KİK Kararı: 2011/UH.II-4079 (5 Aralık 2011)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2011/078
Gündem No : 104
Karar Tarihi : 05.12.2011
Karar No : 2011/UH.II-4079
BAŞVURU SAHİBİ:
Yiğit Gıda San. Ve Tic. Ltd. Şti., KARADENİZ MAHALLESİ CENGİZ TOPEL CAD. ÇAMLIK SOKAK KARDEŞLER APT. NO:14/B İSTANBUL

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Sakarya Üniversitesi İdari Ve Mali İşler Daire Başkanlığı, Esentepe Kampüsü Esentepe 0 54187 SAKARYA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2011/136575 İhale Kayıt Numaralı "2012 Yılı Servise Hazır (1 Öğün 4 Kap) Yemek Hizmeti Satın Alınması İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

30.11.2011tarih ve B.07.6.KİK.0.07.00.00-101.04-.H.[3874].(0224)./2011-80Esayılı Esas İnceleme Raporunda;

Sakarya Üniversitesi Rektörlüğü İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığıtarafından 18.10.2011tarihinde açık ihale usulüile yapılan “2012 Yılı Servise Hazır (1 Öğün 4 Kap) Yemek Hizmeti Satın Alınması İşi” ihalesine ilişkin olarak Yiğit Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 27.10.2011tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 02.11.2011tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 21.11.2011tarih ve 49234sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 21.11.2011tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; başvuruya konu ihaleye verdikleri teklifin ihale komisyonunca aşırı düşük teklif olarak nitelendirilerek 19.10.2011 tarih ve 8705 sayılı yazı ile aşırı düşük teklif açıklaması sunmalarının istenildiği, oysa 5.805.000,00 TL’lik teklif bedellerinin idarece hesaplanan yaklaşık maliyet tutarı ve diğer tekliflerle kıyaslandığında aşırı düşük teklif olarak nitelendirilemeyeceği, ihalenin ilk oturumunda isteklilere yaklaşık maliyetin açıklandığı ancak kar oranının belirtilmediği, ayrıca ihaleye teklif veren isteklilerin teklif fiyatları incelendiğinde idareye bir önceki dönemde yemek hizmeti sunan firmanın idarenin kar hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerinde teklif vermesinin manidar olduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

Başvuruya konu ihaleye ait idari şartnamenin 2.1.(a) maddesinde ihale konusu işin adının; “2012 Yılı Servise Hazır (1 Öğün 4 Kap) Yemek Hizmeti Satın Alınması İşi” olarak belirtildiği,

Söz konusu ihaleye ilişkin sözleşme tasarısının “İşin süresi” başlıklı 9 uncu maddesinde; “İşe başlama tarihi 02.01.2012; işi bitirme tarihi 31.12.2012” düzenlemesine yer verildiği,

Teknik şartnamenin “Hizmetin Konusu” başlıklı 1 inci maddesinde ise; “Sakarya Üniversitesi Rektörlüğü Sağlık, Kültür ve Spor Daire Başkanlığına bağlı birimlerde 2012 yılı için öğrenci ve memurlara verilecek olan öğle ve akşam yemeğinin yönetimce onaylanan yemek listesine göre yapımı, pişirilmesi, servisi ve yemek pişmeyen salonlara taşınması ile servis sonrası temizlik hizmetlerini kapsamaktadır.” şeklinde düzenleme yapıldığı,

Görülmüştür.

İdarece gönderilen ihale işlem dosyasının incelenmesi sonucunda; başvuruya konu ihaleye 7 teklif verildiği, ihale komisyonunca yapılan değerlendirme neticesinde Canlar Taah. Paz. İth. İhr. İnş. San. Tic. Ltd. Şti., Yiğit Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. ve Çardak Yem. Hizm. Gıda Paz. ve Turz. Ltd. Şti.’nin tekliflerinin aşırı düşük teklif olarak nitelendirildiği, söz konusu isteklilere gönderilen 19.10.2011 tarihli yazılarda anılan isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, Canlar Taah. Paz. İth. İhr. İnş. San. Tic. Ltd. Şti. ve Yiğit Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin teklifinin idarece belirlenen süre içerisinde aşırı düşük teklif açıklaması sunmadığı gerekçesiyle reddedildiği, Çardak Yem. Hizm. Gıda Paz. ve Turz. Ltd. Şti.’nin sunduğu açıklamanın ise “maliyet bileşenlerini tevsik eden belgelerin Kamu İhale Genel Tebliğinin 79 uncu maddesine uygun olarak sunulmadığı” gerekçesiyle uygun görülmeyerek, Güneş Yem. Tem. Med. Tar. ve San. Ürn. Paz. Ltd. Şti.’nin ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

Bahse konu ihaleye ilişkin ihaleye onay belgesi ve yaklaşık maliyet cetveli incelendiğinde, yaklaşık maliyetin Sakarya Ticaret ve Sanayi Odası, Adapazarı Lokantacılar ve Kebapçılar Odası ve Sakarya Üniversitesi Gıda Mühendisliği Bölüm Başkanlığı’ndan alınan fiyatlar ile ihaleyi yapan hastane tarafından geçmiş yıllarda gerçekleştirilmiş ihalelerdeki fiyatlarının ortalaması esas alınarak toplam 6.780.000,00 TL olarak hesaplandığı, yaklaşık maliyet cetvelinde bir öğün için 4,21 TL’lik birim fiyat öngörüldüğünün belirtildiği ve kar oranının % 7,4 olarak belirlendiği görülmüştür.

Bu çerçevede, kar hariç yaklaşık maliyet tutarının 6.312.849,00 TL’ye tekabül ettiği belirlenmiştir.

İhaleye teklif sunan isteklilerin teklif bedellerinin ise; 5.625.000,00 TL, 5.805.000,00 TL, 6.210.000,00 TL, 6.330.000,00 TL, 6.555.000,00 TL, 6.585.000,00 TL ve 6.975.000,00 TL olduğu görülmüştür.

Yaklaşık maliyetin altında teklif veren isteklilerin teklif bedelleri karşılaştırıldığında; Canlar Taah. Paz. İth. İhr. İnş. San. Tic. Ltd. Şti.’nin teklif bedelinin yaklaşık maliyetin % 82,96’sına, Yiğit Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin teklif bedelinin yaklaşık maliyetin % 85,62’sine, Çardak Yem. Hizm. Gıda Paz. ve Turz. Ltd. Şti.’nin teklif bedelinin yaklaşık maliyetin % 91,59’una, Güneş Yem. Tem. Med. Tar. ve San. Ürn. Paz. Ltd. Şti.’nin teklif bedelinin yaklaşık maliyetin % 93,36’sına, Aydeniz Yemek Tem. Güv. Teks. Bil. Med. ve Sağ. Hizm. Ltd. Şti.’nin teklif bedelinin yaklaşık maliyetin % 96,68’sine, Gülümse Yem. Gıda Hay. İnş. Tur. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin teklif bedelinin yaklaşık maliyetin % 97,12’sine tekabül ettiği belirlenmiştir.

4734 sayılı Kanunun “Tekliflerin alınması ve açılması” başlıklı 36 ncı maddesinde;

“ Teklifler ihale dokümanında belirtilen ihale saatine kadar idareye verilir. İhale komisyonunca ihale dokümanında belirtilen saatte kaç teklif verilmiş olduğu bir tutanakla tespit edilerek, hazır bulunanlara duyurulur ve hemen ihaleye başlanır. İhale komisyonu teklif zarflarını alınış sırasına göre inceler. 30 uncu maddenin birinci fıkrasına uygun olmayan zarflar bir tutanak ile belirlenerek değerlendirmeye alınmaz. Zarflar isteklilerle birlikte hazır bulunanlar önünde alınış sırasına göre açılır.

İsteklilerin belgelerinin eksik olup olmadığı ve teklif mektubu ile geçici teminatlarının usulüne uygun olup olmadığı kontrol edilir. Belgeleri eksik veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmayan istekliler tutanakla tespit edilir. İstekliler ile teklif fiyatları ve yaklaşık maliyet tutarı açıklanır. Bu işlemlere ilişkin hazırlanan tutanak ihale komisyonunca imzalanır. Bu aşamada; hiçbir teklifin reddine veya kabulüne karar verilmez, teklifi oluşturan belgeler düzeltilemez ve tamamlanamaz. Teklifler ihale komisyonunca hemen değerlendirilmek üzere oturum kapatılır.” hükmü,

Anılan Kanunun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde;

“ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a)İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c)Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 9 uncu maddesinde;

“(1) Birim fiyat üzerinden teklif alınan ihalelerde;

a) Her bir iş kaleminin miktarını ve gerçekleştirilmesine ilişkin şartları gösteren bir cetvel hazırlanır. Bu cetvelde her bir iş kaleminin adı, birimi, birim fiyatı ve bu fiyata dahil olan maliyetler ile varsa diğer unsurlar gösterilir.

b) Birim fiyata dahil olan maliyetler, iş kalemi ile ilgili bütün unsurları içerecek şekilde düzenlenir ve bu iş kalemine dahil olmayan başka giderler öngörülmez.

(2) Götürü bedel üzerinden teklif alınan ihalelerde, işin gerçekleştirilmesine ilişkin şartları gösteren bir cetvel hazırlanır. Bu cetvelde işçilik ile varsa malzeme, ekipman ve diğer unsurlar için belirlenen fiyatlar ve bu fiyata dahil olan maliyetler gösterilir.

(3) Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenir. Bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak % 20 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı eklenir. Bu tutar, kâr hariç belirlenen genel toplam tutar üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler ile toplanarak yaklaşık maliyet hesaplanır. Buna ilişkin hesap cetveli hazırlayanlarca imzalandıktan sonra, ihale onay belgesinin ekine konularak ihale yetkilisine sunulur.” hükmü,

Anılan Yönetmeliğin “Aşırı Düşük Teklifler” başlıklı 59 uncu maddesinde;

“(1) İhale komisyonu verilen tekliflerden, diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

(2) İhale komisyonu;

a) Verilen hizmet ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen aşırı düşük teklifler, geçerli teklif olarak dikkate alınır.

(3) Aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde; Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonu bu düzenlemeyi esas alır.

(4) Aşırı düşük teklif değerlendirmesinde tekliflerin, asgari maliyet yanında sözleşme giderlerini karşılayıp karşılamadığı da dikkate alınır.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliğinin “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında teklif fiyata dahil olacak giderler” başlıklı 78 inci maddesinde;

“ 78.1. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımları; ağırlıklı olarak personel çalıştırılmasına dayanan, çalıştırılacak personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanıldığı hizmetlerdir.

_78.2**.** Malzemeli veya malzemesiz temizlik, malzemesiz yemek, özel güvenlik, sayaç okuma ve kesme-açma, hasta ve ziyaretçi yönlendirme, tıbbi sekreterlik, veri işleme ve otomasyon sisteminin işletimi hizmetleri gibi hizmetler personel çalıştırılmasına dayalı olup, bu tebliğde personel çalıştırılmasına dayalı olan/olmayan hizmetler arasında sayılmayan işlerin personel çalıştırılmasına dayalı olup olmadığı yukarıda yer verilen tanıma göre idarelerce değerlendirilecektir. _

78.3. Malzeme dahil yemek hazırlama hizmeti veya malzeme dahil yemek hazırlama ve dağıtım hizmeti ya da makine ve ekipman ile araçlar ve/veya akaryakıtın yüklenici tarafından sağlanacağı çöp toplama ve nakline ilişkin hizmetler ile personel taşıma gibi hizmetler personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olarak değerlendirilmeyecektir. Ancak, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan bir hizmet alımına ilişkin ihale dokümanında haftalık çalışma saatlerinin tamamını idarede geçirecek personel sayısının belirlenmesi hallerde teklif fiyata dahil giderler arasında işçilik giderine yer verilmesi gerekmektedir.

78.4. Çöp toplama ve nakline ilişkin hizmetlerde, çöp toplama ve naklinde kullanılacak makine ve ekipmanlar ile çöp toplama araçlarının ve akaryakıtın idare tarafından karşılanması durumunda bu alımların ve ayrıca malzemenin idare tarafından karşılandığı yemek hizmeti (malzemesiz yemek hizmeti) alımlarının personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olarak ihale edilmesi gerekmektedir.” açıklaması,

Anılan Tebliğin “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79 uncu maddesinde ise;

“79.4. İhale komisyonu tarafından, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile varsa malzeme ve diğer maliyet kalemleri, bunlar dışında kalan hizmet alımı ihalelerinde ise ihale dokümanında belirtilen teklif fiyata dahil giderler dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirilmesi yapılarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre ihale komisyonunca belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama istenecektir. İdarelerce aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerin belirtilmesi ve açıklama için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilmesi gerekmektedir.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, kar hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki teklifler aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyecektir.” açıklaması,

Yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin yukarıda aktarılan 78.3 üncü maddesinde, malzeme dahil yemek hazırlama ve dağıtım hizmeti personel çalıştırılmasına dayalı olmayan bir hizmet alımı olarak nitelendirilmiştir. Anılan Tebliğin 79 uncu maddesinde ise personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında “karsız yaklaşık maliyetin altında teklif sunan isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi gerektiği” yönünde sorgulama kriteri getirilmiş, buna karşın personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin tespitine yönelik bir düzenleme yapılmamıştır.

Diğer yandan; 4734 sayılı Kanunun yukarıda anılan 38 inci maddesinde, “ihalenin yaklaşık maliyeti” ve “ihaleye katılan isteklilerin teklif bedelleri” aşırı düşük tekliflerin tespiti konusunda iki ölçüt olarak belirtilmiştir.

Bu itibarla, ihale komisyonu tarafından yaklaşık maliyet veya diğer tekliflerle kıyaslandığında aşırı düşük olarak belirlenen tekliflerin reddedilmeden önce, isteklilerden teklif bileşenlerine ilişkin açıklama isteneceği ve isteklilerce yapılan açıklamaların ihale komisyonunca değerlendirilmesi sonucunda, açıklamaları yeterli görülen isteklilerin tekliflerinin kabul edileceği dikkate alındığında, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi konusunda idarelere kamu hizmetinin idari ve mali gereklerine aykırı olmamak koşuluyla takdir yetkisi verildiği, ancak bu yetkinin mutlak ve sınırsız olmadığı anlaşılmaktadır.

İncelemeye konu ihalede, idare tarafından aşırı düşük teklif olarak nitelendirilen 3 teklifin idarece hesaplanan kar hariç yaklaşık maliyet tutarının altında olduğu ve idarenin % 7,4’lük kar oranının Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 9 uncu maddesinin üçüncü fıkrası gereğince % 20 oranını geçmemek üzere belirlendiği görülmüştür. 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi çerçevesinde, aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan 3 teklifin yaklaşık maliyet tutarı ile kıyaslandığında aşırı düşük teklif olduğu anlaşılmış olup, ihale komisyonunca söz konusu isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi gerektiği yönündeki değerlendirmenin kendisine tanınan takdir yetkisi içerisinde kalınarak yapıldığı sonucuna varılmıştır.

Ayrıca, her ne kadar başvuru sahibi tarafından “ihalenin ilk oturumunda isteklilere yaklaşık maliyetin açıklandığı ancak kar oranının belirtilmediği” iddia edilmekte ise de, 4734 sayılı Kanunun yukarıda anılan 36 ncı maddesi çerçevesinde, ihalenin ilk oturumunda ihale komisyonunca yaklaşık maliyet tutarının açıklanması zorunlu olup, yaklaşık maliyet bileşenleri içerisinde yer alan “kar oranının” ayrıca belirtilmesine gerek bulunmamaktadır. Bu itibarla, başvuru sahibinin söz konusu iddiası yerinde görülmemiştir.

Diğer yandan, başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde yer alan; “ihaleye teklif veren isteklilerin teklif fiyatları incelendiğinde idareye bir önceki dönemde yemek hizmeti sunan firmanın idarenin kar hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerinde teklif vermesinin manidar olduğu” na ilişkin iddiasının ihale işlem dosyası üzerinden tetkiki mümkün olmayan bir iddia olduğu, ayrıca bahse konu iddiaya idareye sunulan şikayet başvuru dilekçesinde yer verilmediği, dolayısıyla başvuru sahibinin bu hususa ilişkin iddiasının İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin “Başvuruların şekil unsurları” başlıklı 8 inci maddesinin onuncu fıkrasında yer alan;“ İdarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirtilen hususlar hariç, şikayet başvurusunda belirtilmeyen hususlar itirazen şikayet başvurusuna konu edilemez.” hükmü uyarınca şekil yönünden reddi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ali KAYA

Kurul Üyesi

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi

Adem KAMALI

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

KARŞI OY

İncelemeye konu ihale; 2012 Yılı Servise Hazır (1 Öğün 4 Kap) Yemek Hizmeti Satın Alınması işi olup,idarece yaklaşık maliyetin Sakarya Ticaret ve Sanayi Odası, Adapazarı Lokantacılar ve Kebapçılar Odası ve Sakarya Üniversitesi Gıda Mühendisliği Bölüm Başkanlığından alınan fiyatlar ile ihaleyi yapan hastane tarafından geçmiş yıllarda gerçekleştirilmiş ihalelerdeki fiyatların ortalaması esas alınarak toplam 6.780.000,00 TL olarak belirlendiği, bahse konu ihaleye 7 isteklinin katıldığı, inceleme konusu ihalede 3 istekliden aşırı düşük açıklama istenildiği görülmüştür.

4734 sayılı Kanunun “ Aşırı düşük teklifler ” başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “teklif fiyata dahil masraflar” ve “aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak şikayet başvurusuna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, geçerli tekliflerin tamamının yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre aşırı düşük olmadığı, en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece hiçbir isteklinin teklifine ilişkin olarak aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın ihalenin karara bağlanması gerekmektedir.

Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasının objektif kriterlerinin var olmadığı düşünülmektedir.

Yukarıda açıklandığı üzere inceleme konusu ihalede aşırı düşük sorgulama yapılmaması gerektiği yönündeki düşüncemle Kurul kararına katılmıyorum.

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi