KİK Kararı: 2011/UM.II-1995

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2011/045
Gündem No : 71
Karar Tarihi : 13.06.2011
Karar No : 2011/UM.II-1995
BAŞVURU SAHİBİ:
Çiftsan Botanik ve Aydınlatma Ticaret San. Ltd. Şti., Meram Sanayi Müceddet Sokak No:26 Meram/ KONYA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Konya Büyükşehir Belediye Başkanlığı Fen İşleri Dairesi Başkanlığı, Yenişehir Mahallesi Vatan Caddesi No:2 42060 KONYA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2010/536622 İhale Kayıt Numaralı "Karatay Bölgesinde Kullanılmak Üzere Dikim Dahil Fidan ve Süs Bitkisi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

08.06.2011tarih ve B.07.6.KİK.0.07.00.00-101.04-.M.[16.61].(0224)./2011-31Esayılı Esas İnceleme Raporunda;

Konya Büyükşehir Belediye Başkanlığı Fen İşleri Dairesi Başkanlığıtarafından 13.12.2010tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Karatay Bölgesinde Kullanılmak Üzere Dikim Dahil Fidan ve Süs BitkisiAlımı” ihalesine ilişkin olarak Çiftsan Botanik ve Aydınlatma Ticaret San. Ltd. Şti.’nin 17.03.2011tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 11.05.2011tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 20.05.2011tarih ve 25528sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 20.05.2011tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince, düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığı, başvuruya konu ihalenin kapsamında “fidan ve süs bitkisi alımı” dışında, “fidan dikimi” işinin de bulunmasına karşın söz konusu isteklinin açıklamasında işçilik giderine yer verilmediği, ayrıca alıma konu bazı bitkiler için açıklama sunulmadığı iddia edilmektedir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

Başvuruya konu ihaleye ait idari şartnamenin 2 nci maddesinde ihale konusunun; “Karatay Bölgesinde Kullanılmak Üzere Dikim Dahil Fidan ve Süs Bitkisi Alımı” olarak tanımlandığı, anılan şartnamenin ekinde yer alan listede, alım konusu malın miktarı ve türünün “37 kalem bitki alımı ile fidan çukuru açımı, çukura fidan dikimi ile fidan kazıklaması” şeklinde belirtildiği,

Aynı şartnamenin 18 inci maddesinde, teklif ve sözleşme türünün birim fiyat teklif ve sözleşme olarak belirtildiği,

48 inci maddesinde ise sözleşmenin imzalandığı tarihten itibaren 5 gün içinde yer teslimi yapılarak işe başlanacağına ve işin süresinin 200 gün olacağına yönelik düzenleme yapıldığı,

Görülmüştür.

İdarece gönderilen ihale işlem dosyasının incelenmesi sonucunda; ihale komisyonunca geçerli olduğu belirlenen teklifler arasından Beyazpark Tem. İnş. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile başvuru sahibi Çiftsan Botanik ve Aydınlatma Ticaret San. Ltd. Şti.’nin teklifinin aşırı düşük teklif olarak değerlendirildiği, söz konusu isteklilere gönderilen 17.01.2011 tarihli yazılarda; “Açıklama getirilmesi gereken hususlar: İhale bünyesinde bulunan fidanların temini ve işçilikleri için; Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamaya dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir. İsteklilerin açıklamalarına dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

1. Tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar,
2. Fiyat teklifleri,

c) Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç) Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mala ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d) Ticaret borsalarına kayıtlı mallara ilişkin olarak 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununun 51 inci maddesinin (c) bendi uyarınca borsa idaresi tarafından düzenlenen ilgili malın fiyatını gösteren belgeler,

e) İsteklinin ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarıdır.

Söz konusu işle ilgili tüm birim fiyat cetvelindeki kalemlerin ayrıntılı olarak fiyatları, işçilik bedelleri ile birlikte sigorta, vergi ve sözleşme giderleri ile teknik çözüm, avantajlı koşullar ve ekonomik hususları dikkate alınarak toplam maliyetin belgeli ve yazılı olarak çıkarılıp ayrıntılı bir şekilde komisyona sunulması gerekmektedir.” ifadesine yer verilerek, teklif bileşenlerine ilişkin açıklamaların 31.01.2011 tarihine kadar idareye bildirilmesinin istenildiği tespit edilmiştir.

Anılan istekliler tarafından süresi içerisinde açıklama sunulduğu, ihale komisyonunca yapılan değerlendirme sonucunda sunulan açıklamaların yeterli kabul edilerek, ihalenin Beyazpark Tem. İnş. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin üzerinde bırakıldığı, başvuru sahibi Çiftsan Botanik ve Aydınlatma Ticaret San. Ltd. Şti.’nin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

İhale komisyonunun 03.03.2011 tarihli söz konusu kararı üzerine başvuru sahibi tarafından “ ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmadığı” iddiasıyla 17.03.2011 tarihinde idareye şikayet başvurusunda bulunulduğu, bahse konu başvuru üzerine 25.03.2011 tarihli karar ile “ihalenin 13.12.2010 tarihinde olması ve teklif geçerlilik süresinin 90 gün olduğu göz önüne alındığında, teklif geçerlilik süresinin dolduğu ve ihalenin fidan temini ve dikimi olması da dikkate alındığında, mevsim olarak ihalenin sonuçlandırılmasının teknik açıdan uygun olmayacağı” gerekçesiyle ihalenin iptaline karar verildiği tespit edilmiştir.

Bunun üzerine, başvuru sahibi tarafından 05.04.2011 tarih ve 18098 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan dilekçe ile ihalenin iptaline yönelik olarak itirazen şikayet başvurusunda bulunulduğu, anılan başvurunun Kurum tarafından incelenerek, 18.04.2011 tarih ve 2011/UM.II-1350 sayılı Kurul kararı ile “İdarenin ihalenin iptaline ilişkin kararının iptaline” karar verildiği görülmüştür.

Daha sonra, idarece başvuru sahibine gönderilen 11.05.2011 tarih ve 8676 sayılı yazıda, Kamu İhale Kurulunun 18.04.2011 tarih ve 2011/UM.II-1350 sayılı kararı ile ihalenin iptaline ilişkin kararın iptaline karar verildiği ifade edilmiş, ayrıca söz konusu karar doğrultusunda 17.03.2011 tarihli şikayet başvurusunun yeniden incelendiği belirtilerek “aşırı düşük teklif açıklaması sunan isteklilerin açıklamalarının piyasa koşullarına uygun olduğu” değerlendirmesinde bulunulmuştur.

4734 sayılı Kanunun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde;

“ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a)İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c)Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü,

Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 58 inci maddesinde ise;

“ (1) İhale komisyonu verilen tekliflerden diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

(2) İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temininde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen malların özgünlüğü,

hususlarında, isteklinin belgelendirilmek suretiyle yaptığı yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen aşırı düşük teklifler, geçerli teklif olarak dikkate alınır.

(3) Aşırı düşük tekliflerin değerlendirmesinde; Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonu bu düzenlemeyi esas alır.” hükmü,

Bulunmaktadır.

Kamu İhale Kurumu tarafından, mal alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin nasıl tespit edileceğine yönelik bir kriter belirlenmemiş, ayrıca kamu ihale mevzuatında da mal alımı ihalelerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması halinde isteklilerin açıklamalarına dayanak teşkil eden bilgi ve belgelerin niteliğine ilişkin bir düzenleme yapılmamıştır.

Bununla birlikte, incelemeye konu ihalede idarece aşırı düşük teklif olarak belirlenen isteklilere gönderilen 17.01.2011 tarihli yazılarda, idare tarafından önemli teklif bileşenlerinin “bitki fiyatları, işçilik gideri, sigorta, vergi ve sözleşme gideri” olarak tespit edildiği ve söz konusu teklif bileşenleri için öngörülen bedellerin “proforma faturalar, fiyat teklifleri, kamu kurum ve kuruluşlarınca ilan edilmiş tarifeler, ticaret borsasına kayıtlı mallara ilişkin olarak borsa idaresi tarafından düzenlenen belgeler ve maliyet/satış tutarı tespit tutanakları” ile tevsik edilmesi gerektiğinin belirtildiği görülmüştür.

Bu çerçevede, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının incelenmesi sonucunda, aşağıda yer verilen hususlar tespit edilmiştir:

- Anılan isteklinin idarece önemli olduğu tespit edilen teklif bileşenlerinden, “sigorta, vergi ve sözleşme gideri” için bedel öngörmediği belirlenmiştir.

- Bahse konu istekli tarafından sunulan teklif icmalinde, “süs eriği, karaçam, güvey kandili, beyaz çiçekli at kestanesi, çınar yapraklı akçaağaç, toros sediri, ıhlamur, doğu çınarı, batı çınarı, adi dişbudak, top akasya” için fiyat öngörülmediği, sadece “kendi üretimi olduğu”nu belirttiği görülmüştür.

İdarenin aşırı düşük teklif açıklaması talebine ilişkin 17.01.2011 tarihli yazısında isteklinin ürettiği, aldığı veya sattığı malların maliyet/satış tutarı tespit tutanağı ile tevsik edileceğinin belirtildiği, buna karşın söz konusu isteklinin teklif açıklaması kapsamında maliyet/satış tutarı tespit tutanağı sunulmadığı göz önüne alındığında, teklif açıklaması bu yönüyle uygun bulunmamıştır.

- İdarenin 17.01.2011 tarihli yazısında, “işçilik gideri” önemli teklif bileşenleri arasında sayılmıştır.

İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklif açıklamasında, “günlük işçilik için 25,00 TL öngörüldüğü, bir işçinin günde 20 ağaç dikip kazıklayabileceği, 250 çalı çukuru eşip dikebileceği ve makine yardımı da düşünülürse dikimin 2-3 kat artırılabileceği” belirtilmiştir.

Bununla birlikte, bahse konu fidan dikimi işinde kaç işçinin çalıştırılacağına yönelik bir açıklama yapılmamıştır.

- Anılan istekli tarafından nakliye gideri açıklanırken, “İzmir-Konya nakliye bedelinin 1000TL, Adapazarı-Konya nakliye bedelinin 600,00 TL, İtalya-Konya nakliye bedelinin 3500 Euro olduğu, Bir kamyonun 7000 adet poşet çalı, 500 adet rootballu bitki taşıyacağı, çalı başına nakliye maliyetinin 0,15 TL olduğu” nun ifade edildiği görülmüştür. Ancak, teklif açıklaması kapsamında kamyonların taşıyacağı bitki miktarının, dolayısıyla nakliye maliyetinin nasıl tespit edildiğine dair söz konusu açıklamayı tevsik eden somut herhangi bir bilgi ya da belgeye yer verilmediği tespit edilmiştir.

Yukarıda yer verilen tespitler bir arada değerlendirildiğinde, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklif açıklaması mevzuata uygun bulunmamıştır.

Diğer yandan; ihale komisyonu kararına karşı oy kullanan komisyon üyelerinin gerekçe yazısında; “teklif açıklaması kapsamında sunulan proforma fatura ve fiyat tekliflerinin fotokopi olduğu” değerlendirmesinde bulunulduğu görülmüştür.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğin “Ön inceleme konuları bakımından yapılacak inceleme” başlıklı 13 üncü maddesinde;

“(3) Yapılan inceleme sonucunda başvurunun şekil unsurlarına aykırı olmadığının tespit edilmesi durumunda, şikayetin esasının incelenmesine geçilerek idareden gerekli görülen bilgi ve belgeler veya ihale işlem dosyası daire başkanlığı tarafından istenir. Kanunun 53 üncü maddesinin (b) fıkrasında yer alan "Kurum, görevlerinin yerine getirilmesinde resmi ve özel bütün kurum, kuruluş ve kişilerden belge, bilgi ve görüş isteyebilir. Belge, bilgi ve görüşlerin istenilen süre içinde verilmesi zorunludur." hükmü gereğince Kurum tarafından istenilen bilgi ve belge veya ihale işlem dosyasının, ihale yetkilisince veya görevlendireceği memur tarafından "aslı gibidir" onaylı ve imzalı suretlerinin dizi pusulasıyla birlikte belirtilen süre içinde gönderilmesi zorunludur.

(4) Uygulamada idareler tarafından ihale işlem dosyalarının asıllarının gönderildiği görülmekte olup, ihale işlemlerinin mümkün olan en kısa sürede tamamlanmasını ve gerekli görülen bilgi ve belgeler veya ihale işlem dosyasının bir nüshasının Kurumda saklanmasını teminen belge asılları yerine onaylı suretlerin gönderilmesi gerekmektedir.” açıklaması yer almaktadır.

Anılan mevzuat hükmü çerçevesinde, idarelerce Kuruma ihale işlem dosyasının aslı yerine, “aslı gibidir” onaylı ve imzalı sureti gönderildiğinden, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan belgelerin fotokopi olarak sunulup sunulmadığının idarece gönderilen ihale işlem dosyası üzerinden tetkiki mümkün bulunmamaktadır. Bununla birlikte, yukarıda yer verilen tespitler gereğince, anılan isteklinin açıklaması mevzuata uygun bulunmadığından, söz konusu husus esasa etkili görülmemiştir.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:

Başvuru sahibi olanÇiftsan Botanik ve Aydınlatma Ticaret San. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde; sunulan teklif icmalinde 37 kalem bitki çeşidi, nakliye gideri, işçilik, sözleşme ve diğer giderler, kuruyan ve yenisiyle değiştirilmesi gereken bitki maliyeti için fiyat öngörüldüğü ve kar oranının % 5 olarak belirlendiği tespit edilmiştir.

Diğer yandan; nakliye gideri açıklanırken; “1 kamyon 3000 adet bitki taşımaktadır.” ifadesine yer verilmiş, bu çerçevede 0,10 TL tutarındaki nakliye birim fiyatına “300 TL/3000=0,10 TL” formülünden ulaşıldığı belirtilmiştir.Buna karşın kamyonların taşıyacağı bitki miktarının, dolayısıyla nakliye maliyetinin nasıl tespit edildiğine dair söz konusu açıklamayı tevsik eden somut herhangi bir bilgi ya da belgenin sunulmadığı görülmüştür.

Ayrıca, idarenin 17.01.2011 tarihli yazısında, birim fiyat teklif cetvelindeki tüm kalemlerin açıklanması istenilmesine rağmen, başvuru sahibinin 28 inci kalem “doğu çınarı” ve 29 uncu kalem “acer globosum” bitkileri için öngördüğü bedelleri maliyet tespit tutanağı ile tevsik etmediği, söz konusu bitkilerin yalnızca stok maliyet birim fiyatının gösterildiği belirlenmiştir.

Bu itibarla, başvuru sahibinin teklif açıklaması mevzuata uygun bulunmamıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihale üzerinde bırakılan istekli olan Beyazpark Tem. İnş. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile başvuru sahibi Çiftsan Botanik ve Aydınlatma Ticaret San. Ltd. Şti.’nin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ali KAYA

Kurul Üyesi

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi

Adem KAMALI

Kurul Üyesi

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi