KİK Kararı: 2011/UH.III-1251

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2011/030
Gündem No : 42
Karar Tarihi : 11.04.2011
Karar No : 2011/UH.III-1251 Mahkeme Kararını Göster
BAŞVURU SAHİBİ:
Kahvecioğlu Gıda İnş. Taah. Toplu Tem. Paz. San. Tic. Ltd. Şti., Karapınar Mahallesi Organize Sanayi Bölgesi 1169 Sokak 14/1 ORDU

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Milli Savunma Bakanlığı İzmir Tedarik Bölge Başkanlığı, Gazıler Cad. 1420 Sokak No: 1/3 Yenişehir / İzmir

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2010/560358 İhale Kayıt Numaralı "15 Kısım Hazır Yemek Alımı (12. Kısım)" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

07.04.2011 tarih ve B.07.6.KİK.0.08.00.00-101.04-.H.[09.28].(0257)./2011-35E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Milli Savunma Bakanlığı İzmir Tedarik Bölge Başkanlığı tarafından 02.02.2011 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “15 Kısım Hazır Yemek Hizmet Alımı (12 nci Kısım)” ihalesine ilişkin olarak Kahvecioğlu Gıda İnş. Taah. Toplu Tem. Paz. San. Tic. Ltd. Şti.’nin 02.03.2011 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 07.03.2011 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 23.03.2011 tarih ve 15643 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 22.03.2011 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; kısmi teklif açık ihalede, ihalenin 12 nci kısmının 8.345.532,00 TL teklif bedeli ile Temaş Gıda San. Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı, 12 nci kısım için açıklanan yaklaşık maliyetin 11.276.460,00 TL olduğu, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 9 uncu maddesinde yaklaşık maliyet hesabında öngörülebilecek azami kar oranının % 20 olarak belirlendiği, söz konusu kar oranının yaklaşık maliyetten düşülmesi sonrasında bulunan toplam tutarın altında teklif veren isteklilerin tekliflerinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması gerektiği, dolayısıyla söz konusu ihalenin 12 nci kısmı için aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin sonuçlandırılmasının mevzuata uygun olmadığı iddiasına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İdari şartnamenin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2 nci maddesinde; işin, 15 kısım hazır yemek alımı işi olduğu belirtilmiş, “Teklif ve sözleşme türü” başlıklı 19 uncu maddesinde; tekliflerin birim fiyat üzerinden verileceği ifade edilmiş, “Kısmi teklif verilmesi” başlıklı 20 nci maddesinde ihalenin 15 kısımdan oluştuğu ve kısmı teklif verilebileceği düzenlenmiştir.

İhale dokümanı kapsamında isteklilere verilen EK-B listesinde, hizmet süresi boyunca günlük olarak personele verilecek kahvaltı, öğle ve akşam yemekleri menülerinin belirtildiği görülmüştür.

Söz konusu ihalenin şikayete konu 12 nci kısmının 366 gün süre ile 2.600 personele yemek hizmeti (kahvaltı, öğle ve akşam yemeği) verilmesi işine ilişkin olduğu, bahse konu kısma 13 istekli tarafından teklif sunulduğu, Pamuk Haz. Yem. Gıda San. Tic. Ltd. Şti.’nin teklifinin, iş deneyim belgesinde yer alan tutarın yeterli olmadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, diğer tekliflerin geçerli teklif olarak kabul edildiği ve herhangi bir isteklinin teklifinin aşırı düşük görülmediği, 10.02.2011 tarihli ihale komisyonu kararı ile söz konusu kısmın, en düşük teklifi veren Temaş Gıda San. Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.

İhale dokümanı kapsamında yer alan Tablo-5’de; çalıştırılacak personelin sayısına ve görevlerine yer verildiği; işletme müdürü, diyetisyen/gıda mühendisi/veteriner, servis müdürü, aşçı, aşçı yardımcısı, garson (servis elemanı), bulaşıkçı, kasap, şoför, tatlıcı, temizlikçi ve depo sorumlusu görevlerinde bulunmak üzere 12 nci kısım için toplam “105” personelin ihale konusu iş kısımları kapsamında çalışacağı belirtilmiştir.

Şikayete konu ihalenin malzeme dahil yemek hazırlama ve dağıtım hizmeti olduğu bu itibarla Kamu İhale Genel Tebliğinin 78.3 üncü maddesi uyarınca, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı niteliğinde olmadığı anlaşılmıştır.

Aşırı düşük tekliflerin tespitine ilişkin olarak 4734 sayılı Kanunun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister

…

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Anılan Kanun maddesinden; aşırı düşük tekliflerin tespitinde iki adet kriterin bulunduğu, bu kriterlerden birinin yaklaşık maliyet, diğerinin ise geçerli teklif bedelleri olduğu, her iki kriterin birlikte veya ayrı ayrı ele alınmak suretiyle, aşırı düşük tekliflerin tespitinin yapılabileceği anlaşılmaktadır.

Diğer taraftan, Kanunda belirtilen sübjektif nitelikteki kriterlere ilişkin olarak Kurumun, sınır değer, ortalamalar gibi somut nitelikteki kriterleri belirlemeye yetkili olduğu hususu anılan Kanun maddesinde hüküm altına alınmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79.4 üncü maddesinde; “İhale komisyonu tarafından, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile varsa malzeme ve diğer maliyet kalemleri, bunlar dışında kalan hizmet alımı ihalelerinde ise ihale dokümanında belirtilen teklif fiyata dahil giderler dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirilmesi yapılarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre ihale komisyonunca belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama istenecektir. İdarelerce aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerin belirtilmesi ve açıklama için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilmesi gerekmektedir.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, kar hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki teklifler aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyecektir.” açıklamasına yer verilmiştir.

Anılan Tebliğ maddesinde personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde kar hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki tekliflerin aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyeceği belirtilmiş, ancak personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde kar hariç yaklaşık maliyetin altındaki tekliflerin aşırı düşük teklif olarak kabul edileceğine ilişkin herhangi bir açıklamaya yer verilmediği anlaşılmıştır.

Bu itibarla söz konusu ihalede, aşırı düşük tekliflerin tespitinde, kanunda öngörülen kriterler olan yaklaşık maliyet ve geçerli diğer tekliflere göre karşılaştırma yapmak suretiyle değerlendirme yapma zorunluluğu ortaya çıkmaktadır.

Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına esas miktar ve fiyatların tespitine ilişkin olarak Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 8 inci maddesinde; “(1) İdareler, yaklaşık maliyetin hesaplanabilmesi için öncelikle ihale konusu hizmeti oluşturan iş kalemlerini veya gruplarını ve bunlara ilişkin miktarları tespit ederler. Bu amaçla, idare tarafından gerek duyulduğunda, aşağıda belirtilen esas ve usuller çerçevesinde miktar araştırması da yapılabilir.

(2) Yaklaşık maliyete ilişkin fiyatların tespitinde;

a) Kamu kurum ve kuruluşlarınca işin niteliğine göre belirlenmiş fiyatlar,

b) İhaleyi yapan idare veya diğer idarelerce gerçekleştirilmiş aynı veya benzer işlerdeki fiyatlar,

c) İlgili odalarca belirlenmiş fiyatlar,

ç) İhale konusu işi oluşturan iş kalemlerine veya gruplarına ilişkin olarak piyasadan yapılacak fiyat araştırması kapsamında elde edilecek fiyat tekliflerinin aritmetik ortalaması alınmak suretiyle ya da konusunda uzman bilirkişi ve ekspertizlerden soruşturularak oluşturulan fiyatlar,

d) İhale konusu işe ilişkin olarak Bütçe Uygulama Talimatlarında ve/veya Sağlık Uygulama Tebliğinde yer alan fiyatlardan KDV veya farklı nitelikteki diğer giderler indirilmek suretiyle bulunan fiyatlar,

Esas alınır.

(3) İdareler yaklaşık maliyete ilişkin fiyatların tespitinde, (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen fiyatların birini, birkaçını veya tamamını herhangi bir öncelik sırası olmaksızın kullanabilirler.

(4) Fiyat araştırması için yapılan çalışmalarda fiyat sorulacak kişi ve kuruluşlara yazılan yazıda fiyatı tespit edilecek iş grubu veya iş kaleminin ayrıntılı özelliklerine yer verilir. Fiyat istenecek kişi ve kuruluşlara aynı koşulları taşıyan yazılarla başvurulur ve fiyatlar KDV hariç istenir. İstenen özellikleri taşımayan veya gerçek piyasa rayiçlerini yansıtmadığı düşünülen fiyat bildirimleri ve proforma faturalar değerlendirmeye alınmaz ve buna ilişkin gerekçeler yaklaşık maliyet hesap cetvelinde gösterilir.

_(5) Özelliği bulunan hizmet alımlarında; önceki yıllarda bitirilmiş benzer nitelikteki işlerde oluşan fiyatların piyasa fiyatları ile karşılaştırılması suretiyle bulunan fiyatlar veya benzer nitelikteki hizmetlerde uzmanlık ve deneyimini kanıtlamış kamu ve özel sektör kuruluşları ile gerçek kişilerden soruşturularak oluşturulan fiyatlar kullanılabilir. Yapılan her türlü araştırmaya rağmen fiyatın tespit edilemediği veya tespit edilen fiyatların rayiçleri yansıtmadığının anlaşıldığı durumlarda; idarece re’sen fiyat belirlenir ve gerekçesi yaklaşık maliyet hesap cetvelinde gösterilir.” _hükmü yer almaktadır.

Şikayete konu 12 nci kısma ilişkin yaklaşık maliyet hesabı incelendiğinde; 9 firmadan fiyat bildirimi alındığı, 6 firmaya ait fiyat bildirimi piyasa fiyatlarına göre yüksek bulunduğundan dikkate alınmadığı, kalan 3 farklı fiyat ile, aynı hizmete ilişkin 2009 ve 2010 yıllarına ait güncel fiyatların aritmetik ortalaması alınarak günlük birim fiyatın 11,85 TL olarak tespit edildiği anlaşılmış, yaklaşık maliyete ilişkin olarak yapılan işlemin Yönetmeliğin anılan hükmüne uygun olarak gerçekleştirildiği görülmüştür.

Yaklaşık maliyet için fiyat bildiren kişi veya kuruluşun herhangi bir yükümlük altına girmediği ve herhangi bir kazanç sağlamadığı ancak ihaleye teklif sunulması halinde, gerek teklif verme aşamasında gerekse ihalenin sonuçlanması sonrasında önemli bazı yükümlükler altına girildiği ve ihale dokümanının bir bütün halinde göz önünde bulundurmak suretiyle tekliflerin hazırlandığı dikkate alındığında, ihaleye sunulan fiyat tekliflerinin, yaklaşık maliyetin tespiti için verilen fiyat bildirimlerinden daha sağlıklı olduğu ve piyasa rayiçlerini daha doğru bir şekilde yansıttığı anlaşılmaktadır. Bu bağlamda aşırı düşük tekliflerin tespitinde, yaklaşık maliyetten ziyade teklif edilen fiyatların birbirleri ile karşılaştırılması sonucunda elde edilen değerlerin yapılacak değerlendirmede kullanılması daha doğru sonuçlar verecektir.

Aşağıdaki tabloda, geçerli teklif sahiplerinin ihalenin 12 nci kısmı için teklif ettikleri tutarların yaklaşık maliyete ve tekliflerin aritmetik ortalamasına olan oranlarına yer verilmiştir.

Sıra No

İstekliler

Teklif Tutarları (TT)

TT/YM*

TT/TAO*

1

Temaş Gıda San. Tic. Ltd. Şti.

8.345.532,00

0,74

0,83

2

ENS Tem. Akar. Yem. Gıda İnş. San. Tic. Ltd. Şti.

9.163.908,00

0,81

0,91

3

Deha Gıda İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.

9.201.972,00

0,82

0,91

4

Bekard Gıda Taş. İnş. Tem. San. ve Tic. Ltd. Şti.

9.354.228,00

0,83

0,93

5

Kahvecioğlu Gıda İnş. Taah. Toplu Tem. Paz. San. Tic. Ltd. Şti.

9.830.028,00

0,87

0,97

6

Yiğit Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.

10.182.120,00

0,90

1,01

7

Azık Yemek San. Tic. A.Ş.

10.372.440,00

0,92

1,03

8

Seçsan Gıda Paz. Tur. Bil. İnş. Sa. Tic. Ltd. Şti.

10.467.600,00

0,93

1,04

9

Avira Gıda İnş. Araç Kir. Taah. A. Ş.,

10.581.792,00

0,94

1,05

10

Bilintur Bilkent Turz. İnş. Yat. Tic. A.Ş.

10.848.240,00

0,96

1,07

11

Sodexo Entegre Hizmet Yönetimi A.Ş.

11.114.688,00

0,99

1,10

12

Apaydın Gıda Ürün. San. Tic. Ltd. Şti.

11.799.840,00

1,05

1,17

• TT: Teklif Tutarları, YM: Yaklaşık Maliyet, TAO: Tekliflerin Aritmetik Ortalaması

İtirazen şikayete konu 12 inci kısma ilişkin olarak yukarıdaki tablodan; ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklif bedelinin yaklaşık maliyete oranının % 74 olduğu, başvuru sahibinin teklifinden daha düşük teklif sunan diğer isteklilere ait tekliflerin yaklaşık maliyet karşısındaki durumuna bakıldığında; ekonomik açıdan en avantajlı 2 nci teklif sahibinin teklifinin yaklaşık maliyete oranının % 81, Deha Gıda İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin teklifinin yaklaşık maliyete oranının % 82, Bekard Gıda Taş. İnş. Tem. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin teklifinin yaklaşık maliyete oranının ise % 83 olduğu, başvuru sahibi açısından bu oranın % 87 olduğu anlaşılmaktadır.

Söz konusu ihale bakımından, aşırı düşük tekliflerin tespitinde geçerli tekliflere göre bir değerlendirme yapılmasının daha doğru sonuçlar vereceğine yönelik yukarıda yapılan tespit bağlamında; ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin geçerli diğer tekliflerin aritmetik ortalamasına oranının % 83, başvuru sahibinin teklifinden daha düşük teklif sunan diğer isteklilere ait tekliflerin, tekliflerin aritmetik ortalamsına olan oranının sırasıyla % 91, % 91 ve % 93 oranında olduğu, bu oranın başvuru sahibinin teklifi açısından % 97 olduğu,

Öte yandan, teklifinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması gerektiği iddia edilen ve başvuru sahibinin teklif tutarına en yakın teklifi sunan Bekard Gıda Taş. İnş. Tem. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin teklifi ile başvuru sahibinin teklifi arasında % 4 oranında bir farkın bulunduğu,

Tespit edilmiş, bu oranların makul düzeyde ve rekabet ortamının ortaya çıkarmış olduğu doğal bir sonuç olduğu anlaşılmıştır.

Yapılan tespitler bağlamında; söz konusu ihalede sunulan tekliflerin aşırı düşük olmadığı görülmüştür.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 9 uncu maddesinin 3 üncü fıkrasında; “Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenir. Bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak % 20 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı eklenir. Bu tutar, kâr hariç belirlenen genel toplam tutar üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler ile toplanarak yaklaşık maliyet hesaplanır. Buna ilişkin hesap cetveli hazırlayanlarca imzalandıktan sonra, ihale onay belgesinin ekine konularak ihale yetkilisine sunulur.” hükmü yer almaktadır.

Başvuru sahibi tarafından, anılan Yönetmelik hükmünde yer verilen % 20 kar oranının düşülmesi suretiyle karsız yaklaşık maliyetin tespitinin yapılması ve bulunan tutardan daha düşük teklif veren isteklilerin tekliflerinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması gerektiği iddia edilmektedir.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında karsız yaklaşık maliyetin üzerinde teklif verenlere sorgulama yapılmayacağı hususuna Kamu İhale Tebliğinin yukarıda anılan 79.4 üncü maddesinde yer verildiği, ancak personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde, kar oranının tespit edilmesi halinde dahi, karsız yaklaşık maliyetin altında teklif veren isteklilerin tekliflerine aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması gerektiğine yönelik, idareye bağlı yetki veren herhangi bir açıklamaya yer verilmediği, dolayısıyla kar oranının belli olmadığı söz konusu ihalede, anılan Yönetmelik hükmüne göre karsız yaklaşık maliyetin tespiti sonrasında, kar hariç yaklaşık maliyetin altında teklif veren isteklinin teklifinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması gerektiğine yönelik iddianın hukuki dayanağının bulunmadığı tespit edilmiştir.

Öte yandan, idarece herhangi bir kar oranı öngörülmeden piyasadan alınan fiyat bildirimleri ile yaklaşık maliyetin oluşturulduğu söz konusu ihalede, yaklaşık maliyet için fiyat bildirimi veren firmaların hangi oranda kar öngörmüş olabileceğinin bilenemeyeceği, fiyat bildirimi veren istekliler açısından herhangi bir sorumluluk getirmeyen söz konusu işlem açısından, % 20’den fazla veya az kar öngörülmüş olmasının ihtimal dahilinde olduğu, dolayısıyla firmaların vermiş olduğu fiyat bildirimlerinde % 20 oranında kar öngörülmüş olduğu şeklinde genel bir kabulden hareketle, yaklaşık maliyetten % 20 kar oranının düşülmesi suretiyle bulunan tutardan daha düşük teklif veren isteklilerin tekliflerinin aşırı düşük teklif olarak kabulü gerektiğine yönelik başvuru sahibinin iddiasının yasal dayanağının bulunmadığı anlaşılmıştır.

Sonuç olarak; ihale üzerinde bırakılan istekli Temaş Gıda San. Tic. Ltd. Şti.’nin teklifi ile itirazen şikayete konu edilen diğer isteklilere ait tekliflerin yaklaşık maliyete ve geçerli diğer tekliflere göre aşırı düşük olmadığı anlaşıldığından, başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Dr. Hasan GÜL

Başkan****

Ali Kemal AKKOÇ

II. Başkan****

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi****

Kazım ÖZKAN

Kurul Üyesi****

Adem KAMALI

Kurul Üyesi****

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi****

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi****

KARŞI OY

Başvuru sahibi Kahvecioğlu Gıda İnş. Taah. Toplu Tem. Paz. San. Tic. Ltd. Şti.’nin itirazen şikayet dilekçesinde özetle; kısmi teklif açık ihalede, ihalenin 12 nci kısmının 8.345.532,00 TL teklif bedeli ile Temaş Gıda San. Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı, 12 nci kısım için açıklanan yaklaşık maliyetin 11.276.460,00 TL olduğu, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 9 uncu maddesinde yaklaşık maliyet hesabında öngörülebilecek azami kar oranının % 20 olarak belirlendiği, söz konusu kar oranının yaklaşık maliyetten düşülmesi sonrasında bulunan toplam tutarın altında teklif veren isteklilerin tekliflerinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması gerektiği, dolayısıyla söz konusu ihalenin 12 nci kısmı için aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin sonuçlandırılmasının mevzuata uygun olmadığı iddia edilmekte ve itirazen şikayet başvurusunun Kurumumuzca incelenerek gereğinin yapılmasını talep etmektedir.

İncelemeye konu ihalede; MSB İzmir Tedarik Bölge Başkanlığı tarafından 02.02.2011 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “ 15 Kısım Hazır Yemek Hizmet Alımı İşi ” ihalesinin 12 inci kısmına ilişkin yaklaşık maliyetin pp ppppiyasa araştırması esas alınarak 11.276.460,00 TL olarak hesaplandığı, bahse konu ihalede 41 adet ihale dokümanı satın alındığı ve ihaleye 13 isteklinin katıldığı ve 12 isteklinin de teklifinin geçerli kabul edilerek değerlendirmeye alındığı, ihale üzerinde bırakılan Temaş Gıda San. Tic. Ltd. Şti.’nin teklif bedelinin 8.345.532,00 TL olduğu, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlenen __ ENS Tem. Akar. Yem. Gıda İnş. San. Tic. Ltd. Şti.’nin teklif bedelinin de 9.163.908,00 TL olduğu, diğer 10 adet geçerli teklif bedellerinin ise,

1

Deha Gıda İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.

9.201.972,00

2

Bekard Gıda Taş. İnş. Tem. San. ve Tic. Ltd. Şti.

9.354.228,00

3

Kahvecioğlu Gıda İnş. Taah. Toplu Tem. Paz. San. Tic. Ltd. Şti.

9.830.028,00

4

Yiğit Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.

10.182.120,00

5

Azık Yemek San. Tic. A.Ş.

10.372.440,00

6

Seçsan Gıda Paz. Tur. Bil. İnş. Sa. Tic. Ltd. Şti.

10.467.600,00

7

Avira Gıda İnş. Araç Kir. Taah. A. Ş.,

10.581.792,00

8

Bilintur Bilkent Turz. İnş. Yat. Tic. A.Ş.

10.848.240,00

9

Sodexo Entegre Hizmet Yönetimi A.Ş.

11.114.688,00

10

Apaydın Gıda Ürün. San. Tic. Ltd. Şti.

11.799.840,00

şeklinde verildiği anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kamu ihale Kanununun "Aşırı düşük teklifler " başlıklı 38 inci maddesinde ;__

"İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşın düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.__

İhale komisyonu;__

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşın düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.__

__

_İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir,” _____

Hükmü yer almaktadır.

__

Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı olan ihalesinde, idarece belirlenen 11.276.460,00 TL. tutarındaki yaklaşık maliyetin içinde Hizmet Alımları İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 9. Maddesine göre azami % 20 oranında kar olduğu kabulüyle hesaplanan Karsız Yaklaşık Maliyetin 9.397.050,00 TL. olduğu anlaşılmış olup, bu karsız yaklaşık maliyet bedelinin altında kalan tekliflere aşırı düşük sorgulaması yapılmadan ihalenin sonuçlandırılmasının hem yürürlükteki kamu İhale Mevzuatına hem de yerleşik Kurul Kararlarına aykırılık teşkil edeceği şeklindeki düşüncemle, anılan ihalenin “ aşırı düşük teklif sorgulaması ” yapılmadan sonuçlandırılmasında hukuka uyarlılık bulunmamaktadır.

Bu nedenle incelemeye konu ihalede belirlenen karsız yaklaşık maliyet bedelinin altında teklif sunan isteklilere aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması yönünde “ düzeltici işlem belirlemesine ” karar verilmesi gerektiği yönündeki görüşümle Kurul çoğunluğunca alınan karara katılmıyorum.

** Abdullah DÜNDAR**

** Kurul üyesi **

KARŞI OY

İncelemeye konu ihalede;

Başvuru sahibinin iddiasına ilişkin olarak: kısmi teklife açık ihalede, ihalenin 12. kısmının 8.345.532,00 TL teklif bedeli ile Temaş Gıda San. Tic. Ltd. Şti.’nin üzerinde bırakıldığı, 12. kısım için açıklanan yaklaşık maliyetin 11.276.460,00 TL olduğu, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 9. maddesinde yaklaşık maliyet hesabında öngörülebilecek azami kâr oranının % 20 olarak belirlendiği, söz konusu kâr oranının yaklaşık maliyetten düşülmesi sonrasında bulunan, toplam tutarın altında teklif veren isteklilerin tekliflerinin, aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması gerektiği, dolayısıyla söz konusu ihalenin 12. kısmı için aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan, ihalenin sonuçlandırılmasının mevzuata uygun olmadığı iddia edilmektedir.

4734 sayılı Kanun’un 38. maddesi uyarınca; ihale komisyonunun verilen teklifleri anılan Kanun’un 37. maddesine göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, sunulan açıklamaların imalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar ve teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü çerçevesinden değerlendireceği hüküm altına alınmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.4.2.19.**** maddesinde; personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarına ilişkin aşırı düşük teklif sorgulamasında, sözleşme giderleri ve genel giderlerin % 3 oranında hesaplanması söz konusu olmayacağı, sözleşme giderleri ilgili mevzuatına göre hesaplanmak suretiyle aşırı düşük teklif sorgulamasına cevap verileceği ve tekliflerin değerlendirileceği, 79.5.**** maddesinde ise; aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (79.4.2.) maddesine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları teknik şartnameye aykırı hususlar içeren veya teklif tutarı, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti ve % 3 oranındaki sözleşme giderleri ile genel giderleri, personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde ise asgari işçilik maliyeti ve ilgili mevzuatı uyarınca hesaplanacak sözleşme giderlerini karşılamayan isteklilerin tekliflerinin gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedileceği açıklamasına yer verilmiştir.

Anılan Kanun ve Tebliğ’de yer alan açıklamadan, ihale komisyonu tarafından yaklaşık maliyet ve diğer tekliflerle kıyaslandığında aşırı düşük olarak belirlenen tekliflerin, reddedilmeden önce aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulacağı, anılan mevzuat hükümleri uyarınca aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin olarak, isteklilerden teklif bileşenleri ile ilgili açıklama talebinde bulunulacağı ve bu açıklamalarını belgeye dayandıracakları, aşırı düşük teklif açıklamasına ilişkin olarak isteklilerce yapılan açıklamaların ihale komisyonunca değerlendirilmesi sonucunda, ihale konusu işin yapılabilmesi çerçevesinde yeterli görülen isteklilerin tekliflerinin kabul edileceği, bu nedenle Kamu İhale Mevzuatının, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi konusunda, kamu hizmetinin idari ve mali gereklerine aykırı kullanılmamak koşuluyla idareye takdir yetkisi verdiği, ancak bu yetkinin mutlak ve sınırsız olmadığı anlaşılmaktadır.

İncelemeye konu ihalede, ihale konusu işin adının; “15 Kısım Hazır Yemek Hizmet Alımı (12. Kısım)” olduğu, yaklaşık maliyetin 12. kısım için 11.276.460,00 TL olarak belirlendiği, 41 adet ihale dokümanı satın alındığı ve ihalenin 12. kısmına 13 istekli tarafından teklif sunulduğu, ihale komisyonunca yapılan değerlendirme sonucunda, bir isteklinin teklifinin iş deneyim belgesindeki tutarın yetersiz olduğu gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, 12 isteklinin teklifinin geçerli teklif olarak belirlendiği, ihalenin 8.345.532,00 TL fiyat teklifinde bulunan isteklinin üzerinde bırakıldığı, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin yaklaşık maliyetin oldukça altında kaldığı anlaşılmıştır.

Anılan Kanun hükmü gereğince, idareler tarafından tekliflerin değerlendirilmesinde; isteklilerce sunulan tekliflerin birbiri ile ve yaklaşık maliyetle kıyaslanarak teklifi aşırı düşük olanların belirleneceği hüküm altına alınmış olup, bu belirleme yapılırken ihale konusu işin niteliği ve niceliği konusunda herhangi bir belirlemeye gidilmediği anlaşılmıştır.

Diğer taraftan, anılan Kurul kararında; “… Sonuç olarak; ihale üzerinde bırakılan istekli Temaş Gıda San. Tic. Ltd. Şti.’nin teklifi ile itirazen şikayete konu edilen diğer isteklilere ait tekliflerin yaklaşık maliyete ve geçerli diğer tekliflere göre aşırı düşük olmadığı anlaşıldığından, başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmemiştir. ... ” ifadelerine yer verilmiştir.

Anılan Kanun ve ilgili mevzuatı uyarınca bir teklifin aşırı düşük teklif olarak nitelendirilebilmesi sadece teklif fiyatlarının birbirleri ile kıyaslanmasına bağlı olmayıp, idarece tespit edilen yaklaşık maliyetin de dikkate alınması gerekmektedir.

Bir başka anlatımla, 4734 sayılı Yasadaki tekliflerin, diğer tekliflere ve yaklaşık maliyete göre aşırı düşük olanların idarece belirleneceğine ilişkin hüküm, birbirlerine yakın ancak yaklaşık maliyetin çok altındaki tekliflerin aşırı düşük olarak belirlenemeyeceği olarak değerlendirilemez. Böyle bir durumda öncelikle yaklaşık maliyetin doğru hesaplanıp hesaplanmadığının idarece irdelenmesinin gerektiği, bir yanlışlık yok ise idarece yaklaşık maliyette öngörülen kâr oranı da dikkate alınarak (Hizmet Alımları İhaleleri Uygulama Yönetmeliği uyarınca kâr oranı en fazla % 20 olabilir) tekliflerin aşırı düşük olanlarının belirlenmesi gerektiği açıktır. Bu konuda idarelerin geniş takdir yetkilerinin olduğunu düşünmek öncelikle yaklaşık maliyetin hesaplanması ve bu değere bağlı olarak belirlenen ihaleye katılım yeterliklerinin güvenirliğini zedeleyecektir.

Bu itibarla, idarece hesaplanan yaklaşık maliyette yer alan birim fiyatla (11,85 TL), ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan birim fiyat (8,77 TL) karşılaştırıldığında, yaklaşık maliyetten çok düşük olduğundan, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklif fiyatı ile ihale konusu işin yapılabilirliği hususunda tereddüt oluşmuştur.

Bu bağlamda, şikâyete konu ihalede oluşan ve ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi istekliye ilişkin teklif, yaklaşık maliyet ile karşılaştırıldığında aralarındaki farkın makul karşılanamayacak düzeyde olduğu görülmektedir.

İdarece, teklifi geçerli kabul edilen ve ihale üzerinde bırakılan, Temaş Gıda San. Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan teklif tutarının, idarece belirlenen yaklaşık maliyetin %26 altında ve diğer tekliflere göre de düşük olduğundan, ihale konusu hizmetin önemi ve özelliği de dikkate alınarak, verilecek hizmetin kalitesi açısından, idari şartname ve teknik şartnamede belirtilen hususları karşılayıp karşılamadığı hususlarında, aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan, ihalenin sonuçlandırılmasında mevzuata uyarlık bulunmamaktadır.

Bu itibarla; inceleme konusu ihalede,**** idarece teklifi geçerli kabul edilen ve ihale üzerinde bırakılan Temaş Gıda San. Tic. Ltd. Şti.’nin teklifinin, aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutularak, ihale işlemlerine devam edilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle; inceleme konusu ihalede “ düzeltici işlem belirlenmesine ” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle, “ itirazen şikâyet başvurusunun reddine ” ilişkin karara katılmıyorum.

** Erkan DEMİRTAŞ**

** Kurul Üyesi **