KİK Kararı: 2011/UH.II-984

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2011/022
Gündem No : 22
Karar Tarihi : 14.03.2011
Karar No : 2011/UH.II-984
BAŞVURU SAHİBİ:
Dervişoğlu Kardeşler Gıda İnş. Tur. Ltd. Şti., Orta Mahalle Ulus Caddesi Sarıevler Sokak No: 56 Kartepe / Kocaeli

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Kocaeli Devlet Hastanesi Başhekimliği, Cedit Mah. T.Günes Cad. Hastane Sok. İzmit / Kocaeli

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2010/540426 İhale Kayıt Numaralı "2011-2012 Mali Yılları Malzeme Dahil Yemek Pişirme, Dağıtım ve Sonrası Hizmetleri İhalesi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

01.03.2011 tarih ve B.07.6.KİK.0.07.00.00-101.04-.H.[05.66].(G029)/2011-14E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Kocaeli Devlet Hastanesi Başhekimliği tarafından 03.12.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “2011-2012 Mali Yılları Malzeme Dahil Yemek Pişirme, Dağıtım ve Sonrası Hizmetleri İhalesi” ihalesine ilişkin olarak Dervişoğlu Kardeşler Gıda İnş. Tur. Ltd. Şti.’nin 26.01.2011 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 04.02.2011 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 15.02.2011 tarih ve 8898 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 14.02.2011 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle; ihale komisyonu tarafından teklifinin aşırı düşük olarak değerlendirildiği ve teklifinde yer alan “kar ve diğer maliyet giderleri kalemi” dışındaki kalemler için aşırı düşük teklif açıklamasının istenildiği, ancak açıklamalarında sehven veya yuvarlama hatası sonucunda 123.908,00 TL eksik beyanda bulunulduğu, bu tutarın teklifin önemli bir bölümünü oluşturan kar ve diğer maliyet giderleri için ayrılan 419.115,53 TL’lik tutardan kolaylıkla karşılanabilecek nitelikte olduğu, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifi ile kendi teklifleri arsındaki farkın 37.945,00 TL olduğu ve bu durumun kamu zararına yol açacağı, tekliflerinin aşırı düşük olmayan kısmıyla ilgili sorgulama yapılmaması gerektiği, açıklamalarının yeterli bulunmayarak değerlendirme dışı bırakılmasının mevzuata uygun olmadığı iddiasına yer verilmiştir.

A- Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

4734 sayılı Kanun’un “Aşırı Düşük Teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde “ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,__

_ _b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

__c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

_ _Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.__” hükmü bulunmaktadır.__

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 59 uncu maddesinde; “(1) İhale komisyonu verilen tekliflerden, diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

(2) İhale komisyonu;

_ a) Verilen hizmet ve yapım yönteminin ekonomik olması,_

_ b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,_

_ c) Teklif edilen işin özgünlüğü, _

_ hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen aşırı düşük teklifler, geçerli teklif olarak dikkate alınır._

_(3) Aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde; Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonu bu düzenlemeyi esas alır. _

(4) Aşırı düşük teklif değerlendirmesinde tekliflerin, asgari maliyet yanında sözleşme giderlerini karşılayıp karşılamadığı da dikkate alınır.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79 uncu maddesinde;“...79.4.1. İsteklilerce yapılacak aşırı düşük teklife ilişkin açıklamalar belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyerek söz konusu teklifler reddedilecektir.

_ 79.4.2. İhale komisyonu tarafından yapılacak aşırı düşük teklif değerlendirmesinde aşağıdaki hususların dikkate alınması gerekmektedir. _

_ 79.4.2.1. İhale komisyonu, teklifin önemli bileşenlerine ilişkin olarak; _

_ a) Verilecek hizmetin ekonomik olması,_

_ b) Seçilen teknik çözümler ve hizmetlerin temininde kullanılacak avantajlı koşullar,_

_ c) Teklif edilen hizmetin özgünlüğü,_

_ hususlarında istekliler tarafından belgelere dayalı olarak yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle aşırı düşük teklifleri değerlendirerek ihaleyi sonuçlandıracaktır. _

_ 79.4.2.2. Verilecek hizmetin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler, hizmetin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya hizmetin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; sadece bu hususların neler olduğu değil, belirtilen çözüm, avantajlı koşul, özgünlük ya da hizmetin ekonomik olması sayesinde elde edilen maliyet avantajının da bilgi ve belgelere dayalı olarak açıklanması gerekmektedir._

_ 79.4.2.3. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamaya dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir._

_ … _

79.5. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (79.4.2.) maddesine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları teknik şartnameye aykırı hususlar içeren veya teklif tutarı, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti ve % 3 oranındaki sözleşme giderleri ile genel giderleri, personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde ise asgari işçilik maliyeti ve ilgili mevzuatı uyarınca hesaplanacak sözleşme giderlerini karşılamayan isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.…” açıklaması,

İdari Şartnamenin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” başlıklı 25 inci maddesinde “ 25.1.__Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince yapılacak ulaşım, sigorta vergi, resim ve harç giderleri isteklilerce teklif edilecek fiyata dâhil edilecektir.

_25.2._25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

_25.3._Teklif fiyata dâhil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1. İşin süresi ve personel sayısı dikkate alınarak ilgili mevzuatına göre hesaplanacak işçilik ücreti:

_1 Kişi Aşçıbaşı Brüt Asgari Ücretin %35 Fazlası
6 Kişi Aşçı Brüt Asgari Ücretin %10 Fazlası
6 Kişi Aşçı yardımcısı Brüt Asgari Ücretin %5 Fazlası
8 Kişi Yemek dağıtıcısı (bayan) Brüt Asgari Ücret
9 Kişi Yemek dağıtıcısı (erkek) Brüt Asgari Ücret
5 Kişi Temizlik personeli (bulaşık yıkama) Brüt Asgari Ücret
Toplam 35 Kişi

2011 yılında resmi ve dini bayram tatillerinin toplamı 13,5 gündür (Ulusal Bayram Ve Genel Tatil Günleri Hakkında Kanun'a göre 28 Ekim yarım gün + iki dini bayramın arifesi yarımşar gün tatildir. 2011 yılında Ramazan Bayramı’nın 1. günü ile 30 Ağustos Zafer Bayramı aynı güne denk gelmektedir.). 2012 yılında resmi ve dini bayram tatillerinin toplamı 14 gündür (2012 yılında 28 Ekim tarihinde yarım gün tatil Kurban Bayramının son gününe denk gelmektedir.). İki yılda toplam 27.5 tatil günü vardır.

Bu günlerde çalıştırılacak işçi sayıları:
Aşçıbaşı Brüt Asgari Ücretin %35 Fazlası 1 Kişi x 10 Gün = Toplam 10 Gün
Aşçı Brüt Asgari Ücretin %10 Fazlası 3 Kişi x 27,5 Gün = Toplam 82,5 Gün
Aşçı yardımcısı Brüt Asgari Ücretin %5 Fazlası 2 Kişi x 27,5 Gün = Toplam 55 Gün
Yemek dağıtıcısı Brüt Asgari Ücret 3 Kişi x 27,5 Gün = Toplam 82,5 Gün
Temizlik personeli (bulaşık yıkama) Brüt Asgari Ücret 3 Kişi x 27,5 Gün = 82,5 Gün_

****

25.3.2. Yemek, yol ve giyecek giderleri:

_A. YEMEK: İşçilerin yemek ihtiyaçları yüklenici tarafından karşılanacaktır. Ancak, yükleniciye çalışanların yemek ihtiyacının karşılanması noktasında bir bedel ödenmeyecek olup, bu bedelin karşılığı olarak, hizmet alımı kapsamında çalıştırdığı elemanların yemek ihtiyaçlarını karşılaması için hastanede çıkan yemekten bedelsiz olarak faydalanması imkânı verilecektir. İstekliler tekliflerinde işçilerin yemek ihtiyaçları için bir bedel öngörmeyeceklerdir.

_

_ B. YOL: Bu hizmet alımı ihalesi kapsamında çalışacak kişilerin yol bedeli yüklenici tarafından ayni olarak karşılanacaktır. Yol bedeli için aylık gün sayısı 26 dır. İşçilere günde 2 adet olmak üzere 26 gün üzerinden Kocaeli Büyükşehir Belediyesi tam Kentkart kontörü ayni olarak verilecektir. İlk temin esnasındaki Kentkart kart bedeli yüklenici tarafından karşılanacaktır. İlk temin esnasındaki bu bedel % 3 oranındaki sözleşme ve genel giderler içerisinde değerlendirilmiştir.

_

_ C. GİYİM: Teknik Şartnamede her bir personel için ayrıntılı olarak tanımlanan giyecek malzemeleri yüklenici tarafından ayni olarak karşılanacaktır._

1 Kep (Yazlık) 120 Adet
2 Fular (Yazlık) 120 Adet
3 Kısa Kollu Beyaz İş Gömleği 240 Adet
4 Yazlık Beyaz Pantolon 120 Adet
5 Kep (Kışlık) 120 Adet
6 Fular (Kışlık) 120 Adet
7 Uzun Kollu Beyaz İş Gömleği 240 Adet
8 Kışlık Beyaz Pantolon 120 Adet
9 Yazlık İş Önlüğü 20 Adet
10 Kışlık İş Önlüğü 20 Adet
11 Diz Boyu Çizme 10 Çift
12 Bulaşık Yıkama Önlüğü 40 Adet
13 Sabo Terlik 70 Çift
14 Diz Boyu Çizme 20 Çift
15 Tek Kullanımlık Maske 14000 Adet
16 Tek Kullanımlık Eldiven 60000 Adet

****

25.3.3. Malzeme giderleri:

Teknik şartnamenin EK-1 listesinde İdaremizin istediği ve yüklenicinin de getirmesi gereken demirbaş malzemelerin, EK-2 listesinde ise yüklenici tarafından temin edilecek olan sarf malzemelerin ismi ve miktarları yazılıdır. İstekliler tekliflerini hazırlarken bu malzemeleri de dikkate alarak teklif fiyata dâhil edeceklerdir.

****

25.3.4. Diğer giderler:

1- Teknik Şartnamenin Hizmetin Sunumu başlığı altındaki 20. maddesinde tanımlanan İlaçlama Gideri
2- Teknik Şartnamenin Hizmetin Sunumu başlığı altındaki 4. maddesinde tanımlanan Doğalgaz Gideri
3- Teknik Şartnamenin Genel Hususlar Başlığı altındaki 8. maddesinde tanımlanan Sigorta Poliçesi Gideri
4- Teknik Şartnamenin Hizmetin Sunumu başlığı altındaki 15. maddesinde tanımlanan Başiskele Semt Polikliniğine Yemek Taşıma Hizmetinin Gideri

_25.4._Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.

__

25.5. Kısa vadeli sigorta prim oranları belirtilecektir. Kısa vadeli sigorta prim oranı 1'dir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Yapılan incelemede, sunulan tüm tekliflerin karsız yaklaşık maliyetin altında olduğu, ihale komisyonu tarafından aşırı düşük teklif sınır değeri tespit edildiği ve bu değerin altında teklif veren 7 istekliden 16.12.2010 tarihli yazılar ile aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, söz konusu yazılar ile işçilik, ekipman, ilaçlama, doğalgaz, teklif edilen bedele eşdeğer limitte sigorta poliçesi ve yemek taşıma maliyetleri ile yazı ekinde gönderilen 1 haftalık örnek normal yemek, diyet yemek ve kahvaltı listelerindeki öğünlerin yukarıda belirtilen kalemler hariç çıplak maliyetlerinin açıklanmasının istendiği, isteklilerden 5 tanesinin açıklama sunduğu, 1 adet isteklinin açıklamasının kabul edilerek ihalenin söz konusu istekli üzerinde bırakıldığı görülmüştür.

Başvuru sahibi istekli tarafından teklif bedeline ilişkin olarak sunmuş olduğu açıklama ve açıklamaya ilişkin tevsik edici belgeler incelendiğinde;

Açıklama yazısında teklif bileşenlerinin ve yazıda istenen hususların ayrıntılı olarak yer aldığı, ancak, kat mutfakları için yükleniciden getirmesi istenilen 6 adet tezgâh altı bulaşık makinesi yerine, açıklama eki demirbaş amortisman tablosunda 1 adet tezgâh altı bulaşık makinesinin belirtildiği, yüklenicinin ürettiği gıdadan kaynaklanabilecek besin zehirlenmelerinde, tedavi giderlerini ve ortaya çıkabilecek maddi ve manevi tazminatları karşılamak ve mutfakta yemek pişirilmesi esnasında meydana gelebilecek yangında zarar ve olası tazminatları karşılamak üzere, ihalede teklif edeceğe bedele eşdeğer limitte sigorta poliçesi yaptırması ve iş fiili olarak başlamadan önce idareye teslim etmesi gerektiği halde, başvuru sahibi tarafından açıklama ekinde sunulan poliçede teminat limitinin kişi başı 5.000 TL ve olay başı ve poliçe süresince 25.000 TL olarak belirtildiği, teknik şartnameye göre sözleşme süresince olay ya da kişi ayırımı yapılmaksızın teminat limitinin teklif bedeli tutarında muhafaza edilmesinin istendiği, oysaki istekli tarafından sunulan poliçede olay durumunda teminat tutarının 25.000 TL ile sınırlandırıldığı, bu durumda örneğin zehirlenme vakasında 5 kişinin üzerindekilerin teminat kapsamına almadığı, yani teminat limitinin teklif bedelinin çok altında olduğu, ayrıca söz konusu poliçede Salmonella bakterisi ile ilgili hastalıkların da istisna kapsamında tutulduğu, ayrıca mutfak demirbaş malzemelerinin yangın sigortası için sunulan poliçenin sadece istekliye ait demirbaşları kapsadığı, dolayısıyla sunulan sigorta poliçesinin teknik şartnameye uygun olmadığı,

Bir haftalık örnek mönülerde adı geçen yemeklerin çıplak maliyeti ve gıda maddelerinin maliyeti hakkında yapılan açıklamalarda ise, yemeklerde teknik şartnamede belirlenen malzemelerin kullanılmadığı kalemlerin bulunduğu, açıklamada beyan edilen ve tevsik edilen malzeme bedelleri ile yemeklerde yer alan birim malzeme bedellerinin birçoğunun uyumlu olmadığı, öğün toplam yemek bedelleri hesaplanırken hesap hataları yapıldığı, örneğin 4 üncü gün diyet öğle ve akşam yemeği hesabında ızgara biftek için 1,45 TL, pırasa yemeği için 0,12 TL, sebze çorbası için 0,09 TL ve ayran-meyve için 0,46 TL öngörülmesine ve bunların toplamının 2,22 TL olmasına karşın bu tutarın istekli tarafından 0,77 TL olarak hesaplandığı tespit edilmiştir.

Tüm bu tespit ve değerlendirmelerden cihetle; başvuru sahibi tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının teknik şartnamede yer alan düzenlemelere uygun olarak yapılmadığı, aşırı düşük teklif açıklamasının değerlendirmeye alınabilmesi için ön koşulun idarece belirlenen hizmet şartlarına ve teknik şartnameye uygun açıklama sunulması olduğu, idarece belirlenen hizmet şartlarına ve teknik şartnameye uygun olmayan açıklamaların, öngörülen fiyatlandırma veya bunlara ilişkin belgelendirme uygun olsa bile değerlendirmeye alınamayacağı, teklif bileşenlerine ilişkin olarak ayrıntılı açıklama istenilmesi ve her bir teklif bileşeni için öngörülen fiyatlandırmalara ilişkin tevsik edici belge sunulması gereğinin buradan kaynaklandığı, başvuru dilekçesinde belirtilen, açıklamalarında yer alan hesap hataları nedeniyle toplam 123.908,00 TL eksik beyanda bulunulduğu, ancak bu tutarın firma karı diğer maliyet giderleri için öngörülen 419.115,53 TL nin altında olduğu ve buradan karşılanabileceği yönündeki iddiasının mevzuata uygun olmadığı, açıklama yazısında yer alan 123.908,00 TL lik eksik beyanın hesap hatası olarak değerlendirilip, teklif bileşenleri arasında değişiklik yapılamayacağı, öngörülen fiyatlara ilişkin tevsik edici belgelerin sigorta poliçesi dışında mevzuata uygun olduğu, ancak sunulan poliçenin teknik şartnamede belirlenen kriterleri karşılamadığı, dolayısı ile teknik şartnameye ve idarenin belirlemiş olduğu hizmet şartlarına uygun aşırı düşük teklif açıklaması ve bunlara ilişkin mevzuata uygun tevsik edici belge sunmayan başvuru sahibine ait teklifin değerlendirme dışı bırakılmasında mevzuata aykırılık bulunmadığı anlaşılmıştır.

B- İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:

İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük açıklaması incelendiğinde aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

İşçilik giderleri, KİK işçilik modülü üzerinde idari şartnamenin 25 inci maddesi esas alınarak 881.226.730 TL olarak hesaplanmıştır. Ancak, söz konusu hesaplamada 2010 yılının ikinci yarısındaki fiyatlar esas alınarak yapıldığı için 2011 ve 2012 yılları için olası işçilik ücretlerindeki artışların hesaba katılması gerekmektedir. Zira, ihale dokümanında fiyat farkı verilmeyeceği belirtildiği için hizmetin 2 yıl süreyle aksamadan sürdürülebilmesi için teklif fiyatının olası artışları karşılayacak marjları içermesi gerekmektedir. İstekli tarafından 2 yıllık asgari ücret farkı % 3 olarak hesaplanarak 25.600 TL asgari ücret fiyat farkı öngörülmüştür.

Ancak, 2011 asgari ücret senenin ilk 6 ayında yüzde 4.7, 2 nci yarısında ise yüzde 5,1 oranında artacağı ve Asgari Ücrette 2011 yılındaki toplamda yapılmış olan artış oranı ise yüzde 10.1’i rakamında olacağı ihale ve aşırı düşük teklif sorgulamasının yapıldığı tarih itibariyle bilinmektedir.

İstekli tarafından idari şartnamenin 25 inci maddesine göre hesaplanan 881.226,73 TL’lik işçilik ücretlerindeki 2011 yılı artış oranı 89.003,90 TL’dir. 2012 yılı içinde ortalama aynı oranda artış olması durumunda sadece işçilik kaynaklı fiyat artışının 180.000 TL civarında olduğunun kabulü gerekmektedir. Dolayısıyla, istekli tarafından 2 yıllık işçilik artışları için öngörülen 25.600 TL miktarın aşırı düşük teklif açıklaması için yeterli bir açıklama olarak kabul edilmesi mümkün değildir.

İstekli, ihale konusu işte kullanılacak yemek malzemelerinin bir kısmını kendi maliyetlerine dayalı olarak açıklamış ve bu kapsamda Kamu İhale Genel Tebliği ekinde yer alan O-7 Maliyet/Satış Tutarı Tespit Tutanağını sunmuştur.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.4.2.12. maddesinde “ İsteklinin açıklamalarını kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara dayandırması durumunda ihale konusu işte kullanılması öngörülen mala ilişkin ağırlıklı ortalama birim maliyetin veya ağırlıklı ortalama birim satış tutarının belirtildiği “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) sunulacaktır. İsteklilerce teklif edilen tutara ilişkin birim fiyatlar,

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

İsteklinin satışlar üzerinden açıklama yapabilmesi için malın ticareti ile iştigal ediyor olması; maliyete dayalı açıklama yapabilmesi için ise, son geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az yarısı kadar alış yapmış olması gerekmektedir …” düzenlemesi yer almaktadır.

İstekli tarafından sunulan O-7 belgesinde dana kuşbaşı fiyatı olarak 22,46 TL maliyet tespiti yapıldığı, dana takım olarak da 13,36 TL maliyet tespitinin yapıldığı görülmektedir. Ancak, yemek maliyetinin hesabında kemiksiz dana eti fiyatı olarak 17,078 TL’lik fiyatın esas alındığı, bu fiyatın ise kemikli et ile dana takımının fiyatının birbirine oranlanması (oranlamada SMMM onayı var) sonucunda elde edildiği anlaşılmaktadır.

İstekli tarafından kendi maliyetine dayalı olarak açıklama yapılması durumunda O-7 Maliyet/Satış Tutarı Tespit Tutanağı kullanılarak maliyet tespitinin yapılacağı ve maliyete dayalı açıklama yapıldığı için de ortalama birim maliyetin atındaki bir fiyatın aşırı düşük teklif açıklamasında kullanılamayacağı, kaldı ki dana kuşbaşı etin fiyatı ile dana kemiksiz etin fiyatının aynı olması gerektiği değerlendirildiğinden ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerekmektedir. Ayrıca, son geçici vergi beyanname döneminde, ihale konusu işte kullanılacak toplam kemiksiz etin yarısı kadar alış yapılıp yapılmadığının da irdelenmesi gerekmektedir.

Öte yandan, 46 kalem malın gıda maliyetini tevsik için sunulan maliyet tespit tutanağının Kamu İhale Genel Tebliği ekinde yer alan standart form O-5 belgesine uygun düzenlenmediği, söz konusu maliyetlerin son geçici vergi beyanname dönemine ait olup olmadığının anlaşılamadığı, 08.11.2010 tarihli ve PRF1 fatura numaralı proforma faturanın üzerindeki ibarenin anılan Tebliğin 79 uncu maddesinde öngörülen ibareyi içermekle birlikte, dayanağı olan belgenin hangi geçici vergi beyanname dönemi esas alınarak düzenlendiği ve o geçici vergi beyanname dönemindeki toplam mal sirkülâsyonu esas alınarak oluşturulup oluşturulmadığı anlaşılamamaktadır. Bu haliyle proforma fatura içeriğine konu malzemelerin fiyatının anılan Tebliğ düzenlemesine uygun olarak belgelendirilmediği ve ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin bu yönüyle de değerlendirme dışı bırakılması gerekmektedir.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihale üzerinde bırakılan isteklinin de değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Ali Kemal AKKOÇ

II. Başkan****

Ali KAYA

Kurul Üyesi****

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi****

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi****

Kazım ÖZKAN

Kurul Üyesi****

Âdem KAMALI

Kurul Üyesi****

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi****

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi****

** KARŞI OY**

İncelenen ihaleyle ilgili olarak verilen tirazen şikâyet dilekçesinde özetle; ihale komisyonu tarafından teklifinin aşırı düşük olarak değerlendirildiği ve teklifinde yer alan “kar ve diğer maliyet giderleri kalemi” dışındaki kalemler için aşırı düşük teklif açıklamasının istenildiği, ancak açıklamalarında sehven veya yuvarlama hatası sonucunda 123.908,00 TL eksik beyanda bulunulduğu, bu tutarın teklifin önemli bir bölümünü oluşturan kar ve diğer maliyet giderleri için ayrılan 419.115,53 TL’lik tutardan kolaylıkla karşılanabilecek nitelikte olduğu, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifi ile kendi teklifleri arsındaki farkın 37.945,00 TL olduğu ve bu durumun kamu zararına yol açacağı, tekliflerinin aşırı düşük olmayan kısmıyla ilgili sorgulama yapılmaması gerektiği, açıklamalarının yeterli bulunmayarak değerlendirme dışı bırakılmasının mevzuata uygun olmadığı iddiasına yer verilmiştir.

Yaklaşık maliyetin 4.409.495- TL. olarak belirlendiği 18 adet iahle dokümanı satın alındığı, ihaleye 14 isteklinin katıldığı, idarece aşırı düşük sorgulamasına tabi tutulan şikayetçi Dervişoğlu Kardeşler Gıda İnş.Ltd.Şti.nin 3.645.440-TL.lik teklifinin aşırı düşük sorgulaması sonrasında teklifinin uygun bulunmaığınai ve 3.63.385-TL.lik teklif sahibi Temaşa Gıda San.Tic.Ltd.Şti.üzerinde ihalenin bırakıldığı anlaşılmaktadır.

4734 sayılı Kanunun “ Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde; _“ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. _

__

İhale komisyonu;__

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,__

__

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,__

__

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,__

__

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

__

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “teklif fiyata dahil masraflar” ve “aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak şikayet başvuruna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, geçerli tekliflerin tamamının yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre aşırı düşük olmadığı, en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece hiçbir isteklinin teklifine ilişkin olarak aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın ihalenin karara bağlanması gerekmektedir.

Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasının objektif kriterlerinin var olmadığı düşünülmektedir.

Yukarıda açıklandığı üzere inceleme konusu ihalede “itirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle “düzeltici işlem belirlenmesi” ne ilişkin karara katılmıyorum.

** **** Ali Kemal AKKOÇ **

** II. Başkan **