KİK Kararı: 2011/UH.II-3060

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2011/061
Gündem No : 53
Karar Tarihi : 12.09.2011
Karar No : 2011/UH.II-3060
BAŞVURU SAHİBİ:
YEŞİL AKHİSAR YEMEKHANE İŞL. GIDA MAD. TEM. İŞ. TEM. MAD. SAN. TİC. LTD. ŞTİ., HÜRRİYET MAH. 214. SOK. NO:22 AKHİSAR/MANİSA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Tire Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü, YENİ MAH. GENÇLİK CAD. NO:9 TİRE/İZMİR

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2011/103229 İhale Kayıt Numaralı "İLÇEMİZ TAŞIMALI MERKEZ İLKÖĞRETİM OKULLARINA TAŞINACAK KÖY İLKÖĞRETİM OKULLARI ÖĞRENCİLERİNİN YEMEK HİZMET ALIMI" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

07.09.2011tarih ve B.07.6.KİK.0.07.00.00-101.04-.H.[2872].(0176)./2011-22Esayılı Esas İnceleme Raporunda;

Tire Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğütarafından 08.08.2011tarihinde açık ihale usulüile yapılan “İlçemiz Taşımalı Merkez İlköğretim Okullarına Taşınacak Köy İlköğretim Okulları Öğrencilerinin Yemek Hizmet Alımı” ihalesine ilişkin olarak Yeşil Akhisar Yemekhane İşl. Gıda Mad. Tem. İş. Tem. Mad. San. Tic. Ltd. Şti.’nin 15.08.2011tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 19.08.2011tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 25.08.2011tarih ve 39367sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 15.08.2011tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;ihale üzerinde bırakılan istekliye ait teklif aşırı düşük olduğu halde idarece aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin karara bağlandığı, idarenin sorgulama yapmamasının asıl nedeninin ihaleye ilişkin teknik şartnamede menü ve gramaja yer vermeyişi olduğu; bu durumda, kendileri de dahil, isteklilerin teklif verirken hangi kriterleri baz alacaklarını bilemedikleri, idarece aşırı düşük teklif sorgulaması yapılsaydı bile hangi kriterlere göre yapılacağının belli olmadığı, hak kaybının önlenmesi amacıyla lehlerine düzeltici işlem tesis edilmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

1. Başvuru sahibinin “ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması gerekirken, sorgulama yapılmadan ihalenin karara bağlanmasının mevzuata aykırı olduğu” yönündeki 1 inci iddiasına ilişkin olarak:

İhaleye ilişkin idari şartname ve teknik şartname incelendiğinde;

Götürü bedel ihale edilen şikayet konusu ihalenin Tire İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü bünyesindeki taşımalı merkez ilköğretim okullarına taşınacak köy ilköğretim okulları öğrencilerinin yemek hizmet alımı ihalesi olduğu, ihale kapsamında 13 ilköğretim okulu ve bu okullarda toplamda 1470 öğrencinin bulunduğu;

İşin süresinin 180 gün olarak belirlendiği;

Anlaşılmaktadır.

Söz konusu iş için yaklaşık maliyet, Millî Eğitim Bakanlığı İlköğretim Genel Müdürlüğünce her bir öğrenci için öğün başına tespit edilen 2,2777.-TL birim fiyat dikkate alınmak suretiyle;

Toplam öğrenci sayısı ve yemek verilecek gün sayısının, birim fiyatla çarpımı sonucunda (1470x180x2,2777) 602.679,60.-TL olarak belirlenmiştir.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından teklif edilen bedel, idarece tespit edilen yaklaşık maliyetin % 71,5’ine;

Teklif edilen fiyatların aritmetik ortalamasının (501.417,00.-TL) % 86’sına;

Yaklaşık maliyet ve teklif bedellerinin ortalamasının ise % 78’ine tekabül etmektedir.

İhale üzerinde bırakılan Tevfik Emre Gıda Lokanta Tem. İşl. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 431.298,00.-TL bedelli teklifi, ihale komisyonunca aşırı düşük teklif olarak değerlendirilmemiş; şikayete verilen cevap yazısından anlaşıldığı haliyle, ihalenin gerçekleştirileceği Ege bölgesinin maliyet açısından daha avantajlı bir bölge olduğu ve Kamu İhale Kanunu ve ikincil mevzuatta personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük teklifin nasıl tespit edileceğine ilişkin somut ve matematiksel bir yöntemin bulunmadığı hususları bir arada değerlendirilerek, verilen teklifte kamu yararı olduğu da göz önüne alınmış ve idarece aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmamıştır.

Kamu İhale Kanununun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde; “ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmübulunmaktadır.

Bahse konu Kanun hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce tekliflerin yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenlere ilişkin olarak sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır. Kanun maddesinde, aşırı düşük tekliflerin tespitinde kullanılması gereken iki referans gösterilmekte olup, bunlar yaklaşık maliyet ve ihalede verilen tekliflerdir.

Başvuruya konu ihalede; ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklif bedelinin, yaklaşık maliyetin % 71,5’i; diğer tekliflerin ortalamasının (501.417,00) ise % 86’sına tekabül ettiği dikkate alındığında, idarece söz konusu istekliden teklifine ilişkin aşırı düşük teklif açıklaması istenilmeksizin ihalenin karara bağlanmasının mevzuata aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.

2. Başvuru sahibinin “idarenin sorgulama yapmamasının asıl nedeninin ihaleye ilişkin teknik şartnamede menü ve gramaja yer vermeyişi olduğu; bu durumda, kendileri de dahil, isteklilerin teklif verirken hangi kriterleri baz alacaklarını bilemedikleri, idarece aşırı düşük teklif sorgulaması yapılsaydı bile hangi kriterlere göre yapılacağının belli olmadığı,” yönündeki 2 nci iddiası, idareye yapılan şikayet başvurusunda dile getirilmemiştir.

Yapılan inceleme ve hukuki değerlendirme:

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “İdareye şikayet başvurusu” başlıklı 55 inci maddesinde;

_“Şikayet başvurusu, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılır. İlanda yer alan hususlara yönelik başvuruların süresi ilk ilan tarihinden, ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan diğer hükümlerine yönelik başvuruların süresi ise dokümanın satın alındığı tarihte başlar._

_İlan, ön yeterlik veya ihale dokümanına ilişkin şikayetler birinci fıkradaki süreleri aşmamak üzere en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabilir. Bu yöndeki başvuruların idarelerce ihale veya son başvuru tarihinden önce sonuçlandırılması esastır. Şikayet üzerine yapılan incelemede tekliflerin hazırlanmasını veya işin gerçekleştirilmesini etkileyebilecek maddi veya teknik hataların veya eksikliklerin bulunması ve idarece ihale dokümanında düzeltme yapılmasına karar verilmesi halinde, gerekli düzeltme yapılarak 29 uncu maddede belirtilen usule göre son başvuru veya ihale tarihi bir defaya mahsus olmak üzere ertelenir. Ancak belirlenen maddi veya teknik hataların veya eksikliklerin ilanda da bulunması halinde 26 ncı maddeye göre işlem tesis edilir.”_`` hükmü,

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin “Başvuru ehliyeti” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde istekli sıfatını taşıyanların, yeterlik başvurularının veya tekliflerin sunulması, değerlendirilmesi ve ihalenin sonuçlandırılmasına ilişkin idari işlem veya eylemler hakkında başvuruda bulunabilecekleri,

Anılan Yönetmeliğin “Başvuru süreleri” başlıklı 6 ncı maddesinin ikinci fıkrasında ilan ile ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik şikayetlerin, birinci fıkradaki süreleri aşmamak kaydıyla başvuru veya teklif sunulmadan önce en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabileceği,

“Başvuruların şekil unsurları” başlıklı 8 inci maddesinin 10 uncu fıkrasında ise idareye yapılan şikayet başvurusunda belirtilmeyen hususların itirazen şikayet başvurusuna konu edilemeyeceği hüküm altına alınmıştır.

Dolayısıyla başvuru sahibinin, teklif vererek istekli sıfatını taşıdığı da göz önüne alındığında, ihale dokümanına yönelik buiddiasına ilişkin olarak başvurunun reddi gerekmektedir.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:

Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlenen isteklinin teklif bedelinin ise; yaklaşık maliyetin % 74’ü; diğer tekliflerin ortalamasının (501.417,00) ise % 89’u olduğu;

İdarece ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlenen Seray Yemek Hizm. San. Tic. Ltd. Şti.’ne ait teklifin de yaklaşık maliyet ve diğer tekliflere göre aşırı düşük teklif olarak değerlendirilmesi ve anılan istekliden teklifine ilişkin aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihale üzerinde bırakılan Tevfik Emre Gıda Lokanta Tem. İşl. ve Tic. Ltd. Şti. ve ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlenen Seray Yemek Hizm. San. Tic. Ltd. Şti.’ne ait tekliflerin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi

Adem KAMALI

Kurul Üyesi

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibi tarafından; “ihale üzerinde bırakılan istekliye ait teklif aşırı düşük olduğu halde idarece aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin karara bağlandığı, idarenin sorgulama yapmamasının asıl nedeninin ihaleye ilişkin teknik şartnamede menü ve gramaja yer vermeyişi olduğu, bu durumda kendileri de dahil, isteklilerin teklif verirken hangi kriterleri baz alacaklarını bilemedikleri, idarece aşırı düşük teklif sorgusu yapılsayda bile hangi kriterlere göre yapılacağının belli olmadığı, hak kaybının önlenmesi amacıyla lehlerine düzeltici işlem tesis edilmesi gerektiği” iddia edilmektedir.

Yaklaşık maliyeti Taşımalı Milli Eğitim Genel Müdürlüğünce belirlenen öğün başı fiyatlar esas alınarak toplam 602.679,60 TL olarak belirlenen 2011-2012 Eğitim Öğretim Yılı Tire İlçesinde Taşımalı Merkez İlköğretim Okullarına Taşınacak Köy İlköğretim Okulları Öğrencilerinin Yemek Hizmet Alımıolan inceleme konusu ihalede;

Sekiz adet ihale dokümanı satıldığı, dört isteklinin teklif verdiği, idare tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin 431.298,00 TL bedel karşılığında Tevfik Emre Gıda Lokanta Tem. İşleri ve Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “teklif fiyata dahil masraflar” ve “aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak şikayet başvurusuna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, geçerli tekliflerin tamamının yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre aşırı düşük olmadığı, en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece hiçbir isteklinin teklifine ilişkin olarak aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın ihalenin karara bağlanması gerekmektedir.

Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasının objektif kriterlerinin var olmadığı düşünülmektedir.

Yukarıda açıklandığı üzere inceleme konusu ihalede “İtirazen Şikayet Başvurusunun Reddedilmesine” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle Kurul’un “Düzeltici İşlem Belirlenmesine” ilişkin karara katılmıyorum.

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi