KİK Kararı: 2011/UH.III-3168

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2011/064
Gündem No : 11
Karar Tarihi : 26.09.2011
Karar No : 2011/UH.III-3168
BAŞVURU SAHİBİ:
BEKARD GIDA TAŞ. İNŞAAT TEM. SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ., TURGUT ÖZAL BULVARI PİK DÖKÜMCÜLER SAN. SİTESİ A1 BLOK 5

İHALEYİ YAPAN İDARE:
İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ Sağlık, Kültür ve Spor Daire Başkanlığı, süleymaniye cad 19/3 İSTANBUL

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2011/97283 İhale Kayıt Numaralı "Malzemeli Yemek Hizmeti" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

22.09.2011tarih ve B.07.6.KİK.0.08.00.00-101.04-.H.[2942].(0092)./2011-29Esayılı Esas İnceleme Raporunda;

İstanbul Üniversitesi Sağlık, Kültür ve Spor Daire Başkanlığıtarafından 05.08.2011tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Malzemeli Yemek Hizmeti” ihalesine ilişkin olarak Bekard Gıda Taş. İnşaat Tem. San. Ve Tic. Ltd. Şti.’nin 15.08.2011tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 22.08.2011tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 05.09.2011tarih ve 39863sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 05.09.2011tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; ihalede açıklanan yaklaşık maliyetin sıhhatli tespit edilmediği, gerçekçi bir temele dayanmayan yaklaşık maliyetle idarenin sağlıklı bir yemek hizmeti almasının, dolayısıyla da ihaleyi sonuçlandırmasının mümkün olmadığı, 2010/UH.I-3620 ve 2011/UH.III-66 sayılı Kurul Kararlarında olmak üzere, muhtelif Kamu İhale Kurulu kararlarında da bu konuların bulunduğuiddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

Söz konusu ihalenin; Beyazıt, Çapa, Cerrahpaşa, Bahçeköy ve Avcılar kampüsleri olmak üzere 5 kısmı kapsadığı ve malzeme dahil idarenin mutfağında yemek pişirilmesi, servisi, taşınması ile servis sonrası temizlik ve bulaşık hizmetleri alımına yönelik olarak, birim fiyat üzerinden teklif alınmak suretiyle yapıldığı ve ihalenin her bir kısmı için ayrı teklif verilmesine imkan tanındığı, 22 firmanın ihale dokümanı satın aldığı, 14 firmanın ihaleye katıldığı, yapılan değerlendirmede bir isteklinin ihale dışı bırakıldığı, geriye kalan 13 isteklinin teklifinin geçerli kabul edildiği, buna karşılık ihale kısımlarına ilişkin yaklaşık maliyet tutarının % 20 altında teklif sunan 4 firmaya aşırı düşük teklif sorgulaması yapıldığı, ihale kararının henüz alınmadığı ihalede, başvuru sahibi istekli tarafından yaklaşık maliyetin piyasa şartlarına göre sağlıklı olarak tespit edilmediği, verilen fiyatlarla istenen hizmetlerin sağlıklı alınamayacağı hususlarının şikayet edildiği görülmüştür.

4734 sayılı Kanunun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Yaklaşık maliyete ilişkin ilkeler” başlıklı 7 nci maddesinde; “(1) İdare tarafından, ihale onay belgesi düzenlenmeden önce, bu Yönetmelikte belirlenen esas ve usullere göre ayrıntılı fiyat ve gerektiğinde miktar araştırması yapılmak suretiyle ihale konusu işin KDV hariç yaklaşık maliyeti hesaplanır ve dayanakları ile birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir.

(2) Ön ilan yayımlanmadan önce tahmini alım miktarı esas alınarak hesaplanan yaklaşık maliyet, ihale veya ön yeterlik ilanı öncesi alım miktarı ve diğer hususlar göz önünde bulundurularak yeniden hesaplanabilir.

(3) İhale konusu işin bir kısmına teklif verilmesinin mümkün olduğu hallerde, yaklaşık maliyet her bir kısım için ayrı ayrı olmak üzere işin tamamı dikkate alınarak hesaplanır.

(4) İhale konusu işte kullanılacak malzeme, araç, teçhizat, makine ve ekipman gibi unsurların idare tarafından verilmesi durumunda; yaklaşık maliyet, bu unsurların bedeli hariç tutularak hesaplanır ve bu unsurların listesi yaklaşık maliyet hesap cetvelinin ekine konulur.

(5) İhale komisyonu tarafından yaklaşık maliyet teklif fiyatları ile birlikte açıklanır. Pazarlık usulü ile yapılan ihalede ise yaklaşık maliyet, son yazılı fiyat teklifleri ile birlikte açıklanır. Bu aşamadan önce yaklaşık maliyet açıklanamaz ve ilan edilemez.

(6) Yaklaşık maliyetin idarelerce hesaplanması esastır. Ancak, işin özelliğinden dolayı, idarelerce hazırlanmasının mümkün olmaması sebebiyle teknik şartnamenin danışmanlık hizmeti alınarak hazırlatılması durumunda, bu kapsamda yaklaşık maliyet de aynı danışmanlık hizmet sunucusuna hesaplatılabilir.” hükmü,

Anılan Yönetmeliğin “Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına esas miktar ve fiyatların tespiti” başlıklı 8 inci maddesinde; “(1) İdareler, yaklaşık maliyetin hesaplanabilmesi için öncelikle ihale konusu hizmeti oluşturan iş kalemlerini veya gruplarını ve bunlara ilişkin miktarları tespit ederler. Bu amaçla, idare tarafından gerek duyulduğunda, aşağıda belirtilen esas ve usuller çerçevesinde miktar araştırması da yapılabilir.

(2) Yaklaşık maliyete ilişkin fiyatların tespitinde;

a) Kamu kurum ve kuruluşlarınca işin niteliğine göre belirlenmiş fiyatlar,

b) İhaleyi yapan idare veya diğer idarelerce gerçekleştirilmiş aynı veya benzer işlerdeki fiyatlar,

c) İlgili odalarca belirlenmiş fiyatlar,

ç) İhale konusu işi oluşturan iş kalemlerine veya gruplarına ilişkin olarak piyasadan yapılacak fiyat araştırması kapsamında elde edilecek fiyat tekliflerinin aritmetik ortalaması alınmak suretiyle ya da konusunda uzman bilirkişi ve ekspertizlerden soruşturularak oluşturulan fiyatlar,

d) İhale konusu işe ilişkin olarak Bütçe Uygulama Talimatlarında ve/veya Sağlık Uygulama Tebliğinde yer alan fiyatlardan KDV veya farklı nitelikteki diğer giderler indirilmek suretiyle bulunan fiyatlar,

Esas alınır.

(3) İdareler yaklaşık maliyete ilişkin fiyatların tespitinde, (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen fiyatların birini, birkaçını veya tamamını herhangi bir öncelik sırası olmaksızın kullanabilirler.

(4) Fiyat araştırması için yapılan çalışmalarda fiyat sorulacak kişi ve kuruluşlara yazılan yazıda fiyatı tespit edilecek iş grubu veya iş kaleminin ayrıntılı özelliklerine yer verilir. Fiyat istenecek kişi ve kuruluşlara aynı koşulları taşıyan yazılarla başvurulur ve fiyatlar KDV hariç istenir. İstenen özellikleri taşımayan veya gerçek piyasa rayiçlerini yansıtmadığı düşünülen fiyat bildirimleri ve proforma faturalar değerlendirmeye alınmaz ve buna ilişkin gerekçeler yaklaşık maliyet hesap cetvelinde gösterilir.

(5) Özelliği bulunan hizmet alımlarında; önceki yıllarda bitirilmiş benzer nitelikteki işlerde oluşan fiyatların piyasa fiyatları ile karşılaştırılması suretiyle bulunan fiyatlar veya benzer nitelikteki hizmetlerde uzmanlık ve deneyimini kanıtlamış kamu ve özel sektör kuruluşları ile gerçek kişilerden soruşturularak oluşturulan fiyatlar kullanılabilir. Yapılan her türlü araştırmaya rağmen fiyatın tespit edilemediği veya tespit edilen fiyatların rayiçleri yansıtmadığının anlaşıldığı durumlarda; idarece re’sen fiyat belirlenir ve gerekçesi yaklaşık maliyet hesap cetvelinde gösterilir.” hükmü,

Anılan Yönetmeliğin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 9 uncu maddesinin (b) bendinde ise; “b) Birim fiyata dahil olan maliyetler, iş kalemi ile ilgili bütün unsurları içerecek şekilde düzenlenir ve bu iş kalemine dahil olmayan başka giderler öngörülmez.

(2) Götürü bedel üzerinden teklif alınan ihalelerde, işin gerçekleştirilmesine ilişkin şartları gösteren bir cetvel hazırlanır. Bu cetvelde işçilik ile varsa malzeme, ekipman ve diğer unsurlar için belirlenen fiyatlar ve bu fiyata dahil olan maliyetler gösterilir.

(3) Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenir. Bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak % 20 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı eklenir. Bu tutar, kâr hariç belirlenen genel toplam tutar üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler ile toplanarak yaklaşık maliyet hesaplanır. Buna ilişkin hesap cetveli hazırlayanlarca imzalandıktan sonra, ihale onay belgesinin ekine konularak ihale yetkilisine sunulur. …” hükmü yer almaktadır.

İdare tarafından yaklaşık maliyetin; bir önceki yıl yapılan yemek alımı ihalesinde gerçekleşen her bir öğünün birim fiyatlarının ve başvuru sahibi istekli olan Bekard Gıda Taş. İnşaat Ltd. Şti.’nden de dahil olmak üzere, 4 ayrı firmadan alınan birim fiyatların aritmetik ortalaması alınmak suretiyle hesaplandığı görülmüştür.

Buna göre, idarece gerçekleştirilen yaklaşık maliyet tespiti işlemlerinin, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin yukarıda belirtilen hükümlerine uygun olarak hesaplandığı, dolayısıyla da yaklaşık maliyet tespit yönteminin mevzuat hükümlerine aykırılık teşkil etmediği anlaşıldığından, başvuru sahibi isteklinin yaklaşık maliyet tutarının düşük olduğu ve uygun bir şekilde hesaplanmadığı yönündeki iddiası yerinde görülmemiştir.

Yukarıda yer verilen Yönetmelik hükümleri uyarınca, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenen tutara en fazla % 20 oranında yüklenici karı eklenebileceğinden, yaklaşık maliyet hesap cetvelinde kar oranına ilişkin herhangi bir belirlemenin yapılmadığı başvuruya konu ihaleye ilişkin değerlendirmelerde, yaklaşık maliyetin % 20 oranında kar içerdiği kabulünde bulunulmuştur. Buna göre, yaklaşık maliyet tutarı olan 17.646.900,78 TL’sının, ilgili mevzuat hükmü uyarınca % 20 kar içerdiğinden hareketle, karsız yaklaşık maliyet tutarının (5 kısmın toplamı) 14.705.750,65 TL’sına tekabül ettiği hesaplanmıştır.

Bu çerçevede, ihalenin her bir kısmı için belirlenen yaklaşık maliyet tutarının % 20 altında teklif veren isteklilerden;

- İstanbul Tıp Fakültesi kampüsü için Demiraylar Dağ. Den. Ltd. Şti. ve Vurallar Tem. Tekstil Ltd. Şti.’den,

- Cerrahpaşa Tıp Fakültesi kampüsü için Demiraylar Dağ. Den. Ltd. Şti. ve Kahvecioğlu Gıda İnş. Ltd. Şti.’den,

- Bahçeköy kampüsü için Efor Med. Cih.Ltd. Şti.’den,

- Avcılar kampüsü için Demiraylar dağ. Den. Ltd. Şti. ve Kahvecioğlu Gıda İnş. Ltd. Şti.’den,

Aşırı düşük teklif açıklaması istenmek suretiyle, ihalenin sonlandırılması işlemlerinin yerinde olduğu, yapılan şikayetin ise reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Diğer taraftan, başvuru sahibi istekli tarafından 2011/UH.III-66 ve 2010/UH.I-3620 sayılı Kamu İhale Kurulu Kararlarının emsal olarak gösterildiği, söz konusu kararlar incelendiğinde;

06.01.2011 tarih ve 2011/UH.III-66 sayılı Kurul Kararında;“… Yaklaşık maliyet için fiyat bildiren kişi veya kuruluşun herhangi bir yükümlük altına girmediği ve herhangi bir kazanç sağlamadığı ancak ihaleye teklif sunulması halinde, gerek teklif verme aşamasında gerekse ihalenin sonuçlanması sonrasında önemli bazı yükümlükler altına girildiği ve ihale dokümanının bir bütün halinde göz önünde bulundurmak suretiyle tekliflerin hazırlandığı dikkate alındığında, ihaleye sunulan fiyat tekliflerinin, yaklaşık maliyetin tespiti için verilen fiyat bildirimlerinden daha sağlıklı olduğu ve piyasa rayiçlerini daha doğru bir şekilde yansıttığı anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, yukarıda yapılan tespitler çerçevesinde, yaklaşık maliyet için anılan istekliler tarafından bildirilen fiyatların yüksek olduğu ve bunun da, yaklaşık maliyeti önemli oranda etkileyerek, yaklaşık maliyetin tutar bazında olması gerekenden daha yüksek çıkmasına neden olduğu görülmektedir.

Öte yandan, yaklaşık maliyete dayanak teşkil eden birim fiyat hesabında; kahvaltı, öğle ve akşam yemekleri için idarenin takdiri şeklinde birim fiyatların belirlendiği ve bu fiyatların yaklaşık maliyet hesabına dahil edildiği görülmüş, ancak idarenin takdir etmiş olduğu fiyatların dayanağının ne olduğu anlaşılamamış, bu yönüyle yaklaşık maliyet tespitinin, Yönetmeliğin anılan maddesine uygun olmadığı tespit edilmiştir.

Ayrıca, Tokat Ticaret ve Sanayi Odası ile yukarıda adı geçen isteklilere gönderilen fiyat istem yazılarında, yemeklerin tek öğün olarak yer aldığı ve tekliflerin buna göre verildiği, yazı ekinde verilen teknik şartnamenin “İşin tanımı” başlıklı 2 nci maddesinde işin; 1 adet kahvaltı, 1 adet öğlen ve 1 adet aksam yemeğinin pişirilmesi servisi ve servis sonrası hizmetlerin yürütülmesi işi olduğunun hatalı bir şekilde ifade edildiği, şartname içeriğinde ve fiyat isteme yazısı ekinde 182.325 adet (kahvaltı 55.575, öğle yemeği 70.875, akşam yemeği 55.875) olan toplam yemek adedine yer verilmediği anlaşılmıştır.

Toplam yemek sayısının, 1 adet yemeğin birim fiyatını önemli oranda etkilediği, temin edilecek yemek sayısı arttıkça, yemeğin birim maliyetinin de düşeceği, 1 adet yemeğin maliyeti ile 182.325 adet yemeğin birim maliyetinin aynı olmayacağı göz önüne alındığında, piyasadan ve Tokat Ticaret ve Sanayi Odasından alınan fiyat bildirimlerinin, ihale konusu işe özgü olacak şekilde birim fiyatları yansıtmadığı anlaşılmıştır.

Tüm bu değerlendirmeler ışığında, idarece hesaplanan yaklaşık maliyetin piyasa fiyatlarını yansıtmadığı, dolayısıyla aşırı düşük tekliflerin tespitinde, yaklaşık maliyetin değerlendirme kriteri olarak öngörülmesinin doğru sonuçlara yol açmayacağı, yaklaşık maliyet yerine, diğer tekliflerin göz önünde bulundurulması suretiyle aşırı düşük tekliflerin tespitinin daha uygun olacağı sonucuna varılmıştır. …” denildiği,

07.12.2010 tarih ve 2010/UH.I-3620 sayılı Kurul Kararında ise;“… İdarece Yaklaşık maliyet’in, piyasa araştırmasına dayalı piyasada oluşan rayiç değerleri yansıtan gerçekçi bir fiyat araştırması yapılarak belirlenmediği, daha önceki yıllarda diğer idarelerin yapmış olduğu yemek hizmet alımlarında gerçekleşmiş olan öğün bedellerinin fiyat ortalamasının alındığı ve bu bedele kar’ın dahil edilip edilmediğinin anlaşılamadığı, idarenin yaklaşık maliyet hesap cetvelinde belirlediği yemek öğün bedellerinin piyasa fiyatlarının altında olduğu, piyasada oluşan gerçek fiyatları yansıtmadığı, bu sebeple yaklaşık maliyetin piyasa fiyatlarına göre düşük kaldığı anlaşılmıştır.

İhale işlem dosyası içeriğindeki bilgi ve belgelerden anlaşılacağı üzere ihale üzerinde kalan isteklinin teklifi yaklaşık maliyet ve diğer tekliflere göre aşırı düşük olduğundan bu isteklinin teklifinin öncelikle aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması gerekmektedir. Diğer istekli olan başvuru sahibi ve ekonomik açıdan en avantajlı 2. Teklif sahibi isteklinin teklif bedeli yaklaşık maliyetin üzerinde olmakla birlikte; yukarda açıklandığı üzere idarece yaklaşık maliyetin gerçekçi bir piyasa fiyat araştırması yapılarak belirlenmemesi piyasa fiyatlarına göre düşük belirlenmesi sebebiyle bu isteklinin teklifinin de idarece aşırı düşük kabul edilip aşırı düşük teklif sorgulaması yapılarak ihalenin sonuçlandırılması gerekmektedir. …” denildiği,

Anlaşılmıştır.

Emsal gösterilen ilk Kararda özetle; yaklaşık maliyet tutarı için firmalarca bildirilen fiyatların yüksek olduğu, bu durumda yaklaşık maliyetin piyasa şartlarına göre daha yüksek hesaplandığı, ayrıca yaklaşık maliyete dayanak teşkil eden birim fiyat hesabında; kahvaltı, öğle ve akşam yemekleri için idarenin takdiri şeklinde birim fiyatları belirlediği, idarenin takdir etmiş olduğu fiyatların dayanağının ne olduğunun anlaşılamadığı, bu yönüyle yaklaşık maliyet tespitinin, Yönetmeliğin anılan maddesine uygun olmadığı,ayrıca Tokat Ticaret ve Sanayi Odası ile adı geçen isteklilere gönderilen fiyat istem yazılarında, yemeklerin tek öğün olarak yer aldığı ve tekliflerin buna göre verildiği, toplam yemek sayısının 182.325 adet olduğunun belirtilmediği, temin edilecek yemek sayısı arttıkça, yemeğin birim maliyetinin de düşeceği, 1 adet yemeğin maliyeti ile 182.325 adet yemeğin birim maliyetinin aynı olmayacağı göz önüne alındığında, piyasadan ve Tokat Ticaret ve Sanayi Odasından alınan fiyat bildirimlerinin, ihale konusu işe özgü olacak şekilde birim fiyatları yansıtmadığı hususları belirtilmiştir.

İkinci olarak emsal gösterilen kararda ise özetle, idarenin yaklaşık maliyeti hesaplarken piyasa araştırması yapmadığı, sadece başka idarelerin yaptığı ihalelerdeki gerçekleşen fiyatları baz aldığı bu nedenle de yemek öğün bedellerinin piyasa fiyatlarının altında olduğuhususları belirtilmiştir.

Buna göre, her iki kararda yer alan tespit ve değerlendirmelerin, ilgili ihalelerin kendi şart ve özelliklerini ve de yaklaşık maliyet tespitinde gerçekleştirilen işlemlerin farklılıklarını taşıdığı ve mahiyet olarak da iki kararın birbirlerine ve şikayet konusu olan ihaleye uymadıkları anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, şikayete konu edilen ihalede gerçekleştirilen yaklaşık maliyet tespit işlemleri ile söz konusu kararlarda yer verilen yaklaşık maliyet ile ilgili tespit ve işlemlerin aynı nitelikte olmadığı, neticede başvuru sahibince belirtilen kararların şikayet konusuna emsal teşkil etmediği sonucuna varıldığından, bu konudaki şikayetin de reddedilmesi gerektiği belirlenmiştir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ali KAYA

Kurul Üyesi

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi

Adem KAMALI

Kurul Üyesi

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi