KİK Kararı: 2011/UH.III-3975 (5 Aralık 2011)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2011/078
Gündem No : 9
Karar Tarihi : 05.12.2011
Karar No : 2011/UH.III-3975
BAŞVURU SAHİBİ:
Üstün Yemekçilik Gıda Temizlik Tic. ve San. Ltd. Şti., ŞEHİT AKİFAĞA CADDESİ ENSARİ SİTESİ C BLOK NO:1 MUŞ

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Sağlık Bakanlığı Devlet Hastanesi -Akşehir, Kileci Mahallesi Hastane Caddesi 20 42560 KONYA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2011/116881 İhale Kayıt Numaralı "2012-2013 Mali Yılı 24 Aylık Malzeme Dahil Yemek" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

08.12.2011tarih ve B.07.6.KİK.0.08.00.00-101.04-.H.[3850].(0022)./2011-48Esayılı Esas İnceleme Raporunda;

Akşehir Devlet Hastanesi Başhekimliğitarafından 04.10.2011tarihinde açık ihale usulüile yapılan “2012-2013 Mali Yılı 24 Aylık Malzeme Dahil Yemek” ihalesine ilişkin olarak Üstün Yemekçilik Gıda Temizlik Tic. ve San. Ltd. Şti.’nin 01.11.2011tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 02.11.2011tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 17.11.2011tarih ve 49012sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 17.11.2011tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; idare tarafından söz konusu hizmet işine ait yaklaşık maliyet tutarının 2.722.570,00 TL olarak belirlendiği, oysa ihale uhdesine bırakılan Fer-Ah Yemek Tem. Nak. İnş. Taah. Tur. Yazılım Servis Hizmet ve Tic. Ltd. Şti.’nin teklif tutarının 1.710.000,00 TL olduğu ve bu tutarın yaklaşık maliyetten %37,19 oranında düşük bir teklif olduğu, idarenin en yüksek kar marjına göre hesaplama yapmadığını düşündükleri halde, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 9 uncu maddesinin 3 üncü fıkrasına göre eklenecek olan yüklenici karının en yüksek tutarı olan % 20 oranının yaklaşık maliyetten çıkarılması durumunda 2.722.570,00/ 1,20= 2.268.808,33 TL karsız net yaklaşık maliyetin ortaya çıktığı, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin karsız yaklaşık maliyetin de altında olduğu dikkate alındığında, idarenin aşırı düşük teklif sorgulaması yapmadan ihaleyi sonuçlandırmasının kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olmadığı, firmanın teklifinin aşırı düşük olmadığı kabul edilirse idarenin yaklaşık maliyeti gerçeği yansıtmadığı sonucunun ortaya çıkacağı, ayrıca, Ankara 6. İdare Mahkemesince verilen 09.06.2010 tarih ve E: 2010/606 sayılı kararda, ihale üzerinde kalan istekli tarafından teklif edilen bedelin gerek yaklaşık maliyete gerekse diğer geçerli teklif fiyatlarının ortalamasına göre aşırı düşük olduğunun anlaşıldığı ve aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın ihalenin bir firmaya bırakıldığı ve bu durumun 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesinde yer alan düzenlemeye uygun olmadığının belirtildiği; bu emsal karara dayanılarak, ihale üzerinde bırakılan şirketin teklifinin aşırı düşük olduğu ve aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin sonuçlandırılamayacağı,

İddialarına yer verilmiştir.

A- Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İhale konusu iş, ‘’2012- 2013 yılı 24 Aylık Malzeme Dâhil Yemek Pişirme ve Sonrası Hizmet Alımı’’ olup, birim fiyat teklif alınmak suretiyle ihaleye çıkılmıştır. Başvuru konusu olan ihale, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alım ihalesidir.

İhale konusu işin idarece belirlenen öğün bazında birim fiyatları ile yaklaşık maliyeti aşağıdaki gibidir:

Yaklaşık Maliyet Bileşenleri[M1] [M1]

TL / %

Diyet Kahvaltı ( 28.000 adet x 2,54 TL)

71.120,00 TL

Diyet Yemek (55.000 adet x 4,61 TL)

253.550,00 TL

Normal Kahvaltı (185.000 adet x 2,54 TL)

469.900,00 TL

Normal Yemek ( 400.000 adet x 4,82 TL)

1.928.000,00 TL

Toplam

2.722.570,00 TL

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına esas miktar ve fiyatların tespiti” başlıklı 8 inci maddesinde,

“ (1) İdareler, yaklaşık maliyetin hesaplanabilmesi için öncelikle ihale konusu hizmeti oluşturan iş kalemlerini veya gruplarını ve bunlara ilişkin miktarları tespit ederler. Bu amaçla, idare tarafından gerek duyulduğunda, aşağıda belirtilen esas ve usuller çerçevesinde miktar araştırması da yapılabilir.

(2) Yaklaşık maliyete ilişkin fiyatların tespitinde;

a) Kamu kurum ve kuruluşlarınca işin niteliğine göre belirlenmiş fiyatlar,

b) İhaleyi yapan idare veya diğer idarelerce gerçekleştirilmiş aynı veya benzer işlerdeki fiyatlar,

c) İlgili odalarca belirlenmiş fiyatlar,

ç) İhale konusu işi oluşturan iş kalemlerine veya gruplarına ilişkin olarak piyasadan yapılacak fiyat araştırması kapsamında elde edilecek fiyat tekliflerinin aritmetik ortalaması alınmak suretiyle ya da konusunda uzman bilirkişi ve ekspertizlerden soruşturularak oluşturulan fiyatlar,

d) İhale konusu işe ilişkin olarak Bütçe Uygulama Talimatlarında ve/veya Sağlık Uygulama Tebliğinde yer alan fiyatlardan KDV veya farklı nitelikteki diğer giderler indirilmek suretiyle bulunan fiyatlar,

Esas alınır.

(3) İdareler yaklaşık maliyete ilişkin fiyatların tespitinde, (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen fiyatların birini, birkaçını veya tamamını herhangi bir öncelik sırası olmaksızın kullanabilirler.

(4) Fiyat araştırması için yapılan çalışmalarda fiyat sorulacak kişi ve kuruluşlara yazılan yazıda fiyatı tespit edilecek iş grubu veya iş kaleminin ayrıntılı özelliklerine yer verilir. Fiyat istenecek kişi ve kuruluşlara aynı koşulları taşıyan yazılarla başvurulur ve fiyatlar KDV hariç istenir. İstenen özellikleri taşımayan veya gerçek piyasa rayiçlerini yansıtmadığı düşünülen fiyat bildirimleri ve proforma faturalar değerlendirmeye alınmaz ve buna ilişkin gerekçeler yaklaşık maliyet hesap cetvelinde gösterilir.

(5) Özelliği bulunan hizmet alımlarında; önceki yıllarda bitirilmiş benzer nitelikteki işlerde oluşan fiyatların piyasa fiyatları ile karşılaştırılması suretiyle bulunan fiyatlar veya benzer nitelikteki hizmetlerde uzmanlık ve deneyimini kanıtlamış kamu ve özel sektör kuruluşları ile gerçek kişilerden soruşturularak oluşturulan fiyatlar kullanılabilir. Yapılan her türlü araştırmaya rağmen fiyatın tespit edilemediği veya tespit edilen fiyatların rayiçleri yansıtmadığının anlaşıldığı durumlarda; idarece re’sen fiyat belirlenir ve gerekçesi yaklaşık maliyet hesap cetvelinde gösterilir.’’ hükmü,

Anılan Yönetmeliğin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 9 uncu maddesinde,

(1) Birim fiyat üzerinden teklif alınan ihalelerde;

a) Her bir iş kaleminin miktarını ve gerçekleştirilmesine ilişkin şartları gösteren bir cetvel hazırlanır. Bu cetvelde her bir iş kaleminin adı, birimi, birim fiyatı ve bu fiyata dahil olan maliyetler ile varsa diğer unsurlar gösterilir.

b) Birim fiyata dahil olan maliyetler, iş kalemi ile ilgili bütün unsurları içerecek şekilde düzenlenir ve bu iş kalemine dahil olmayan başka giderler öngörülmez.

(2) Götürü bedel üzerinden teklif alınan ihalelerde, işin gerçekleştirilmesine ilişkin şartları gösteren bir cetvel hazırlanır. Bu cetvelde işçilik ile varsa malzeme, ekipman ve diğer unsurlar için belirlenen fiyatlar ve bu fiyata dahil olan maliyetler gösterilir.

(3) Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenir. Bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak % 20 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı eklenir. Bu tutar, kâr hariç belirlenen genel toplam tutar üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler ile toplanarak yaklaşık maliyet hesaplanır. Buna ilişkin hesap cetveli hazırlayanlarca imzalandıktan sonra, ihale onay belgesinin ekine konularak ihale yetkilisine sunulur. (Ek 16/7/2011-27996 R.G./1. md.) Yüklenici için öngörülen kar tutarının bu cetvelde gösterilmesi zorunludur.

(4) Yaklaşık maliyetin, hesaplandığı tarihten itibaren ihalenin ilk ilan veya davet tarihine kadar güncelliğini kaybettiği durumlarda, işi oluşturan unsurlara ilişkin maliyetler idarelerce, Türkiye İstatistik Kurumu aylık ÜFE Genel Endeksi (2003=100 Üretici Fiyatları Endeksi G satırındaki endeks) üzerinden güncellenir.

(5) Asgari ücret ve diğer işçilik maliyetlerinde ilgili mevzuatından kaynaklanan değişiklikler nedeniyle yaklaşık maliyetin ihale tarihine kadar geçen sürede değişikliğe uğradığının belirlenmesi durumunda, gerekçesi belirtilmek suretiyle ihale komisyonu tarafından, bu maliyetler dikkate alınarak yaklaşık maliyet güncellenir.’’ hükmü bulunmaktadır.

İdarenin yaklaşık maliyetini hazırlarken, HAİUY’nin 8 inci maddesi uyarınca, 9 farklı devlet hastanesinden ve 6 adet yemek hizmeti veren firmadan alınan birim fiyatları ve bir önceki ihalesinde ortaya çıkan birim fiyatları dikkate aldığı tespit edilmiştir. Bu nedenle idarenin yaklaşık maliyet hesabında mevzuata uygun hareket ettiği sonucuna varılmıştır.

(İstekliler

yukarıdaki

tablodaki

sıraya göre numaralan-dırılmıştır.)

İdare

(birim fiyat/TL)

1

Ferah

(İhale üzerine bırakılan)

2

Üstün

(Eko. Aç. En av. 2. Tek. Sa.- Başvuru Sahibi)

3

Yiğit

4

Öz-Orsa

5

Emiroğulları

6

Uygar

7

Ada

8

Mayped

9

Özata

1.Normal Kahvaltı

(185.000 adet)

2,54

1,50

2,00

1,25

1,95

2,60

1,97

2,75

2,70

2,91

2.Normal Yemek

( 400.000 adet)

4,82

3,05

3,35

3,75

3,55

3,60

3,99

3,90

4,20

4,45

3.Diyet Yemek

(55.000 adet)

4,61

3,10

3,35

3,75

2,95

3,60

3,99

3,90

4,20

4,73

4.Diyet Kahvaltı ( 28.000 adet)

2,54

1,50

2,00

1,25

1,75

2,60

1,97

2,75

2,70

2,71

5.Teklif bedeli

2.722.570

1.710.000

1.950.250

1.972.500

1.992.000

2.191.800

2.235.060

2.360.250

2.486.100

2.654.380

İhale işlem dosyasının incelenmesi sonucunda, idarece belirlenen ve isteklilerce teklif edilen öğünlük birim fiyatlar ile toplam teklif fiyatları aşağıdaki şekildedir:

Başvuru konusu ihaledeki yaklaşık maliyetin tespit edilmesi ile ilgili olarak ihale işlem dosyasında bulunan belgeler incelendiğinde, yaklaşık maliyet hesap cetvelinde, idarece tespit edilen birim fiyatlar bulunmakta olup, bu birim fiyatlar içindeki yüklenici karı konusunda herhangi bir bilgi mevcut değildir.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 9 uncu maddesinin 3 üncü fıkrasında; “Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenir. Bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak % 20 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı eklenir. Bu tutar, kâr hariç belirlenen genel toplam tutar üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler ile toplanarak yaklaşık maliyet hesaplanır. Buna ilişkin hesap cetveli hazırlayanlarca imzalandıktan sonra, ihale onay belgesinin ekine konularak ihale yetkilisine sunulur. Yüklenici için öngörülen kar tutarının bu cetvelde gösterilmesi zorunludur.” hükmü yer almaktadır.

İhalenin yaklaşık maliyet tutarı 2.722.570,00 TL olup, HAİUY m.9’a göre öngörülebilecek en yüksek yüklenici karı oranı olan %20’lik kar oranı yaklaşık maliyetten çıkarıldığında, karsız yaklaşık maliyet tutarı 2.268.808,33 TL olmaktadır.

İhaleye teklif veren 9 isteklinin tekliflerinin tamamının yaklaşık maliyetin altında olduğu; bu tekliflerden, Ada Grup Yemekçilik Gıda Temizlik İnşaat Tic. ve San. Ltd. Şti., Mayed Yapı Denetim Temizlik Gıda San. Tic. Ltd. Şti. ve Özata Gıda Soğuk Hava Tes. Sos. Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti. olmak üzere 3 isteklinin tekliflerinin karsız yaklaşık maliyetin üstünde olduğu; başvuru sahibi istekli de dahil diğer 6 isteklinin tekliflerinin ise karsız yaklaşık maliyet tutarının altında olduğu görülmüştür. İhale aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan sonuçlandırılmış ve en düşük teklifi sunan Fer-ah Yemekhane Temizlik. Nak. İnş. Taah. Turizm ve Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakılmıştır.

4734 sayılı Kanunu’nun “Aşırı Düşük Teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde;

“İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. ” hükmü bulunmaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.4 üncü maddesinde;

“İhale komisyonu tarafından, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile varsa malzeme ve diğer maliyet kalemleri, bunlar dışında kalan hizmet alımı ihalelerinde ise ihale dokümanında belirtilen teklif fiyata dahil giderler dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirilmesi yapılarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre ihale komisyonunca belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama istenecektir. İdarelerce aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerin belirtilmesi ve açıklama için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilmesi gerekmektedir.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, kar hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki teklifler aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyecektir.” açıklaması yer almaktadır.

Yukarıda belirtilen Kanun hükmü ve Tebliğ’de yer alan açıklamadan, ihale komisyonu tarafından yaklaşık maliyet veya diğer tekliflerle kıyaslandığında aşırı düşük olarak belirlenen tekliflerin, reddedilmeden önce aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulacağı, anılan mevzuat hükümleri uyarınca aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin olarak, isteklilerden teklif bileşenleri ile ilgili açıklama talebinde bulunulacağı ve isteklilerin bu açıklamalarını belgeye dayandıracakları, aşırı düşük teklif açıklamasına ilişkin olarak isteklilerce yapılan açıklamaların ihale komisyonunca değerlendirilmesi sonucunda, ihale konusu işin yapılabilmesi için yeterli görülen isteklilerin tekliflerinin kabul edileceği, bu nedenle, mevzuatının, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi konusunda, kamu hizmetinin idari ve mali gereklerine aykırı kullanılmamak koşuluyla idareye takdir yetkisi verdiği, ancak bu yetkinin mutlak ve sınırsız olmadığı anlaşılmaktadır.

İncelemeye konu malzemeli yemek hizmet alımı ihalesi personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalesi niteliği taşımamakla birlikte Kamu İhale Genel Tebliğinin yukarıda belirtilen 79 uncu maddesinin dördüncü fıkrasında açıklanan hususlar dışında, tekliflerin aşırı düşük teklif konumunda olup olmadığını belirleyecek net bir metod bulunmamaktadır.

Buna karşın, ihale konusu iş ile benzer niteliğe sahip alımlardaki aşırı düşük tekliflerin tespit edilmesinde, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 9 uncu maddesinin üçüncü fıkrasına göre, idarece belirlenebilecek azami kâr miktarı olan, yaklaşık maliyet hesabında bulunan tutarın % 20’si nispetindeki kâr bedelinin hariç tutulması sonucu elde edilen meblağın altında kalan tekliflerin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması gerektiği yönünde Kamu İhale Kurulu Kararları bulunmaktadır.

İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin karsız yaklaşık maliyetin ve diğer tekliflerin altında olması nedeniyle ihalenin aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan sonuçlandırılması işleminde mevzuata uyarlık bulunmadığı sonucuna varıldığından iddia yerinde görülmüştür.

B- İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:

İncelenen ihalede, ihale üzerinde bırakılan istekli dışında, başvuru sahibi istekli de dahil olmak üzere aşağıda belirtilen isteklilerin;

Üstün Yemekçilik Gıda Tic. ve San. Ltd. Şti. (Başvuru sahibi)

Yiğit Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.

Öz Or-sa Gıda Tem. Taş. Kırtasiye İnş. San. Tic. Ltd. Şti.

Emiroğulları Yemek Fabrikaları Gıda İnş. Temiz. Hiz. San. Tic. Ltd. Şti.

Uygar Yemekçilik Güv. Turizm. Temiz. Taah. Tic. ve San. Ltd. Şti.

tekliflerinin de karsız yaklaşık maliyetin altında olduğu görülmüştür.

Yukarıda yapılan değerlendirmeler çerçevesinde bu isteklilerin tekliflerine de aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması gerekmektedir.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu anlaşıldığından, Fer-ah Yemekhane Temizlik. Nak. İnş. Taah. Turizm ve Tic. Ltd. Şti., Üstün Yemekçilik Gıda Tic. ve San. Ltd. Şti., Yiğit Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti., Öz Or-sa Gıda Tem. Taş. Kırtasiye İnş. San. Tic. Ltd. Şti., Emiroğulları Yemek Fabrikaları Gıda İnş. Temiz. Hiz. San. Tic. Ltd. Şti., Uygar Yemekçilik Güv. Turizm. Temiz. Taah. Tic. ve San. Ltd. Şti. olmak üzere 6 isteklinin teklifine aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuat uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ali KAYA

Kurul Üyesi

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi

Adem KAMALI

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

[M1]Yaklaşık maliyet bileşenlerinin ve karın yaklaşık maliyetteki oranının tespitinin mümkün olması durumunda yandaki tablo düzenlenecektir.

KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikayet dilekçesinde özetle; idare tarafından söz konusu hizmet işine ait yaklaşık maliyet tutarının 2.722.570,00 TL olarak belirlendiği, oysa ihale uhdesine bırakılan Fer-Ah Yemek Tem. Nak. İnş. Taah. Tur. Yazılım Servis Hizmet ve Tic. Ltd. Şti.’nin teklif tutarının 1.710.000,00 TL olduğu ve bu tutarın yaklaşık maliyetten %37,19 oranında düşük bir teklif olduğu, idarenin en yüksek kar marjına göre hesaplama yapmadığını düşündükleri halde, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 9 uncu maddesinin 3 üncü fıkrasına göre eklenecek olan yüklenici karının en yüksek tutarı olan % 20 oranının yaklaşık maliyetten çıkarılması durumunda 2.722.570,00/ 1,20= 2.268.808,33 TL karsız net yaklaşık maliyetin ortaya çıktığı, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin karsız yaklaşık maliyetin de altında olduğu dikkate alındığında, idarenin aşırı düşük teklif sorgulaması yapmadan ihaleyi sonuçlandırmasının kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olmadığı, firmanın teklifinin aşırı düşük olmadığı kabul edilirse idarenin yaklaşık maliyeti gerçeği yansıtmadığı sonucunun ortaya çıkacağı, ayrıca, Ankara 6. İdare Mahkemesince verilen 09.06.2010 tarih ve E: 2010/606 sayılı kararda, ihale üzerinde kalan istekli tarafından teklif edilen bedelin gerek yaklaşık maliyete gerekse diğer geçerli teklif fiyatlarının ortalamasına göre aşırı düşük olduğunun anlaşıldığı ve aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın ihalenin sonuçlandırılmasının mevzuata aykırı olduğu iddialarına yer verilmiştir.

İncelemeye konu ihale; 24 Aylık Malzeme Dahil Yemek Pişirme işi olduğu,idarece yaklaşık maliyetin piyasa araştırmaları ve birim fiyatlar esas alınarak toplam 2.722.570,00 TL olarak belirlendiği, 9 adet ihale dokümanı satın alındığı, 04.10.2011tarihinde yapılan ihaleye 9 isteklinin teklif verdiği, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından ihaleye 1.710.000,00 TL, ekonomik açıdan ikinci avantajlı teklif sahibi istekli tarafından 1.950.250,00 TL teklif verildiği, idare tarafından teklifler aşırı düşük teklif olarak görülmeyerek ihalenin geçerli teklifler arasında en düşük teklif veren istekli üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “teklif fiyata dahil masraflar” ve “aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak şikayet başvurusuna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, geçerli tekliflerin tamamının yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre yakın olduğu ve en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın ihalenin karara bağlanmasında mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.

Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasının objektif kriterlerinin var olmadığı düşünülmektedir.

Yukarıda açıklandığı üzere inceleme konusu ihalede “itirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle “düzeltici işlem belirlenmesi” ne ilişkin karara katılmıyorum.

Adem KAMALI

Kurul Üyesi

KARŞI OY

İncelemeye konu ihale; 2012-2013 Mali Yılı 24 Aylık Malzeme Dahil Yemek işi olup,idarece yaklaşık maliyetin HAİUY.m.8 esas alınarak toplam 2.722.570,00 TL olarak belirlendiği, 9 adet ihale dokümanı satın alındığı, 04.10.2011 tarihinde yapılan ihaleye 9 isteklinin teklif verdiği, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından ihaleye 1.710.000,00 TL, ekonomik açıdan ikinci avantajlı teklif sahibi istekli tarafından 1.950.250,00 TL teklif verildiği, idare tarafından tekliflerin aşırı düşük teklif olarak görülmeyerek ihalenin geçerli teklifler içerisinde en düşük teklif veren istekli üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “teklif fiyata dahil masraflar” ve “aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak şikayet başvurusuna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, geçerli tekliflerin tamamının yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre yakın olduğu ve en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın ihalenin karara bağlanmasında mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.

Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasının objektif kriterlerinin var olmadığı düşünülmektedir.

Yukarıda açıklandığı üzere inceleme konusu ihalede “itirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle “düzeltici işlem belirlenmesi” ne ilişkin karara katılmıyorum.

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi