KİK Kararı: 2011/UH.III-3646

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2011/070
Gündem No : 91
Karar Tarihi : 31.10.2011
Karar No : 2011/UH.III-3646
BAŞVURU SAHİBİ:
Mim Art Bil. İnşaat Taahhüt Müh. Müş. Elek. Tur. Paz. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti., GMK Bulv. 95/6 Maltepe ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Ankara İl Özel İdaresi, Tanzimat Cd. No:67 06070 ANKARA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2011/89277 İhale Kayıt Numaralı "Keçiören Sosyal Bilimler L.,Sincan İbni Sina Lisesi Spor Sal. Ve Keçiören Tarım Ml.. Okullarının Proje Revizyonlarının Yapılması Ve İhale Dosyasının Hazırlanması İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

27.10.2011tarih ve B.07.6.KİK.0.08.00.00-101.04-.H.[3358].(0022)./2011-40E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Ankara İl Özel İdaresi tarafından 11.07.2011 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Keçiören Sosyal Bilimler L., Sincan İbni Sina Lisesi Spor Sal. ve Keçiören Tarım ML. Okullarının Proje Revizyonlarının Yapılması ve İhale Dosyasının Hazırlanması İşi” ihalesine ilişkin olarak Mim - Art Bil. İnşaat Taahhüt Müh. Müş. Elek. Tur. Paz. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti.’nin 26.09.2011 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 30.09.2011 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 12.10.2011 tarih ve 45032 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 12.10.2011 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; yaklaşık maliyetin yanlış hesaplandığı, doğru hesaplandığında tekliflerinin aşırı düşük olmadığı, yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olduğu, bilgisayar programlarını kullanacak teknik personele ilişkin tevsik edici belge bulunmaması gerekçesiyle isteklinin değerlendirme dışı bırakıldığı, ancak idareye şikayet başvurusu üzerine verilen 30.09.2011 tarihli cevapta zemin etüdünün yapılmasına ilişkin işte herhangi bir bilgi veya belge sunulmaması nedeniyle başvuru sahibinin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, idarenin kararının tutarsız olduğu, aşırı düşük teklif sorgusu yapılırken herhangi bir bileşen tespitinin yapılmamış olması ve bunun istekliye bildirilmemesinin 4734 sayılı kanunun 38 inci maddesine uygun olmadığı iddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İhale konusu iş götürü bedel usulde ihale edilmiş olup, ekonomik açıdan en avantajlı teklifin en düşük fiyat esasına göre belirlenmesi öngörülmüştür.

İhale konusu işin yaklaşık maliyeti 151.231,00 TL’dir.

Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına ilişkin olarak Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin,

7 nci maddesinin 1 inci fıkrasında, “İdare tarafından, ihale onay belgesi düzenlenmeden önce, bu Yönetmelikte belirlenen esas ve usullere göre ayrıntılı fiyat ve gerektiğinde miktar araştırması yapılmak suretiyle ihale konusu işin KDV hariç yaklaşık maliyeti hesaplanır ve dayanakları ile birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir.”,

8 inci maddesinde, “(1) İdareler, yaklaşık maliyetin hesaplanabilmesi için öncelikle ihale konusu hizmeti oluşturan iş kalemlerini veya gruplarını ve bunlara ilişkin miktarları tespit ederler. Bu amaçla, idare tarafından gerek duyulduğunda, aşağıda belirtilen esas ve usuller çerçevesinde miktar araştırması da yapılabilir.

(2) Yaklaşık maliyete ilişkin fiyatların tespitinde;

a) Kamu kurum ve kuruluşlarınca işin niteliğine göre belirlenmiş fiyatlar,

b) İhaleyi yapan idare veya diğer idarelerce gerçekleştirilmiş aynı veya benzer işlerdeki fiyatlar,

c) İlgili odalarca belirlenmiş fiyatlar,

ç) İhale konusu işi oluşturan iş kalemlerine veya gruplarına ilişkin olarak piyasadan yapılacak fiyat araştırması kapsamında elde edilecek fiyat tekliflerinin aritmetik ortalaması alınmak suretiyle ya da konusunda uzman bilirkişi ve ekspertizlerden soruşturularak oluşturulan fiyatlar,

d) İhale konusu işe ilişkin olarak Bütçe Uygulama Talimatlarında ve/veya Sağlık Uygulama Tebliğinde yer alan fiyatlardan KDV veya farklı nitelikteki diğer giderler indirilmek suretiyle bulunan fiyatlar,

Esas alınır.

(3) İdareler yaklaşık maliyete ilişkin fiyatların tespitinde, (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen fiyatların birini, birkaçını veya tamamını herhangi bir öncelik sırası olmaksızın kullanabilirler.

(4) Fiyat araştırması için yapılan çalışmalarda fiyat sorulacak kişi ve kuruluşlara yazılan yazıda fiyatı tespit edilecek iş grubu veya iş kaleminin ayrıntılı özelliklerine yer verilir. Fiyat istenecek kişi ve kuruluşlara aynı koşulları taşıyan yazılarla başvurulur ve fiyatlar KDV hariç istenir. İstenen özellikleri taşımayan veya gerçek piyasa rayiçlerini yansıtmadığı düşünülen fiyat bildirimleri ve proforma faturalar değerlendirmeye alınmaz ve buna ilişkin gerekçeler yaklaşık maliyet hesap cetvelinde gösterilir.

(5) Özelliği bulunan hizmet alımlarında; önceki yıllarda bitirilmiş benzer nitelikteki işlerde oluşan fiyatların piyasa fiyatları ile karşılaştırılması suretiyle bulunan fiyatlar veya benzer nitelikteki hizmetlerde uzmanlık ve deneyimini kanıtlamış kamu ve özel sektör kuruluşları ile gerçek kişilerden soruşturularak oluşturulan fiyatlar kullanılabilir. Yapılan her türlü araştırmaya rağmen fiyatın tespit edilemediği veya tespit edilen fiyatların rayiçleri yansıtmadığının anlaşıldığı durumlarda; idarece re’sen fiyat belirlenir ve gerekçesi yaklaşık maliyet hesap cetvelinde gösterilir.”,

9 uncu maddesinde, “(1) Birim fiyat üzerinden teklif alınan ihalelerde;

a) Her bir iş kaleminin miktarını ve gerçekleştirilmesine ilişkin şartları gösteren bir cetvel hazırlanır. Bu cetvelde her bir iş kaleminin adı, birimi, birim fiyatı ve bu fiyata dahil olan maliyetler ile varsa diğer unsurlar gösterilir.

b) Birim fiyata dahil olan maliyetler, iş kalemi ile ilgili bütün unsurları içerecek şekilde düzenlenir ve bu iş kalemine dahil olmayan başka giderler öngörülmez.

(2) Götürü bedel üzerinden teklif alınan ihalelerde, işin gerçekleştirilmesine ilişkin şartları gösteren bir cetvel hazırlanır. Bu cetvelde işçilik ile varsa malzeme, ekipman ve diğer unsurlar için belirlenen fiyatlar ve bu fiyata dahil olan maliyetler gösterilir.

(3) Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenir. Bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak % 20 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı eklenir. Bu tutar, kâr hariç belirlenen genel toplam tutar üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler ile toplanarak yaklaşık maliyet hesaplanır. Buna ilişkin hesap cetveli hazırlayanlarca imzalandıktan sonra, ihale onay belgesinin ekine konularak ihale yetkilisine sunulur.

(4) Yaklaşık maliyetin, hesaplandığı tarihten itibaren ihalenin ilk ilan veya davet tarihine kadar güncelliğini kaybettiği durumlarda, işi oluşturan unsurlara ilişkin maliyetler idarelerce, Türkiye İstatistik Kurumu aylık ÜFE Genel Endeksi (2003=100 Üretici Fiyatları Endeksi G satırındaki endeks) üzerinden güncellenir.

(5) Asgari ücret ve diğer işçilik maliyetlerinde ilgili mevzuatından kaynaklanan değişiklikler nedeniyle yaklaşık maliyetin ihale tarihine kadar geçen sürede değişikliğe uğradığının belirlenmesi durumunda, gerekçesi belirtilmek suretiyle ihale komisyonu tarafından, bu maliyetler dikkate alınarak yaklaşık maliyet güncellenir.”

Hükümleri öngörülmüştür.

Teknik şartnamede işin tanımı; Keçiören Tarım Meslek Lisesi’ne ait 24 derslikli lise binası, gıda teknik atölyesi, metal teknik atölyesi ve çok amaçlı atölyenin; Keçiören Sosyal Bilimler Lisesine ait 24 derslikli lise binasının; Sincan İbni Sina Lisesi spor salonunun hali hazır durumu ve vaziyet planının hazırlanması, tesisat projelerinin hazırlanması, mimari, statik, makine ve elektrik tesisatı projelerinin revizyonları ve detayları, vaziyet planı düzenlenmesi, orijinalleri ve CD kopyalarının hazırlanması şeklinde yapılmıştır. Proje safhaları; 1/500 vaziyet planı, 1/50 ölçekli mimari, statik, makine ve elektrik tesisatı uygulama projeleri ve detayları, orijinali ve CD kopyalarının hazırlanması olarak belirtilmiştir. Ayrıca, bu işlerin mimarlık, inşaat mühendisliği, makina mühendisliği, elektrik mühendisliği proje düzenleme esaslarına uygun gerçekleştirileceği belirtilmiştir.

Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına ilişkin belgeler incelendiğinde; yaklaşık maliyet bileşenlerinin, ihale dosyalarının düzenlenmesi işi de dahil olmak üzere 4 tip proje revizyonunun yapılmasından oluştuğu anlaşılmıştır. İdarenin, proje bedel hesaplarını Bayındırlık ve İskan Bakanlığı (Çevre ve Şehircilik Bakanlığı) Yapı İşleri Genel Müdürlüğünün 85/37 sayılı ‘Mimarlık ve Mühendislik Hizmetleri Şartnamesi” esaslarına göre düzenlendiğini belirttiği görülmüştür. (Yaklaşık maliyete ilişkin belgelerde anılan şartnamenin sayısı 85/37 şeklinde belirtilmiş olmakla birlikte bu Şartnamenin Bakanlar Kurulu Kararı ile kabul edilen 85/9707 sayılı Mimarlık ve Mühendislik Hizmetleri Şartnamesi olduğu anlaşılmaktadır.) İdarenin proje bedel hesapları incelendiğinde, toplam inşaat alanının 16912 m2 olarak belirlendiği, Çevre ve Şehircilik Bakanlığının 2011 yılı yapı yaklaşık m2 birim fiyatı olan 565,00 TL üzerinden, Mimarlık ve Mühendislik Hizmetleri Şartnamesine göre, maliyet sınıfının 3/B olarak belirlendiği anlaşılmıştır. Mimari, elektrik tesisatı, statik ve makina tesisatı proje bedel hesaplarında PID oranı 1.780 olarak belirlenmiştir. 85/9707 sayılı Şartnamenin ekinde yer alan yaklaşık maliyet hesabında proje ve ihale dosyası düzenlemesi (PİD) ücret oranları cetvelinde üçüncü maliyet sınıfına ilişkin olarak 15.000 M2 için 1,87; 17.500 m2 için 1,76 oranlarının belirlendiği ve ara değerlerin enterpolasyonla belirleneceği ifade edilmiştir. İhale konusu işe ait idarece hesaplanan inşaat alanı üzerinden yapılan hesaplama neticesinde PİD oranının; [(17500-16912)(1,87-1,76) / (17.500-15.000) + 1,76] = [(5880.11)/2500]+1,76=1,7858 olduğu tespit edilmiştir.

İhale konusu iş kapsamında yer alan maliyet bileşenlerine ilişkin olarak teknik şartnamenin “Hizmet sunucusunun yapacağı işler” başlıklı 2 nci maddesinde;

“a) arazinin okuması yapılarak plankotesi hazırlanacak ve arsa kotları bakımından tahkik edilerek 1/500 ölçekli çevre düzenlenmesi -vaziyet planı düzenlenecektir.

b)l/50 Ölçekli Proje Safhası: (Revizyon Uygulama ve Detay Projeleri)

İdarece verilecek mevcut projelere göre :

1- 1/20,1/10,1/5 ve 1/1 ölçekli mimari detaylar,

2- Statik, betonarme, çelik ve ahşap uygulama proje ve hesapları (kalıp planları 1/50, detay resimleri ise 1/30, 1/20, 1/10, 1/5 ve 1/1 ölçeğinde olacaktır.) yürürlükteki şartnamelere uygun olarak, temiz su, pis su, ait uygulama projeleri,(zemin etütler dahil)

Statik proje hesap ve çizimleri;

3.1. (1.) ve (3.) Deprem bölgeleri için; 1,00-1,50-2,00 Kg/cm2 zemin emniyeti değerleri için ayrı ayrı yapılacaktır.

3.2. Binanın yapılacağı arsanın zemin etüdleri yüklenici tarafından yapılacaktır.

3.3. (3.1.) maddesi gereği yapılan proje ve hesaplar tip proje isimlerini, (3.2) maddesi ile zemin etüd raporuna göre yapılan proje ve hesaplar ise anılan bina adını taşıyacaktır.

3- 1/50 ölçekli tesisat uygulama projeleri, hesapları ve raporları, 1/20, 1/10, 1/5 ve 1/1 ölçekli detaylar, düzenlenecektir.

1/50 ölçekli proje safhasına ait proje ve hesapları iki nüsha halinde idareye teslim edilecektir…” düzenlemesine yer verilmiştir.

Teknik şartnamedeki bu düzenlemeden, 1/500 ölçekli çevre düzenlenmesi - vaziyet planının düzenlenmesi işlerinin ve binanın yapılacağı arsanın zemin etütlerinin yüklenici tarafından yapılacağı anlaşılmaktadır.

Bakanlar Kurulu Kararı ile kabul edilen 85/9707 sayılı Mimarlık ve Mühendislik Hizmetleri Şartnamesinin “Ücretlerin Kapsamı” başlıklı 7 nci maddesinde; “…7.4. Altyapı ve çevre düzenlemesine ait PİD hizmetlerinin ücreti bu hizmetler için sarfı gereken emek ve genel harcamalar göz önünde tutularak takdiren ve ayrıca ödenir…” düzenlemesi yer almaktadır.

Mimarlık ve Mühendislik Hizmetleri Şartnamesinin anılan maddesi uyarınca teknik şartnamede yer verilen çevre düzenlenmesi hizmetine ilişkin maliyetin yaklaşık maliyete ayrıca dahil edilmesi gerekirken, dahil edilmediği anlaşılmıştır.

Ayrıca Mimarlık ve Mühendislik Hizmetleri Şartnamesinin inşaat mühendisliği hizmetlerine ilişkin 12 nci maddesi kapsamında bulunmayan zemin etütleri hizmetine ilişkin bedelin de yaklaşık maliyetin hesabında dikkate alınmadığı tespit edilmiştir.

Öte yandan, Mimarlık ve Mühendislik Hizmetleri Şartnamesinin “Mimarlık Hizmetleri Bölümlerinin Karşılıkları” başlıklı 11 inci maddesinde; “Mimarlık PİD hizmetlerinin, bu şartnamede bulunan ücret toplamı, hizmetin bölümleri aşağıda gösterilen oranlarla ödenir.

Ön proje

(9.1.1.)

% 15

Kesin Proje

(9.1.2.)

% 20

Uygulama projesi

(9.1.3.)

% 30

Detaylar

(9.1.4.)

% 20

Orijinallerin teslimi

(9.1.5.)

% 5

İhale dosyası

(9.2.)

% 10

Toplam

% 100

Düzenlemesine yer verilmiştir.

Mimarlık proje bedeline ilişkin yaklaşık maliyet hesabına bakıldığında ön proje ve kesin proje mevcut olduğundan bu hizmetler için % 0, uygulama projesi için % 25, detaylar için % 4, orijinallerin teslimi için % 2, ihale dosyası için % 3 oranlarının öngörüldüğü anlaşılmıştır. Söz konusu hizmet alımı proje revizyonu hizmeti olduğundan, yaklaşık maliyet hesabında kullanılan oranların anılan şartname maddesinde yer verilen oranlardan daha düşük olmasının olağan olduğu değerlendirilmiş, ancak anılan Şartname maddesinden farklı olarak yaklaşık maliyet hesabında kullanılan oranların nasıl hesaplandığı hususu ihale işlem dosyası kapsamında gönderilen bilgi ve belgelerden anlaşılamamıştır. Aynı durumun makine, elektrik, ve statik proje bedel hesabında da söz konusu olduğu görülmüştür.

Özetle; yaklaşık maliyet hesabında bazı maliyetlerin dikkate alınmadığı, ayrıca yaklaşık maliyet hesabında kullanılan ve yukarıda belirtilen oranların, Mimarlık ve Mühendislik Hizmetleri Şartnamesi ile tamamıyla uyumlu olmadığı tespit edilmiş, bu bağlamda yaklaşık maliyetin mevzuata uygun bir şekilde hazırlanmadığı sonucuna varılmıştır. Ayrıca, idarece gerçek piyasa fiyatlarına ilişkin olarak bir araştırma da yapılmamış olup kullanılan yapı yaklaşık birim fiyatlarının yüksekliği nedeniyle yaklaşık maliyetin yüksek hesaplandığı sunulan tekliflerle karşılaştırıldığında ortaya çıkmaktadır. Bu durumun da yaklaşık maliyetin gerçek piyasa fiyatlarına uygun hesaplanmadığını gösterdiği anlaşılmıştır.

Ancak, 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesinde aşırı düşük tekliflerin tespiti için diğer tekliflerin de bir kriter olarak belirlendiği dikkate alındığında, yaklaşık maliyetin mevzuata uygun bir şekilde hesaplanmamış olması, bu ihale için, tekliflerin değerlendirilmesini ve ihalenin sağlıklı bir şekilde sonuçlandırılmasını imkansız kılmadığından, söz konusu aykırılık ihalenin iptalini gerektirmemektedir.

Başvuru sahibinin yaklaşık maliyet doğru hesaplansaydı teklifinin aşırı düşük görülmeyeceği iddiasına ilişkin olarak, aşırı düşük tekliflerin belirlenmesiyle ilgili idare işlemleri incelendiğinde;

İhale işlem dosyası içinde yer alan “Aşırı düşük sınır değer tespiti belirlenmesi tutanağı” başlıklı belgede, “İhalesi 11.07.2011 tarihinde yapılan hizmet işinin sınır değer tespiti için Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin aşırı düşük teklifler başlıklı 59. maddesinde “İhale komisyonu verilen tekliflerden, diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre aşırı düşük olanları tespit eder.” denilmekte ve Yapım İşleri Uygulama Yönetmeliğinin 45.1.1 inci maddesinde belirtildiği gibi herhangi bir formül uygulama imkanı bulunmamaktadır. Bu nedenle söz konusu ihalede 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 5 inci maddesinde sayılan eşit muamelenin sağlanabilmesi amacıyla aşırı düşük tespitinin Kamu İhale Genel Tebliğinde yapım işlerinin sınır değer tespiti için yayımlanan formülden yararlanılarak yapılmasının uygun olacağına komisyonumuzca karar verilmiştir.” denildiği görülmüştür.

İdarece yapılan hesaplama sonucunda sınır değerin 86.525,00 TL olarak tespit edildiği görülmüştür. İdarenin sınır değer hesabında, sınır değer katsayısını (N) 1 alarak hesap yaptığı ve iş bitirme belgesinin fotokopi olması gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılan Dicle Mimarlık-Mehmet Fatih Akyaz’ın teklifinin de dikkate alındığı anlaşılmıştır. (N katsayısı 1,00 alınarak ve teklifi geçerli olmayan Dicle Mimarlık- Mehmet Fatih Akyaz adlı isteklinin teklifi dahil edilmeyerek hesaplanacak sınır değer 88.120,00 TL’dir.)

İnceleme konusu ihalede ise, ihale konusu işin bir hizmet alımı olmasına rağmen Kamu İhale Genel Tebliğinde yapım işlerinde kullanılmak üzere düzenlenen sınır değer hesaplama yöntemi kullanılarak bir sınır değer hesaplandığı ve teklif fiyatı bu değerin altında kalan başvuru sahibinden aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği anlaşılmaktadır.

İdarece belirlenen sınır değerin altında kalan isteklilerden, 05.08.2011 tarihli yazılar ile, “… tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında sunmuş olduğunuz teklifin aşırı düşük olduğu kararına varılmıştır. Aşırı düşük teklifinize 18.08.2011 tarihine kadar Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 59 uncu maddesine göre açıklama getirilmesi hususunda gereğini rica ederim.” ifadelerine yer verilerek aşırı düşük teklif açıklaması istenilmiştir.

Açıklama istenilen 8 istekliden Es-Em Yapı Müh. Tic. Ltd. Şti. açıklama sunmayacağını beyan ettiğinden teklifi değerlendirme dışı bırakılmış olup açıklama sunan 7 istekliden başvuru sahibi Mim-Art Bil. İnşaat Taahhüt Müh. Müş. Elek. San. Tic. Ltd. Şti. ve İMC Proje Müş. Mim. ve Müh. Ltd. Şti.’nin açıklamaları uygun görülmemiş, ihale açıklaması kabul edilen Küre Müş. Proje Peyzaj San. Tic. Ltd. Şti üzerinde bırakılmıştır.

Başvuru sahibi isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması olarak sunduğu 09.08.2011 tarihli yazıda “Teknik şartnameye göre yapılacak olan işlerden; mimari proje çizimi, elektrik proje çizimi, mekanik proje çizimi ve statik proje çizimi şirketimiz bünyesinde maaşlı elemanlarıyla yapılacak olup, işin kapsamı da sadece hizmet olduğundan vermiş olduğumuz 45.268 TL’lik fiyat teklifi ile bu işi yapabileceğimizi arz ederiz.” ifadelerine yer verilmiştir.

Başvuru sahibi istekliye hitaben yazılan kesinleşen ihale kararında “açıklamada bahsedilen bilgisayar programları teknik personelle ilgili herhangi bir tevsik edici belge bulunmadığından açıklamanın yeterli görülmediği ve teklifin değerlendirmeye alınmadığı” bildirilmiştir.

Bunun üzerine idareye yapılan şikayet başvurusuna idarece verilen cevapta, “ kanıtlayıcı hiçbir bilgi ve belge sunmadığı, sadece proje işlerinin maaşlı elemanları tarafından yapılacağını bildirdiği; ayrıca proje hizmet alımı kapsamında bulunan zemin etüdünün kendisi tarafından yapılacağına veya başka bir firma tarafından yapılacağına dair bilgi veya belge de sunmadığı” hususu firmanın teklifinin değerlendirme dışı bırakılma gerekçesi olarak belirtilmiştir.

Aşırı düşük teklif açıklaması sunan diğer 5 isteklinin (Küre Müş. Proje Peyzaj San. Tic. Ltd. Şti., Aday Grup İnş. San. Tic. Ltd. Şti., İS-AD İnş. Mak. Oto. San. ve Tic. Ltd. Şti., Arif Öcal Prosan Müh. Proje İnş. Taah. Tic., Mimda İnş. Taah. San. Tic. Ltd. Şti.) açıklamaları idarece yeterli görülmüştür.

İtirazen şikayete konu ihale, hizmet alımı ihalesi olduğundan, aşırı düşük tekliflerin tespitine ilişkin olarak, Kamu İhale Genel Tebliğinin 45 inci maddesinde yapım işi ihalelerine özgü olarak açıklanan sınır değer formülünün kullanılması suretiyle aşırı düşük tekliflerin tespitine yönelik idarece tesis edilen işlem mevzuata uygun görülmemiştir.

Bununla birlikte başvuru sahibinin teklifinin yaklaşık maliyete ve diğer tekliflere göre düşük olduğunun görüldüğü bu ihalede, başvuru sahibinin iddiasının karşılanması bakımından, aşırı düşük teklif sorgulaması gerekip gerekmediği ve aşırı düşük teklif açıklamasının ve açıklamaların değerlendirilmesinin hangi kriterlere göre yapılacağı hususlarının tespit edilmesi gerekmektedir.

Bu kapsamda, ihale konusu işe ait ihale dokümanının incelenmesinden ihale konusu işin proje ve ihale dosyası hazırlanması gibi danışmanlık hizmeti niteliğinde işler olduğu ancak, yaklaşık maliyetin tutarı nedeniyle hizmet alımı olarak ihalesinin yapıldığı, bu tip işlerin niteliği gereği sermaye birikiminden daha çok mesleki tecrübeye ve bilgi birikimine dayalı işler olduğu anlaşılmaktadır. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımları Kamu İhale Genel Tebliğinin 78 inci maddesinde; “…Ağırlıklı olarak personel çalıştırılmasına dayanan, çalıştırılacak personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanıldığı hizmetlerdir.” şeklinde tanımlanmış ve anılan Tebliğin 79 uncu maddesinde; “79.4…Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, kar hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki teklifler aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyecektir.” açıklamasına yer verilmiştir. İhale konusu proje revizyonu ve ihale dosyası hazırlanması işinde, maliyetin önemli bir kısmının personel gideri olduğu anlaşılmakla beraber, söz konusu hizmetin anılan Tebliğ açıklamasında yer verildiği şekliyle personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alımı olmadığı anlaşılmaktadır.

Yukarıda yer verilen Tebliğ açıklamalarında personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde kar hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki tekliflerin aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyeceği belirtilmiş, ancak personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde kar hariç yaklaşık maliyetin altındaki tekliflerin aşırı düşük teklif olarak kabul edileceğine ilişkin herhangi bir açıklamaya yer verilmemiştir. Kamu İhale Genel Tebliğinde personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin belirlenmesine yönelik olarak objektif bir kriter bulunmadığından, 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca, aşırı düşük tekliflerin yaklaşık maliyet veya diğer tekliflerle karşılaştırma yapmak suretiyle tespit edilmesi gerekmektedir.

İncelenen ihalede, idarenin yaklaşık maliyetini ilgili mevzuata uygun şekilde hesaplamadığı, ayrıca yaklaşık maliyet hesabında yapı yaklaşık birim fiyatlarını kullanması nedeniyle, gerçek piyasa değerinden yüksek bir rakam elde edildiği, bu nedenle sunulan tekliflerin piyasa koşullarını yansıtmada daha gerçekçi olduğu; bu nedenle aşırı düşük tekliflerin teklif edilen fiyatların birbiri ile kıyaslanması ile bulunabileceği anlaşılmıştır.

Ancak, danışmanlık hizmet alımı niteliğindeki bu tür ihalelerde, teklif edilen fiyatlarla işin gerçekleştirilmesinin değerlendirilmesi ve eşit muamelenin yapılabilmesi açısından aşırı düşük tekliflerin incelenmesinde hangi kriterlerin esas alınacağı belirli değildir. Ayrıca diğer hizmet alımlarından farklı olarak söz konusu hizmet alımında çalışacak personelin sayısı ve çalışma süresinden çok, proje revizyonlarını ve ihale işlem dosyasını hazırlayacak personelin niteliğinin önemli olduğu, götürü bedel usulde teklif alındığı ve aşırı düşük teklif açıklamasında işin önemli maliyet bileşenlerinin de idarece ortaya konulmadığı hususları dikkate alındığında, aşırı düşük teklif açıklamalarının sağlıklı şekilde sunulması ve bunlara ilişkin değerlendirmenin sağlıklı şekilde yapılmasının mümkün olmadığı anlaşılmıştır. Bu nedenle ihalenin aşırı düşük teklif sorgulaması gerçekleştirilmeden sonuçlandırılmasının yerinde olacağı sonucuna varılmıştır.

Nitekim yapım işi ihalesi kapsamında proje hizmetinin bulunması durumunda, bu hizmet için yapılacak aşırı düşük teklif açıklamasına ilişkin olarak Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.13.2 nci maddesinde; “…İstekli tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin olarak yapılacak açıklamalarda sadece bu işlere ilişkin fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir.” açıklamasına yer verilerek, proje işlerinde bileşenlerin açıklanmasının ve sağlıklı bir değerlendirme yapılmasının zorluğundan kaynaklı olarak, yapılacak açıklamalarda proje işlerine ilişkin olarak sadece fiyat tekliflerinin sunulmasının yeterli olduğu belirtilmiştir.

Benzer olarak incelenen ihalede de sağlıklı bir şekilde aşırı düşük teklif açıklaması ve değerlendirmesi yapılması mümkün görülmemiş olup, yapılan aşırı düşük teklif değerlendirmesi sonucunda teklifi değerlendirme dışı bırakılan başvuru sahibi isteklinin teklifinin 45.268,00 TL; açıklaması uygun görülerek ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin ise 46.400,00 TL olduğu dikkate alındığında, inceleme konusu ihalenin aşırı düşük teklif sorgulaması gerçekleştirilmeden sonuçlandırılmasının yerinde olacağı anlaşılmıştır.

Sonuç olarak, söz konusu ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasına gerek bulunmadığı anlaşıldığından, aşırı düşük teklif açıklamaları uygun görülmeyen başvuru sahibi istekli Mim-Art Bil. İnşaat Taahhüt Müh. Müş. Elek. San. Tic. Ltd. Şti.’nin teklifinin değerlendirmeye alınması gerekmektedir.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:

Yukarıda yapılan açıklamalar ve değerlendirmeler çerçevesinde; aşırı düşük teklif açıklaması uygun görülmeyen diğer istekli İMC Proje Müş. Mim. ve Müh. Ltd. Şti.’nin ve aşırı düşük teklif açıklaması sunmadığından teklifi değerlendirme dışı bırakılan Es-Em Yapı Müh. Tic. Ltd. Şti.’nin teklifinin değerlendirmeye alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, aşırı düşük teklif açıklamaları uygun görülmeyen başvuru sahibi istekli Mim-Art Bil. İnşaat Taahhüt Müh. Müş. Elek. San. Tic. Ltd. Şti. ve diğer istekli İMC Proje Müş. Mim. ve Müh. Ltd. Şti.’nin ve aşırı düşük teklif açıklaması sunmadığından değerlendirme dışı bırakılan Es-Em Yapı Müh. Tic. Ltd .Şti.’nin teklifinin değerlendirmeye alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali KAYA

Kurul Üyesi

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi

Adem KAMALI

Kurul Üyesi

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi