KİK Kararı: 2011/UH.II-3467

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2011/068
Gündem No : 41
Karar Tarihi : 17.10.2011
Karar No : 2011/UH.II-3467
BAŞVURU SAHİBİ:
Çelikler Temizlik İnşaat Gıda Taah. San. Tic. Ltd. Şti., GIDA TOPTANCILAR SİTESİ G BLOK NO:5/B DİYARBAKIR

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Milli Eğitim Bakanlığı Lice İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü, Yenişehir Mahallesı Güvenlik Caddesı No:17 21700 DİYARBAKIR

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2011/120845 İhale Kayıt Numaralı "2011-2012 Eğitim Öğretim Yılı 6 Taşımalı İlköğretim Okuluna Taşınan 1310 Öğrenciye Kumanya Ve 1 Taşımalı İlköğretim Okuluna Taşınan 792 Öğrenciye 180 İş Günü Sıcak Yemek Verilmesi İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

07.10.2011tarih ve B.07.6.KİK.0.07.00.00-101.04-.H.[3171].(0224)./2011-64Esayılı Esas İnceleme Raporunda;

Milli Eğitim Bakanlığı Lice İlçe Milli Eğitim Müdürlüğütarafından 08.09.2011tarihinde açık ihale usulüile yapılan “2011-2012 Eğitim Öğretim Yılı 6 Taşımalı İlköğretim Okuluna Taşınan 1310 Öğrenciye Kumanya ve 1 Taşımalı İlköğretim Okuluna Taşınan 792 Öğrenciye 180 İş Günü Sıcak Yemek Verilmesi İşi” ihalesine ilişkin olarak Çelikler Temizlik İnşaat Gıda Taah. San. Tic. Ltd. Şti.’nin 12.09.2011tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 14.09.2011tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 22.09.2011tarih ve 42367sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 22.09.2011tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;

1 ) İhale üzerinde bırakılan isteklinin TSE hizmet yeterlilik belgesinin uygun olmadığı, idari şartnamenin 7.5.3 üncü maddesinde kendi işyerine ait TSE hizmet yeterlilik belgesinin istenildiği, ancak anılan isteklinin TSE hizmet yeterlilik belgesinde belirtilen hizmet yeri adresinin hizmet verdiği resmi kurumun mutfağı olduğu,

2 ) İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklif bedelinin aşırı düşük olduğu, anılan istekliye aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin sonuçlandırılmasının mümkün olmadığı,

İddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

1. Başvuru sahibinin 1 inci iddiasına ilişkin olarak:

Başvuruya konu ihaleye ait idari şartnamenin 7.5.3 üncü maddesinde; “İsteklilerin, yemek hazırlamasında kullanacağı gıda maddelerinin tümünün idari ve teknik şartnameye uygun (TSE ve İSO kalitelerine uygun) olması zorunludur.

İstekliler, yemek hazırlama ve dağıtım hizmetleri işi ile ilgili olarak ihale tarihi itibariyle geçerlilik süresini doldurmamış kendi işyerine ait TSE hizmet yeterlilik belgesi ve İSO 9001 2008 belgelerinin aslını veya noter tasdikli suretlerini teklif zarflarında sunacaklardır.

…

İşin isteklide kalması durumunda mutfağın, hizmetin verileceği iş sınırları içerisinde olması zorunludur.” düzenlemesine yer verilmiştir.

İdarece gönderilen ihale işlem dosyasının incelenmesi sonucunda, söz konusu ihaleye 7 teklif verildiği, Askor Yem. Ürn. Gıda Tem. Bilg. Özel Sağ. Hiz. Taah. Tic. Ltd. Şti.’nin “ geçici teminat sunmadığı” ,Avşaroğulları Et Ürn. Yem. Ürt. Dağ. Gıda Tem. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin ise “araç kira sözleşmesi sunmadığı” gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılarak, Ömer Yıldız Hazır Yem. İnş. Nak. Tem. Hiz. Tic. Ltd. Şti.’nin ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlendiği görülmüştür.

Ömer Yıldız Hazır Yem. İnş. Nak. Tem. Hiz. Tic. Ltd. Şti.’nin teklif dosyası incelendiğinde, anılan isteklinin son geçerlilik tarihi 05.08.2012 olan TSE Hizmet Yeterlilik Belgesi sunduğu, bahse konu belgede firma adresinin “Kaya Mahallesi Yazıköyü Yolu No:4 Kocaköy/Diyarbakır” olarak, hizmet yeri adresinin ise “ Ayşe Toprak YİBO Okulu Lice/Diyarbakır” şeklinde belirtildiği tespit edilmiştir.

İhale dokümanında yer alan düzenlemelerden ihale konusu işin kapsamında bulunan sıcak yemek ve kumanya hazırlanması işinin yüklenicinin mutfağında gerçekleşeceği anlaşılmıştır. İdari şartnamenin yukarıda aktarılan 7.5.3 üncü maddesinde yer alan düzenleme ile de, isteklilerin kendi işyerlerine ait TSE hizmet yeterlilik belgesi sunmaları istenilmiş olup, isteklilerin hizmet verdiği adresin TSE tarafından hizmet yeterlilik belgelendirmesine esas teşkil eden standart/kriterleri sağlaması öngörülmüştür.

Bununla birlikte, ihale üzerinde bırakılan isteklinin hizmet yeri adresinin sözleşmeye dayalı olarak iş yaptığı “Ayşe Toprak YİBO Okulu” olduğu ve incelemeye konu ihalede yemek hazırlanması işinin de kendi mutfağı yerine bahse konu hizmet yeri adresinde gerçekleştirileceğine ilişkin bir bilgi ve belgenin bulunmadığı göz önüne alındığında, idari şartnamenin 7.5.3 üncü maddesinde yer alan yeterlik kriterinin karşılanmadığı anlaşılmıştır. Bu çerçevede, başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmüştür.

1. Başvuru sahibinin 2 nci iddiasına ilişkin olarak:

İncelemeye konu ihaleye ait idari şartnamenin 2.1.(a) maddesinde ihale konusu hizmetin adının; “2011-2012 Eğitim Öğretim Yılı 6 Taşımalı İlköğretim Okuluna Taşınan 1310 Öğrenciye Kumanya ve 1 Taşımalı İlköğretim Okuluna Taşınan 792 Öğrenciye 180 İş Günü Sıcak Yemek Verilmesi İşi” olduğu,

Anılan şartnamenin 19 uncu maddesinde, isteklilerin tekliflerini götürü bedel üzerinden vereceğinin ve ihale sonucu ihale üzerinde bırakılan istekli ile toplam bedel üzerinden götürü bedel sözleşme imzalanacağının belirtildiği,

Görülmüştür.

4734 sayılı Kanunun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde;

“ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a)İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c)Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü bulunmaktadır.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Aşırı Düşük Teklifler” başlıklı 59 uncu maddesinde;

“(1) İhale komisyonu verilen tekliflerden, diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

(2) İhale komisyonu;

a) Verilen hizmet ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen aşırı düşük teklifler, geçerli teklif olarak dikkate alınır.

(3) Aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde; Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonu bu düzenlemeyi esas alır.

(4) Aşırı düşük teklif değerlendirmesinde tekliflerin, asgari maliyet yanında sözleşme giderlerini karşılayıp karşılamadığı da dikkate alınır.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliğinin “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında teklif fiyata dahil olacak giderler” başlıklı 78 inci maddesinde;

“ 78.1. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımları; ağırlıklı olarak personel çalıştırılmasına dayanan, çalıştırılacak personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanıldığı hizmetlerdir.

_78.2**.** Malzemeli veya malzemesiz temizlik, malzemesiz yemek, özel güvenlik, sayaç okuma ve kesme-açma, hasta ve ziyaretçi yönlendirme, tıbbi sekreterlik, veri işleme ve otomasyon sisteminin işletimi hizmetleri gibi hizmetler personel çalıştırılmasına dayalı olup, bu tebliğde personel çalıştırılmasına dayalı olan/olmayan hizmetler arasında sayılmayan işlerin personel çalıştırılmasına dayalı olup olmadığı yukarıda yer verilen tanıma göre idarelerce değerlendirilecektir. _

78.3. Malzeme dahil yemek hazırlama hizmeti veya malzeme dahil yemek hazırlama ve dağıtım hizmeti ya da makine ve ekipman ile araçlar ve/veya akaryakıtın yüklenici tarafından sağlanacağı çöp toplama ve nakline ilişkin hizmetler ile personel taşıma gibi hizmetler personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olarak değerlendirilmeyecektir. Ancak, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan bir hizmet alımına ilişkin ihale dokümanında haftalık çalışma saatlerinin tamamını idarede geçirecek personel sayısının belirlenmesi hallerde teklif fiyata dahil giderler arasında işçilik giderine yer verilmesi gerekmektedir.

78.4. Çöp toplama ve nakline ilişkin hizmetlerde, çöp toplama ve naklinde kullanılacak makine ve ekipmanlar ile çöp toplama araçlarının ve akaryakıtın idare tarafından karşılanması durumunda bu alımların ve ayrıca malzemenin idare tarafından karşılandığı yemek hizmeti (malzemesiz yemek hizmeti) alımlarının personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olarak ihale edilmesi gerekmektedir.” açıklaması,

Anılan Tebliğin “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79 uncu maddesinde ise;“79.4. İhale komisyonu tarafından, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile varsa malzeme ve diğer maliyet kalemleri, bunlar dışında kalan hizmet alımı ihalelerinde ise ihale dokümanında belirtilen teklif fiyata dahil giderler dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirilmesi yapılarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre ihale komisyonunca belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama istenecektir. İdarelerce aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerin belirtilmesi ve açıklama için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilmesi gerekmektedir.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, kar hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki teklifler aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyecektir.” açıklaması,

Yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin yukarıda aktarılan 78.3 üncü maddesinde, malzeme dahil yemek hazırlama ve dağıtım hizmeti personel çalıştırılmasına dayalı olmayan bir hizmet alımı olarak nitelendirilmiştir.

Anılan Tebliğin 79 uncu maddesinde ise personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında “karsız yaklaşık maliyetin altında teklif sunan isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi gerektiği” yönünde sorgulama kriteri getirilmiş, buna karşın personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin tespitine yönelik bir düzenleme yapılmamıştır.

Diğer yandan; 4734 sayılı Kanunun yukarıda anılan 38 inci maddesinde, “ihalenin yaklaşık maliyeti” ve “ihaleye katılan isteklilerin teklif bedelleri”nin aşırı düşük tekliflerin tespiti konusunda iki ölçüt olarak belirtilmiştir.

Bu çerçevede, ihale komisyonu tarafından yaklaşık maliyet veya diğer tekliflerle kıyaslandığında aşırı düşük olarak belirlenen tekliflerin reddedilmeden önce, isteklilerden teklif bileşenlerine ilişkin açıklama isteneceği ve isteklilerce yapılan açıklamaların ihale komisyonunca değerlendirilmesi sonucunda, açıklamaları yeterli görülen isteklilerin tekliflerinin kabul edileceği dikkate alındığında, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi konusunda idarelere kamu hizmetinin idari ve mali gereklerine aykırı olmamak koşuluyla takdir yetkisi verildiği, ancak bu yetkinin mutlak ve sınırsız olmadığı anlaşılmaktadır.

Başvuru konusu ihalenin yaklaşık maliyetinin toplam 861.820,00 TL olarak hesaplandığı, idarece hazırlanan yaklaşık maliyet icmalinde kar oranının belirtilmediği, isteklilerin teklif bedelleri karşılaştırıldığında; ihale üzerinde bırakılan istekli olan Ömer Yıldız Hazır Yem. İnş. Nak. Tem. Hiz. Tic. Ltd. Şti.’nin teklif bedelinin yaklaşık maliyetin % 76,47’sine, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlenen Çelikler Tem. İnş. Teks. Gıda Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin teklif bedelinin yaklaşık maliyetin % 98,05’ine, Megarom Mim. Müh. İnş. Taag. Tic. Ltd. Şti.’nin teklif bedelinin yaklaşık maliyetin % 98,62’sine, Uslu Yem. Tem. Nak. İnş. Oto. Hiz. Ltd. Şti.’nin teklif bedelinin yaklaşık maliyetin % 99,44’üne, İçkale Gıda İnş. Tem. Nak. San. Tic. Ltd. Şti.’nin teklif bedelinin yaklaşık maliyetin 99,79’una tekabül ettiği belirlenmiştir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve tespitler bir arada değerlendirildiğinde, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklif bedelinin, idarece hesaplanan yaklaşık maliyet tutarı ve diğer tekliflere göre aşırı düşük olduğu anlaşıldığından, idarece aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin sonuçlandırılması mevzuata uygun bulunmamıştır.

Bununla birlikte, başvuru sahibinin 1 inci iddiasına yönelik olarak yukarıda yapılan değerlendirme çerçevesinde, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği anlaşıldığından, bahse konu aykırılık esasa etkili bulunmamıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:

1- İdari şartnamenin 7.5.3 üncü maddesinde; “ İstekliler, yemek hazırlama ve dağıtım hizmetleri işi ile ilgili olarak ihale tarihi itibariyle geçerlilik süresini doldurmamış kendi işyerine ait TSE hizmet yeterlilik belgesi ve İSO 9001 2008 belgelerinin aslını veya noter tasdikli suretlerini teklif zarflarında sunacaklardır.” düzenlemesine yer verilmiştir.

İdarece gönderilen ihale işlem dosyası incelendiğinde; İçkale Gıda İnş. Tem. Nak. San. Tic. Ltd. Şti.’nin teklif dosyası kapsamında, TSE hizmet yeterlilik belgesi yerine, TSE ISO EN 9000 Kalite Yönetim Sistemi Belgesi sunduğu görülmüş olup, bahse konu belgenin hizmet yeterlilik belgesi niteliğinde olmadığı anlaşıldığından, anılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

2- Uslu Yem. Tem. Nak. İnş. Oto. Hiz. Ltd. Şti.’nin teklif dosyası kapsamında, Nissert Ltd. Şti. tarafından düzenlenmiş hizmet yeterlilik belgesi sunduğu görülmüştür. İdari şartnamenin yukarıda aktarılan 7.5.3 üncü maddesinde söz konusu belgenin TSE tarafından düzenlenmiş olması şartı arandığından, anılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden Ömer Yıldız Hazır Yem. İnş. Nak. Tem. Hiz. Tic. Ltd. Şti., İçkale Gıda İnş. Tem. Nak. San. Tic. Ltd. Şti. ve Uslu Yem. Tem. Nak. İnş. Oto. Hiz. Ltd. Şti.’nin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ali KAYA

Kurul Üyesi

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

KISMEN KARŞI OY

Başvuru sahibinin 2 inci iddiasına ilişkin olarak; ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklif bedelinin aşırı düşük olduğu, anılan istekliye aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin sonuçlandırılmasının mümkün olmadığı iddiasına yer verilmiştir.

Şikayete konu ihale; 2011-2012 Eğitim Öğretim Yılı 6 Taşımalı İlköğretim Okuluna Taşınan 1310 Öğrenciye Kumanya ve 1 Taşımalı İlköğretim Okuluna Taşınan 792 Öğrenciye 180 İş Günü Sıcak Yemek Verilmesi İşi olup,idarece yaklaşık maliyetin Milli Eğitim Bakanlığı İlköğretim Genel Müdürlüğünün 03.06.2011 tarih ve 7014 sayılı yazısında belirtilen tutar esas alınarak toplam 861.820,00 TL olarak belirlendiği, 8 adet ihale dokümanı satıldığı, 08.09.2011 tarihinde yapılan ihaleye 7 isteklinin teklif verdiği, iki isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından ihaleye 659.000,00 TL, ekonomik açıdan ikinci avantajlı teklif sahibi istekli tarafından 845.000,00 TL teklif verildiği, diğer geçerli tekliflerin ise 850.000,00 TL, 857.000,00 TL ve 860.000,00 TL olduğu, idare tarafından tekliflerin aşırı düşük teklif olarak görülmeyerek ihalenin geçerli teklifler içerisinde en düşük teklif veren istekli üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun “ Aşırı düşük teklifler ” başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “teklif fiyata dahil masraflar” ve “aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak şikayet başvuruna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik Kurumca belirlenmiş bir yöntem bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden net olarak belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı ve geçerli tekliflerin tamamının yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre yakın olduğu ve en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın ihalenin karara bağlanmasında mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.

Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlemediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede aşırı düşük sorgulama yapılmasının objektif kriterlerinin var olmadığı düşünülmektedir.

Yukarıda açıklandığı üzere inceleme konusu ihalede başvuru sahibinin birinci iddiasına ilişkin Kurul kararına katılmakla birlikte Kurul’un ikinci iddiaya ilişkin olarak verdiği aşırı düşük sorgulama yapılması yönündeki kararına katılmıyorum.

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi