve kullanıma sunulma süreleri de 29/10/2016 tarihinde sona erer” hükmüne göre 75/33/AT Soğuk Su Sayaçları Yönetmeliğine göre tip onayına sahip üreticilerinde istekli olarak ihaleye katılabilecekleri göz önünde bulundurulması gerektiği, bu nedenle basınç kaybı kriterlerinin başvuru sahibin istediği şekilde sadece TSE EN 14154’e göre kısıtlanmasının doğru olmadığı, kriter olarak her iki durumunda geçerli olduğu, teknik şartnamede belirtilen kriterin yanlış olmadığı, ancak ifadenin daha anlaşılır bir şekilde ifade edilmesinin daha doğru olacağı, buradan hareketle başvuru sahibinin iddia ettiği gibi yerli firmaların teklif vermesini engelleyen bir unsur ve belirli bir ithal marka ve firma lehine düzenlenen bir kriterin söz konusu olmadığı, tam aksine yerli üreticilerin desteklendiği tespit edilmiştir.

Başvuru sahibi 2 nci iddiasında teknik Şartnamenin 6.2. Maddesi DN20 Hız Esaslı Çok huzmeli Sayaçlar İçin Özel İstekler bölümünde “sayaçların dış gövdeleri korozyona karşı (içme suyuna uygun) ya özel epoksi boya ile minimum 300 mikron kaplanacak ya da üstün bir kaplama malzemesi ile kaplanacaktır” denildiğini, talep edilen 300 mikron boya kalınlığı hangi standart veya yönetmelik doğrultusunda ve neye dayanılarak belirlendiğini, su sayaçlarında kullanılan epoksi boyanın kalınlığının diğer sular idarelerinde hangi kalınlıkta talep edildiğinin İdarece araştırılıp araştırılmadığını, bu ifadede yer alan “ya da üstün bir kaplama malzemesi ile kaplanacaktır” ifadesinden hangi üstün kaplama türü kastedildiğini, konunun yeterince açıklayıcı olmadığını, üstün kaplama türünün belirlenmesi gerektiğini, ihtiyaç listesi 1. ve 3. kısımda yer alan ve teknik şartnamenin 6.2. maddesinde DN20 Hız Esaslı Sayaçlar Özel İstekler bölümünde sayaçların gövdesinde dış korozyona karşı kullanılacak boya kalınlığına varıncaya kadar tarif edildiğini, ihtiyaç listesi 2. kısımda yer alan teknik şartnameniz 6.3. Maddesindeki Volümetrik sayaçlar için özel istekler bölümünde sayacın gövdesinde kullanılacak boyanın tarif edilmediğini, bu kısımda alınacak sayaçların korozyana karşı gövdelerinin boyanmasının istenip istenmediğinin açıklanmasını talep etmektedir.

İhale dosyası ve teknik şartname metinleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde, idarenin ihtiyaçları doğrultusunda talepte bulunduğu, idarenin ihtiyaçlarını belirleme serbest olduğundan hareketle ihtiyaçları doğrultusunda ve piyasaya arz edilen sayaçlardaki özelliklerin farklılığını da göz önünde bulundurarak istekli katılımın yüksek olması amacıyla ürünler üzerinde özel istekte bulunarak kısımlara ayırdığı, ikinci kısımda istenilen özellikleri sağlayabilecek istekli sayısının kısıtlı olabileceği düşünülerek boya veya kaplama talebinde bulunmadığı anlaşılmaktadır. Ancak teknik şartnamede gövde kaplaması veya boya kalınlığı için verilen 300 mikron kriterlerin yüksek olduğu, soğuk su sayaçlarının genellikle iç mekanlarda konumlandırıldığı, dış korozyon etkisinin diğer su temin armatür veya ek parçaları kadar yüksek olmadığı ve piyasaya arz edilen su sayaçları da göz önünde bulundurularak bu değerin ortalama 150 mikrona düşürülmesinin katılımın arttırılması açısından yerinde olacağı, yine üstün nitelikteki kaplama niteliklerinin istekli sayısını kısıtlamamak şartı ile belirtilebileceği, başvuru sahibinin bu konuda haklı olduğu tespit edilmiştir.

Başvuru sahibi 3 ncü iddiasında teknik şartnamenin 6.2. maddesi DN20 Hız Esaslı Çok Hüzmeli sayaçlar İçin Özel İstekler bölümünde “sayaçların maksimum çalışma basıncının asgari değeri 10 bar olmalıdır” denildiğini, diğer taraftan 6.3. maddesinde yer alan Piston Tip Hacim Esaslı (Volümetrik) Sayaçlar İçin Özel İstekler bölümünde “sayaçların maksimum çalışma basıncının asgari değeri 16 bar olmalıdır” denildiğini, talep edilen DN20 Hız Esaslı Çok huzmeli sayaçlarda ev tipi soğuk su sayacı olduğunu, Piston tip hacim esaslı sayaçlarında ev tipi soğuk su sayacı olduğunu, teknik şartnamede belirtildiği gibi her ikisinin de bağlantı çapları ve maksimum debilerinin aynı olduğu, bu durumda niye DN20 Hız Esaslı Sayaçlarda çalışma basıncı 10 bar, volümetrik sayaçlarda 16 bar istendiğini, Buradan, farklı özelliklere sahip sayaçların, teknik şartnamede özelliklerine göre işaret edildiği ve özelliklerine göre tarif yapıldığının ortaya çıktığını iddia etmektedir.

İhale dosyası ve teknik şartname metinleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde, sayaçların haiz olması gereken maksimum çalışma basıncının asgari değeri kriteri için kısımlarda farklılık arz ettiği, bu farklılığında idarenin ihtiyaçları doğrultusunda olduğu anlaşılmaktadır. Başvuru sahibinin iddia ettiği şekilde sayaçların özelliklerine göre tarif yapılmadığı anlaşılmaktadır. Yine farklı kısımlarda tanımlanan DN20 çok huzmeli sayaçlar ile DN20 volümetrik sayaçların ev tipi olması veya bu sayaçların bağlantı çapları ile maksimum debi kapasitelerinin aynı olması işletme basıncına dayanma kapasitelerinin aynı olmasını gerektirmediği, sayaçların işletme basıncına dayanma kapasitelerinin sayaçların bağlı olduğu şebeke basıncına bağlı olduğu, şebeke basıncının şebekenin her noktasında aynı veya 10 barın altında olmama durumlarının da kaçınılmaz olabildiği, sayaç seçiminde şebeke basıncının sayacın metrolojik özellikleri açısından çok önem arz ettiği açık ve net bir konu olduğu, bu nedenle sayaç üreticilerinin aynı sayaç çapına sahip fakat farklı işletme basınçlarına sahip ürünleri olduğu bilinmektedir. Buradan anlaşıldığı gibi sayaçların İdarenin ihtiyaçları doğrultusunda tanımlandığı ve talepte bulunduğu, başvuru sahibinin iddia ettiği şekilde sayaçların özelliklerine göre tarif yapılmadığı tespit edilmiştir.

Başvuru sahibi 4 ncü iddiasında teknik şartnamenin 6.3. Piston Tip Hacim Esaslı (Volümetrik) Sayaçlar İçin Özel İstekler bölümünde “kayıt mekanizması vakumlanmış olmalı ve açılmasını ve müdahale edilmesini engellemek için okuma penceresi cam olmalıdır” denildiğini, a) Okuma penceresi cam istendiğini, bu malzemenin polycarbonat (plastik) cam olup olamayacağını, b) 1. ve 3. kısımlarda teknik şartnamenin 6.2. maddesindeki DN20 Hız Esaslı Çok Hüzmeli Sayaçlar İçin Özel İstekler ve 6.4. maddede yer alan DN20 RF Uyumlu Hız Esaslı Çok Hüzmeli Sayaçlar İçin Özel İstekler bölümünde okuma penceresinin malzemesinden bahsedilmediğini, 1. ve 3. kısımlarda istenilen bu sayaçlarda okuma penceresinin camının polycarbonat (plastik) olup olamayacağının açıklığa kavuşturulmasını istemektedir.

İhale dosyası ve teknik şartname metinleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde, teknik şartnamenin 6.2. ve 6.4. maddelerinde istenilen sayaçlara ait okuma penceresi hakkında kriter konulmadığı, buradan hareketle okuma penceresinin cam veya polycarbonat (plastik) olması konusunda isteklinin katalog bilgilerinin geçerli olduğu, yine teknik şartnamenin 6.3. maddesinde ise okuma penceresi ve kayıt mekanizması konusunda “kayıt mekanizması vakumlanmış olmalı ve açılmasını ve müdahale edilmesini engellemek için okuma penceresi cam olmalıdır” denildiği, okuma penceresinin cam olarak istendiği, polycarbonat (plastik) malzeme istenmediğinin açık ve net olduğu tespit edilmiştir.

Başvuru sahibi 5 nci iddiasında teknik şartnamenin 6.5. DN25-DN40 Hız Esaslı Tek Hüzmeli Sayaçlar İçin Özel İstekler bölümünde talep edilen DN25 ve DN40 sayaçların ilgili maddenin başlık yazısında belirtildiği gibi gerçekten özel istek ile belli bir marka talep edildiğinin görüldüğünü, sayaçların standartlarda sınıflamasının yapılmış ve anma çaplarına uygun debi sınıfları doğrultusunda Tablo 4 ile belirtildiği gibi belirlendiğini, esas olan sayacın standartlarda belirlenen debi ölçüm aralığında doğru ölçüm yapması olduğu, bu ölçümleri belirlenen debi aralıklarında hem tek hüzmeli ve hem de çok hüzmeli sayaçlar ile yapılabileceği, hal böyle iken teknik şartnamenin 6.5. maddesinde Tek Hüzmeli sayaç talep edilmesinin belli bir markayı işaret ettiğini gösterdiğini, ayrıca DN20 sayaçlarda çok huzmeli sayaç tarif edilirken, DN25 ve DN40 sayaçlarda tek huzmeli sayaç tarif edilmesini kesinlikle bir işaret olarak gördüklerini, bunun yanında KİK’nun sayaçlarda tek veya çok huzmeli tarifi yapılamayacağı konusunda, KİK’unca alınmış bir karar olduğunu, ayrıca ülkemizde bulunan hiçbir üreticide DN25 ve DN40 Tek huzmeli sayaç üretimi bulunmadığını, ayrıca aynı maddede her ne kadar 2004/22/AT direktifleri doğrultusunda üretilmiş olmalarından bahsedilse de Tablo 4 ile debi ölçüm aralıklarının verilmesi gerektiğini iddia etmektedir.

İhale dosyası ve teknik şartname metinleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde, teknik şartnamenin 6.5. maddelerinde DN25-DN40 Hız Esaslı Tek Hüzmeli Sayaçlar İçin Özel İstekler bölümünde talep edilen DN25 ve DN40 sayaçların başlık yazısı ile başvuru sahibinin iddia ettiği gibi belli bir markanın talep veya işaret edilmediği, şartnamede bulunan diğer kısımlara ait özel isteklerin belirtildiği başlıklarda olduğu gibi bu kısım içinde benzer nitelikte başlık kullanıldığı, yine yapılan incelemelerde söz konusu başlık altında bahsedilen sayaçların içmesuyu niteliği olmayan endüstride kullanılacak kuyu suyu abonelikleri için düşünüldüğü, su içerisinde bulunan ve pislik tutucudan geçebilen partiküllerin çok huzmeli sayaçların hüzmelerini tıkama ihtimalinin tek huzmelilere göre daha yüksek olması sebebi ile özellikle çok huzmeli olarak talepte bulunulmadığı, iddia edildiği gibi belli bir marka veya modelin tarif işaret edilmediği, İdarenin gayet mantıklı olarak ihtiyaçları doğrultusunda şartname oluşturduğu bu konuda da haklı olduğu tespit edilmiştir. Yine yapılan incelemelerde bu başlık altında istenilen sayaçlara verilecek tekliflerin hem 75/33/AT Soğuk Su Sayaçları Yönetmeliği hem de 2004/22/AT Ölçü Aletleri Yönetmeliği doğrultusunda verilebileceği yani her iki yönetmeliğe göre tip onayına sahip sayaçların teklif edilebileceği, madde 6.5. Tablo 4 de verilen debi aralıklarının başvuru sahibinin isteği doğrultusunda 2004/22/AT Ölçü Aletleri Yönetmeliği de göz önüne alınarak genişletilmesinin doğru olacağı tespit edilmiştir.

Başvuru sahibi 6 nci iddiasında teknik şartnamenin 6.3.’te volümetrik sayaçlar için özel istekler bölümü ve madde 6.4.’te çok huzmeli sayaçlar için özel istekler bölümünde istenilen sayaçlardaki RF haberleşme ile ilgili istenen özelliklerin birbirinden çok farklı olduğu, bu farklılık her iki bölümde farklı iki üretici firmanın ürünlerini işaret ettiğini, her iki bölümdeki farklılıkların şu şekil olduğu, madde 6.3.’te volümetrik sayaçlar için “Sayacı sahadan sökmeden her zaman monte edilebilmeli ve monte edildiğinde ise numaratör kısmı (m3 ve litre tamburları) kolay okuma yapılabilmeli” denildiği, madde 6.4. çok huzmeli sayaçlar için “İleride sayaca monte edilecek RF modülü sayaç üzerine kolay monte edilebilmeli, okuma penceresi üzerindeki m3 ve litre değerlerinin (en küçük okuma birimi de dahil) ve kalibrasyon işareti gibi önemli işaret ve ibarelerin üzerini kapatmamalı, kolay okuma yapılabilmelidir.” özetle RF modül monte edildikten sonra volümetrik sayaçlarda m3 ve tamburlarının görünmesi yeterli iken, çok huzmeli sayaçlarda en küçük okuma biriminin görünmesinin talep edildiği, En küçük okuma birimi de litrenin 1/10 nun okunduğu dairesel ibreden okunduğunu, eğer RF modül takıldıktan sonra en küçük okuma biriminin görünmesi sular idaresi için avantaj sağlıyor ise bu volümetrik sayaçlarda da bir gereklilik olması gerektiği, aynı şekilde madde 6.4. çok huzmeli sayaçlarda RF modül için “Bu tertibat sayacın esas emniyet tertibatı ile aynı olmalı ikinci bir emniyet tertibatı kullanılmamalı, sayaç üzerinde tek emniyet tertibatı olmalıdır.” denildiğini, ancak madde 6.3.’te volümetrik sayaçların RF modülleri için böyle bir tanım yapılmadığını, bu yüzden volümetrik sayaçlarda kullanılan RF modüller için ikinci bir emniyet tertibatının kullanılıp kullanılmayacağının belirtilmesini, Böyle bir farklılığın volümetrik ve çok huzmeli sayaçlar için neden olduğu, herhangi bir sular idaresinin bu gibi ileriye dönük bir uzaktan okuma (RF) haberleşme için kendi içinde ürünleri standartlaştırmak yerine, birbirinden tamamen farklı ürünler talep etmesine anlam veremediklerini, bunun sebebinin açıklanmasını talep etmektedir.

İhale dosyası ve teknik şartname metinleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde, teknik şartnamede ifade edilen kriterlerin açık ve net olduğu, farklı özellik gösteren çok huzmeli sayaçlar ile volümetrik sayaçların kısımlara ayrıldığı, yine şartnamede farklı sayaç grupları için ihtiyaçlara göre farklı özellik tanımlandığı, İdarenin bunu yapmakta serbest olduğu tespit edilmiştir. Yine yapılan tespitlerde sayaçlara ait okuma penceresinin kolay okunabilmesi amacıyla Volümetrik sayaçlar için madde 6.3.’te “Sayacı sahadan sökmeden her zaman monte edilebilmeli ve monte edildiğinde ise numaratör kısmı (m3 ve litre tamburları) kolay okuma yapılabilmeli” denildiği, Çok huzmeli sayaçlar için madde 6.4.’te “İleride sayaca monte edilecek RF modülü sayaç üzerine kolay monte edilebilmeli, okuma penceresi üzerindeki m3 ve litre değerlerinin (en küçük okuma birimi de dahil) ve kalibrasyon işareti gibi önemli işaret ve ibarelerin üzerini kapatmamalı, kolay okuma yapılabilmelidir.” şeklinde teknik şartnamede ifade edildiği, “en küçük okuma birimi de dahil” cümlesinin çok huzmeli sayaçlar için parantez içinde kullanılmış, volümetrik sayaçlar için kullanılmamış olmasının kolay okuma koşulu için farklılık oluşturmadığı, şartnamede açık bir şekilde her iki kısım içinde her durumda m3 ve litre değerlerinin okunması gerektiği ve RF modülün montajının buna engel olmaması gerektiği ifade edildiği tespit edilmiştir. Yine daha öncede ifade edildiği gibi talep edilen su sayaçlarının bazı özellikleri benzerlik gösterse de farklı özellik gösteren çok huzmeli sayaçlar ile volümetrik sayaçların farklı kısımlara ayrıldığı, yine şartnamede farklı sayaç grupları için ihtiyaçlara göre farklı özellik tanımlandığı, İdarenin bunu yapmakta serbest olduğu, isteklilerin bunları karşılamalarının gerektiği tespit edilmiştir.

Şikâyet başvuru konularının Kamu İhale Kanununun saydamlık, rekabet, eşit muamele, güvenirlilik gibi ilkelerine aykırı olması gibi bir durum söz konusu olmayıp iddia edildiği gibi herhangi bir marka, model veya ürünün işaret edilmediği, başvuru sahibin bu konudaki iddialarının haksız ve yerinde olmadığı, başvuru sahibinin birinci, ikinci ve beşinci iddialarında düzeltilmesi tavsiye ettiği konularda zeyilname yayımlanarak bahsedilen konuların açıklığa kavuşturulduğu tespit edilmiştir.” denilmektedir.

Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Teknik şartname” başlıklı 14 üncü maddesinde;

“ (1) Alınacak malın teknik kriterleri ve özellikleri, ihale dokümanının bir parçası olan teknik şartnamede düzenlenir. Teknik kriterlerin ve özelliklerin, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olması, rekabeti engelleyici hususlar içermemesi ve fırsat eşitliğini sağlaması zorunludur.

(2) Teknik şartnamede, varsa ulusal standart ve dengi uluslararası standartlara uygunluğu sağlamaya yönelik düzenleme yapılabilir. Ancak ulusal standardın bulunmaması durumunda sadece uluslararası standart esas alınarak düzenleme yapılabilir.

(3) Teknik şartnamede, belli bir marka, model, patent, menşei, kaynak veya ürün belirtilemez ve belirli bir marka veya modele yönelik özellik ve tanımlamalara yer verilemez. Ancak, ulusal ve/veya uluslararası teknik standartların bulunmadığı veya teknik özelliklerin belirlenmesinin mümkün olmadığı hallerde, “veya dengi” ifadesine yer verilmek şartıyla marka veya model belirtilebilir. …” hükmü yer almaktadır.

Başvuruya konu hususlara ilişkin olarak teknik açıdan görüş alınması gerektiği anlaşıldığından, 14.09.2011 tarihli yazı ile Bilim,Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Metroloji ve Standardisazyon Genel Müdürlüğünden görüş istenilmiştir. Söz konusu kurum tarafından gönderilen 21.09.2011 tarihli yazı ile iddia konusu hususların kendilerini ilgilendirmediği belirtilmiştir. Bunun üzerine, bir akademik kuruluşa gönderilen, 27.09.2011 tarihli yazı ile iddia konusu hususlara ilişkin görüş istenilmiş olup, söz konusu akademik kuruluş tarafından gönderilen 27.10.2011 tarihli yazı ile, bu konuda görüş verebilecek bir uzman ve laboratuar alt yapısının bulunmadığı belirtilmiştir. Daha sonra 31.10.2011 tarihli yazı ile başka bir akademik kuruluştan iddia konusu hususlara ilişkin olarak teknik görüş istenilmiş ve söz konusu akademik kuruluşun görüşünü 05.12.2011 tarihli yazı ekinde Kurumumuza gönderdiği anlaşılmıştır.

Akademik kuruluş tarafından gönderilen 05.12.2011 tarihli görüş yazısında;

“ İtiraza konu olan Teknik şartname maddeleri, buna dair itiraz ve değerlendirmeler sırası ile sunulmuştur.

1. Sayaçlara Ait Sayma Tertibatı

Yazınızda ifade edildiği gibi, Teknik Şartnamenin 6.1 "Genel İstekler" bölümünde, DN25 ve DN40 sayaçları için "Diğer sayaçlara ait sayma tertibatı, yazıcı ve kayıt mekanizması seçiminde ilgili Yönetmelik ve Türk Standartlarının minimum koşulları sağlanacaktır" ifadesi yer almakta, ancak DN20 sayaçları için bu koşulların istenilmediği görülmektedir. Bu konuda idarenin itiraz edene cevabi yazısında, TSE hükümlerine muhalif olmamak şartı ile istemiş olduğu şartların TSE'nin minimum koşullarını sağlaması gibi zorunluluğunun olmadığını belirttiği, bu ifadelerin çelişkili olduğu ve DN20 sayaçlar için Avrupa Standartları doğrultusunda belli ithal sayaçların işaret edildiği iddiası yer almaktadır.

İtiraz eden firmanın da belirttiği gibi, idarenin ifadelerinden Türk Standartlarının minimum koşullarının sağlanıp sağlanmayacağı anlaşılmamaktadır.

TS-EN 14154 standardı, 4.3.2.1 Analog Göstergesi başlığı altında, gösterilen hacmin döner ibreler ya da taksimatlı tamburların tek başına ya da bunların kombinasyonu halinde kullanılabileceği ifade edilmektedir.Türk standardı her iki skalayı da kabul edebilir iken bunu sınırlandırmak doğru değildir. Çünkü bu özellik hayati olmayıp, her iki skala ile de okuma yapılabilir.

Dosyadan anlaşıldığına göre durum sonradan idarece düzeltilmiştir.

2. Testlerin İdarenin Laboratuvarları Yerine EN17025 Yeterlik Belgesine Sahip Yerlerde Yaptırılması

Dosyadan anlaşıldığına su sayacı alımının yapacak İSU’nun laboratuvarı yeterlik belgesine sahip değildir. Bununla birlikte, cihazların kalibrasyon işlemlerinin yaptırıldığı dosyaya konan belgelerden anlaşılmaktadır. Cihazlarının kalibrasyonuna güvendiği sürece bir kurumun kendi amacı için alacağı bir cihazı kendi tesisinde test etmesini doğal karşılamaktayım. Ancak herhangi bir şüpheye meydan vermemesi bakımından itiraz edenin bu konudaki gerekçesini de uygun görmekteyim. Bu konuda şu düzenleme yapılarak,sayaçların testlerinin EN17025 yeterliğine sahip laboratuvardan alınmış test sonuçlarına itibar edileceği şartnameye ilave edilebilir.

3. Maksimum Çalışma Debisinde Basınç Kaybı

12.02.2009 tarihinde onaylanarak yürürlüğe giren TS EN 14154 standardının 5.4 maddesinde "Tanımlı çalışma koşulları aralığında en yüksek basınç kaybı 0.63 barı geçememelidir" şeklinde ifade edildiği, bu konuda yapılan şikayete verilen cevapta "ancak ifadenin daha anlaşılır bir şekilde ifade edilmesinin daha doğru olacağı" denildiği, fakat nasıl olacağına yer verilmediği, bu durumda idarenin Türk Standardını göz ardı eden bir tutumla yerli üreticileri desteklemediği iddiası vardır.

Teknik şartnamenin 6.1 Genel İstekler başlığının birinci paragrafında maksimum çalışma debisinde sayacın neden olacağı basınç kaybının 1 bar’ı geçmemesi gerektiği yazılıdır. Halbuki yukarıda ifade edildiği gibi, TS’da bu rakamın 0,63 bar olarak verildiği görülmektedir. Yüksek tutulan bu değer ve idarenin, geçmişte alınan izinlere dayanarak yapılan ürünlerin de ihaleye katılabilmesine olanak sağlaması maksadıyla bunu yapmış olması, iddia eden firmanın dediği gibi engel değil serbestlik getirmektedir. Yani çünkü tip onayının önceden almış firmaların 2016 yılına kadar bu hak ile üretim yapabilecekleri anlaşılmaktadır.

İtiraz edenin bu konudaki haklılığı sadece yerli üreticilerin daha fazla desteklenmesine yönelik olması hususunda olabilir, ancak ihaleye katılımı daraltan bir kriter değildir.

4. Sayaçların Dış Gövdelerinin Korozyona Karşı Minimum 300 Mikron Epoksi Boya ile ya da Üstün Bir Kaplama Malzemesi ile Kaplanması

Teknik Şartnamenin 6.2 maddesinde" DN20 Hız Esasları Çok Hüzmeli Sayaçlar için Özel İstekler" bölümünde, "sayaçların dış gövdeleri korozyona karşı (içme suyuna uygun) ya özel epoksi ile minimum 300 mikron kaplanacak, ya da üstün bir kaplama malzemesi ile kaplanacaktır" denilmektedir. Aynı isteğin DN20 volümetrik sayaçlar için ise yer aldığı görülmektedir. İtiraz edenin şikayeti üzerine bu kaplama kalınlığının 150 mikron’a düşürüldüğü anlaşılmış ve üstün kaplama malzemesi olarak da nikel ya da krom kaplamanın kastedildiği açıklığa kavuşturulmuştur.

Bu sayaçların kullanım yerlerindeki korozyon ortamı çalışma tipine bakmaksızın aynı olacağına göre her iki sayaç tipinde de aynı derecede kaplama şartlarının koyulması gereklidir . İtiraz eden bu noktada haklıdır ve gerekçeleri ile dayanakları yeterlidir.Bu hali ile satın alınmak istenen bir marka ya da modelin önü açılmak istenmekte ya da satın alınmamak istenen bir marka ya da ürünün önü kapatılmaktadır.

5. Hız Esaslı Çok Hüzmeli Sayaçlar İçin 10 bar ve Volümetrik Sayaçlar İçin 16 bar Maksimum Çalışma Basıncı Asgari Değeri Belirlenmesi

Teknik Şartnamenin 6.2 maddesinde, "DN20 Hız Esaslı Çok Hüzmeli Sayaçlar” için maksimum çalışma basıncı asgari değeri 10 bar şeklinde belirlenmiş, 6.3 maddesinde yer alan "Piston Tip Hacim Esaslı (Volümetrik) Sayaçlar” için de bu asgari değerin 16 bar olması gerektiği konulmuştur. Burada her iki sayacın da bağlantı çapları ve maksimum debileri aynı olduğu halde hız esaslı sayaçlarda çalışma basıncının 10 bar, volümetrik sayaçlarda ise 16 bar istenilmesinin markaya tarif yapıldığı sonucunu ortaya çıkardığı iddia edilmektedir.

Bir konut için volümetrik ya da çok hüzmeli saatin birbirine üstünlüğünü anlaşılabilmiş değildir . İstenilen okuma hassasiyetini ve çalışma debisi aralığını aynı anma ölçüsünde garanti edebildiği müddetçe her iki sayaç da aynı ortamda kullanılabilmelidir. Burada idarenin şöyle bir haklılığı olabilir: Şehrin özellikle bazı düşük noktaları ya da pompa istasyonun çok yakın konutlarda şebeke basıncı daha yüksek olabilir. Böylesi bir durumda bu konutlara daha yüksek basınçta çalışan bir sayaç kullanımı tercih edilebilir. Ancak bunu tercih ederken sayacın çalışma tipi bir parametre olmamalıdır. Kabul edilebilecek durum, sayaç tipine bakmaksızın belli bir sayıdaki alımın yüksek çalışma basıncına sahip olması şeklinde bir şartname hazırlanmasıdır. İddia sahibi bu noktada haklıdır. Bir çalışma tiplerine göre azam çalışma basıncı minimum değerinin farklı olması markayı işaret eden bir uygulamadır.

6. Kayıt Mekanizmasının Ortamı ve Okuma Penceresinin Tarifi

Teknik şartnamede, DN20 anma ölücüsündeki volümetrik sayaçlar için "kayıt mekanizması vakumlanmış olmalı ve açılmasını ve müdahale edilmesini engellemek için okuma penceresi cam olmalıdır" denilmekte iken, çok hüzmeli sayaçlar için bunlardan bahsedilmemektedir.

Okuma penceresinin cam veya plastik olması şeffaflığı etkilemediği sürece (etkilemesi beklenmez) sayacın ölçme kabiliyetini değiştiren bir husus değildir.Sayacın metrolojik özelliklerini değiştirmeyen bir parçanın malzemesinin tarifi yapılarak belli bir firmanın işaret edildiği iddiası doğrudur. Ayrıca, aynı kullanım ortamına rağmen bir sayaç tipine tarif yapıp diğerine yapmamak da kabul edilemez.”

7. DN25 ve DN40 Sayaçları için Tek Hüzmeli Sayaç Tarifinin Yapılması

Teknik şartnamenin 6.5 maddesinde DN25-DN40 anma ölçüleri için hız esaslı tek hüzmeli sayaç tarifi yapılmıştır.

İtiraz edenin iddiasına göre bu durum bir markayı tarif etmektedir. Çünkü ülkemizde bu anma ölçülerine sahip tek hüzmeli sayaç üreten firma olmadığı bildirilmektedir. Ayrıca bu özelliğe sahip tek markanın ACTARIS olduğu da ifade edilmektedir.

İtiraz eden firmanın da bildirdiği gibi sayaçların sınıflamaları standartlarda yapılmış ve Teknik şartnamede Tablo 4’teki gibi anma çaplarına uygun debileri belirlenmiştir.Sayaçtan beklenen, çalışma tipine bakmaksızın standartlarda belirlenen debi ölçüm aralığında doğru ölçüm yapmasıdır. Buradan hareketle, DN20 anma ölçüsünde birden fazla çalışma tipi izah edilirken, DN25 ve DN40 sayaçlarda tek huzmeli sayaç tarif edilmesi bir marka işareti olarak algılanmalıdır. Ayrıca kurumunuzun, sayaçlarda tek hüzmeli veya çok hüzmeli tarifi yapılamayacağı konusunda alınmış bir kararı olduğu da itiraz eden tarafından şikayet dilekçesinde belirtilmiştir. Bu kararın kopyası dosyaya konulmadığından bu konuda yorum yapma imkanı bulunmamaktadır.

İtiraz eden firma, bu anma kapasiteleri için ayrıca C sınıfı hassasiyet seçilmesinin de doğru olmadığını iddia etmektedir. İddiaya göre C sınıfı hassasiyet çok temiz sularda geçerli olabilecektir ve idarenin kuyu suyu için kullanmayı hedeflediği ortamda sağlıklı çalışması mümkün değildir. Bu konuda, akademisyen birisi olarak yeterince tecrübe sahibi olunmadığından özel bir yorum yapılabilecek bilgi yoktur. Takdir başkanlığınızındır C sınıfı hassasiyetin kullanım yeri hakkında daha fazla bilgi talep edilebilir.

8. RF Haberleşme Tiplerinin Farklılığı

Teknik Şartnamenin 6.3 maddesinde ve 6.4 maddesinde istenilen sayaçlardaki RF haberleşme ile ilgili istenilen özelliklerin birbirinden farklı olduğu görülmektedir.

İtiraz eden firmanın da belirttiği gibi, Madde 6.3'te volümetrik sayaçlar için "sayacı sahadan sökmeden her zaman monte edilebilmeli ve monte edildiğinde ise numaratör kısmı (m 3 ve litre tamburları) kolay okuma yapılabilmeli" denmektedir. Madde 6.4 çok hüzmeli sayaçlar için ise "İleride sayaca monte edilecek RF modülü sayaç üzerine kolay monte edilebilmeli, okuma penceresi üzerindeki m3 ve litre değerlerinin (en küçük okuma birimi de dahil) ve kalibrasyon işareti gibi önemli işaret ve ibarelerin üzerini kapatmamalı, kolay okuma yapılabilmelidir” ifadesi yer almaktadır. Aynı şekilde, çok hüzmeli sayaçlarda RF modül için "bu tertibat sayacın esas emniyet tertibatı ile aynı olmalı ikinci bir emniyet tertibatı kullanılmamalı, sayaç üzerinde tek emniyet tertibatı olmalıdır" denilirken Madde 6.3'te volümetrik sayaçların RF modülleri için böyle bir tanım yapılmamaktadır.

Özetle, Madde 6.4’te tarif edilen çok hüzmeli sayaçların RF modülleri için oldukça detaylı özelikler istenirken Madde 6.3 ile tarif edilen volümetrik sayaçlarda böyle detay bilgi yer almamıştır.Burada da esas olan, RF modüllerinin montajında ve kullanımında birini seçip onun kurulumu hakkında her iki sayaç tipini de dahil edecek bir düzenlemenin yapılmasıdır. Bu hali ile şartname, iddialarda adı geçen TECHEM ve ACTARIS markalarını işaret etmektedir.” denilmektedir.

Yukarıda yer aldığı üzere, akademik kuruluş tarafından gönderilen görüş yazısının 4,5,6,7 ve 8 inci maddelerindeki açıklamalar çerçevesinde, başvuruya konu ihalede, idarece hazırlanan teknik şartnamede yer alan düzenlemelerin belli markaları tarif ettiği ve katılımcı firma sayısını olumsuz yönde etkilediği, bu haliyle Malı Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 14 üncü maddesinde yer alan hükümlere aykırılık teşkil ettiği anlaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihalenin iptali gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (a) bendi gereğince, ihalenin iptaline,

Oybirliği ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ali KAYA

Kurul Üyesi

Adem KAMALI

Kurul Üyesi

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi