KİK Kararı: 2011/UH.I-590

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2011/010
Gündem No : 38
Karar Tarihi : 03.02.2011
Karar No : 2011/UH.I-590
BAŞVURU SAHİBİ:
Megarom Sosyal Hizmetler Gıda Taah. Tic. Ltd. Şti., Batıkent Sitesi B-17 Blok Altı DİYARBAKIR

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Bismil Devlet Hastanesi Baştabipliği, Altıok Mah. İstasyon Cad. Bismil/DİYARBAKIR

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2010/519054 İhale Kayıt Numaralı "24 Aylık Yemek Hizmet Alımı" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

28.01.2011 tarih ve B.07.6.KİK.0.06.00.00-101.04-.H.[41.22].(0217)./2010-69E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Bismil Devlet Hastanesi Baştabipliği tarafından 22.11.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “24 Aylık Yemek Hizmet Alımı” ihalesine ilişkin olarak Megarom Sosyal Hizmetler Gıda Taah. Tic. Ltd. Şti.’nin 10.12.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 15.12.2010 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 27.12.2010 tarih ve 54926 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 24.12.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;

1. İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan birim fiyat teklif cetvelinde ihale kayıt numarasının yanlış olduğu, bu sebeple teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği,

2. İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından teklif dosyası kapsamında teknik şartnamenin 3.26 maddesinde istenen taahhütnamenin sunulmadığı,

3. Aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın ihalenin doğrudan sonuçlandırılmış olmasının kamu ihale mevzuatına aykırılık teşkil ettiği,

İddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

1. Başvuru sahibinin 1 inci iddiasına ilişkin olarak:

İnceleme konusu ihalenin, Bismil Devlet Hastanesi Baştabipliği tarafından 22.11.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan, “7 Kişi İle 24 Ay Süreli Malzeme Dahil Kendi Mutfağında Yemek Pişirme, Servis ve Sonrası Hizmet Alım Alımı” işi olduğu,

Birim fiyat teklif almak suretiyle gerçekleştirilen ihaleye 4 isteklinin teklif verdiği, ihale komisyonunca yapılan değerlendirme sonucunda 1 (bir) isteklinin yeterlik kriterlerini sağlamadığından bahisle teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı,

Bunun üzerine, herhangi bir isteklinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulmadığı ve ihalenin doğrudan geçerli en düşük teklifi sunmuş olan İçkale Gıda İnş. Tem. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı,

Anlaşılmıştır.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafında teklif dosyası kapsamında sunulan teklif mektubu ve eki cetvel incelendiğinde; teklif mektubunda olması gereken (2010/519054) ihale kayıt numarasına yer verilmişken teklif mektubu eki cetvelde söz konusu ihale kayıt numarasının 2010/219054 şeklinde yazıldığı görülmektedir.

İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında verilen standart formlar arasında yer alan teklif mektubu eki cetvelde ise ihale kayıt numarasının 5010/519054 şeklinde yazıldığı anlaşılmaktadır.

Bu bağlamda, teklif mektubu eki cetvellerinin, teklif mektuplarında ihale konusu işin yerine getirileceği taahhüdünde bulunulan toplam teklif bedelinin ayrıntısını ortaya koyan, teklif mektuplarının mütemmimi niteliğindeki belgeler olduğu ve ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin açık bir şekilde Bismil Devlet Hastanesi tarafından gerçekleştirilen 2010/519054 ihale kayıt numaralı “24 Aylık Yemek Hizmet Alımı” ihalesine yönelik olduğu anlaşılabildiğinden salt teklif mektubu eki cetvelde ihale kayıt numarasına ilişkin yapılan bu hatanın esasa etkili bir aykırılık olarak değerlendirilebilmesinin mümkün olmadığı ve bu yönüyle başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2 nci iddiasına ilişkin olarak:

Teknik şartnamenin 3.26 maddesinde; “ İstekli yemek pişirme hizmeti işini Diyarbakır il sınırları içerisinde standartlarına uygun mutfakta yapıp getirecektir. Yemek pişirildiği mutfakta doğal felaketlere karşı doğabilecek unsurlara karşı aynı standartları taşıyan başka bir mutfakta yemekleri çıkartacağına dair taahhütname verecektir. ” düzenlemesine yer verilmiştir.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 28 inci maddesinin 2 nci fıkrasında, yeterlik değerlendirmesi için istenecek belgelerin ve yeterlik değerlendirmesinde aranılacak kriterlerin ihale ilanı ile idari şartnamede belirtilmesinin zorunlu olduğu ve Yönetmeliğin 29 uncu maddesinin 5 inci fıkrasının ilk cümlesinde ihalelerde hiçbir şekilde taahhütname istenemeyeceği hükme bağlanmıştır.

Ayrıca anılan Yönetmeliğin 30 uncu maddesinin ilk fıkrasında, idari şartnamede yeterlik kriteri olarak belirlenmeyen, ancak sözleşme yürütülmesi aşamasında işin yerine getirilmesi için gerekli olduğu öngörülen mesleki ve teknik yükümlülüklere yönelik düzenlemelerin teknik şartnamede yer alacağı, bu düzenlemelerde, işin niteliği ile bu Yönetmelik ve ilgili mevzuat hükümlerinin esas alınacağı ve bu yükümlülüklere ilişkin olarak yüklenici tarafından hangi belgelerin idareye sunulması gerektiğinin teknik şartnamede açıkça düzenlenmesinin zorunlu olduğu ifade edilmiştir.

Şikayete konu edilen mutfakta doğal felaketlere bağlı olayların gerçekleşmesi ihtimaline karşı aynı standartları taşıyan başka bir mutfakta yemekleri çıkartacağına dair taahhütnameye ilişkin ihale ilanı ve idari şartnamede bir düzenlemenin bulunmadığı, Taahhütnamenin doğrudan ve sadece teknik şartnamede düzenleme konusu yapıldığı görülmektedir.

Söz konusu teknik şartname maddesi incelendiğinde ise maddede yalnızca taahhütname verilmesi gerekliliğinden söz edildiği yoksa bu taahhütnamenin mutlak surette tekliflerle birlikte verilmesinin zorunlu kılınmadığı ve bu anlamda, incelemeye konu maddenin, bir yeterlik kriteri teşkil ettiği yönünde açık bir düzenleme niteliği taşımadığı anlaşılmaktadır.

Bu çerçevede, yukarıda değinilen kamu ihale mevzuatı düzenlemeleri ve esas itibariyle de Hizmet Alım İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 30 uncu maddesinde yer alan idari şartnamede yeterlik kriteri olarak belirlenmeyen ancak sözleşmenin yürütülmesi aşamasında işin yerine getirilmesi için gerekli olduğu öngörülen belgelerin teknik şartnamede düzenlenebileceği yönündeki hüküm doğrultusunda idari şartnamede düzenleme konusu edilmeyen, ayrıca bir yeterlik kriteri olduğu açıkça belirtilmemiş olan şikayete konu Taahhütnamenin sözleşmenin uygulanması aşamasında işin yerine getirilmesi amacıyla istenen bir belge olduğunun ve muayene kabul işlemleri esnasında idarece denetlenmesi gerektiğinin kabulü gerekmektedir.

Şu halde, teknik şartnamenin 3.26 maddesinde öngörülen taahhütnamenin kamu ihale mevzuatı anlamında sözleşmenin uygulanması aşamasında sunulması gereken bir belge niteliği taşıdığı ve netice itibariyle, bu belgeyi teklifi ile birlikte sunmayan ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin ihale komisyonunca değerlendirme dışı bırakılmaması işleminin kamu ihale mevzuatına uyarlık taşıdığı sonucuna varılmıştır.

3. Başvuru sahibinin 3 üncü iddiasına ilişkin olarak:

Kamu İhale Kanunu ve ikincil mevzuat düzenlemelerinde, alımın gerektiği şekilde yapılmasına imkan veren bir teklifin hazırlanıp hazırlanmadığının başka ifade ile alımın gerçekleştirilebilirliğini ortaya koymaya yarayan en düşük bedelin tespitinin ihale komisyonunca yapılması gerektiği ve ihale komisyonunun aşırı düşük olduğunu belirlediği teklifleri hemen reddetmek yerine bu teklif sahiplerinden tekliflerinin bileşenleri ile ilgili olarak açıklama isteyeceği ve bu açıklamalar çerçevesinde nihai değerlendirmesini yapması gerektiği hükme bağlanmıştır.

Bu çerçevede, kamu ihale mevzuatı gereği, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan bir hizmet alım ihalesinde, sunulan tekliflerin aşırı düşük olup olmadığı hususunda ilgili idarelere takdir yetkisi tanındığı ortadadır. Ancak idarelere tanınan bu takdir yetkisi mutlak ve sınırsız olmayıp, kanunun belirlediği sınırlar içerisinde kalmak şartıyla eşitlik ilkesi gözetilerek, kamu yararına ve kamu görevinin gereklerine uygun bir şekilde, objektif, makul ve geçerli gerekçelere dayanılarak kullanılması gerekir.

Nitekim kanun koyucu, Kamu İhale Kanunun 38 inci maddesinde yapmış olduğu düzenleme ile, ihale komisyonunun ancak teklif fiyat ile belirlenen iki maddi değer arasındaki farkı baz almak suretiyle bir teklifi aşırı düşük teklif olarak niteleyebileceğini öngörmüş ve bu şekilde anılan takdir yetkisini belli ölçüde sınırlandırmıştır. Bu bağlamda, ihale komisyonunun, teklifin aşırı düşük olup olmadığının tespiti noktasında, ya “yaklaşık maliyeti” ya da “diğer teklifleri” esas alması ve teklifin söz konusu iki değerle karşılaştırılması neticesinde teklifin aşırı düşüklüğüne ilişkin bir sonuca ulaşması gerekmektedir.

İnceleme konusu ihalede de ihale komisyonunun kendisine tanınan bu takdir yetkisini herhangi bir isteklinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulmasına lüzum bulunmadığı yönünde kullandığı anlaşılmaktadır.

Ancak yapılan inceleme neticesinde; ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklif fiyatı ile anılan iki maddi değer karşılaştırıldığında, teklif fiyatın gerek “diğer teklifler” gerekse de “yaklaşık maliyet” ile arasındaki farkın makul karşılanamayacak düzeyde olduğu anlaşılmaktadır.

Netice itibariyle, şikayete konu ihalede, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklif bedeli için, bir teklifin aşırı düşük teklif olarak değerlendirilebilmesi için kamu ihale mevzuatında öngörülen koşulların oluştuğu, bu doğrultuda anılan isteklinin teklifinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması ve idare tarafından bu istekliden teklifinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlere yönelik açıklama istenilmesi ve istekliler tarafından yapılacak açıklamaların da Kamu İhale Genel Tebliğinin 79 uncu maddesinde yer alan düzenlemeler dahilinde değerlendirilerek ihalenin sonuçlandırılması gerekirken idarece bu işlemler yapılmasızın doğrudan ihalenin karara bağlanmış olmasının kamu ihale mevzuatına uyarlık taşımadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Dr. Hasan GÜL

Başkan****

Ali Kemal AKKOÇ

II. Başkan****

Hicabi ECE

Kurul Üyesi****

Ali KAYA

Kurul Üyesi****

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi****

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi****

Kazım ÖZKAN

Kurul Üyesi****

Adem KAMALI

Kurul Üyesi****

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi****

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi****

Başvuru sahibinin dilekçesinde; aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın ihalenin doğrudan sonuçlandırılmış olmasının kamu ihale mevzuatına aykırılık teşkil ettiği iddiasına yer verilmiştir.

Yaklaşık maliyeti 1.387.592,13TL olarak belirlenen ve 239.000 adet normal yemek, 2.000 adet diyet yemek, 60.000 adet kahvaltı, 1900 adet diyet kahvaltıdan oluşan 7 Kişi İle 24 Ay Süreli Malzeme Dahil Kendi Mutfağında Yemek Pişirme, Servis ve Sonrası Hizmet Alım Alımı olan şikayete konu ihalede;

6 adet ihale dokümanı satın alındığı ve ihaleye 4 isteklinin teklif verdiği, ihale komisyonunca yapılan değerlendirme sonucunda 1 (bir) isteklinin yeterlik kriterlerini sağlamadığından bahisle teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, diğer geçerli 3 teklifin yaklaşık maliyetin altında olmasına karşın hiçbir isteklinin teklifi aşırı düşük olarak görülmeyerek, aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin doğrudan geçerli en düşük teklifi sunmuş olan İçkale Gıda İnş. Tem. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun “ Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde; _“ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. _

__

İhale komisyonu;

__

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,__

__

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,__

__

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,__

__

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

__

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “teklif fiyata dahil masraflar” ve “aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak şikayet başvuruna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı ve ihale üzerinde bırakılan İçkale Gıda İnş. Tem. Ltd. Şti. ‘nin teklifi yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte bütün geçerli tekliflerin yaklaşık maliyetin altında ve birbirine göre yakın olduğu, en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, hiçbir isteklinin teklifine aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan idarece ihalenin sonuçlandırılmasında mevzuata göre bir aykırılık bulunmamaktadır.

Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlemediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede aşırı düşük sorgulama yapılmasının objektif kriterlerinin var olmadığı düşünülmektedir.

Yukarıda açıklandığı üzere inceleme konusu ihalede “itirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemizle “düzeltici işlem belirlenmesi” ne ilişkin karara katılmıyoruz.

**Ali Kemal AKKOÇ Hicabi ECE **

** II.Başkan Kurul Üyesi **