KİK Kararı: 2011/UH.II-2486

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2011/053
Gündem No : 84
Karar Tarihi : 18.07.2011
Karar No : 2011/UH.II-2486
BAŞVURU SAHİBİ:
TE ALABAY TAŞIMACILIK TURZ. PETROL ÜRÜNLERİ İNŞAAT SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ., 7000 SOKAK 25 K.1 D.1 NALDÖKEN - BAYRAKLI İZMİR

İHALEYİ YAPAN İDARE:
İZMİR İKMAL DESTEK KOMUTANLIĞI, ANADOLU CAD. - BAYRAKLI İZMİR

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2011/65435 İhale Kayıt Numaralı "4 KISIM PERSONEL SERVİSİ KİRALAMA" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

14.07.2011tarih ve B.07.6.KİK.0.07.00.00-101.04-.H.[21.60].(0258)./2011-33Esayılı Esas İnceleme Raporunda;

İzmir İkmal Destek Komutanlığıtarafından 09.06.2011tarihinde açık ihale usulüile yapılan “4 Kısım Personel Servisi Kiralama” ihalesine ilişkin olarak idarenin ihalenin iptaline ilişkin kararının bildirilmesi sonrasında TE Alabay Taşımacılık Turz. Petrol Ürünleri İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 28.06.2011tarih ve 31098sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 28.06.2011tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen ihale işlem dosyasının incelenmesinden;

İdarenin ihalenin iptaline ilişkin kararının iptaline,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;

1 ) İdareye yaptıkları şikayet başvurusu üzerine ihaleye katılan diğer isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması sonrasında, ihalenin yeterli rekabetin sağlanamadığı ve kamu yararı gerekçeleriyle iptal edilmesinin mevzuata aykırı olduğu,

2 ) İhaleye katılan ve şikayet başvuruları üzerine teklifi değerlendirme dışı bırakılan iş ortaklığının, gerek iş ortaklığı olarak gerekse ayrı ayrı olmak üzere 17.05.2011 tarihinden bu yana, teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına sebep olan eksik belgelerle ihalelere katılarak 4734 sayılı Kanunun 17 nci maddesinin (b) bendinde belirtilen yasak fiil ve davranışlarda bulunduğu, bu nedenle anılan isteklinin ihalelerden yasaklanması gerektiği,

İddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibi itirazen şikayet başvurusunda; idarenin ihalenin iptaline ilişkin kararının yerinde olmadığı şeklindeki iddiasını desteklemek amacıyla bilgi mahiyetinde idarenin 24.06.2011 tarihinde pazarlık usulü ile gerçekleştirdiği benzer nitelikli ihalede (İKN: 2011/92796) de aynı gerekçe ile ihalenin iptal edildiğini belirtmiştir. Ayrıca, dilekçesinde idareye şikayet başvurusu üzerine belge eksikliği nedeniyle teklifi değerlendirme dışı bırakılan Adaymur Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. & Ağabay Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının 4734 sayılı Kanunun 17 nci maddesinin (b) bendinde yer alan yasak fiil ve davranışlarda bulunduğundan bahisle söz konusu isteklinin ihalelere katılmaktan yasaklanması gerektiğini iddia etmektedir.

4734 sayılı Kanunun “Kuruma itirazen şikayet başvurusu” başlıklı 56 ncı maddesinin ikinci fıkrası gereğince; idare tarafından şikayet veya itirazen şikayet üzerine alınan ihalenin iptal edilmesi işlemine karşı yapılacak itirazen şikayet başvuruları, Kurumca idarenin iptal gerekçeleriyle sınırlı olarak incelenebileceğinden, başvurusu sahibinin iptal kararına ilişkin olmayan diğer iddiası bakımından inceleme yapılmamıştır.

İptal gerekçeleri ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İhalenin 24.06.2011 tarihli ihale komisyonu kararlarında yer alan, ihalede en düşük teklifi veren istekliye ait teklifin belge eksikliği nedeniyle değerlendirme dışı bırakılması sonrasında ihalede tek geçerli teklif kalması sebebi ile ihalede istenilen rekabetin sağlanamaması ve hazine menfaati şeklindeki gerekçelerle iptal edildiği anlaşılmıştır.

İdari şartnamenin 2 nci maddesinde ihale konusu hizmet alımının “4 Kısım Personel Servisi Kiralama” olarak tarif edildiği, miktarı ve türüne ise şartname ekinde yer verildiği,

19 uncu maddesinde teklif ve sözleşme türünün birim fiyat teklif ve sözleşme olacağının belirtildiği,

20 nci maddesinden ihalenin dört kısımdan oluştuğu ve kısmi teklife açık olduğu,

48 inci maddesinden, işe sözleşmenin imzalandığı tarihten itibaren 1 gün içinde başlanacağı ve işin süresinin 365 gün olacağı,

Görülmüştür.

İhalenin iptaline dair kararın alınış şekli ve zamanı dikkate alındığında, iptal kararının 4734 sayılı Kanunun “Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptali” başlıklı 39 uncu maddesinde; “İhale komisyonu kararı üzerine idare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İhalenin iptal edilmesi halinde bu durum bütün isteklilere derhal bildirilir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez. Ancak, idare isteklilerin talepte bulunması halinde, ihalenin iptal edilme gerekçelerini talep eden isteklilere bildirir.” şeklinde yer alan hüküm doğrultusunda alındığı görülmektedir.

Kanunun anılan hükmü, madde gerekçesinde yer alan; “Tekliflerin yaklaşık maliyete kıyasla çok yüksek olması veya yaklaşık maliyete göre çok yüksek olmamakla birlikte mevcut ödeneğin verilen teklifleri karşılamaması ya da Kanunun temel ilkelerine uygun olmayan durumların tespiti” şeklindeki durumlarda ihalenin iptali hususunda idarelere takdir yetkisi tanımaktadır. Ancak, bu yetki mutlak ve sınırsızolmayıp, mevzuata, kamu yararına ve hizmet gereklerine uygun surette kullanılmalıdır.

İptal gerekçesine bakıldığında, iptal işleminin ihalede Kanunun 5 inci maddesinde yer alan temel ilkelerden rekabet ilkesinin sağlanamadığından bahisle alındığı, ihalede en düşük teklifi veren istekliye ait teklifin belge eksikliği nedeniyle değerlendirme dışı bırakılması sonrasında tek geçerli teklifin kalmasının ise iptal işleminin sebebi olarak belirtildiği anlaşılmaktadır.

Rekabet ilkesi Kanunun diğer temel ilkeleri ile birbirine sıkı sıkıya bağlı bir ilke olup, çoğu zaman başka bir ilkenin sonucunu veya sebebini oluşturmaktadır. Örneğin, ihale ilanının yapılması saydamlık ilkesinin bir gereği olup ihaleye katılımın artırılması ve dolayısıyla ihalede rekabetin sağlanması sonucunu ortaya çıkarmaktadır. Öte yandan, ihalede rekabet ilkesinin sağlanması da ihalede rekabetçi ve piyasa rayiç ve fiyatlarını yansıtan tekliflerin verilmesine imkan vererek idarenin ihtiyacının uygun şartlarda ve zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılması ilkelerinin yerine getirilmesini sağlamaktadır.

Bu itibarla, inceleme konusu ihalenin iptal gerekçesi olan rekabet ilkesinin ihalede sağlanıp sağlanamadığının belirlenmesi için bu ilke ile yakın ilişkisi olan diğer temel ilkelerin (özellikle saydamlık ve kaynakların verimli kullanılması) sağlanıp sağlanmadığına bakılması gerekmektedir.

Öncelikle, 09.06.2011 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen ihaleye ait ilanın 05.05.2011 tarihinde yayımlandığı tespit edilmiş olup, ilanın 4734 sayılı Kanunun “İhale ilan süreleri ve kuralları ile ön ilan” başlıklı 13 üncü maddesine uygun olarak yayımlandığı görülmüştür. Bu durumda saydamlık ilkesi gereği yayımlanması gereken ilan yasal süresinde yapıldığından, rekabet ilkesinin bu bakımdan sağlandığı anlaşılmaktadır.

Diğer taraftan, ihalede rekabet ilkesinin sağlanıp sağlanmadığının bir diğer göstergesinin ihaleye katılım miktarı (ihalede teklif veren istekli sayısı) olduğu söylenebilir. Çünkü ihaleye katılan istekli sayısının fazla olması rekabet ilkesinin sağlanmasına yönelik elverişli bir ortamın oluştuğunu gösterir. Ancak, belirtmek gerekir ki, katılımın az olması da her zaman ihalede rekabetin sağlanamadığı anlamına gelmez. Gerçekten, katılımın fazla olduğu bir ihalede bütün teklifler yaklaşık maliyetin üzerinde olabilir ki, bu durumda ihalede katılım fazla olmasına rağmen rekabet sağlanamadığından ihale idarece iptal edilebilecektir. Ayrıca, açık ihale usulü ile gerçekleştirilen ihalelerde ihaleye katılım ile rekabet ilkesi arasındaki ilişki, diğer ihale usulleri dikkate alındığında farklı bir özelliğe sahiptir. Gerçekten kanun koyucu diğer ihale usullerinin aksine açık ihale usulünde ihalenin sonuçlandırılabilmesi için asgari bir katılım sayısı öngörmemektedir. Bu itibarla, açık ihale usulü ile yapılan bir ihalede rekabetçi bir fiyat verilmesi kaydıyla tek bir isteklinin katılımı ihalenin sonuçlandırılması için yeterli kabul edilmektedir.

Kanun koyucunun açık ihale usulü ile gerçekleştirilen ihalelerde asgari bir katılım sayısı öngörmemesi bu tür ihalelerde katılımın arttırılmasının göz ardı edileceği olarak yorumlanmamalıdır. Zira, açık ihale usulü ile gerçekleştirilen ihalelerde de idareler ihaleye katılımı arttırıcı düzenlemelere ihale dokümanı kapsamında yer vermekle sorumludurlar. Bu bağlamda, inceleme konusu ihale dokümanına bakıldığında; idarenin katılımı artırmaya yönelik olarak ihaleyi 4 kısma ayırarak isteklilerce ihalede kısmi teklif verilmesine imkan tanımış olduğu, böylece ihaleye katılımın arttırılması dolayısıyla rekabetin sağlanması için elverişli bir ortam hazırlanmaya gayret gösterildiği anlaşılmaktadır.

Bu açıklamalar dikkate alınarak ihaleye katılım durumuna bakıldığında, ihalede üç adet doküman satın alındığı ve biri geçerli teklif olmak üzere iki isteklinin teklif verdiği görülmektedir. Bu durum ihalede kısmi teklif verilmesine imkan tanınmış olmasına rağmen ihaleye geniş bir katılım olmadığını göstermekle birlikte, tek başına ihalede rekabetin sağlanamadığı olarak da değerlendirilemez. Zira, rekabetin sağlanamadığına dair bir değerlendirme yapabilmek için son olarak, ihalede başvuru sahibi tarafından verilen tek geçerli teklifin piyasa fiyatlarını yansıtan rekabetçi bir fiyat olup olmadığına bakılması gerekir. Çünkü ihalede geniş bir katılım olmasa bile, idarece kabul edilebilir bir teklifin verilmiş olması durumunda, idarenin ihtiyacını uygun şartlarda ve kamu kaynağını verimli kullanarak karşılayabilme olanağı bulunmaktadır.

Yukarıda belirtildiği üzere ihalede rekabet ilkesinin sağlanıp sağlanmadığının diğer bir göstergesi ihalede önceden belirlenmiş yeterlik kriterlerini sağlayan katılımcı/katılımcıların idarenin yaklaşık maliyetine göre makul ve kabul edilebilir teklif/teklifler vermiş olması, böylece kaynakların verimli kullanılması ilkesinin sağlanmış olmasıdır. Bu noktada, tekliflerin mukayese edileceği yaklaşık maliyetin idarece usulüne uygun bir şekilde hesaplanması büyük önem arz etmektedir. Yaklaşık maliyet hesaplamaları incelendiğinde, idarece yaklaşık maliyetin, [m1] yapılan piyasa araştırması ve ilgili odalar ile yapılan yazışmalar neticesinde elde edilen fiyatlar ile idarenin ve idareye yakın birliklerin önceden gerçekleştirmiş olduğu benzer nitelikli alımlarda ortaya çıkan fiyatlar esas alınarak hesaplandığı görülmektedir. Dolayısıyla, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 8 inci maddesinde tarif edilen şekilde hesaplandığı anlaşılan yaklaşık maliyetin piyasa fiyatlarını yansıttığının kabul edilmesi, buna paralel olarak, idarece usulüne uygun hesaplanan yaklaşık maliyetin altındaki tekliflerin de makul, kabul edilebilir, piyasa fiyatlarını yansıtan rekabetçi fiyat veya fiyatlar olarak değerlendirilmesi gerekmektedir.

Yapılan açıklamalar doğrultusunda ihalede isteklilerce verilen tekliflere bakıldığında, tek geçerli teklifi veren başvuru sahibine ait teklif fiyatının (779.240,00 TL), ihale konusu işe ait yaklaşık maliyetin (1.157.475,00 TL) % 67,3 üne tekabül ettiği görülmektedir. Bu durum, isteklinin teklif ettiği fiyatın rekabet ortamında oluşan bir fiyat olduğunu ve piyasa fiyatlarını yansıttığını göstermekte olduğundan, inceleme konusu ihalede kaynakların verimli kullanılması ilkesinin sağlandığı anlaşılmaktadır. Nitekim ihale komisyonunca kısım bazında alınan 09.06.2011 tarihli ilk komisyon kararlarında başvuru sahibine ait tekliflerin ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklifler olarak belirlenmiş olması da bu durumu teyit eder niteliktedir. Ayrıca, ihalenin iptal edilmesi ve buna bağlı olarak idarenin ihtiyacını gidermek amacıyla aynı şartlarda ikinci bir ihale yapması, mutlaka bu ikinci ihalede başvuru sahibine ait tekliften daha düşük geçerli bir teklifin verileceği anlamına gelmez. Gerçekten böyle bir durumda, yani ikinci ihale neticesinde daha yüksek tekliflerin alınması halinde idare iptal edilen ihalede ortaya çıkandan daha yüksek bir bedelle ihtiyacını gidermek zorunda kalabilecektir.

Netice itibariyle, ihale ilanının yasanın öngördüğü süre ve şekil şartları dairesinde yapıldığı, katılımın dolayısıyla rekabetin sağlanması amacıyla ihalenin kısmi teklife açıldığı ve yaklaşık maliyetin altında bulunan başvuru sahibine ait teklifin piyasa fiyatlarını yansıtan rekabetçi bir fiyat olduğunun kabul edilmesi gerektiği hususları birlikte değerlendirildiğinde; idarenin rekabet ilkesinin sağlanamadığı şeklindeki ihalenin iptaline ilişkin gerekçesinin yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmuştur.

Sonuç olarak, idarenin iptal işleminde tespit edilen yukarıdaki aykırılıklar nedeniyle iptal işlemi 4734 sayılı Kanuna uygun olmadığından, idarenin ihalenin iptaline ilişkin kararının iptaline karar verilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle; 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

İdarenin ihalenin iptaline ilişkin kararının iptaline,

Oybirliği ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali KAYA

Kurul Üyesi

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi

Adem KAMALI

Kurul Üyesi

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

[m1]Bu bölümde idarece yaklaşık maliyet hesabında esas alınan hesaplama yöntemi/yöntemleri belirtilecektir (piyasa rayiçleri, bayındırlık birim fiyatları baz alınarak, vb.). Yaklaşık maliyet hesabında esas alınan yöntemin tespit edilememesi halinde bu durum belirtilecektir.