KİK Kararı: 2011/UH.II-4215 (19 Aralık 2011)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2011/081
Gündem No : 14
Karar Tarihi : 19.12.2011
Karar No : 2011/UH.II-4215
BAŞVURU SAHİBİ:
Dervişoğlu Kardeşler Gıda İnşaat Taah. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti., ORTA MAHALLE SARI EVLER SOKAK NO:59 ARSLANBEY / KOCAELİ

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Kocaeli Üniversitesi Sağlık, Kültür Ve Spor Daire Başkanlığı, Umuttepe Merkez Yerleskesi 41380 KOCAELİ

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2011/157389 İhale Kayıt Numaralı "2012 Yılı Kocaeli Üniversitesi Öğrenci Ve Personeline Malzeme Dahil Öğlen Ve Akşam Yemeği Verme İşi." İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

14.12.2011tarih ve B.07.6.KİK.0.07.00.00-101.04-.H.[3993].(0224)./2011-82Esayılı Esas İnceleme Raporunda;

Kocaeli Üniversitesi Sağlık, Kültür ve Spor Daire Başkanlığıtarafından 14.11.2011tarihinde açık ihale usulüile yapılan “2012 Yılı Kocaeli Üniversitesi Öğrenci ve Personeline Malzeme Dahil Öğlen ve Akşam Yemeği Verme İşi” ihalesine ilişkin olarak Dervişoğlu Kardeşler Gıda İnşaat Taah. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 17.11.2011tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 21.11.2011tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 28.11.2011tarih ve 50678sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 28.11.2011tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;

Başvuruya konu ihaleye verdikleri teklifin ihale komisyonunca aşırı düşük teklif olarak nitelendirilerek 16.11.2011 tarihli yazı ile aşırı düşük teklif açıklamalarını 21.11.2011 tarihine kadar sunmalarının istenildiği, ancak Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.4 üncü maddesine göre açıklama sunulması için en az 3 iş günü süre verilmesi gerekirken, idarece 3 iş gününden daha kısa süre verildiği, ihalenin ilk oturumunda yaklaşık maliyetteki kar oranının açıklanmadığı, yaklaşık maliyetin % 20 oranında kar içerdiği kabul edildiğinde karsız yaklaşık maliyetin 4.610.833,00 TL olacağı ve bu durumda teklif bedellerinin karsız yaklaşık maliyetin üzerinde kalması nedeniyle kendilerine aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaması gerektiği, ayrıca idarece yaklaşık maliyette % 12 oranında kar belirlenmesinin mevzuata uygun olmadığı iddia edilmektedir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

Başvuruya konu ihaleye ait idari şartnamenin 2.1.(a) maddesinde ihale konusu işin adının; “2012 yılı Kocaeli Üniversitesi Öğrenci ve Personeline Malzeme Dahil Öğlen ve Akşam Yemeği Verme İşi” şeklinde belirlendiği,

Anılan şartnamenin “Teklif fiyata dahil giderler” başlıklı 25 inci maddesinde;

“25.1.Sözleşmenin uygulanması sırasında ilgili mevzuat gereğince yapılacak ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri isteklilerce teklif edilecek fiyata dahil olacaktır. İşin yapılışı esnasında idareye ait mutfak ve yemekhanelerde kullanılacak elektrik, su ve doğalgaz bedelleri istekliye ait olacaktır (Bir aylık tüketim miktarları yerinde üretim yönteminde ortalama; doğalgaz 90000 kwt, elektrik 45000 kwt, su 1000 metreküp olup kullanılan miktarlar pişirme yöntemlerine göre farklılık göstermektedir). Yukarıda belirtilen giderler yaklaşık maliyet hesabında göz önüne alınmış olup, bu giderler isteklinin vereceği teklif fiyatına dahil olacaktır.

25.2.25.1.maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış yada farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3.Teklif fiyata dahil giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1.

25.4.Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.” düzenlemesine yer verildiği,

Söz konusu ihaleye ilişkin sözleşme tasarısının “İşin süresi” başlıklı 9 uncu maddesinde; “İşe başlama tarihi 02.02.2012; işi bitirme tarihi 31.12.2012” düzenlemesinin yer aldığı,

Bahse konu ihaleye ilişkin teknik şartnamenin “İşin mahiyeti” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu teknik şartname Kocaeli Üniversitesi Rektörlüğü Sağlık, Kültür ve Spor Dairesi’nin Kocaeli Üniversitesi öğrenci ve personeline verilen öğle yemeği ve akşam yemeğinin üniversitemiz mutfağında hazırlanması, bağlı bulunulan yüksekokul ve meslek yüksekokullarına taşınması, servis edilmesi ve servis sonrası temizlik hizmetlerini kapsamaktadır.” şeklinde düzenleme yapıldığı,

Görülmüştür.

İdarece gönderilen ihale işlem dosyasının incelenmesi sonucunda; başvuruya konu ihaleye 10 teklif verildiği, ihale komisyonunca yapılan değerlendirme sonucunda Temaş Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin teklifinin “birim fiyat teklif mektubunda teklif edilen bedelin rakam ve yazı ile birbirine uygun olmadığı” gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, Bilintur Bilkent Tur. İnş. Yatırım ve Tic. A.Ş., Yiğit Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti., Dervişoğlu Kardeşler Gıda İnş. Taah. Tur. San. Tic. Ltd. Şti., Savan Yemek San. Tic. Ltd. Şti., Altıntat Yemek Temizlik İnş. Nak. San. Tic. Ltd. Şti.- Yenibahar Yem. Tem. Bil. İnş. San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı ve Sofra Yemek Üretim ve Hizmet A.Ş.’nin tekliflerinin aşırı düşük teklif olarak nitelendirildiği görülmüştür.

Söz konusu isteklilere gönderilen 16.11.2011 tarihli yazılarda, 21.11.2011 pazartesi günü saat 11:00’e kadar “yemek maliyet analizi (teknik şartnamenin ekinde yer alan örnek menü ve yemek gramaj listesi dikkate alınarak yıllık yemek maliyetinin hesaplanması), işçilik giderleri, personel giyim giderleri, personel yemek giderleri, temizlik giderleri, ilaçlama giderleri, elektrik,su ve doğalgaz giderleri, demirbaş ve amortisman giderleri, yemek servisinde kullanılcak tepsi, porselen kaplar, çatal, kaşık, bıçak, masa örtüsü, peçetelik vb. malzeme giderleri, taşıma giderleri, sözleşme giderleri ve genel giderler ve firma karı” hususlarında aşırı düşük teklif açıklaması sunmaları istenilmiştir.

Yiğit Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti., Dervişoğlu Kardeşler Gıda İnş. Taah. Tur. San. Tic. Ltd. Şti., Savan Yemek San. Tic. Ltd. Şti. ve Altıntat Yemek Temizlik İnş. Nak. San. Tic. Ltd. Şti. -Yenibahar Yem. Tem. Bil. İnş. San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın idarece belirlenen süre içerisinde aşırı düşük teklif açıklaması sunmadığı, Bilintur Bilkent Tur. İnş. Yatırım ve Tic. A.Ş.’nin sunduğu açıklamanın ise mevzuata uygun tevsik edilmediği gerekçesiyle uygun görülmeyerek, ihalenin aşırı düşük teklif açıklaması uygun görülen Sofra Yemek Üretim ve Hizmet A.Ş.’nin üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.

Bahse konu ihaleye ilişkin ihaleye onay belgesi ve eki yaklaşık maliyet cetveli incelendiğinde, yaklaşık maliyetin Abant İzzet Baysal Üniversitesi’nin önceki ihalelerinde oluşan fiyatlar ve üç firmadan alınan fiyat tekliflerinin ortalaması esas alınarak toplam 5.533.000,00 TL olarak hesaplandığı, yaklaşık maliyet cetvelinde bir öğün için 5,03 TL’lik birim fiyat öngörüldüğünün belirtildiği ve kar oranının % 12 olarak belirlendiği görülmüştür.

Bu çerçevede, kar hariç yaklaşık maliyet tutarının 4.940.178,57TL’ye tekabül ettiği belirlenmiştir.

İhale komisyonunca geçerli teklif sunduğu belirlenen isteklilerin teklif bedellerinin ise; 4.763.000,00 TL, 4.829.000,00 TL, 4.840.000,00 TL, 4.873.000,00 TL, 4.928.000,00 TL, 4.939.000,00 TL, 5.225.000,00 TL, 6.050.000,00 TL ve 6.930.000,00 TL olduğu görülmüştür.

Yaklaşık maliyetin altında teklif veren isteklilerin teklif bedelleri karşılaştırıldığında; Dervişoğlu Kardeşler Gıda İnş. Taah. Tur. San. Tic. Ltd. Şti.’nin teklif bedelinin yaklaşık maliyetin % 86,08’ine, Savan Yemek San. Tic. Ltd. Şti.’nin teklif bedelinin yaklaşık maliyetin % 87,28’ine, Sofra Yemek Üretim ve Hizmet A.Ş.’nin teklif bedelinin yaklaşık maliyetin % 87,48’ine, Altıntat Yemek Temizlik İnş. Nak. San. Tic. Ltd. Şti.’nin teklif bedelinin yaklaşık maliyetin % 88,07’sine, Yiğit Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin teklif bedelinin yaklaşık maliyetin % 89,07’sine ve Bilintur Bilkent Tur. İnş. Yatırım ve Tic. A.Ş.’nin teklif bedelinin yaklaşık maliyetin % 89,26’sına tekabül ettiği belirlenmiştir.

4734 sayılı Kanunun “Tekliflerin alınması ve açılması” başlıklı 36 ncı maddesinde;

“ Teklifler ihale dokümanında belirtilen ihale saatine kadar idareye verilir. İhale komisyonunca ihale dokümanında belirtilen saatte kaç teklif verilmiş olduğu bir tutanakla tespit edilerek, hazır bulunanlara duyurulur ve hemen ihaleye başlanır. İhale komisyonu teklif zarflarını alınış sırasına göre inceler. 30 uncu maddenin birinci fıkrasına uygun olmayan zarflar bir tutanak ile belirlenerek değerlendirmeye alınmaz. Zarflar isteklilerle birlikte hazır bulunanlar önünde alınış sırasına göre açılır.

İsteklilerin belgelerinin eksik olup olmadığı ve teklif mektubu ile geçici teminatlarının usulüne uygun olup olmadığı kontrol edilir. Belgeleri eksik veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmayan istekliler tutanakla tespit edilir. İstekliler ile teklif fiyatları ve yaklaşık maliyet tutarı açıklanır. Bu işlemlere ilişkin hazırlanan tutanak ihale komisyonunca imzalanır. Bu aşamada; hiçbir teklifin reddine veya kabulüne karar verilmez, teklifi oluşturan belgeler düzeltilemez ve tamamlanamaz. Teklifler ihale komisyonunca hemen değerlendirilmek üzere oturum kapatılır.” hükmü,

Anılan Kanunun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde;

“ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a)İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c)Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 9 uncu maddesinde;

“(1) Birim fiyat üzerinden teklif alınan ihalelerde;

a) Her bir iş kaleminin miktarını ve gerçekleştirilmesine ilişkin şartları gösteren bir cetvel hazırlanır. Bu cetvelde her bir iş kaleminin adı, birimi, birim fiyatı ve bu fiyata dahil olan maliyetler ile varsa diğer unsurlar gösterilir.

b) Birim fiyata dahil olan maliyetler, iş kalemi ile ilgili bütün unsurları içerecek şekilde düzenlenir ve bu iş kalemine dahil olmayan başka giderler öngörülmez.

(2) Götürü bedel üzerinden teklif alınan ihalelerde, işin gerçekleştirilmesine ilişkin şartları gösteren bir cetvel hazırlanır. Bu cetvelde işçilik ile varsa malzeme, ekipman ve diğer unsurlar için belirlenen fiyatlar ve bu fiyata dahil olan maliyetler gösterilir.

(3) Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenir. Bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak % 20 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı eklenir. Bu tutar, kâr hariç belirlenen genel toplam tutar üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler ile toplanarak yaklaşık maliyet hesaplanır. Buna ilişkin hesap cetveli hazırlayanlarca imzalandıktan sonra, ihale onay belgesinin ekine konularak ihale yetkilisine sunulur.” hükmü,

Anılan Yönetmeliğin “Aşırı Düşük Teklifler” başlıklı 59 uncu maddesinde;

“(1) İhale komisyonu verilen tekliflerden, diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

(2) İhale komisyonu;

a) Verilen hizmet ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen aşırı düşük teklifler, geçerli teklif olarak dikkate alınır.

(3) Aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde; Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonu bu düzenlemeyi esas alır.

(4) Aşırı düşük teklif değerlendirmesinde tekliflerin, asgari maliyet yanında sözleşme giderlerini karşılayıp karşılamadığı da dikkate alınır.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliğinin “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında teklif fiyata dahil olacak giderler” başlıklı 78 inci maddesinde;

“ 78.1. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımları; ağırlıklı olarak personel çalıştırılmasına dayanan, çalıştırılacak personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanıldığı hizmetlerdir.

_78.2**.** Malzemeli veya malzemesiz temizlik, malzemesiz yemek, özel güvenlik, sayaç okuma ve kesme-açma, hasta ve ziyaretçi yönlendirme, tıbbi sekreterlik, veri işleme ve otomasyon sisteminin işletimi hizmetleri gibi hizmetler personel çalıştırılmasına dayalı olup, bu tebliğde personel çalıştırılmasına dayalı olan/olmayan hizmetler arasında sayılmayan işlerin personel çalıştırılmasına dayalı olup olmadığı yukarıda yer verilen tanıma göre idarelerce değerlendirilecektir. _

78.3. Malzeme dahil yemek hazırlama hizmeti veya malzeme dahil yemek hazırlama ve dağıtım hizmeti ya da makine ve ekipman ile araçlar ve/veya akaryakıtın yüklenici tarafından sağlanacağı çöp toplama ve nakline ilişkin hizmetler ile personel taşıma gibi hizmetler personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olarak değerlendirilmeyecektir. Ancak, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan bir hizmet alımına ilişkin ihale dokümanında haftalık çalışma saatlerinin tamamını idarede geçirecek personel sayısının belirlenmesi hallerde teklif fiyata dahil giderler arasında işçilik giderine yer verilmesi gerekmektedir.

78.4. Çöp toplama ve nakline ilişkin hizmetlerde, çöp toplama ve naklinde kullanılacak makine ve ekipmanlar ile çöp toplama araçlarının ve akaryakıtın idare tarafından karşılanması durumunda bu alımların ve ayrıca malzemenin idare tarafından karşılandığı yemek hizmeti (malzemesiz yemek hizmeti) alımlarının personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olarak ihale edilmesi gerekmektedir.” açıklaması,

Anılan Tebliğin “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79 uncu maddesinde ise;

“79.4. İhale komisyonu tarafından, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile varsa malzeme ve diğer maliyet kalemleri, bunlar dışında kalan hizmet alımı ihalelerinde ise ihale dokümanında belirtilen teklif fiyata dahil giderler dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirilmesi yapılarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre ihale komisyonunca belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama istenecektir. İdarelerce aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerin belirtilmesi ve açıklama için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilmesi gerekmektedir.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, kar hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki teklifler aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyecektir.” açıklaması,

Yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin yukarıda aktarılan 78.3 üncü maddesinde, malzeme dahil yemek hazırlama ve dağıtım hizmeti personel çalıştırılmasına dayalı olmayan bir hizmet alımı olarak nitelendirilmiştir. Anılan Tebliğin 79 uncu maddesinde ise personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında “karsız yaklaşık maliyetin altında teklif sunan isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi gerektiği” yönünde sorgulama kriteri getirilmiş, buna karşın personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin tespitine yönelik bir düzenleme yapılmamıştır.

Diğer yandan; 4734 sayılı Kanunun yukarıda anılan 38 inci maddesinde, “ihalenin yaklaşık maliyeti” ve “ihaleye katılan isteklilerin teklif bedelleri” aşırı düşük tekliflerin tespiti konusunda iki ölçüt olarak belirtilmiştir.

Bu itibarla, ihale komisyonu tarafından yaklaşık maliyet veya diğer tekliflerle kıyaslandığında aşırı düşük olarak belirlenen tekliflerin reddedilmeden önce, isteklilerden teklif bileşenlerine ilişkin açıklama isteneceği ve isteklilerce yapılan açıklamaların ihale komisyonunca değerlendirilmesi sonucunda, açıklamaları yeterli görülen isteklilerin tekliflerinin kabul edileceği dikkate alındığında, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi konusunda idarelere kamu hizmetinin idari ve mali gereklerine aykırı olmamak koşuluyla takdir yetkisi verildiği, ancak bu yetkinin mutlak ve sınırsız olmadığı anlaşılmaktadır.

İncelemeye konu ihalede, idare tarafından aşırı düşük teklif olarak nitelendirilen 6 teklifin idarece hesaplanan kar hariç yaklaşık maliyet tutarının altında olduğu ve idarenin % 12’lik kar oranının Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 9 uncu maddesinin üçüncü fıkrası gereğince % 20 oranını geçmemek üzere belirlendiği görülmüştür. 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi çerçevesinde, aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan 6 teklifin yaklaşık maliyet tutarı ile kıyaslandığında aşırı düşük teklif olduğu değerlendirilmiş olup, ihale komisyonunca söz konusu isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi yönündeki değerlendirmenin kendisine tanınan takdir yetkisi içerisinde kalarak yapıldığı sonucuna varılmıştır.

Ayrıca, her ne kadar başvuru sahibi tarafından “ihalenin ilk oturumunda isteklilere yaklaşık maliyetteki kar oranının açıklanmadığı” iddia edilmekte ise de, 4734 sayılı Kanunun yukarıda anılan 36 ncı maddesi çerçevesinde, ihalenin ilk oturumunda ihale komisyonunca yaklaşık maliyet tutarının açıklanması zorunlu olup, yaklaşık maliyet bileşenleri içerisinde yer alan “kar oranının” ayrıca belirtilmesine gerek bulunmamaktadır. Bu itibarla, başvuru sahibinin söz konusu iddiası yerinde görülmemiştir.

Bununla birlikte, başvuru sahibinin “aşırı düşük teklif açıklamalarının sunulması için Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.4 üncü maddesine göre en az 3 iş günü süre verilmesi gerekirken idarece bu süreden daha kısa bir süre verildiği” yönündeki iddiasına ilişkin yapılan incelemede, idarece isteklilere gönderilen 16.11.2011 tarihli yazılarda “21.11.2011 pazartesi günü saat 11.00’e kadar” aşırı düşük teklif açıklaması sunmalarının istenildiği, yazının isteklilere gönderildiği tarih olan 16.11.2011 tarihinin çarşamba gününe denk gelmesi nedeniyle idarece açıklama sunulması için verilen sürenin 2 iş gününe tekabül ettiği görülmüştür.

Kamu İhale Genel Tebliğinin yukarıda aktarılan 79.4 üncü maddesinde yer alan düzenleme gereğince, aşırı düşük teklif açıklamalarının sunulması için idarece isteklilere 3 iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilmesi gerektiğinden, incelenen ihalede 2 iş günü süre verilmesi işleminin mevzuata uygun olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Ayrıca, idare tarafından “personelin giyim giderleri, ve yemek servisinde kullanılacak masa örtüsü, peçetelik vb. malzeme giderleri”nin aşırı düşük teklif açıklamasında önemli teklif bileşeni olarak belirlenmesi, Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.4.2.24 üncü maddesinde yer alan; “Yemek hizmet alımı ihalelerinde, çalıştırılacak personelin giyim gideri ile su, tuz, baharat, peçete ve masa örtüsü giderleri için yapılacak açıklamalara ilişkin olarak isteklilerden belge sunmaları istenmeyecektir.” düzenlemesine uygun bulunmamıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden idare tarafından aşırı düşük teklif olarak nitelendirilen isteklilere üç iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilerek aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ali KAYA

Kurul Üyesi

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi

Adem KAMALI

Kurul Üyesi

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibi tarafından itirazen şikayet dilekçesinde özetle; “Başvuruya konu ihaleye verdikleri teklifin ihale komisyonunca aşırı düşük teklif olarak nitelendirilerek 16.11.2011 tarihli yazı ile aşırı düşük teklif açıklamalarını 21.11.2011 tarihine kadar sunmalarının istenildiği, ancak Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.4 üncü maddesine göre açıklama sunulması için en az 3 iş günü süre verilmesi gerekirken, idarece 3 iş gününden daha kısa süre verildiği, ihalenin ilk oturumunda yaklaşık maliyetteki kar oranının açıklanmadığı, yaklaşık maliyetin % 20 oranında kar içerdiği kabul edildiğinde karsız yaklaşık maliyetin 4.610.833,00 TL olacağı ve bu durumda teklif bedellerinin karsız yaklaşık maliyetin üzerinde kalması nedeniyle kendilerine aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaması gerektiği,” iddiasına yer vermiştir.

İncelemeye konu ihale; Malzeme Dahil Öğlen ve Akşam Yemeği verme işi olup,idarece yaklaşık maliyetin piyasa araştırmaları ve birim fiyatlar esas alınarak toplam 5.533.000,00 TL olarak belirlendiği, bahse konu ihaleye 10 isteklinin katıldığı, ihaleye teklif veren isteklilerin aşırı düşük sorgulamaya tabi tutulduğu ve ihale komisyonunca yapılan değerlendirme sonucunda ihalenin 4.840.000,00 TL bedel karşılığında Sofra Yemek Üretim ve Hizmet A.Ş.-Doğu Yemek Tem. Med. İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti. ortak girişimi üzerinde bırakıldığı, görülmüştür.

4734 sayılı Kanunun “ Aşırı düşük teklifler ” başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “teklif fiyata dahil masraflar” ve “aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak şikayet başvurusuna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, geçerli tekliflerin tamamının yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre aşırı düşük olmadığı, en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece hiçbir isteklinin teklifine ilişkin olarak aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın ihalenin karara bağlanması gerekmektedir.

Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasının objektif kriterlerinin var olmadığı düşünülmektedir.

Yukarıda açıklandığı üzere, incelemeye konu ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaması gerektiği yönündeki düşüncemizle, Kurul kararına katılmıyoruz.

Ali Kemal AKKOÇ Adem KAMALI

Kurul Üyesi Kurul Üyesi