KİK Kararı: 2011/UH.II-2788

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2011/058
Gündem No : 63
Karar Tarihi : 15.08.2011
Karar No : 2011/UH.II-2788
BAŞVURU SAHİBİ:
ZDK YEMEK TEM. GIDA. BİLGİ. OTOMAS. HİZ. İNŞ. TUR. UNLU MAM. SAN. TİC. LTD. ŞTİ., ÇALIKHALİL MAH., ESKİ KEMALPAŞA YOLU DÖNÜŞ YOLU, NO:31, ÇALI, NİLÜFER / BURSA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Keles İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü, Cuma Mah., Atatürk Cad., Hükümet Konağı, Kat:3, 16740, Keles / BURSA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2011/77943 İhale Kayıt Numaralı "2011-2012 EĞİTİM ÖĞRETİM YILINDA 4 TAŞIMA MERKEZİ İLKÖĞRETİM OKULUNA TAŞINAN 361 İLKÖĞRETİM ÖĞRENCİSİNE 180 İŞ GÜNÜ SICAK ÖĞLE YEMEĞİ OLARAK MALZEME DAHİL YEMEK PİŞİRİLMESİ, DAĞITILMASI HİZMET ALIMI İŞİ" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

09.08.2011tarih ve B.07.6.KİK.0.07.00.00-101.04-.H.[23.92].(0199)./2011-57Esayılı Esas İnceleme Raporunda;

Keles İlçe Milli Eğitim Müdürlüğütarafından 16.06.2011tarihinde açık ihale usulüile yapılan “2011-2012 Eğitim Öğretim Yılında 4 Taşıma Merkezi İlköğretim Okuluna Taşınan 361 İlköğretim Öğrencisine 180 İş Günü Sıcak Öğle Yemeği Olarak Malzeme Dahil Yemek Pişirilmesi, Dağıtılması Hizmet Alımı İşi” ihalesine ilişkin olarak ZDK Yemek Tem. Gıda. Bilgi. Otomas. Hiz. İnş. Tur. Unlu Mam. San. Tic. Ltd. Şti.’nin 06.07.2011tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 11.07.2011tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 19.07.2011tarih ve 34155sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 18.07.2011tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle;

1 ) İhale üzerinde bırakılan firmanın Yonca Rehabilitasyon Merkezinden alınan iş deneyim belgesini kullanmasının mevzuata uygun olmadığı çünkü söz konusu merkezin kamu kurum veya kuruluşu olmaması sebebiyle iş deneyim belgesi hazırlamaya yetkili bir merci olmadığı; ilgili firmanın iş deneyim belgesi olarak sunduğu belgelerin tekrar incelenmesi ve varsa sözleşme ve faturalarının mevzuata uygun olup olmadığının belirlenmesi gerektiği,

2 ) İdare tarafından kâr hariç yaklaşık maliyetin altında teklif veren firmaların aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulmaksızın ihale kararının verilmesinin mevzuata aykırılık teşkil ettiği,

3 ) İdare tarafından, yasal itiraz ve tebligat süreleri beklenmeden usulüne aykırı bir şekilde ihale üzerinde bırakılan firma ile sözleşme imzalanmasının mevzuata aykırı olduğu,

İddialarına yer verilmiştir.

A- Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

1 ) Başvuru sahibinin 1 inci iddiasına ilişkin olarak:

İdari şartnamenin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler”başlıklı 2 nci maddesinde;

“2.1. İhale konusu hizmetin;

a) Adı: 2011-2012 eğitim öğretim yılında 4 taşıma merkezi ilköğretim okuluna taşınan 361 ilköğretim öğrencisine 180 iş günü sıcak öğle yemeği olarak malzeme dahil yemek pişirilmesi, dağıtılması hizmet alımı işi

b) Miktarı ve türü: Hizmetin miktarı ve türü ekte yer almaktadır.

a) Adı:Taşımalı Öğrencilere Öğle Yemeği Alımı

b) Miktarı ve Türü

Alpağut Köyünden I. Murat İÖO’na taşınan 26 öğrenci

Avdan, Yazıbaşı, Kemaliye, Uzunöz Köylerinden Kıranışıklar İÖO’na taşınan 79 öğrenci

Davutlar, Denizler, Durak, Issızören, Karaardıç, Düvenli, Kocakovacık ve Çayören Köyünden Abdullah Akça İÖO’na Taşınan 161 öğrenci

Yağcılar, Dağdemirciler, Dedeler, Delice Kozbudaklar Köyünden Baraklı İÖO’na Okuluna Taşınan 95 öğrenci

Genel Toplam 361 öğrenciye sıcak öğle yemeği 19 Eylül 2011 tarihinden itibaren 08 Haziran 2012 tarihine kadar 180 iş günü malzeme dahil, pişirilmesi, dağıtılması hizmet alımı işi

Yemek dağıtımları Taşıma Merkezi Okul Müdürlüklerinin gösterdiği yerlerde yapılacaktır...” düzenlemesi,

Mezkûr şartnamenin“İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7 nci maddesinin beş ve altıncı fıkralarında; “7.5.1. İsteklinin yurt içinde veya yurt dışında kamu veya özel sektörde bedel içeren tek bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olarak;

a) İlk ilan tarihinden geriye doğru son beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan hizmet alımlarıyla ilgili iş deneyimini gösteren belgeleri veya

b) Devredilen işlerde devir öncesindeki veya sonrasındaki dönemde ilk sözleşme bedelinin en az % 80'inin gerçekleştirilmesi şartıyla, ilk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan hizmet işlerine ilişkin deneyimini gösteren belgeleri

sunması zorunludur. İstekli tarafından teklif edilen bedelin % 25'den az olmamak üzere, ihale konusu iş veya benzer işlere ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyimini gösteren belgelerin sunulması gerekir.

İş ortaklığında pilot ortağın, istenen iş deneyim tutarının en az % 70'ini, diğer ortakların her birinin ise istenen iş deneyim tutarının en az % 10'unu sağlaması gerekir. Ancak, diğer ortak veya ortakların iş deneyim tutarı toplamı, istenen iş deneyim tutarının % 30'undan az olamaz. Konsorsiyumda ise her bir ortağın kendi kısmı için istenen iş deneyim tutarını sağlaması zorunludur.

…

7.6. Benzer iş olarak kabul edilecek işler aşağıda belirtilmiştir:

Kamu veya Özel sektörde gerçekleştirilen Yemek Hizmetleri Benzer iş olarak kabul edilecektir.” düzenlemesi,

Anılan şartnamenin“Kısmi teklif verilmesi”başlıklı 20 nci maddesinde;“20.1. Bu ihalede kısmi teklif verilebilir.

20.2. Kısmi teklif verilebilecek kısımların listesi ekte belirtilmiştir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Aynı şartnamenin ekinde yer alan tabloda ve birim fiyat teklif cetvelinde, ihale konusu işin kısımları gösterilmiştir:

Sıra No

Açıklama

Birimi

Miktarı

1

Alpağut İlköğretim Okulundan I. Murat İÖO’na taşınan 26 ilköğretim öğrencisine malzeme dahil (öğle yemeği) yemek pişirilmesi, dağıtılması hizmet alımı

180

26

2

Avdan, Yazıbaşı, Kemaliye ve Uzunöz İlköğretim Okulundan Kıranışıklar İÖO’na taşınan 79 ilköğretim öğrencisine malzeme dahil (öğle yemeği) yemek pişirilmesi, dağıtılması hizmet alımı

180

79

3

Davutlar, Denizler, Durak, Issızören, Karaardıç, Düvenli, Kocakovacı ve Çayören İlköğretim Okulundan Abdullah Akça İÖO’na taşınan 161 ilköğretim öğrencisine malzeme dahil (öğle yemeği) yemek pişirilmesi, dağıtılması hizmet alımı

180

161

4

Yağcılar, Dağdemirciler, Dedeler, Delice ve Kozbudaklar İlköğretim Okulundan Baraklı İÖO’na taşınan ilköğretim öğrencisine malzeme dahil (öğle yemeği) yemek pişirilmesi, dağıtılması hizmet alımı

180

95

İhale işlem dosyasında yer alan 16.06.2011 tarihli ihale komisyon kararlarına göre, ihaledeki dört kısım da Deniz Yemek Sanayii-Musa Aydemir uhdesinde bırakılmıştır.

İddia konusu hususla ilgili olarak, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “İş deneyim belgesi düzenlemeye yetkili kurum ve kuruluşlar”başlıklı 43 üncü maddesinde; “(1) İş deneyim belgeleri; Kanun kapsamındaki idareler ile Kanun kapsamı dışındaki diğer kamu kurum ve kuruluşlarına (kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve vakıf yükseköğretim kurumları hariç) bedel içeren tek bir sözleşmeye dayalı olarak yurt içinde veya yurt dışında gerçekleştirilen işler ya da denetlenen veya yönetilen yapımla ilgili hizmet işleri için, iş sahibi tarafından düzenlenir ve sözleşmeyi yapan yetkili makam tarafından onaylanır....” hükmü,

Zikredilen Yönetmeliğin “İş deneyim belgesi düzenlenemeyen hallerde iş deneyimini gösteren diğer belgeler ve bu belgelerde aranacak kriterler” başlıklı 47 nci maddesinde;

“ (1) Gerçek kişilere veya iş deneyim belgesi düzenlemeye yetkili olmayan her türlü kurum ve kuruluşa bedel içeren tek bir sözleşmeye dayalı olarak gerçekleştirilen işlerde, iş deneyim belgesi düzenlenemez. Bu durumda, bitirilen işlere ilişkin iş deneyiminin belgelendirilmesinde aşağıdaki esaslar uygulanır:

(a) Yurtdışında gerçekleştirilen işler hariç bu madde kapsamında yer alan işlerde; sözleşme ve bu sözleşmenin uygulanmasına ilişkin olarak 213 sayılı Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri çerçevesinde düzenlenen; fatura örnekleri veya bu örneklerin noter, yeminli mali müşavir, serbest muhasebeci mali müşavir veya vergi dairesi onaylı suretleri veya serbest meslek makbuzu nüshaları ya da bu nüshaların noter, yeminli mali müşavir, serbest muhasebeci mali müşavir veya vergi dairesi onaylı suretleri, personel çalıştırılan işlerde ise bu belgelere ek olarak o işe ait sözleşme kapsamında personel çalıştırıldığını gösteren Sosyal Güvenlik Kurumu internet sayfası üzerinden düzenlenmiş ve idarece teyidi yapılabilen belgeler, iş deneyimini gösteren belgelerdir. Aday veya istekli, iş deneyimini gösteren bu belgeleri başvuru veya teklifi kapsamında sunar. Bu maddede belirtilen işler için iş deneyim belgesi düzenlenmiş olsa bile, ihale komisyonunca dikkate alınamaz.

…

(c) Gerçek kişilere veya iş deneyim belgesi düzenlemeye yetkili olmayan kurum ve kuruluşlara gerçekleştirilen işlere ilişkin iş deneyim tutarının tespitinde, diğer belgelerin de bu tutarı doğrulaması şartıyla işin sözleşmesinde yazılı bedeli aşmamak üzere fiilen yapılan iş tutarı dikkate alınır. Sözleşmede iş artışına ilişkin hüküm bulunması durumunda, ayrıca sözleşme tutarının % 10’unu aşmamak üzere tamamlanan iş tutarı da dikkate alınır.

…

(d) İş deneyimini gösteren belgelerin değerlendirilmesinde ilk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son beş yıl içinde kabulü gerçekleştirilen işlerde, iş deneyimini gösteren belge tutarı tam olarak dikkate alınır. Kabulü, ihale ve son başvuru tarihi ile ilk ilan veya davet tarihi arasında yapılmış olan işler de bu kapsamda değerlendirilir. Sözleşmede kabul tarihine ilişkin bir düzenleme bulunmuyor ise, iş deneyimini gösteren belgeler kapsamında sunulan faturalardan en son düzenlenen faturanın tarihi kabul tarihi olarak dikkate alınır…” hükmü yer almaktadır.

Yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri doğrultusunda, Deniz Yemek Sanayii-Musa Aydemir tarafından iş deneyimini tevsik amacıyla sunulan belgeler incelendiğinde, söz konusu evrak arasında, bir adet iş bitirme belgesi, bir adet iş sözleşmesi ile sekiz adet fatura yer almaktadır.

İhalenin bütün kısımları üzerinde bırakılan Deniz Yemek Sanayii-Musa Aydemir tarafından sunulan, “Hazır yemek yapımı ve sonrası servisi” işine ait 01.04.2011 tarihli iş bitirme belgesinin adı geçen istekli adına, Yonca Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi tarafından düzenlenmiş olduğu görülmektedir. Hizmet alımı ihalelerinde, yukarıda anılan Yönetmeliğin 43 üncü maddesindeki hükme göre, iş deneyim belgeleri yalnızca Kanun kapsamındaki idareler ile Kanun kapsamı dışındaki diğer kamu kurum ve kuruluşları tarafından düzenlenebilir. İş deneyim belgesi düzenlemeye yetkili olmayan her türlü kurum ve kuruluşa bedel içeren tek bir sözleşmeye dayalı olarak gerçekleştirilen işlerde, iş deneyim belgesi düzenlenemez. Bu maddede belirtilen işler için iş deneyim belgesi düzenlenmiş olması halinde ise bu belge ihale komisyonunca dikkate alınamaz. Dolayısıyla, Yonca Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi tarafından düzenlenmiş olan iş bitirme belgesi geçersizdir.

Adı geçen isteklinin iş deneyimini tevsik için sunduğu diğer belgeler arasında bulunan iş sözleşmesi incelendiğinde, mahut sözleşmenin, Deniz Yemek Sanayii-Musa Aydemir ile Yonca Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi arasında 01.04.2011 tarihinde imzalandığı görülmektedir. Mezkûr sözleşmede, sözleşme konusu yemek pişirilmesi, dağıtılması ve temizlik yapılması işinin 01.04.2011 tarihinde başlayacağı, 31.12.2011 tarihinde sona ereceği ve 180 gün boyunca 214 kişi ile 6,50 TL bedel üzerinden yapılacağı ifade edilmektedir.

Söz konusu sözleşme ekindeki Deniz Yemek Sanayii-Musa Aydemir tarafından 02.05.2011 ile 03.06.2011 tarihleri arasında Yonca Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi için düzenlenmiş sekiz adet faturanın her birinin KDV hariç 6.944,44 TL tutara sahip olduğu görülmektedir. Bahsi geçen faturalardaki toplam tutar ise 55.555,52 TL’dir.

Ancak, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin yukarıda aktarılan 47 nci maddesine göre, sözleşmede kabul tarihine ilişkin bir düzenleme bulunmuyor ise, iş deneyimini gösteren belgeler kapsamında sunulan faturalardan en son düzenlenen faturanın tarihi kabul tarihi olarak dikkate alınır ve ancak “bitirilen işlere” ilişkin iş deneyimleri söz konusu maddeye uygun olarak tevsik edilebilir. Dolayısıyla, bahsi geçen isteklinin sunmuş olduğu faturalardaki tutarlar toplamı, isteklinin karşılaması gereken iş deneyim miktarı için yeterli olsa dahi, iş deneyimi tevsik için sunulan belgeler arasında yer alan iş sözleşmesine göre, sözleşme konusu iş 01.04.2011 tarihinde başlayıp 31.12.2011 tarihinde bitecek olduğundan ve halen devam eden bitmemiş bir iş konumunda olduğundan, iş deneyiminin tevsik edilmesi maksadıyla sunulan bahis konusu belgelerin, kamu ihale mevzuatı açısından değerlendirmeye alınması mümkün değildir.

Açıklanan sebeplerle, Deniz Yemek Sanayii-Musa Aydemir tarafından iş deneyimini tevsik için sunulan belgelerin mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmış ve başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmüştür.

2 ) Başvuru sahibinin 2 nci iddiasına ilişkin olarak:

İhale onay belgesinde, yaklaşık maliyet hesabı ile ilgili olarak bir adet yaklaşık maliyet hesap cetveli yer almaktadır ve söz konusu cetvelde belirtilen birim fiyatın nasıl tespit edildiği veya dayanağı konusunda herhangi bir bilgiye rastlanılmamıştır. İhale işlem dosyasında, mezkûr cetvel dışında yaklaşık maliyetin tespitine ilişkin başka bir belge bulunmamaktadır.

Bahsi geçen yaklaşık maliyet hesap cetvelinde, tespit edilen tutarlar içindeki kâr ve genel gider oranı konusunda da bir bilgi mevcut değildir.

Yaklaşık maliyet ile ilgili olarak, Hizmet Alımı İhaleleri UygulamaYönetmeliğinin “Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına esas miktar ve fiyatların tespiti” başlıklı 8 inci maddesinde;“(1) İdareler, yaklaşık maliyetin hesaplanabilmesi için öncelikle ihale konusu hizmeti oluşturan iş kalemlerini veya gruplarını ve bunlara ilişkin miktarları tespit ederler. Bu amaçla, idare tarafından gerek duyulduğunda, aşağıda belirtilen esas ve usuller çerçevesinde miktar araştırması da yapılabilir.

(2) Yaklaşık maliyete ilişkin fiyatların tespitinde;

a) Kamu kurum ve kuruluşlarınca işin niteliğine göre belirlenmiş fiyatlar,

b) İhaleyi yapan idare veya diğer idarelerce gerçekleştirilmiş aynı veya benzer işlerdeki fiyatlar,

c) İlgili odalarca belirlenmiş fiyatlar,

ç) İhale konusu işi oluşturan iş kalemlerine veya gruplarına ilişkin olarak piyasadan yapılacak fiyat araştırması kapsamında elde edilecek fiyat tekliflerinin aritmetik ortalaması alınmak suretiyle ya da konusunda uzman bilirkişi ve ekspertizlerden soruşturularak oluşturulan fiyatlar,

d) İhale konusu işe ilişkin olarak Bütçe Uygulama Talimatlarında ve/veya Sağlık Uygulama Tebliğinde yer alan fiyatlardan KDV veya farklı nitelikteki diğer giderler indirilmek suretiyle bulunan fiyatlar,

Esas alınır.

(3) İdareler yaklaşık maliyete ilişkin fiyatların tespitinde, (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen fiyatların birini, birkaçını veya tamamını herhangi bir öncelik sırası olmaksızın kullanabilirler...” hükmü,

Aynı Yönetmeliğin“Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 9 uncu maddesinde;“...(3) Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenir. Bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak % 20 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı eklenir. Bu tutar, kâr hariç belirlenen genel toplam tutar üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler ile toplanarak yaklaşık maliyet hesaplanır. Buna ilişkin hesap cetveli hazırlayanlarca imzalandıktan sonra, ihale onay belgesinin ekine konularak ihale yetkilisine sunulur...” hükmü bulunmaktadır.

İddia konusu hususla ilgili olarak ise, Kamu İhale Kanununun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde;“İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliğinin “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında teklif fiyata dahil olacak giderler” başlıklı 78 inci maddesinde; “78.3. Malzeme dahil yemek hazırlama hizmeti veya malzeme dahil yemek hazırlama ve dağıtım hizmeti ya da makine ve ekipman ile araçlar ve/veya akaryakıtın yüklenici tarafından sağlanacağı çöp toplama ve nakline ilişkin hizmetler ile personel taşıma gibi hizmetler personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olarak değerlendirilmeyecektir. Ancak, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan bir hizmet alımına ilişkin ihale dokümanında haftalık çalışma saatlerinin tamamını idarede geçirecek personel sayısının belirlenmesi hallerde teklif fiyata dahil giderler arasında işçilik giderine yer verilmesi gerekmektedir.” açıklaması,

Aynı Tebliğin “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79 uncu maddesinin dördüncü fıkrasında ise; “İhale komisyonu tarafından, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile varsa malzeme ve diğer maliyet kalemleri, bunlar dışında kalan hizmet alımı ihalelerinde ise ihale dokümanında belirtilen teklif fiyata dahil giderler dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirilmesi yapılarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre ihale komisyonunca belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama istenecektir. İdarelerce aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerin belirtilmesi ve açıklama için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilmesi gerekmektedir.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, kar hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki teklifler aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyecektir.” açıklaması yer almaktadır.

İdari şartnamenin “Teklif fiyata dahil olan giderler”başlıklı 25 inci maddesinde, ihale konusu işte çalıştırılacak personel sayısı ve bu personele ödenecek ücret hususunda bir düzenleme mevcut değildir.

Teknik şartnamenin 1 inci maddesinde ise, işin başlama tarihinden bitinceye kadar, bir adet mesul müdür, bir aşçı, iki servis görevlisi ve bir şoför olmak üzere beş kişinin çalıştırılacağı düzenlenmekte ise de bu sayılanların, ihale konusu işte çalıştırılacak asgari personel sayısı olup olmadığı konusunda bir açıklama tespit edilememiştir. Ancak, sonuç olarak, Tebliğin yukarıda verilen 78.3 numaralı maddesine göre, başvuru konusu ihale, personel çalıştırılmasına dayalı bir ihale değildir.

Aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde, yapım işleri ihaleleri ile yukarıda aktarılan Tebliğ açıklamasında görüldüğü üzere, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri için Kamu İhale Kurumu tarafından belirlenen yöntemler mevcut olmasına karşın, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan bir hizmet alımı ihalesinde, Kamu İhale Genel Tebliğinin yukarıda belirtilen 79 uncu maddesinin dördüncü fıkrasında açıklanan hususlar dışında, tekliflerin aşırı düşük teklif konumunda olup olmadığını belirleyecek net bir metot bulunmamaktadır.

Buna karşın, ihale konusu iş ile benzer niteliğe sahip alımlardaki aşırı düşük tekliflerin tespit edilmesinde, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 9 uncu maddesinin üçüncü fıkrasına göre, idarece belirlenebilecek azami kâr miktarı olan, yaklaşık maliyet hesabında bulunan tutarın % 20’si nispetindeki kâr bedelinin hariç tutulması sonucu elde edilen meblağın altında kalan tekliflerin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması gerektiği yönünde çeşitli Kamu İhale Kurulu Kararları bulunmaktadır (Örneğin: 2010/UH.I-2027, 2010/UH.III-2400, 2010/UH.III-3185 vb.).

Yukarıda izah edilen metot takip edilerek, iddia konusu ihalede yapılan yaklaşık maliyet hesabında bulunan toplam tutara eklenebilecek azami oran olan % 20’lik kâr oranına karşılık gelen tutar yaklaşık maliyetten hariç tutulduğunda, ihalenin 1 inci kısmında elde edilen meblağ 8.970,00 TL, 2 nci kısmında 27.255,00 TL, 3 üncü kısmında 55.545,00 TL ve 4 üncü kısmında 32.775,00 TL olmaktadır.

Lakin, yaklaşık maliyet cetveli incelendiğinde, idarece dayanağı belirtilmeden tespit edilen birim fiyat, 2,50 TL’dir. Söz konusu cetvelde, idare, bahsi geçen birim fiyatın % 8 KDV hariç tutarını [2,50-(2,50x0,08)]=2,30 TL olarak bulmaktadır. Ancak 2,50 değerinin % 8 hariç tutarı; 2,50/1,08=2,31481 TL’dir ki bu tutara göre hesaplanan toplam maliyet içindeki % 20’lik kâr oranına karşılık gelen tutar yaklaşık maliyetten hariç tutulduğunda, ihalenin 1 inci kısmında elde edilen meblağ 9.027,78 TL, 2 nci kısmında 27.430,56 TL, 3 üncü kısmında 55.902,78 TL ve 4 üncü kısmında 32.986,11 TL olmaktadır.

Bahsedilen yöntem doğrultusunda, dört kısımdan oluşan şikâyete konu ihalenin her bir kısmında, Deniz Yemek Sanayii-Musa Aydemir ile Balıkesir Temizlik-Mücahit Çetin’in, yukarıdaki iki paragrafta açıklaması yapılan her iki durumda da, yaklaşık maliyet tutarlarından % 20 oranındaki yüklenici kârı hariç bırakıldığında elde edilen tutarların altında fiyat teklifi verdikleri tespit edilmiştir. Deniz Yemek Sanayii-Musa Aydemir’in teklifinin, başvuru sahibinin birinci iddiasında yapılan tespit doğrultusunda değerlendirme dışı bırakılması gerektiği dikkate alındığında, yalnızca Balıkesir Temizlik-Mücahit Çetin’in teklifinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması gerektiği neticesine ulaşılmış ve başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmüştür.

3 ) Başvuru sahibinin 3 üncü iddiasına ilişkin olarak:

Başvuru sahibinin iddiası doğrultusunda, ihale kararından Kuruma yapılan itirazen şikâyet başvurusuna kadar olan süreç aşağıda özetlenmiştir:

İhale işlem dosyasında bulunan ihale komisyon kararı tutanaklarının 16.06.2011 tarihinde düzenlendiği ve ihale komisyonunca verilen kararın, ihale yetkilisince 20.06.2011 tarihinde onaylandığı görülmüştür.

İhale işlem dosyasında bulunan, başvuru sahibi firmaya tebliğ edilen kesinleşen ihale kararı sureti üzerinde, el yazısı ile yazılmış, “Açık adresine 27.06.2011 tarihinde posta ile gönderildi.” notu bulunmaktadır. Aynı karar suretinin faks yoluyla gönderildiğine dair teyit belgesi üzerinde ise başvuru sahibi firmanın kaşesinin altında yine el yazısı ile; “Özlem Kavak 29.06.2011 tarihinde faksla tebliğ tarafımızca kabul edildi.” notu bulunmaktadır.

Başvuru sahibinin itirazen şikâyet dilekçesinde, şikâyet konusu işlemin farkına varıldığı tarih, 29.06.2011 olarak beyan edilmiştir.

İhale işlem dosyasında bulunan sözleşmeye davet yazısının, 27.06.2011 tarihinde Deniz Yemek Sanayii-Musa Aydemir’e elden verildiği, sözleşmenin ise 04.07.2011 tarihinde imzalandığı belirlenmiştir.

İhale işlem dosyasındaki belgelerden, başvuru sahibinin idareye yapmış olduğu 06.07.2011 tarihli şikâyet başvurusunun aynı tarihte idare kayıtlarına girdiği tespit edilmiştir.

Mezkûr şikâyet başvurusu, idare tarafından 11.07.2011 tarihli yazı ile cevaplandırılmıştır.

Başvuru sahibinin itirazen şikâyet başvurusu ise 19.07.2011 tarihinde Kurum kayıtlarına alınmıştır.

İddia konusu hususla ilgili olarak; Kamu İhale Kanununun“Kesinleşen ihale kararlarının bildirilmesi” başlıklı 41 inci maddesinde;“İhale sonucu, ihale kararının ihale yetkilisi tarafından onaylandığı günü izleyen en geç üç gün içinde, ihale üzerinde bırakılan dahil olmak üzere, ihaleye teklif veren bütün isteklilere bildirilir. İhale sonucunun bildiriminde, tekliflerin değerlendirmeye alınmama veya uygun bulunmama gerekçelerine de yer verilir.

İhale kararının ihale yetkilisi tarafından iptal edilmesi durumunda da isteklilere gerekçeleri belirtilmek suretiyle bildirim yapılır.

İhale sonucunun bütün isteklilere bildiriminden itibaren; 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün geçmedikçe sözleşme imzalanamaz.” hükmü,

Aynı Kanunun “İdareye şikayet başvurusu” başlıklı 55 inci maddesinde; “Şikayet başvurusu, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılır. İlanda yer alan hususlara yönelik başvuruların süresi ilk ilan tarihinden, ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan diğer hükümlerine yönelik başvuruların süresi ise dokümanın satın alındığı tarihte başlar.

...

İdare, şikayet başvurusu üzerine gerekli incelemeyi yaparak on gün içinde gerekçeli bir karar alır. Alınan karar, şikayetçi ile diğer aday veya istekliler ile istekli olabileceklere karar tarihini izleyen üç gün içinde bildirilir. İlan ile ihale veya ön yeterlik dokümanına yönelik başvurular dışında istekli olabileceklere bildirim yapılmaz.

Belirtilen süre içinde bir karar alınmaması durumunda başvuru sahibi tarafından karar verme süresinin bitimini, süresinde alınan kararın uygun bulunmaması durumunda ise başvuru sahibi dahil aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından idarece alınan kararın bildirimini izleyen on gün içinde Kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunulabilir.

İdareye şikayet başvurusunda bulunulması halinde, başvuru üzerine alınan kararın son bildirim tarihini, süresi içerisinde bir karar alınmaması halinde ise bu sürenin bitimini izleyen tarihten itibaren on gün geçmeden ve itirazen şikayet başvurusunda bulunulmadığı hususuna ilişkin sorgulama yapılmadan veya itirazen şikayet başvurusunda bulunulması halinde ise Kurum tarafından nihai karar verilmeden sözleşme imzalanamaz.” hükmü,

Mezkûr Kanunun “Kuruma itirazen şikayet başvurusu” başlıklı 56 ncı maddesinde; “İdareye şikayet başvurusunda bulunan veya idarece alınan kararı uygun bulmayan aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından 55 inci maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen hallerde ve sürede, sözleşme imzalanmadan önce itirazen şikayet başvurusunda bulunulabilir. İhalenin iptaline ilişkin işlem ve kararlardan, sadece şikayet ve itirazen şikayet üzerine alınanlar itirazen şikayete konu edilebilir ve bu kararlara karşı beş gün içinde doğrudan Kuruma başvuruda bulunulabilir.

Kurum itirazen şikayet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceler. İdare tarafından şikayet veya itirazen şikayet üzerine alınan ihalenin iptal edilmesi işlemine karşı yapılacak itirazen şikayet başvuruları ise idarenin iptal gerekçeleriyle sınırlı incelenir.

Kanunda belirtilen sürelere ve usule uyulmadan sözleşme imzalanmış olması veya itirazen şikayet başvurusundan feragat edilmesi itirazen şikayet başvurusunun incelenmesine ve 54 üncü maddede sayılan kararlardan birinin alınmasına engel teşkil etmez.” hükmü yer almaktadır.

Yukarıda aktarılan hükümler doğrultusunda bir değerlendirme yapıldığında, idarece verilen ihale kararının 27.06.2011 tarihinde başvuru sahibine tebligata çıkıldığı, zikredilen kararın tebliğ tarihinin ise 29.06.2011 olduğu ve bu tarihten itibaren idareye yapılabilecek şikâyet başvurusu için 10 gün yani 08.07.2011 tarihine kadar beklenilmesi gerekirken, bu süre beklenmeksizin, kesinleşen ihale kararının başvuru sahibine gönderildiği gün, sözleşmeye davet yazısının ihalenin ilgili kısımları üzerinde bırakılan istekliye elden verildiği, sözleşmenin ise yine 10 günlük süre beklenilmeden 04.07.2011 tarihinde imzalandığı tespit edilmiştir.

Dolayısıyla, idare ile Deniz Yemek Sanayii-Musa Aydemir arasındaki 04.07.2011 tarihli sözleşmenin usulüne uygun olarak imzalanmadığı neticesine ulaşılarak başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmüştür.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:

a) Başvuru konusu ihalenin her dört kısmında da ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi Balıkesir Temizlik - Mücahit Çetin’in sunduğu iş deneyim belgesi incelendiğinde, 23.07.2010 tarih ve 100/890 sayılı söz konusu belgenin Balıkesir-İvrindi Korucu YİBO tarafından düzenlendiği ve işin adının “2006/2007 eğitim-öğretim yılı malzemeli yemek hazırlama, dağıtımı ve sonrası hizmetler-2006/134442” olduğu görülmüştür. Sözleşme tarihi 15.09.2006, sözleşme bedeli 67.122,00 TL, kabul tarihi 26.01.2007 ve belge tutarı 49.965,40 TL’dir. Söz konusu tutarın güncellenmiş hali ise 69.848,51 TL’dir.

Dolayısıyla, söz konusu isteklinin sunmuş olduğu iş deneyim belgesinin mevzuat açısından uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

b) Başvuru konusu ihalenin her dört kısmında da en düşük üçüncü teklif sahibi Mervey İnş. Gıda Tur. Tem. Ltd. Şti.’nin sunduğu iş deneyim belgesi incelendiğinde, bila tarih ve sayılı söz konusu belgenin Keles İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından düzenlendiği, işin adının “Sorgun, A.Akça, Baraklı, Pınarcık, Dağdibi İÖO taşımalı ilköğretim öğrencilerine öğle yemeği hizmeti alımı-İhale Nu:2008/109493” olduğu, sözleşme tarihinin 24.08.2008, sözleşme bedelinin 98.718,40 TL, gerçekleştirilen iş tutarı ise 89.944,00 TL olduğu belirlenmiştir. Kabul tarihi olarak 08.09.2008 tarihi görülmektedir. Belge tutarı ise mevcut değildir.

Kamu Satın Alma Platformu üzerinde yapılan incelemede, bahsi geçen ihale kayıt numaralı ihalede, sözleşme tarihinin 09.09.2008, sözleşme bedelinin ise 106.615,00 TL olduğu bilgisine ulaşılmaktadır.

Zikredilen iş deneyim belgesini düzenleyen idarenin, başvuru konusu ihaleyi yapan idare olduğu görülmektedir.

Verilen bilgiler doğrultusunda, Kamu Satın Alma Platformundaki sözleşme bilgileri ile mezkûr iş deneyim belgesindeki sözleşme tutarı arasındaki farklılık, belge tutarının mevcut olmaması ve sözleşme tarihi ile kabul tarihi arasındaki tutarsızlık olduğu neticesine ulaşılmıştır.

Konu ile ilgili olarak, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin“İhale komisyonlarının inceleme yetkisi” başlıklı 50 nci maddesinde ise; “(1) İhale komisyonu, aday veya isteklilerce sunulan iş deneyimini gösteren belgelerde tereddüt duyulan hususlara ilişkin gerekli incelemeyi yapmaya yetkilidir.

(2) İhale komisyonunun, iş deneyimini gösteren belgelere ilişkin bilgi talepleri ilgililerce ivedilikle karşılanır.” hükmü bulunmaktadır.

Yukarıda verilen Yönetmelik hükmüne göre, ihale komisyonu, isteklilerce sunulan belgeler ve iş deneyim belgeleri hakkında gerekli gördüğü incelemeyi yapmakta yetkilidir ve adı geçen isteklinin iş deneyim belgesinde yer alan sözü edilen hususların ihale komisyonu tarafından araştırılması gerektiği neticesine ulaşılmıştır.

c) Başvuru konusu ihalenin her dört kısmında da en düşük dördüncü teklif sahibi ZDK Yemek Tem. Gıda. Bilgi. Otomas. Hiz. İnş. Tur. Unlu Mam. San. Tic. Ltd. Şti.’nin iş deneyimi tevsik için bir adet sözleşme ile 57 adet fatura sunduğu tespit edilmiştir.

Bahsi geçen sözleşmenin Karel İnş. Tur. Tem. Taah. ve Tic. Ltd. Şti. ile ZDK Yemek Tem. Gıda. Bilgi. Otomas. Hiz. İnş. Tur. Unlu Mam. San. Tic. Ltd. Şti. arasında, 31.12.2009 tarihinde imzalandığı, sözleşmenin 01.01.2010 ve 31.12.2010 arasını kapsadığı, sözleşmenin götürü bedel üzerinden 367.332,00 TL tutarında olduğu belirlenmiştir. İşin tanımının ise malzeme ve personel yükleniciye ait olmak üzere ilgili firmada çalışan personelin öğle yemeğinin hazırlanması şeklinde yapıldığı görülmüştür.

Adı geçen firmanın sunduğu faturalar, 07.01.2010 ile 31.12.2010 tarihleri arasında düzenlenmiştir ve her biri SMMM onayını taşımaktadır. Mezkûr faturalar toplamı ise 367.152,00 TL’dir.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin yukarıda aktarılan“İş deneyim belgesi düzenlenemeyen hallerde iş deneyimini gösteren diğer belgeler ve bu belgelerde aranacak kriterler” başlıklı 47 nci maddesi doğrultusunda, bahis konusu istekli tarafından iş deneyimini tevsik için sunulan belgelerin yeterli olduğu ve mevzuat açısından uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

d) Başvuru konusu ihalenin her dört kısmında da en düşük beşinci teklif sahibi Ayşe Saydam - Saydam Yemek Sanayii’nin sunduğu iş deneyim belgesi incelendiğinde, 21.12.2009 tarih ve 31735 sayılı söz konusu belgenin U.Ü. Rektörlüğü Sağlık, Kültür ve Spor Daire Başkanlığı tarafından düzenlendiği, işin tanımının “Yemek, kahvaltı hazırlama ve dağıtım hizmeti ile servis ve servis sonrası hizmetler alım işi” olduğu görülmüştür. Sözleşme tarihi 08.01.2009, sözleşme bedeli 90.000,00 TL, belge tutarı ise 54.407,70 TL’dir. Belge tutarı, sözleşme bedelinin % 61’i oranındadır. Belge tutarının güncel hali 66.539,69 TL’dir. Kabul tarihi ise mevcut değildir.

İş bitirme belgesindeki, sözleşme devrine ilişkin 11 numaralı kısımdaki sözleşme devir tarihi ile sözleşme devir tarihindeki iş tutarına ilişkin bölümlerin boş olduğu görülmesine karşın, “Adına belge düzenlenen yüklenicinin gerçekleştirdiği iş tutarı ve oranı” bölümünde “54.407,70 TL, % 61” ibaresi vardır. İş eksilişi olup olmadığına ilişkin kısımda ise herhangi bir açıklama bulunmamaktadır.

Belge üzerindeki “Adına belge düzenlenen yüklenicinin gerçekleştirdiği iş tutarı ve oranı” bölümünün doldurulmuş olması buna karşın sözleşmenin devrine ilişkin diğer kısımlarda bilgi olmaması sebebiyle, iş deneyim belgesine konu işte bir sözleşme devri yapılıp yapılmadığı hususunda tereddüde düşülmüştür. Kamu Satın Alma Platformu üzerinden yapılan incelemede, 2008/194577 İKN’li ihalenin Uludağ Üniversitesi Sağlık, Kültür ve Spor Daire Başkanlığı tarafından Kamu İhale Kanununun 21 inci maddesinin (f) bendine göre yapıldığı, tek geçerli teklif olan ihalenin adı geçen istekli üzerinde bırakıldığı ve sözleşme bedelinin 90.000,00 TL olduğu bilgilerine ulaşılmaktadır.

Ancak, belge üzerinde kabul tarihi olmaması nedeniyle, adı geçen isteklinin iş deneyim belgesinde yer alan sözü edilen hususların ihale komisyonu tarafından araştırılması gerektiği neticesine ulaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Deniz Yemek Sanayii-Musa Aydemir’in teklifinin değerlendirme dışı bırakılması, Balıkesir Temizlik - Mücahit Çetin’in teklifinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması, Mervey İnş. Gıda Tur. Tem. Ltd. Şti.’nin sunduğu iş deneyim belgesi ile Ayşe Saydam - Saydam Yemek Sanayii’nin sunduğu iş deneyim belgesi hakkında idarece gerekli araştırmanın yapılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ali KAYA

Kurul Üyesi

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi

Adem KAMALI

Kurul Üyesi

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi