KİK Kararı: 2011/UH.III-3170

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2011/064
Gündem No : 13
Karar Tarihi : 26.09.2011
Karar No : 2011/UH.III-3170
BAŞVURU SAHİBİ:
FİLİZ GIDA TARIM HAY. AMB.TEKS.İNŞ.TUR. NAK. TOP.TEM. OTO.PAZ.SAN. VE TİC. LTD.ŞTİ., ŞARKİYE MAH. ATATÜRK BULVARI No:140/1-1 ORDU

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Tokat İl Milli Eğitim Müdürlüğü-, - Tokat Valiliği Hükümet Konağı İl Milli Eğitim Müdürlüğü KAT 3 TOKAT

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2011/93956 İhale Kayıt Numaralı "Tokat Merkez Taşımalı İlköğretim Kapsamına Alınan 1840 Öğrenciye ait Öğle Yemeği Hizmet Alım İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

26.09.2011tarih ve B.07.6.KİK.0.71.00.00-101.04-.H.[2873].(0132)./2011-48Esayılı Esas İnceleme Raporunda;

Tokat İl Milli Eğitim Müdürlüğütarafından 29.07.2011tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Tokat Merkez Taşımalı İlköğretim Kapsamına Alınan 1840 Öğrenciye Ait Öğle Yemeği Hizmet Alım İşi” ihalesine ilişkin olarak Filiz Gıd. Tar. Hay. Amb. Teks. İnş. Tur. Nak. Top. Tem. Oto. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 09.08.2011tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 10.08.2011tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 25.08.2011tarih ve 39397sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 25.08.2011tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; ihaleye teklif veren firmaların tekliflerinin karsız yaklaşık maliyetin altında olduğu, ihale komisyonu tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın ihalenin sonuçlandırılmasının mevzuata aykırı olduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

Başvuruya konu ihalenin “Tokat Merkez İlçe Taşıma Kapsamında Bulunan Öğrencilere Öğle Yemeği Olarak Malzeme Dahil Yemek Pişirme Dağıtımı ve Sonrası Hizmetleri Alımı” işi olduğu, birim fiyat teklif alınmak suretiyle gerçekleştirilen ihaleye 9 isteklinin teklif verdiği görülmüştür.

İhale komisyonunun 01.08.2011 tarihli komisyon kararı ile ihalenin teklifi uygun görülen 8 istekliden en düşük teklifi veren Uzunyayla Reh. ve Öz. Eğ. Hiz. Tem. Gıd. Hay. İth. İhr. Tic. ve San. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı, ekonomik açıdan ikinci en avantajlı teklif sahibi olarak Sivas Beyazsaray Tab. Yem. Gıd. Eğ. Tem. San. Tic. Ltd. Şti.’nin belirlendiği anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanun’un “Aşırı Düşük Teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde “ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.__” hükmü,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 59 uncu maddesinde; “(1) İhale komisyonu verilen tekliflerden, diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

(2) İhale komisyonu;

a) Verilen hizmet ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen aşırı düşük teklifler, geçerli teklif olarak dikkate alınır.

(3) Aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde; Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonu bu düzenlemeyi esas alır.

(4) Aşırı düşük teklif değerlendirmesinde tekliflerin, asgari maliyet yanında sözleşme giderlerini karşılayıp karşılamadığı da dikkate alınır.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliğinin “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında teklif fiyata dahil olacak giderler” başlıklı 78 inci maddesinde “…78.3. Malzeme dahil yemek hazırlama hizmeti veya malzeme dahil yemek hazırlama ve dağıtım hizmeti ya da makine ve ekipman ile araçlar ve/veya akaryakıtın yüklenici tarafından sağlanacağı çöp toplama ve nakline ilişkin hizmetler ile personel taşıma gibi hizmetler personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olarak değerlendirilmeyecektir. Ancak, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan bir hizmet alımına ilişkin ihale dokümanında haftalık çalışma saatlerinin tamamını idarede geçirecek personel sayısının belirlenmesi hallerde teklif fiyata dahil giderler arasında işçilik giderine yer verilmesi gerekmektedir….” açıklaması,

Aynı Tebliğin “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79 uncu maddesinde “…79.4. İhale komisyonu tarafından, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile varsa malzeme ve diğer maliyet kalemleri, bunlar dışında kalan hizmet alımı ihalelerinde ise ihale dokümanında belirtilen teklif fiyata dâhil giderler dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirilmesi yapılarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre ihale komisyonunca belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama istenecektir. İdarelerce aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerin belirtilmesi ve açıklama için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilmesi gerekmektedir.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, kar hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki teklifler aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyecektir.” açıklaması,

İdari şartnamenin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler ” başlıklı2 nci maddesinde;

_“2.1._İhale konusu hizmetin;

a) Adı: Tokat Merkez Taşımalı İlköğretim Kapsamına Alınan 1840 Öğrenciye ait Öğle Yemeği Hizmet Alım İşi

b) Miktarı ve türü: Hizmetin miktarı ve türü ekte yer almaktadır.

1840 taşımalı öğrenciye 180 İş Günü x1840= 331200 öğün öğle yemeği hazırlanması, pişirilmesi, taşıma merkezi okullara götürülüp dağıtımı ve sonrası hizmet alımı…” düzenlemesi,

İdari şartnamenin 7.5.2 nci maddesinde; “ a)İhale konusu hizmetin ifası için gerekli olan araçlardan en az iki adet üzeri kapalı panelvan veya minibüs gibi servis aracı bulunduracaktır, ihale üzerinde kalan istekli sözleşme süresinde araçlar ile ilgili kendi adına ise ruhsatlarını, kiralık ise yapılan noter onaylı sözleşmeyi idareye ibraz edecektir.” düzenlemesi,

İdari şartnamenin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25 inci maddesinde;

_“25.1._Sözleşmenin uygulanması sırasında ilgili mevzuat gereğince yapılacak ulaşım, sigorta vergisi, resim ve benzeri personel giderleri isteklilerce teklif edilecek fiyata dahil edilecektir.

_25.2._25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

_25.3._Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1.

a) Sözleşmenin uygulanması sırasında ilgili mevzuat gereğince yapılacak ulaşım, sigorta vergisi, resim ve benzeri personel giderleri isteklilerce teklif edilecek fiyata dahil edilecektir.
b)Ayrıca, Taşıma Merkezi Okullarda öğle yemeği servisi ile servis sonrası hizmetleri yürütülecek personellerin maaş ve SSK ve benzeri giderleri teklif fiyatına dâhildir.
c)Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.

_25.4._Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.

25.5. Bu madde boş bırakılmıştır. ” düzenlemesi,

İdari şartnamenin “diğer hususlar” başlıklı VI. Bölümünde; “ 1-Yemeğin taşınmasında, yemek Servisini yapılmasında, yemek sonrası temizlik hizmetlerinin yapılmasında görevlendirilecek personel yüklenici firma tarafından temin edilecektir…” düzenlemesi,

Teknik Şartnamenin “Yemeğin Pişirilmesi Ve Dağıtımı” başlıklı bölümünde;

“ Madde 2- Tokat Milli Eğitim Müdürlüğünün Merkez İlçede Bulunan Taşıma Merkezi Okullarındaki taşımalı öğrencilerin 2011–2012 öğretim yılı yemek ihtiyacının her türlü malzeme dahil verilen menüye göre yüklenici firmanın kendi mutfağında pişirerek taşıma merkezi okullara taşıması, taşımalı okullarda dağıtımı ve dağıtım sonrası hizmetleri (Bulaşık yıkama, yemekhane veya sınıfın temizliği vb ile yemek bulaşık artıklarının okuldan götürülmesi işi tamamen firmaya ait olmak üzere yapılacaktır.” düzenlemesi,

Yer almaktadır.

Söz konusu hükümler birlikte değerlendirildiğinde; ihale komisyonunun verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin belirlediği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, aşırı düşük tekliflerin belirlenmesinde ve değerlendirilmesinde idareye takdir hakkı tanındığı,ihale komisyonunun aşırı düşük olarak tespit edilen teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, istekliler tarafından ilgili hususlarda belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak söz konusu teklifleri değerlendirmesinin gerektiği, bu değerlendirme sonucunda açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği anlaşılmaktadır.

İhale konusu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet türü olmadığı, idare tarafından yaklaşık maliyetin [m1] Milli Eğitim Bakanlığı İlköğretim Genel Müdürlüğünün 03.06.2011 tarih ve 7014 sayılı yazısı ile gönderilen birim fiyat üzerinden hesaplandığının belirtildiği, yaklaşık maliyetin kişi başına bir öğün öğle yemeği bedelinin 2,28 TL birim fiyatı üzerinden1840 öğrenciye 180 iş günü için toplam 755.136,00 TL olarak belirlendiği, yüklenici karı konusunda da herhangi bir bilgi bulunmadığı tespit edilmiştir.

İsteklinin adı

Öğün başına birim fiyatı

Teklif bedeli

Yaklaşık maliyetle arasındaki fark

Yaklaşık maliyetle arasındaki fark

%

Teklif edilen fiyatların ortalama fiyattan farkı

Teklif edilen fiyatların ortalama fiyattan farkı%

Uzunyayla Ltd. Şti.

(İhale üz. Bırakılan)

1,230

407.326,00

347.810,00

46,1

-119.689,80

-22,7

Sivas Beyazsaray San. Tic. Ltd. Şti.

(Eko. Aç. En Avantajlı 2.Teklif)

1,260

417.312,00

337.824,00

44,7

-109.703,80

-20,8

Subaşı Ltd. Şti.

1,400

463.680,00

291.456,00

38,6

-63.335,80

-12,0

Sünbül Ltd. Şti.

1,640

543.168,00

211.968,00

28,1

16.152,20

3,1

Burç Ltd. Şti.

1,690

559.728,00

195.408,00

25,9

32.712,20

6,2

Tekten Ltd. Şti.

1,790

592.848,00

162.288,00

21,5

65.832,20

12,5

Çankaya Grup Ltd. Şti.

1,820

602.784,00

152.352,00

20,2

75.768,20

14,4

Filiz Ltd. Şti.

(başvuru sahibi)

1,900

629.280,00

125.856,00

16,7

102.264,20

19,4

Teklif Edilen Fiyatlarının Ortalaması

527.015,8

4734 sayılı Kamu İhale Kanunun 38 inci maddesinde yer alan “ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder…” hükmü ve ihale dokümanında yer alan düzenlemeler gereğince personel çalıştırılmasına dayalı olmayan şikayete konu ihalede yaklaşık maliyet dikkate alındığında ihaleye geçerli teklif veren isteklilerden tamamına aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması gerekmektedir.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihaleye geçerli teklif veren isteklilerden tamamına aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ali KAYA

Kurul Üyesi

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi

Adem KAMALI

Kurul Üyesi

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

[m1]Bu bölümde idarece yaklaşık maliyet hesabında esas alınan hesaplama yöntemi/yöntemleri belirtilecektir (piyasa rayiçleri, bayındırlık birim fiyatları baz alınarak, vb.). Yaklaşık maliyet hesabında esas alınan yöntemin tespit edilememesi halinde bu durum belirtilecektir.

KARŞI OY

Başvuru sahibi tarafından; “ihaleye teklif veren firmaların tekliflerinin karsız yaklaşık maliyetin altında olduğu, ihale komisyonu tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin sonuçlandırmasının mevzuata aykırı olduğu” iddia edilmektedir.

Yaklaşık maliyeti Taşımalı Milli Eğitim Genel Müdürlüğünce belirlenen öğün başı fiyatlar esas alınarak toplam 755.136,00 TL olarak belirlenen 2011-2012 Eğitim Öğretim Yılı Tokat Merkez Taşımalı İlköğretim Kapsamına Alınan 1840 Öğrenciye ait Öğle Yemeği Hizmet Alımıolan inceleme konusu ihalede;

Oniki adet ihale dokümanı satıldığı, dokuz isteklinin teklif verdiği, idare tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin 407.326,00 TL bedel karşılığında Uzunyayla Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “teklif fiyata dahil masraflar” ve “aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak şikayet başvurusuna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, geçerli tekliflerin tamamının yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre aşırı düşük olmadığı, en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece hiçbir isteklinin teklifine ilişkin olarak aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın ihalenin karara bağlanması gerekmektedir.

Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasının objektif kriterlerinin var olmadığı düşünülmektedir.

Yukarıda açıklandığı üzere inceleme konusu ihalede “İtirazen Şikayet Başvurusunun Reddedilmesine” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle Kurul’un “Düzeltici İşlem Belirlenmesine” ilişkin karara katılmıyorum.

Adem KAMALI

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibinin dilekçesinde özetle;ihaleye teklif veren firmaların tekliflerinin karsız yaklaşık maliyetin altında olduğu, ihale komisyonu tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın ihalenin sonuçlandırılmasının mevzuata aykırı olduğu iddia edilmekte ve itirazen şikâyet başvurusunun Kurumumuzca incelenerek gereğinin yapılması istenmektedir.

İncelemeye konu ihalede;

Tokat İl Milli Eğitim Müdürlüğü- tarafından Tokat Merkez Taşımalı İlköğretim Kapsamına Alınan 1840 Öğrenciye Ait Öğle Yemeği Hizmet Alım İşi işinin Açık İhale Usulüile ihaleye çıkarıldığı, yaklaşık maliyetin Milli Eğitim Bakanlığı İlköğretim Genel Müdürlüğünün 03.06.2011 tarih ve 7014 sayılısı ile gönderilen birim fiyat esas alınarak toplam 755.136,00 TL olarak belirlendiği;

Başvuruya konu ihalenin “ Tokat Merkez İlçe Taşıma Kapsamında Bulunan Öğrencilere Öğle Yemeği Olarak Malzeme Dahil Yemek Pişirme Dağıtımı ve Sonrası Hizetleri Alımı ” işi olduğu, birim fiyat teklif alınmak suretiyle gerçekleştirilen ihaleye 9 isteklinin teklif verdiği görülmüştür.

İhale komisyonunun 01.08.2011 tarihli komisyon kararı ile ihalenin teklifi uygun görülen 8 istekliden en düşük teklifi veren Uzunyayla Reh. ve Öz. Eğ. Hiz. Tem. Gıd. Hay. İth. İhr. Tic. ve.San. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı, ekonomik açıdan ikinci en avantajlı teklif sahibi olarak Sivas Beyazsaray Tab. Yem. Gıd. Eğ. Tem. San. Tic. Ltd. Şti.’nin belirlendiği anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanun’un “Aşırı Düşük Teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde “ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.__” hükmü,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 59 uncu maddesinde; “(1) İhale komisyonu verilen tekliflerden, diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

(2) İhale komisyonu;

a) Verilen hizmet ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen aşırı düşük teklifler, geçerli teklif olarak dikkate alınır.

(3) Aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde; Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonu bu düzenlemeyi esas alır.

(4) Aşırı düşük teklif değerlendirmesinde tekliflerin, asgari maliyet yanında sözleşme giderlerini karşılayıp karşılamadığı da dikkate alınır.” hükmü, bulunmaktadır.

İdarece aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihale sonuçlandırılmıştır.

Kurul tarafından verilen kararda ise; tüm tekliflerin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulmasına karar verilmiştir.

Kurul çoğunluğu tarafından verilen karar Kamu İhale Mevzuatına ve 4734 sayılı Kanunun 38. Maddesine aykırıdır. Şöyleki;

Kanun koyucu 4734 sayılı Kanunun 38. Maddesinde yaklaşık maliyet veya diğer tekliflere göre aşırı düşük tekliflerin sorgulamaya tabi tutulacağını hükme bağlamıştır. Kurul tarafından tüm tekliflerin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulmasına karar verilmesi hem ihaledeki fiyat yarıştırması mantığına hem de zikredilen maddede getirilen aşırı düşük tekliflerin belirlenmesine ilişkin kriter olan “ yaklaşık maliyet veya diğer teklifler ” ölçütüne de aykırılık teşkil etmektedir. En yüksek bedeli teklif eden isteklinin teklif bedelinin diğer tekliflere göre aşırı düşük kabul edilmesi hukuken mümkün değildir.

Somut olayımızı çözmek için objektif kriteri esas alacaksak; Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 9. Maddesinin 3. Fıkrasına göre %20 oranını geçmemek üzere yüklenici karının yaklaşık maliyete ekleneceği öngörülmüş olup bu yüklenici karı yaklaşık maliyetten düşülmek suretiyle (755.136/1,20= 629.280 TL) bu bedelin altında teklif veren isteklilerin teklif ettiği bedelin aşırı düşük kabul edip buna göre sorgulama yapılacak isteklilere ilişkin kriteri belirlemek mevzuata açısından objektif bir değerlendirme olacaktır.

Yukarda açıklandığı üzere yaklaşık maliyetten %20 yüklenici karı düşülmek suretiyle bulunan 629.280 TL bedelin altında teklif veren isteklilerin tekliflerinin aşırı düşük kabul edilerek aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması gerekçesiyle çoğunluk kararına katılmıyorum.

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibinin dilekçesinde özetle; ihaleye teklif veren firmaların tekliflerinin yaklaşık maliyetin altında olduğu, ihale komisyonu tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın ihalenin sonuçlandırılmasının mevzuata aykırı olduğu, iddiasına yer verilmiştir.

İncelemeye konu ihale; Tokat Merkez Taşımalı İlköğretim Kapsamına Alınan 1840 Öğrenciye Ait Öğle Yemeği Hizmet Alımı işi olup,idarece yaklaşık maliyetin Milli Eğitim Bakanlığı İlköğretim Genel Müdürlüğünün 03.06.2011 tarih ve 7014 sayılı yazısı ile gönderilen birim fiyat esas alınarak toplam 755.136,00 TL olarak belirlendiği, 12 adet ihale dokümanı satın alındığı, 29.07.2011 tarihinde yapılan ihaleye 9 isteklinin teklif verdiği, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından ihaleye 407.326,00 TL, ekonomik açıdan ikinci avantajlı teklif sahibi istekli tarafından 417.312,00 TL teklif verildiği, idare tarafından tekliflerin aşırı düşük teklif olarak görülmeyerek ihalenin geçerli teklifler içerisinde en düşük teklif veren istekli üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “teklif fiyata dahil masraflar” ve “aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak şikayet başvurusuna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, geçerli tekliflerin yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete ve birbirine göre yakın olduğu ve en düşük teklifin bile diğer teklife göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın ihalenin karara bağlanmasında mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.

Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasının objektif kriterlerinin var olmadığı düşünülmektedir.

Yukarıda açıklandığı üzere inceleme konusu ihalede “itirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle “düzeltici işlem belirlenmesi” ne ilişkin karara katılmıyorum.

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi