KİK Kararı: 2011/UH.III-3647

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2011/070
Gündem No : 94
Karar Tarihi : 31.10.2011
Karar No : 2011/UH.III-3647
BAŞVURU SAHİBİ:
Mim Art Bil. İnşaat Taahhüt Müh. Müş. Elekt. Tur. Paz. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti., GMK Bulvarı No: 95/6 Maltepe ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Ankara İl Özel İdaresi, Tanzimat Cd. No:67 - 06070 ANKARA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2011/87211 İhale Kayıt Numaralı "Mamak Güzel Sanatlar Lisesi Okullarının Proje Revizyonlarının Yapılması Ve İhale Dosyasının Hazırlanması İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

27.10.2011tarih ve B.07.6.KİK.0.08.00.00-101.04-.H.[3360].(0097)./2011-58E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Ankara İl Özel İdaresi tarafından 11.07.2011 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Mamak Güzel Sanatlar Lisesi Okullarının Proje Revizyonlarının Yapılması ve İhale Dosyasının Hazırlanması İşi” ihalesine ilişkin olarak Mim-Art Bil. İnşaat Taahhüt Müh. Müş. Elek. Tur. Paz. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti.’nin 26.09.2011 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 30.09.2011 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 12.10.2011 tarih ve 45028 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 12.10.2011 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (a) bendi gereğince ihalenin iptaline,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; yaklaşık maliyetin yanlış hesaplandığı, doğru hesaplansaydı tekliflerinin aşırı düşük olmadığının görülebileceği, yaklaşık maliyet doğru olsa bile firmaları tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuatın aradığı şartları haiz olduğu, kesinleşen ihale kararında bilgisayar programlarını kullanacak teknik personele ilişkin herhangi bir tevsik edici belge bulunmaması hususu değerlendirme dışı bırakılma gerekçesi olarak gösterilmişse de idarenin şikayetlerine verdiği cevapta zemin etüdünün yapılmasına ilişkin herhangi bir bilgi veya belge sunulmadığı hususunun değerlendirme dışı bırakılma gerekçesi olarak gösterildiği, iki gerekçe arasında çelişki bulunduğu, 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca aşırı düşük teklif sorgulaması yapılırken teklif sahibinin teklifinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerin açıkça ortaya konularak yazılı açıklama istenilmesi gerekirken, Kanunun ilgili hükmüne aykırı olarak herhangi bir bileşen tespiti yapılmadığı ve firmalarına bildirilmediği, Kamu İhale Kurulunun istikrar kazanmış kararlarına göre bileşen tespitinin açıkça yapılmamasının ve bunun istekliye bildirilmemesinin aşırı düşük teklif sorgulamasını hukuken sakatlamak anlamına geldiği, idarece yaklaşık maliyet hesabı yanlış yapıldığından firmalarının teklifinin haksız yere aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu, bir an için aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi olması gerektiği düşünülse bile bu takdirde de aşırı düşük teklif sorgulamasının yeniden 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesine uygun olarak yenilenmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İhale konusu işin “Mamak Güzel Sanatlar Lisesi Okullarının Proje Revizyonlarının Yapılması ve İhale Dosyasının Hazırlanması” işi olduğu, “Teklif ve sözleşme türü” başlıklı 19 uncu maddesinde; tekliflerin götürü bedel üzerinden verileceği düzenlenmiştir.

Danışmanlık Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Danışmanlık hizmetlerinin kapsamı” başlıklı 6 ncı maddesinin ikinci fıkrasında; “yapımla ilgili mühendislik ve mimarlık tasarım hizmetleri” ile “yapım işi ihalesine ilişkin teknik şartname hazırlanması” işlerinin danışmanlık hizmeti olduğu belirtilmiş, anılan Yönetmeliğin “Temel ilkeler” başlıklı 4 üncü maddesinde; danışmanlık hizmet alımı ihalelerinin belli istekliler arasında ihale usulüyle yapılacağı ifade edilmiş, ancak yaklaşık maliyeti 4734 sayılı Kanunun 13 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinin (2) numaralı alt bendinde hizmet alımları için öngörülen üst limit tutarının altında kalan danışmanlık hizmetlerinin, hizmet alımı ihalesiyle gerçekleştirilebileceği düzenlenmiştir.

İtirazen şikayete konu ihalenin yaklaşık maliyetinin 152.321,00TL olduğu ve bu tutarın 4734 sayılı Kanunun 13 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinin (2) numaralı alt bendinde hizmet alımları için öngörülen üst limit tutarı olan 152.588,00 TL’nin altında olduğu görüldüğünden, söz konusu danışmanlık hizmeti alımının hizmet alımı ihalesiyle gerçekleştirilmiş olmasında mevzuata aykırılık bulunmadığı anlaşılmıştır.

İhale konusu işin kapsamının teknik şartnamenin “İşin tanımı” başlıklı 1 inci maddesinde; 8 derslikli lise binası, öğretim binası, 200 öğrenci pansiyonu, konser salonu ve spor salonu için toplam 17.034 m2 üzerinden; hali hazır durumu ve vaziyet planı hazırlanması, mimarî, statik, makine ve elektrik tesisatı projelerinin revizyonları ve detaylarının, vaziyet planının düzenlenmesi, orijinalleri ve CD kopyalarının hazırlanması olduğunun belirtildiği, ayrıca proje safhaları, 1/500 vaziyet planı, 1/50 ölçekli mimari, statik, makine ve elektrik tesisatı uygulama projeleri ve detayları, orijinal ve CD kopyalarının hazırlanacağının belirtildiği görülmüştür.

İncelenen ihalede 14 adet ihale dokümanı satın alındığı, ihaleye 14 istekli tarafından teklif verildiği,

İhale komisyonunca tekliflerin alınmasından sonra yapım işi ihalelerinde uygulanan teklif sınır değer hesabı kullanılmak suretiyle 14 istekli tarafından teklif edilen fiyatlar ve işin yaklaşık maliyet tutarı esas alınarak aşırı düşük teklif sınır değerin 91.085,00 TL olarak belirlendiği, bu değerin altında teklif veren 8 istekliye aşırı düşük teklif sorgulaması yapıldığı, aşırı düşük teklif sınır değer belirlenirken teklifi iş deneyim belgesi nedeniyle değerlendirme dışı bırakılan Dicle Mimarlık (Mehmet Fatih Akyaz)’ın teklifinin de hesaplamaya dâhil edildiği anlaşılmıştır.

İdarenin yaklaşık maliyetinin hatalı olduğu iddiası bakımından yapılan incelemede;

İdarenin yaklaşık maliyeti incelendiğinde; yaklaşık maliyetin mimari, mekanik, elektrik ve statik olmak üzere toplam 4 adet proje revizyonundan oluşturulduğu, her bir proje revizyon türü için bir bedel hesabı oluşturulduğu, bedel hesabında inşaat alanının 17034 m2, 2011 yılı birim maliyetinin 565 TL olduğu, bina maliyetinin ise birim maliyetle inşaat alanının çarpımı sonucunda 9.624.210 TL olarak hesaplandığı, bina maliyeti üzerinden Bayındırlık ve İskan Bakanlığının Yapı İşleri Genel Müdürlüğünün 85/37 sayılı Mimarlık ve Mühendislik Hizmetleri Şartnamesi esaslarına dayanılarak yapılan hesaplamalar neticesinde her bir iş grubuna ilişkin maliyetlerin belirlendiği anlaşılmıştır.

İhale konusu iş kapsamında yer alan maliyet bileşenlerine ilişkin olarak teknik şartnamenin “Hizmet sunucusunun yapacağı işler” başlıklı 2 nci maddesinde; “a) arazinin okuması yapılarak plankotesi hazırlanacak ve arsa kotları bakımından tahkik edilerek 1/500 ölçekli çevre düzenlenmesi -vaziyet planı düzenlenecektir.

b)l/50 Ölçekli Proje Safhası: (Revizyon Uygulama ve Detay Projeleri) İdarece verilecek mevcut projelere göre :

1- 1/20,1/10,1/5 ve 1/1 ölçekli mimari detaylar,

2- Statik, betonarme, çelik ve ahşap uygulama proje ve hesapları (kalıp planları 1/50, detay resimleri ise 1/30, 1/20, 1/10, 1/5 ve 1/1 ölçeğinde olacaktır.) yürürlükteki şartnamelere uygun olarak, temiz su, pis su, ait uygulama projeleri,(zemin etütler dahil)

Statik proje hesap ve çizimleri;

3.1. (1.) ve (3.) Deprem bölgeleri için; 1,00-1,50-2,00 Kg/cm2 zemin emniyeti değerleri için ayrı ayrı yapılacaktır.

3.2. Binanın yapılacağı arsanın zemin etüdleri yüklenici tarafından yapılacaktır.

3.3. (3.1.) maddesi gereği yapılan proje ve hesaplar tip proje isimlerini, (3.2) maddesi ile zemin etüd raporuna göre yapılan proje ve hesaplar ise anılan bina adını taşıyacaktır.

3- 1/50 ölçekli tesisat uygulama projeleri, hesapları ve raporları, 1/20,1/10, 1/5 ve 1/1 ölçekli detaylar, düzenlenecektir.

1/50 ölçekli proje safhasına ait proje ve hesapları iki nüsha halinde idareye teslim edilecektir…” düzenlemesine yer verilmiştir.

Anılan düzenlemeden 1/500 ölçekli çevre düzenlenmesi -vaziyet planının düzenlenmesi ve binanın yapılacağı arsanın zemin etütlerinin yüklenici tarafından yapılacağı anlaşılmaktadır.

Bakanlar Kurulu Kararı ile kabul edilen 85/9707 sayılı Mimarlık ve Mühendislik Hizmetleri Şartnamesinin “Ücretlerin Kapsamı” başlıklı 7 nci maddesinde; “…7.4. Altyapı ve çevre düzenlemesine ait PİD hizmetlerinin ücreti bu hizmetler için sarfı gereken emek ve genel harcamalar göz önünde tutularak takdiren ve ayrıca ödenir…” düzenlemesi yer almaktadır.

Anılan 85/37 sayılı Şartname maddesi uyarınca teknik şartnamede yer verilen çevre düzenlenmesi hizmetine ilişkin maliyetin yaklaşık maliyete ayrıca dahil edilmesi gerekirken dahil edilmediği anlaşılmış ayrıca Şartnamenin inşaat mühendisliği hizmetlerine ilişkin 12 nci maddesi kapsamında bulunmayan zemin etütleri hizmetine ilişkin bedelin de yaklaşık maliyetin hesabında dikkate alınmadığı tespit edilmiştir.

Öte yandan, 85/37 sayılı Şartnamenin “Mimarlık Hizmetleri Bölümlerinin Karşılıkları” başlıklı 11 inci maddesinde; “Mimarlık PİD hizmetlerinin, bu şartnamede bulunan ücret toplamı, hizmetin bölümleri aşağıda gösterilen oranlarla ödenir.

Ön proje

(9.1.1.)

% 15

Kesin Proje

(9.1.2.)

% 20

Uygulama projesi

(9.1.3.)

% 30

Detaylar

(9.1.4.)

% 20

Orijinallerin teslimi

(9.1.5.)

% 5

İhale dosyası

(9.2.)

% 10

Toplam

% 100

Düzenlemesine yer verilmiştir.

Mimarlık proje bedeline ilişkin yaklaşık maliyet hesabına bakıldığında ön proje ve kesin proje mevcut olduğundan bu hizmetler için % 0, uygulama projesi için % 25, detaylar için % 4, orijinallerin teslimi için % 2, ihale dosyası için % 3 oranlarının öngörüldüğü anlaşılmıştır. Söz konusu hizmet alımı proje revizyonu hizmeti olduğundan, yaklaşık maliyet hesabında kullanılan oranların anılan şartname maddesinde yer verilen oranlardan daha düşük olmasının olağan olduğu değerlendirilmiş, ancak anılan şartname maddesinden farklı olarak yaklaşık maliyet hesabında kullanılan oranların nasıl hesaplandığı hususu ihale işlem dosyası kapsamında gönderilen bilgi ve belgelerden anlaşılamamıştır. Aynı durumun makine, elektrik, ve statik proje bedel hesabında da söz konusu olduğu görülmüştür.

Özetle; yaklaşık maliyet hesabında bazı maliyetlerin dikkate alınmadığı, ayrıca yaklaşık maliyet hesabında kullanılan ve yukarıda belirtilen oranların, 85/9707 sayılı Şartname ile tamamıyla uyumlu olmadığı tespit edilmiş, bu bağlamda yaklaşık maliyetin mevzuata uygun bir şekilde hazırlanmadığı sonucuna varılmıştır.

Yaklaşık maliyetin mevzuata uygun bir şekilde hesaplanmamış olmasının, tekliflerin değerlendirilmesini ve ihalenin sağlıklı bir şekilde sonuçlandırılmasını imkansız kılmadığından, söz konusu aykırılığın ihalenin iptalini gerektirmediği sonucuna varılmıştır.

Öte yandan; idarece hesaplanan yaklaşık maliyet tutarı ile istekliler tarafından teklif edilen fiyatlar karşılaştırıldığında, yaklaşık maliyet tutarının ihalede oluşan fiyat tekliflerinin oldukça üzerinde olduğu görülmektedir. Bu durumun, idarece yaklaşık maliyetin sadece kamu kurum ve kuruluşlarının rayiçlerinden ve hesaplama formüllerinden yararlanılması, piyasa araştırması yönteminden yararlanılmadan oluşturulması, dolayısıyla gerçek piyasa koşullarını yansıtmamasından kaynaklandığı anlaşılmıştır.

Diğer taraftan itirazen şikayete konu ihale hizmet alımı ihalesi olduğundan, aşırı düşük tekliflerin tespitine ilişkin olarak, Kamu İhale Genel Tebliğinin 45 inci maddesinde yer verilen ve yapım işi ihalelerine özgü olan sınır değer formülünün kullanılması suretiyle aşırı düşük tekliflerin tespitine yönelik idarece tesis edilen işlemin mevzuata uygun olmadığı anlaşılmıştır.

Bu bağlamda, tekliflerin önemli bir kısmının yaklaşık maliyete göre düşük olduğu görülen söz konusu ihalede bu tekliflerin aşırı düşük teklif olarak değerlendirilmesinin gerekip gerekmediği, ayrıca yaklaşık maliyetin tutarı nedeniyle hizmet alımı olarak ihalesi yapılan söz konusu alımın niteliği itibari ile danışmanlık hizmeti olduğundan aşırı düşük teklif açıklaması ve değerlendirmesinin hangi kriterlere göre yapılacağı hususlarının tespit edilmesinin, ihale konusu uyuşmazlığın çözümü bakımından önem arz etmektedir.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımları Kamu İhale Genel Tebliğinin 78 inci maddesinde; “…Ağırlıklı olarak personel çalıştırılmasına dayanan, çalıştırılacak personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanıldığı hizmetlerdir.” şeklinde tanımlanmış ve anılan Tebliğin 79 uncu maddesinde; “79.4…Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, kar hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki teklifler aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyecektir.” açıklamasına yer verilmiştir.

İhale konusu proje revizyonu ve ihale dosyası hazırlanması işinde, maliyetin önemli bir kısmının personel gideri olduğu anlaşılmakla beraber, söz konusu hizmetin anılan Tebliğ açıklamasında yer verildiği şekliyle personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alımı olmadığı anlaşılmaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliğinde açıklandığı şekliyle personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin belirlenmesine yönelik olarak objektif bir kriter bulunmadığından, 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca, aşırı düşük tekliflerin yaklaşık maliyete veya diğer tekliflere göre yapılacak bir kıyaslama sonucunda tespiti gerekmektedir.

Yaklaşık maliyetin mevzuata uygun bir şekilde hesaplanmadığı ya da yaklaşık maliyetin piyasa fiyatlarını yansıtmadığı durumlarda, hizmet alımı ihalelerinde anılan Kanun hükmü uyarınca tekliflerin birbiri ile kıyaslanması suretiyle aşırı düşük fiyatların tespiti yapılabilecektir. Ancak danışmanlık hizmeti niteliğindeki söz konusu hizmet alımında, teklif edilen fiyatla işin gerçekleştirilmesinin değerlendirilmesinde ve eşit bir muamelenin yapılabilmesi açısından aşırı düşük tekliflerin incelenmesinde hangi kriterlerin esas alınacağı belirli olmadığından, ayrıca diğer hizmet alımlarından farklı olarak söz konusu hizmet alımında çalışacak personelin sayısı ve çalışma süresinden çok, proje revizyonlarını ve ihale işlem dosyasını hazırlayacak personelin niteliği önemli kazandığından, aşırı düşük kapsamında yapılacak açıklamalara ilişkin sağlıklı bir değerlendirme yapmanın mümkün olmadığı anlaşılmaktadır. Bu nedenle söz konusu ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin sonuçlandırılması gerekmektedir.

Nitekim yapım işi ihalesi kapsamında proje hizmetinin bulunması durumunda, bu hizmet için yapılacak aşırı düşük teklif açıklamasına ilişkin olarak Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.13.2 nci maddesinde; “…İstekli tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin olarak yapılacak açıklamalarda sadece bu işlere ilişkin fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir.” açıklamasına yer verilerek, proje işlerinde bileşenlerin açıklanmasının ve sağlıklı bir değerlendirme yapılmasının zorluğundan kaynaklı olarak, yapılacak açıklamalarda proje işlerine ilişkin olarak sadece fiyat tekliflerinin sunulmasının yeterli olduğu belirtilmiştir.

Benzer olarak söz konusu ihalede de teklif bileşenlerine ilişkin olarak sağlıklı bir açıklama ve değerlendirme yapılması mümkün görülmediğinden, ayrıca aşırı düşük teklif değerlendirmesi sonucunda teklifi değerlendirme dışı bırakılan başvuru sahibinin teklifinin 40.859,00 TL; açıklaması uygun görülerek ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin ise 58.700,00 TL olduğu dikkate alındığında, ihalede en düşük fiyat olan başvuru sahibinin teklif bedeli ile söz konusu işin yapılabileceği anlaşılmıştır.

Netice itibari ile; söz konusu ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasına gerek bulunmadığı anlaşıldığından, idarece aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunmayan başvuru sahibi Mim-Art Bil. İnşaat Taahhüt Müh. Müş. Elek. Tur. Paz. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti.’nin teklifinin değerlendirmeye alınması gerektiği sonucuna varılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:

Yukarıda yapılan açıklamalar ve değerlendirmeler çerçevesinde; aşırı düşük teklif açıklama talebine cevap vermeyen Es-Em Yapı Müh. Tic. Ltd. Şti. ve Çevre Yapı İnş. Mim. Müh. San. Tic. Ltd. Şti.’nin teklifinin değerlendirmeye alınması gerekmektedir.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, başvuru sahibi Mim-Art Bil. İnşaat Taahhüt Müh. Müş. Elek. Tur. Paz. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti., Es-Em Yapı Müh. Tic. Ltd. Şti. ve Çevre Yapı İnş. Mim. Müh. San. Tic. Ltd. Şti.’nin tekliflerinin değerlendirmeye alınması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali KAYA

Kurul Üyesi

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi

Adem KAMALI

Kurul Üyesi

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi