KİK Kararı: 2011/UH.III-3367

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2011/067
Gündem No : 10
Karar Tarihi : 10.10.2011
Karar No : 2011/UH.III-3367
BAŞVURU SAHİBİ:
Mavi Temizik Gıda İnşaat Akaryakıt Teks. Eğt. San. ve Tic. Ltd. Şti., YENİ MAHALLE ZİRAAT CADDESİ ALTUNCU APT. KAT. 2 NO:4 SİİRT

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Yüzüncü Yıl Üniversitesi İdari Ve Mali İşler Daire Başkanlığı, Yüzüncü Yıl Üniversitesi İdari Ve Mali İşler Daire Başkanlığı 65080 VAN

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2011/115727 İhale Kayıt Numaralı "Temizlik" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

06.10.2011tarih ve B.07.6.KİK.0.08.00.00-101.04-.H.[3201].(0266)./2011-35E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Yüzüncü Yıl Üniversitesi İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığı tarafından 25.08.2011 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Temizlik Hizmet Alımı” ihalesine ilişkin olarak Mavi Temz. Gıda İnş. Akaryakıt Teks. Eğt. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 16.09.2011 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 19.09.2011 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 26.09.2011 tarih ve 42794 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 23.09.2011 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

1. 4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

2. İhale komisyon başkanının ihale yetkilisinin hiyerarşik amiri ve üstü konumunda olması hususunun, değerlendirilmek üzere, idaresine bildirilmesine,

3. İhale üzerinde bırakılan istekli Kılıç Grup Temz. Med. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunulan giyim giderlerine ilişkin proforma faturanın ve maliyet/satış tutarı tespit tutanağının gönderilmek suretiyle söz konusu belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığı tespitinin yapılacak incelemelerde değerlendirilmek üzere proforma faturayı düzenleyen Yaşam End. İnş. Temz. Gıda Tekstil Med. Sa. Tic. Ltd. Şti. firmasının bağlı bulunduğu Topçu Meydanı Vergi Dairesi Müdürlüğü’ne bildirim yapılmasına,

4. Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli Zengi Temz. Ltd. Şti. tarafından aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunulan giyim giderlerine ilişkin proforma faturanın ve maliyet/satış tutarı tespit tutanağının gönderilmek suretiyle söz konusu belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığı tespitinin yapılacak incelemelerde değerlendirilmek üzere proforma faturayı düzenleyen Emirsay Taş. Loj. İnş. Tur. San. Ltd. Şti. firmasının bağlı bulunduğu Topçu Meydanı Vergi Dairesi Müdürlüğü’ne bildirim yapılmasına,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;

1. Aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutuldukları ihalede, diğer isteklilerin açıklamalarının uygun olmadığı, bu nedenle ihalede ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlenmeleri yönünde düzeltici işlem tesis edilmesi gerektiği,

2. İdarenin şikayete cevap yazısının ekinde yer alan rapora göre, ihale komisyon başkanının genel sekreter vekili olduğunun anlaşıldığı, ihale yetkilisi daire başkanının üstü konumundaki bir kişinin bulunduğu komisyonun aldığı kararların ihale yetkilisi tarafından etkiden uzak bir şekilde değerlendirilmesinin mümkün olmadığı, bu nedenle ihalenin iptal edilmesi gerektiği,

İddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

1 ) Başvuru sahibinin birinci iddiasına ilişkin olarak:

İşin süresinin 12 ay şeklinde düzenlendiği görülen şikayete konu ihaleye ait ilanın 9 uncu, idari şartnamenin ise 19 uncu maddesinde teklif ve sözleşme türünün birim fiyat olarak belirlendiği tespit edilmiştir.

İdari şartnamenin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25 inci maddesinde; “…25.3.1. İşin süresi ve personel sayısı dikkate alınarak ilgili mevzuatına göre hesaplanacak işçilik ücreti:

132 işçi ile 12 ay çalıştırılacaktır.

25.3.2. Yemek, yol ve giyecek giderleri:

-Ayda 22 gün yol (1 kişinin günlük yol bedeli=2,60) nakdi olarak verilecek ve hesaplanan brüt yol bedeli ise ücret bordrolarında gösterilecektir.

-Ayda 22 gün yemek (1 kişinin günlük yemek bedeli=6,50) nakdi olarak verilecek ve hesaplanan brüt yemek bedeli ise ücret bordrolarında gösterilecektir.

-Yılda 1(bir) kere olmak üzere aşağıdaki giyecek ayni olarak verilecektir.

İş Önlüğü:1 Adet

…

İhale konusu hizmetin yaklaşık maliyet hesabında dikkate alınan kısa vadeli sigorta kolları prim oranı % 1 (bir)’dir. ” düzenlemesinin yer aldığı görülmüştür.

4734 sayılı Kanunun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde; “ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir…” hükmü yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliğininözel hükümlerine ilişkin ikinci kısmının “Hizmet Alımı İhalelerine İlişkin Özel Hususları” düzenleyen üçüncü bölümünün “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında teklif fiyata dahil olacak giderler” başlıklı 78 inci maddesinin alt maddelerinde; “ 78.1. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımları; ağırlıklı olarak personel çalıştırılmasına dayanan, çalıştırılacak personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanıldığı hizmetlerdir.

78.2. Malzemeli veya malzemesiz temizlik, malzemesiz yemek, özel güvenlik, sayaç okuma ve kesme-açma, hasta ve ziyaretçi yönlendirme, tıbbi sekreterlik, veri işleme ve otomasyon sisteminin işletimi hizmetleri gibi hizmetler personel çalıştırılmasına dayalı olup, bu tebliğde personel çalıştırılmasına dayalı olan/olmayan hizmetler arasında sayılmayan işlerin personel çalıştırılmasına dayalı olup olmadığı yukarıda yer verilen tanıma göre idarelerce değerlendirilecektir.

…

78.19. Personele ilişkin giyecek giderleri, işin yapılması sırasında personelce kullanılması istenen kıyafetle ilgili olduğundan giyecek giderinin işçilere aylık veya nakdi olarak ödeneceğine dair bir düzenleme yapılmayacak, giyecek giderleri için parasal tutar öngörülmeyecek ve giyeceğin özellikleri ile sayısı ihale dokümanında belirtilecektir…” açıklamasına,

Anılan Tebliğin “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı79 uncu maddesinin alt maddelerinde ise; “ 79.1**.** Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, tekliflerin değerlendirilmesinde;

İhale ve sözleşmeye ilişkin damga vergileri, Kamu İhale Kurumu payı ve noter masrafları gibi sözleşme giderleri ile amortisman, kıdem tazminatı, iş yeri hekimliği ücreti, oryantasyon (ihale konusu işe uyum) eğitimi gideri, yaka kartı ve bu mahiyetteki genel giderleri karşılamak üzere birim fiyat teklif cetvelinde yer alan her bir işçilik kalemindeki (yol, yemek ve giyecek dahil brüt asgari ücret veya brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası üzerinden ücret hesaplanan işçilik kalemi ile ulusal bayram ve genel tatil günleri ve fazla çalışma saatlerine ilişkin işçilik kalemleri) birim fiyatlar üzerinden işçilik hesaplama modülü kullanılarak % 3 oranında sözleşme giderleri ve genel giderler hesaplanacaktır.

…

79.3. Asgari işçilik maliyeti;

i- İhale tarihinde yürürlükte bulunan brüt asgari ücret veya idari şartnamede brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası olarak belirlenen ücret (ulusal bayram ve genel tatil günleri ile fazla çalışma saatlerine ilişkin ücretler dahil),

ii- İdari şartnamede öngörülen nakdi veya ayni yemek ve yol bedeli ile ayni giyim bedeli,

iii- İşveren sigorta primi tutarından oluşmaktadır.

…

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, kar hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki teklifler aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyecektir.

79.4.1. İsteklilerce yapılacak aşırı düşük teklife ilişkin açıklamalar belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyerek söz konusu teklifler reddedilecektir.

…

79.4.2.4. Tedarikçi veya üreticilerden alınan birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda proforma faturadaki birim satış tutarı;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…

79.4.2.14. Proforma fatura ve fiyat tekliflerinin, proforma fatura veya fiyat teklifine konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

…

Gerekli görülmesi durumunda ihaleyi yapan idare, proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarını, incelemek üzere muhafaza eden meslek mensubundan isteyebilir.

İhale komisyonunun, gerek meslek mensubundan istenen tutanaklar gerekse istekliler tarafından açıklama kapsamında ihale komisyonuna sunulan tutanaklar üzerinde yaptığı inceleme sonucunda sunulan proforma fatura / fiyat teklifi ile bu belgeler arasında uyumsuzluk olduğunu tespit etmesi durumunda teklif reddedilerek uyumsuzluğun niteliğine göre söz konusu belgeler mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilir ve gerekli olması halinde Cumhuriyet Savcılığına bildirim yapılır.

İhale komisyonunca yapılan inceleme sonucunda, yukarıda belirtildiği şekilde bir uyumsuzluk olduğu tespit edilmemekle birlikte, belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesi durumunda isteklinin teklifi reddedilmeyecek ancak proforma fatura ve fiyat teklifleri ile maliyet/satış tutarı tespit tutanakları mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilecektir

…

79.4.2.18. İtirazen şikayet başvurularına ilişkin olarak Kurum tarafından yapılan incelemede gerekli görülmesi durumunda, proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları, bunları muhafaza eden meslek mensubundan istenebilir. Gerek meslek mensubundan istenen tutanaklar gerekse ihaleyi yapan idare tarafından Kuruma gönderilen belgeler arasında yer alan proforma fatura ve fiyat teklif tutarları ile maliyet/satış tutarı tespit tutanağında belirtilen maliyet ve satış tutarlarının arasında uyumsuzluk olduğunun veya bu belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesi durumunda; proforma fatura ve fiyat teklifleri ile maliyet/satış tutarı tespit tutanakları mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilir ve gerekli olması halinde Cumhuriyet Savcılığına bildirim yapılır…” açıklamasına yer verilmiştir.

İtirazen şikayet dilekçesinde başvuru sahibi tarafından, aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında kendisi tarafından yapılan açıklamalara kıyasla diğer isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği iddia edilmekle birlikte, ihalelere katılan isteklilerin açıklamalarının mevzuata uygunluğu yönünden inceleme yapılması ve gerek görülmesi halinde yine mevzuatın öngördüğü mali denetim mekanizmasının işletilmesi kararının alınması imkan dahilinde bulunmaktadır.

Anılan mevzuat hükümleri ve açıklamaları ile yapılan tespitler kapsamında,personel çalıştırılmasına dayalı inceleme konusu ihalede, ayni giyim gideri hariç nakdi yol ve yemek bedeli dahil işçilik maliyetinin 2.043.119,83 TL olduğu, bu tutarın üzerinde teklif veren ancak, teklifleri idarenin karsız yaklaşık maliyetinin altında olan isteklilerin yapacağı açıklamalarda, giyim giderini mevzuatın öngördüğü usule uygun şekilde belgelere dayalı şekilde tevsik etmesi gerektiği anlaşılmıştır.

İhaleye teklif veren 14 istekliden idarece, teklifleri karsız yaklaşık maliyetin altında olan 7 istekliye yönelik olarak aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmış ve yapılan açıklamalar uygun bulunarak ihale sonuçlandırılmıştır. Teklif fiyatlarının sıralamasına göre, başvuru sahibinin iddiasına konu teşkil eden diğer isteklilerin açıklamaları aşağıda incelenmiştir.

Kılıç Grup Temz. Med. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından, giyim gideri için 1,32 TL öngörüldüğü ve % 3 genel giderlerin bu tutara eklendiği, giyim giderini tevsik etmek üzere bir adet proforma fatura alındığı, fatura üzerinde, meslek mensubuna (SMMM) ait, satışlara dayalı açıklamalar için gerekli beyanın ve kaşenin yer aldığı, fatura ekinde sunulan tutanakta yer alan bilgiler arasında uyumsuzluk bulunmadığı,

Zengi Temz. Ltd. Şti. tarafından, giyim gideri için 1,32 TL öngörüldüğü ve % 3 genel giderlerin bu tutara eklendiği, giyim giderini tevsik etmek üzere bir adet proforma fatura alındığı, fatura üzerinde, meslek mensubuna (SMMM) ait, satışlara dayalı açıklamalar için gerekli beyanın ve kaşenin yer aldığı, fatura ekinde sunulan tutanakta yer alan bilgiler arasında uyumsuzluk bulunmadığı,

Satem Sos. Hizm. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından, giyim gideri için 13,20 TL öngörüldüğü ve % 3 genel giderlerin bu tutara eklendiği, giyim giderini tevsik etmek üzere bir adet proforma fatura alındığı, fatura üzerinde, meslek mensubuna (SMMM) ait, satışlara dayalı açıklamalar için gerekli beyanın ve kaşenin yer aldığı, fatura ekinde sunulan tutanakta yer alan bilgiler arasında uyumsuzluk bulunmadığı,

Zorbey Temz. Ltd. Şti. tarafından, giyim gideri için 13,20 TL öngörüldüğü ve % 3 genel giderlerin bu tutara eklendiği, giyim giderini tevsik etmek üzere bir adet proforma fatura alındığı, fatura üzerinde, meslek mensubuna (SMMM) ait, maliyete dayalı açıklamalar için gerekli beyanın yer almadığı ancak, fatura ekinde ilgili tutanağın da sunulduğu ve gerekli beyanın bu belgede yer aldığı, ayrıca, sunulan tutanakta yer alan bilgiler ile proforma fatura arasında uyumsuzluk bulunmadığı,

Beyaz Temz. Ltd. Şti. - Erkılıç Temz. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından, giyim gideri için 79,20 TL öngörüldüğü ve % 3 genel giderlerin bu tutara eklendiği, giyim giderini tevsik etmek üzere bir adet proforma fatura alındığı, fatura üzerinde, meslek mensubuna (SMMM) ait, maliyete dayalı açıklamalar için gerekli beyanın ve kaşenin yer aldığı,

AB Sos. Hiz. Ltd. Şti. tarafından, giyim gideri için 211,20 TL öngörüldüğü ve % 3 genel giderlerin, işçilik hesaplama modülü üzerinden, bu tutara eklendiği, giyim giderini tevsik etmek üzere bir adet proforma fatura alındığı, fatura üzerinde, meslek mensubuna (SMMM) ait, satışlara dayalı açıklamalar için gerekli beyanın ve kaşenin yer aldığı, fatura ekinde sunulan tutanakta yer alan bilgiler arasında uyumsuzluk bulunmadığı anlaşılmıştır.

Belirtilen hususlar çerçevesinde, isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamalarının usulüne uygun şekilde tevsik edildiği görüldüğünden, başvuru sahibinin birinci iddiasının yerinde olmadığı anlaşılmıştır. Ayrıca, ekonomik açıdan en avantajlı ilk iki teklif sahibinin giyim giderini tevsik etmek üzere sunduğu proforma faturalarda yer alan tutarların ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığı değerlendirildiğinden, söz konusu proforma faturaların ve maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının gönderilmek suretiyle yapılacak incelemelerde değerlendirilmek üzere proforma faturaları düzenleyen firmaların bağlı bulunduğu vergi dairelerine bildirim yapılmasının gerektiği sonucuna varılmıştır.

2 ) Başvuru sahibinin ikinci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “İhalelere yönelik başvurular” başlıklı 54 üncü maddesinin birinci fıkrasında; “ İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabilecekler, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikayet ve itirazen şikayet başvurusunda bulunabilirler.” hükmü,

Anılan Kanunun “İdareye şikayet başvurusu” başlıklı 55 inci maddesinin birinci fıkrasında da; “Şikayet başvurusu, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılır. İlanda yer alan hususlara yönelik başvuruların süresi ilk ilan tarihinden, ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan diğer hükümlerine yönelik başvuruların süresi ise dokümanın satın alındığı tarihte başlar.” hükmü yer almaktadır.

İtirazen şikayet dilekçesinde, ihale komisyon başkanının ünvanının idarenin şikayete verdiği cevap ile anlaşıldığı iddia edilmişse de, ihale işlem dosyası incelendiğinde, istekliden aşırı düşük teklif açıklamasında bulunulmasının istenilmesine ilişkin 26.08.2011 tarihli yazının ihale komisyon başkanı tarafından “ Genel Sekreter Vekili (İhale Komisyon Başkanı) ” şeklinde imzalandığı görülmüştür. Bu kapsamda, şikayetçinin bu tarihi izleyen on gün içerisinde idareye şikayet başvurusunda bulunmasının gerektiği anlaşılmıştır. Belirtilen nedenlerle, başvuru sahibinin ikinci iddiasının süre yönünden reddinin gerektiği sonucuna varılmıştır. Öte yandan, ihale komisyon başkanının ihale yetkilisinin hiyerarşik amiri ve üstü konumunda olması hususunun, değerlendirilmek üzere, idaresine bildirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

1. Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

2. İhale komisyon başkanının ihale yetkilisinin hiyerarşik amiri ve üstü konumunda olması hususunun, değerlendirilmek üzere, idaresine bildirilmesine,

3. İhale üzerinde bırakılan istekli Kılıç Grup Temz. Med. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunulan giyim giderlerine ilişkin proforma faturanın ve maliyet/satış tutarı tespit tutanağının gönderilmek suretiyle söz konusu belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığı tespitinin yapılacak incelemelerde değerlendirilmek üzere proforma faturayı düzenleyen Yaşam End. İnş. Temz. Gıda Tekstil Med. Sa. Tic. Ltd. Şti. firmasının bağlı bulunduğu Topçu Meydanı Vergi Dairesi Müdürlüğü’ne bildirim yapılmasına,

4. Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli Zengi Temz. Ltd. Şti. tarafından aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunulan giyim giderlerine ilişkin proforma faturanın ve maliyet/satış tutarı tespit tutanağının gönderilmek suretiyle söz konusu belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığı tespitinin yapılacak incelemelerde değerlendirilmek üzere proforma faturayı düzenleyen Emirsay Taş. Loj. İnş. Tur. San. Ltd. Şti. firmasının bağlı bulunduğu Topçu Meydanı Vergi Dairesi Müdürlüğü’ne bildirim yapılmasına,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ali KAYA

Kurul Üyesi

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi

Adem KAMALI

Kurul Üyesi

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

KARŞI OY

4734 sayılı Kanunun “İhale Komisyonu” başlıklı 6 ncı maddesinde; “İhale yetkilisi, biri başkan olmak üzere, ikisinin ihale konusu işin uzmanı olması şartıyla, ilgili idare personelinden en az dört kişinin ve muhasebe veya malî işlerden sorumlu bir personelin katılımıyla kurulacak en az beş ve tek sayıda kişiden oluşan ihale komisyonunu, yedek üyeler de dahil olmak üzere görevlendirir.

İhaleyi yapan idarede yeterli sayı veya nitelikte personel bulunmaması halinde, bu Kanun kapsamındaki idarelerden komisyona üye alınabilir…” hükmü yer almaktadır.

Anılan Kanun hükmüne benzer bir düzenlemeye, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 19 uncu maddesinde yer verilmiştir.

İhaleyi yapan idarenin “Yüzüncü Yıl Üniversitesi İdari Mali İşler Dairesi Başkanlığı”, ihale yetkilisinin ise İdari ve Mali İşler Dairesi Başkanı olduğu görülmüştür.

İhale yetkilisinin 14.06.2011 tarihli oluru ile 5 kişiden oluşan ihale komisyonu üyelerinin görevlendirildiği, “Genel Sekreter Vekili” unvanlı personelin de ihale komisyonu başkanı olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

07.10.1983 tarih ve 124 sayılı Yükseköğretim Üst Kuruluşları İle Yükseköğretim Kurumlarının İdari Teşkilatı Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin “Üniversite İdari Teşkilatı” başlıklı 26 ncı maddesinde; “Genel Sekreterlik”’ ve “İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığı”’nın idari teşkilatın birimleri olduğu, “Genel Sekreterlik” başlıklı 27 nci maddesinde de; Genel Sekreterin, üniversite idari teşkilatının başı olduğunun belirtildiği görülmüştür.

Anılan Kanun Hükmünde Kararname hükümlerinden, “Genel Sekreter Vekili” unvanlı personelin, “İdari ve Mali İşler Daire Başkanı” unvanlı personelin hiyerarşik amiri ve üstü konumunda bulunduğu anlaşılmaktadır.

Hiyerarşi ilişkisinde, üstlerin astlar üzerinde sahip olduğu yetkiyi ifade eden hiyerarşi yetkisinin, bir kamu hukuku yetkisi olduğu, kendisine bir kamu hukuku yetkisi verilen kişinin, bu yetkisini kullanmaktan vazgeçemeyeceği, ayrıca hukukun kendisine tanımadığı bir yetkinin de kimse tarafından kullanılamayacağı açıktır. Bu bağlamda, üstün asta emir ve talimat verme, görevlendirme gibi yetkilerinin bulunduğu, ancak bunun tersinin söz konusu olamayacağı, dolayısıyla ihale yetkilisi sıfatıyla daire başkanının, kendisinin hiyerarşik üstü ve sicil amiri konumundaki “Genel Sekreter Vekili” unvanlı personeli, ihale komisyonu başkanı olarak görevlendirmesinin, idare hukukunun temel ilkelerine ve Türk İdare Sisteminin işleyişine aykırı olduğu anlaşılmıştır.

Diğer taraftan, 4734 sayılı Kanunun “İhalenin karara bağlanması ve onaylanması” başlıklı 40 ıncı maddesinde; ihale komisyonunun gerekçeli kararını belirleyerek ihale yetkilisinin onayına sunacağı, ihale yetkilisi tarafından da, ihale kararının onaylanacağı veya gerekçesi açıkça belirtmek suretiyle iptal edileceği hüküm altına alınmıştır.

4734 sayılı Kanun, ihale iş ve işlemlerinin yürütülmesinde, bazı özel usuller öngörmüş ve ihale komisyonu ile ihale yetkilisinin sorumluluğunu ayrı ayrı belirlemiş olsa da, ihale sürecinde tesis edilen işlemlerin birer idari işlem olduğu ve bu işlemleri tesis eden görevlilerin belli bir hiyerarşik ilişki içerisinde çalışan kamu görevlileri olduğu tartışmasızdır.

Astın tesis etmiş olduğu bir işlemin, üst tarafından kabul edilerek onaylanması veya kabul edilmeyerek iptal edilmesi, işlemler üzerindeki hiyerarşik yetkinin en önemli unsuru olduğundan, “Genel Sekreter Vekili” unvanına sahip bir personelin, başkanı olduğu bir komisyon tarafından alınan ve hiyerarşik olarak üst makamda bulunan bu görevlinin imzasını taşıyan kararın, onaylanması veya iptal etme yetkisinin kendisinden hiyerarşik olarak daha alt konumda bulunan bir kamu görevlisinde olmasının, aynı şekilde idare hukukunun temel ilkeleri ve 657 sayılı Kanunun amir-memur ilişkilerini düzenleyen hükümlerine aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.

Ayrıca, ihale yetkilisinin, karar alırken her türlü etkiden uzak ve objektif kriterleri gözeterek hareket etmesi gerekliliği ile hiyerarşik üstün, ast üzerindeki atama, sicil verme, terfi ve disiplin gibi yetkileri bir arada değerlendirildiğinde, ihale komisyonu başkan veya üyesinin, ihale yetkilisinin hiyerarşik amiri veya üstü olmasının, bağımsız ve her türlü etkiden uzak bir şekilde karar almayı olumsuz etkileyebileceği açıktır.

Netice itibariyle, “Daire Başkanı” unvanına haiz ihale yetkilisinin, hiyerarşik amiri ve üstü konumundaki “Genel Sekreter Vekili” unvanlı personeli, ihale komisyonu başkanı olarak görevlendirmesi ve bu komisyon tarafından alınan kararın, ihale yetkilisinin onayına sunulması işlemlerinin, idare hukukunun temel ilkeleri, Türk İdare Sisteminin işleyişine aykırı olduğu ve 657 sayılı Kanunun amir-memur ilişkilerini düzenleyen hükümleri ile uyarlığı bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Yukarıda açıklanan nedenlerle; incelemeye konu ihalenin iptal edilmesi gerektiği yönündeki düşüncemizle “itirazen şikâyet başvurusunun reddinde” ilişkin karara katılmıyoruz.

Adem KAMALI Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibinin dilekçesinde özetle;

1. Aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutuldukları ihalede, diğer isteklilerin açıklamalarının uygun olmadığı, bu nedenle ihalede ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlenmeleri yönünde düzeltici işlem tesis edilmesi gerektiği,

2. İdarenin şikayete cevap yazısının ekinde yer alan rapora göre, ihale komisyon başkanının Genel Sekreter vekili olduğunun anlaşıldığı, ihale yetkilisi Daire Başkanının üstü konumundaki bir kişinin bulunduğu komisyonun aldığı kararların ihale yetkilisi tarafından etkiden uzak bir şekilde değerlendirilmesinin mümkün olmadığı, bu nedenle ihalenin iptal edilmesi gerektiği, iddia edilmekte ve itirazen şikayet başvurusunun Kurumumuzca incelenerek gereğinin yapılması istenmektedir.

İncelemeye konu ihalede;

Yüzüncü Yıl Üniversitesi İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığı tarafından Temizlik Hizmet Alımı işinin Açık İhale Usulü ile ihaleye çıkarıldığı, yaklaşık maliyetin, işçilik hesaplama modülü, piyasa fiyat araştırması ve kamu kurumlarınca yayımlanan fiyatlar esas alınarak toplam 2.223.160,57 TL olarak belirlendiği;

İdarece, yaklaşık maliyetin içerisinde toplam 1.496,88 TL giyim bedeli tespit edilmiştir. Söz konusu ihalede asgari işçilik maliyeti toplam giyim giderleri hariç 2.043.119,83 TL olarak belirlenmiştir.

İdarece, aşırı düşük teklif sorgulaması yapılan isteklilerden, ekonomik açıdan en avantajlı teklif 2.043.121,29 TL teklif bedeli ile Kılıç Grup, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif ise 2.043.121,83 TL teklif bedeli ile Zengi ltd. Şti. belirlenmiştir.

Kurul tarafından yapılan değerlendirmede ise, idarenin yapmış olduğu aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olduğuna karar verilmiştir.

Kurul çoğunluğu tarafından aşırı düşük teklif açıklamaları uygun görülen, Kılıç, Zengi, Satem, Zorbey, Beyaz-Erkılıç iş ortaklığı, AB ve Mavi Tem. Firmalarının yapmış olduğu aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olduğuna ilişkin değerlendirmeye aşağıda yapmış olduğum açıklamaya istinaden katılmıyorum.

4734 sayılı Kanun’un 38. maddesi uyarınca; ihale komisyonunun verilen teklifleri anılan Kanun’un 37. maddesine göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, sunulan açıklamaların imalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar ve teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü çerçevesinden değerlendireceği hüküm altına alınmıştır.

Aşırı düşük teklif açıklaması istenilen isteklilerden Kılıç firması toplam giyim bedeli için 1,32 TL, Zengi 1,32 TL, Satem 13,20 TL, Zorbey 13,20 TL, Beyaz-Erkılıç iş ortaklığı 79,20 TL, AB 211,20 TL ve başvuru sahibi Mavi Tem. 792 TL toplam bedel öngörmüşlerdir.

Her ne kadar Kurul tarafından, ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi Kılıç Grup firmasının aşırı düşük teklif açıklaması uygun görülmüş ise de; bu firmaların aşırı düşük teklif açıklamasında giyim için öngördüğü toplam 1,32 TL TL, Zengi 1,32 TL, Satem 13,20 TL, Zorbey 13,20 TL, Beyaz-Erkılıç iş ortaklığı 79,20 TL, AB 211,20 TL tutar ile (idarenin yaklaşık maliyetinde giyim için belirlediği 1.496,88 TL maliyetin karşılanmasının mümkün olmadığı) söz konusu maliyetlerin karşılanmasının ticari hayatın olağan akışına aykırı olduğu,

Ticari şirketlerin iktisadi amacının kar elde etmek olduğu, kar elde etmese dahi en azından zarar etmemek üzere ticari faaliyetlerine devam etmelerinin bir zorunluluk olduğu aksi takdirde söz konusu şirketlerin zarar etmemek ve kar elde etmek için kayıt dışı ticari yollara başvurmalarının kuvvetle muhtemel olduğu, Kurul tarafından aşırı düşük teklif açıklaması uygun görülen kılıç, Zengi, Satem, Zorbey, Beyaz-Erkılıç ve AB firmalarının teklif ettiği bedel ile ihale konusu işin yerine getirilmesinin mümkün olmadığı anlaşıldığından, Kurul tarafından bu isteklilerin teklifinin değerlendirme dışı bırakılarak ihale işlemlerine devam edilmesi gerektiği gerekçesiyle çoğunluk görüşüne katılmıyorum.

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi