KİK Kararı: 2011/UH.II-4071 (5 Aralık 2011)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2011/078
Gündem No : 96
Karar Tarihi : 05.12.2011
Karar No : 2011/UH.II-4071
BAŞVURU SAHİBİ:
Tekten Yemekçilik Taşımacılık Tem. Tarım ve Hayv. İnş. Plastik Otom. Tic. ve San. Ltd. Şti., TOPTANCILAR SİTESİ 9.BLOK NO:33 SİVAS

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Tokat Özel İdaresi Destek Hizmetleri Müdürlüğü, Yeni Mah. Gültekin Topçam Cad. Terminal Yani 16 60100 TOKAT

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2011/166420 İhale Kayıt Numaralı "Tokat Merkez İlçede Taşımalı Ortaöğretim Kapsamına Alınan 776 Öğrenciye Öğle Yemeği Hizmet Alım İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

28.11.2011tarih ve B.07.6.KİK.0.07.00.00-101.04-.H.[3825].(0218)./2011-68Esayılı Esas İnceleme Raporunda;

Tokat Özel İdaresi Destek Hizmetleri Müdürlüğütarafından 25.10.2011tarihinde ile yapılan “Tokat Merkez İlçede Taşımalı Ortaöğretim Kapsamına Alınan 776 Öğrenciye Öğle Yemeği Hizmet Alım İşi” ihalesine ilişkin olarak Tekten Yemekçilik Taşımacılık Tem. Tarım ve Hayv. İnş. Plastik Otom. Tic. ve San. Ltd. Şti.’nin 14.11.2011tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 14.11.2011tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 16.11.2011tarih ve 48738sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 15.11.2011tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; ihale üzerinde bırakılan isteklinin sunmuş olduğu aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığı, söz konusu isteklinin sadece alış faturaları ile yazılı açıklama sunduğu iddiasına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İdari şartnamenin 2 nci maddesinde ihale konusu hizmetin taşımalı ilköğretim kapsamında 776 taşımalı öğrenciye 149 iş günü toplam 115.624 öğün öğle yemeği hazırlanması, pişirilmesi, taşıma merkezi liselere götürülüp dağıtımı ve sonrası hizmet verilmesi olduğu belirtilmiştir.

Birim fiyat teklif alınan ihalenin teknik şartnamesinin 2 nci maddesinde yüklenicinin kendi mutfağında her türlü malzeme dahil yemeğin pişirilmesini sağlayacağı ve 3 üncü maddesinde işin ifasında çalışacak personelin yüklenici tarafından temin edileceği düzenlemesine yer verilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 79 uncu maddesinde; “ 79.4.2.1. İhale komisyonu, teklifin önemli bileşenlerine ilişkin olarak;

a) Verilecek hizmetin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve hizmetlerin temininde kullanılacak avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen hizmetin özgünlüğü,

hususlarında istekliler tarafından belgelere dayalı olarak yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle aşırı düşük teklifleri değerlendirerek ihaleyi sonuçlandıracaktır.

79.4.2.2. Verilecek hizmetin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler, hizmetin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya hizmetin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; sadece bu hususların neler olduğu değil, belirtilen çözüm, avantajlı koşul, özgünlük ya da hizmetin ekonomik olması sayesinde elde edilen maliyet avantajının da bilgi ve belgelere dayalı olarak açıklanması gerekmektedir.

79.4.2.3. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamaya dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin açıklamalarına dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar,

b. Fiyat teklifleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mala ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Perakende satış yapan zincir mağaza veya marketlerin yayımladıkları fiyat kataloglarında yer alan fiyatlar,

e. Ticaret borsalarına kayıtlı mallara ilişkin olarak 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununun 51 inci maddesinin (c) bendi uyarınca borsa idaresi tarafından düzenlenen ilgili malın fiyatını gösteren belgeler,

f. Yaş sebze ve meyve için, Yaş Sebze ve Meyve Ticaretinin Düzenlenmesi ve Toptancı Halleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname uyarınca faaliyet gösteren toptancı hali idaresi tarafından düzenlenen ilgili malın fiyatını gösteren belgeler,

g. İsteklinin ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarıdır.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları (79.4.2.4-79.4.2.13) maddelerine göre yapacakları açıklamalar kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan belge ve bilgilerden hiçbiri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda istekli tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer belge ve bilgiler kullanılarak da açıklama yapılabilir. (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir.)” açıklaması yer almaktadır.

İdare tarafından Sivas Beyaz Tabldot Yemek Gıda Eğitim Tem. Tic. San. Ltd. Şti.’nden 25.10.2011 tarihli yazı ile aşırı düşük teklif açıklaması talep edildiği, söz konusu yazıda; “ teklif etmiş olduğunuz fiyatın bileşenlerinden olan nakliye, öngörülen personel ve işçilik maliyetleri, üretimde kullanılacak ürünlerin temini ve maliyetleri konularında ve teknik şartnamede belirtilen yemek yapımının ve dağıtım maliyetlerini gösteren bilgilerin” istenildiği görülmüştür.

Sivas Beyaz Tabldot Yemek Gıda Eğitim Tem. Tic. San. Ltd. Şti. tarafından 5 günlük yemek maliyet analizinin, işçilik giderlerine ilişkin Kamu İhale Kurumu işçilik hesaplama modülü çıktısının, işçilik, yemek ve diğer maliyetleri gösterir genel maliyet cetvelinin ve günlük menülerde yer alan kalemlerin fiyatlarını tevsik amacıyla proforma faturalar ile maliyet satış tutarı tespit tutanakları ile stok tespit tutanakları sunulduğu anlaşılmıştır.

Yapılan incelemede, söz konusu istekli tarafından 13 kalem yemek malzemesine ilişkin stok tespit tutanağı sunulduğu tespit edilmiştir. Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.4.2.3 üncü maddesinde teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamaya dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler sayılmıştır, söz konusu belgeler içerisinde stok tespit raporu bulunmadığından ve anılan Kamu İhale Genel Tebliğ açıklamasında sayma yoluyla belirlenen belgeler ile açıklama yapılmasının mümkün olduğu anlaşıldığından, Sivas Beyaz Tabldot Yemek Gıda Eğitim Tem. Tic. San. Ltd. Şti. tarafından anılan kalemlere ilişkin maliyetleri tevsik edici belgelerin sunulmadığı tespit edilmiştir.

Ayrıca isteklinin günlük yemek maliyetlerine ilişkin açıklamasının incelenmesinden, istekli tarafından teknik şartnamedeki yemek gramajlarına uygun teklif sunulmadığı tespit edilmiştir. Örneğin kompostoda bulunması gereken 60 gr’lık (erik-vişne-ayva-elma) kalemlerinin istekli tarafından kuru üzüm ve kuru kayısı için toplam 35 gr olarak, etli fasulye yemeğinde yer alması gereken 150gr’lık taze fasulyenin 100 gr olarak öngörüldüğü, aynı yemeğin “sığır eti” kaleminin idarece belirlenen gramajının 25 gr olduğu ancak istekli tarafından 15 gr’lık “sığır eti”nin günlük menü maliyetlerine yansıtıldığı anlaşılmıştır.

Ayrıca anılan istekli tarafından genel gider tablosunda yer verilen yakıt, temizlik malzemesi vb. kalemlerin giderlerinin de açıklanmadığı anlaşıldığından, istekli tarafından idarece açıklama yapılması talep edilen tüm maliyet kalemlerini karşılayan bir aşırı düşük teklif açıklaması sunulmadığı sonucuna varılmıştır. Anılan gerekçeler nedeniyle ilgili isteklinin sunmuş olduğu aşırı düşük teklif açıklamasının reddedilmesi gerekmektedir.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Sivas Beyaz Tabldot Yemek Gıda Eğitim Tem. Tic. San. Ltd. Şti.’nin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ali KAYA

Kurul Üyesi

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi

Adem KAMALI

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikayet dilekçesinde özetle; ihale üzerinde bırakılan isteklinin sunmuş olduğu aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığı, söz konusu isteklinin sadece alış faturaları ile yazılı açıklama sunduğu iddialarına yer verilmiştir.

İncelemeye konu ihale; Tokat Merkez İlçede Taşımalı Ortaöğretim Kapsamına Alınan 776 Öğrenciye Öğle Yemeği Hizmet Alım işi olup,idarece yaklaşık maliyetin Milli Eğitim Bakanlığının bir öğün maliyetine ilişkin yazısı esas alınarak toplam 263.622,72 TL olarak belirlendiği, bahse konu ihaleye 2 isteklinin katıldığı, inceleme konusu ihalede Sivas Beyaz Tabldot Yemek Gıda Eğitim Tem. Tic. San. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük sorgulamaya tabi tutulduğu ve aşırı düşük açıklaması uygun görülerek ihalenin bu istekli üzerinde bırakıldığı, görülmüştür.

4734 sayılı Kanunun “ Aşırı düşük teklifler ” başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “teklif fiyata dahil masraflar” ve “aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak şikayet başvurusuna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, geçerli tekliflerin tamamının yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre aşırı düşük olmadığı, en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece hiçbir isteklinin teklifine ilişkin olarak aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın ihalenin karara bağlanması gerekmektedir.

Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasının objektif kriterlerinin var olmadığı düşünülmektedir.

Yukarıda açıklandığı üzere inceleme konusu ihalede aşırı düşük sorgulama yapılmaması gerektiği yönündeki düşüncemle Kurul kararına katılmıyorum.

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi