KİK Kararı: 2011/UH.I-460

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2011/009
Gündem No : 105
Karar Tarihi : 31.01.2011
Karar No : 2011/UH.I-460
BAŞVURU SAHİBİ:
Mendika Gıda ve Yemek Paz. İnş. San. ve Tic. A.Ş. – Ogtim İnş. Turizm. Med. Gıda Tem. Oto. San. Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi, Gersan San. Sit. 2307 Sk. No:56 Şaşmaz/ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Keçiören Eğitim ve Araştırma Hastanesi Başhekimliği, Pınarbaşı Mah. Sanatoryum Cad. Ardahan Sk. No:25 Keçiören/ANKARA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2010/539769 İhale Kayıt Numaralı "Malzeme Dahil Yemek Pişirme Dağıtım ve Sonrası Hizmet Alımı" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

28.01.2011 tarih ve B.07.6.KİK.0.06-101.04-.H.[02.39].(0255)./2011-12E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Keçiören Eğitim ve Araştırma Hastanesi Baştabipliği tarafından 07.12.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Malzeme Dahil Yemek Pişirme Dağıtım ve Sonrası Hizmet Alımı” ihalesine ilişkin olarak Mendika Gıda ve Yemek Paz. İnş. San. ve Tic. A.Ş. – Ogtim İnş. Turizm. Med. Gıda Tem. Oto. San. Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi’nin 05.01.2011 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 12.01.2011 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 14.01.2011 tarih ve 2649 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 14.01.2011 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; ihale dokümanında belirtilen maliyet kalemleri dikkate alınarak değerlendirme yapıldığında, ihale üzerinde bırakılan istekli ile ikinci en avantajlı teklif sahibi olarak belirlenen itselinin aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olmadığı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 37 nci maddesinde; belgeleri eksiksiz ve teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olan isteklilerin tekliflerinin ayrıntılı değerlendirilmesinin yapılacağı, ihale konusu işi yapabilme kapasitelerini belirleyen yeterlik kriterlerine uymayan, teklifleri ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olmayan ve birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunan isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılacağı hüküm altına alınmıştır.

Başvuruya konu ihaleye 11 (onbir) isteklinin katıldığı, idarece isteklilerin tekliflerinin anılan madde hükmü uyarınca değerlendirildiği ve 1 (bir) isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı anlaşılmıştır.

Bahsi geçen Kanunun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

...” hükmü yer almaktadır.

Başvuruya konu ihalede, idare tarafından, 6 istekliye aşırı düşük teklif sorgulaması yapıldığı, 2 (iki) isteklinin açıklamada bulunmadığı, 1 (bir) isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun bulunmadığı, diğer istekliler tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamaları uygun bulunarak ihalenin en düşük fiyatı teklif eden istekli üzerinde bırakıldığı belirlenmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.4 üncü maddesinde yer alan; personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, kar hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki tekliflerin aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyeceğine yönelik düzenleme dışında, Kamu İhale Kurumu tarafından, hizmet alımı ihalelerine yönelik olarak, aşırı düşük tekliflerin belirlenmesine ilişkin bağlayıcı kurallar getirilmemiştir.

Bu itibarla, anılan Kanun hükümleri uyarınca, hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklifleri belirleme hususundaki takdir yetkisi ihale komisyonlarındadır. Ancak, bu yetkinin, Kanunun 38 inci maddesinde belirlenen çerçeveye ve kamu ihale mevzuatının temel ilkelerine uygun olarak kullanılması gerekliliği kuşkusuzdur.

4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesine göre, söz konusu yetkinin kullanılmasında önem arzeden etkenlerin “yaklaşık maliyet” ve “diğer teklifler” olduğu açıktır.

Bununla birlikte, idarelerin aşırı düşük teklifleri belirleme konusunda kullanacakları yetkinin sınırlarını daha da belirginleştirmek için, yaklaşık maliyetin altında teklif sunan her isteklinin teklifinin aşırı düşük teklif olarak belirlenip belirlenmeyeceği, diğer tekliflerin altında teklif sunmanın hangi durumlarda yaklaşık maliyete göre düşük teklif sunmanın ötesinde önem ifade edeceği, yaklaşık maliyetin veya diğer tekliflerin altında teklif sunmuş hangi sayıda isteklinin teklifinin aşırı düşük teklif olarak belirleneceği hususlarında değerlendirme yapılması gerekmektedir.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 7 nci ve 8 inci maddelerinde yaklaşık maliyete ilişkin ilkeler belirtilmiş ve yaklaşık maliyetin hesaplanmasında esas alınacak miktar ve fiyatların tespitine ilişkin düzenlemeler yapılmıştır.

Aynı Yönetmeliğin 9 uncu maddesinin 3 üncü fıkrasında; ihale konusu hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların, tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutarın, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirleneceği, bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak % 20 oranını geçmemek üzere yüklenici karının ekleneceği, bulunan tutarın, kar hariç belirlenen genel toplam tutar üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler ile toplanarak yaklaşık maliyetin hesaplanacağı hüküm altına alınmıştır.

Bu hükme istinaden, idarelerce ihale konusu hizmet için salt maliyet belirlenmekte olup, uygulamada genellikle; kimi idarelerce bu maliyete hiç kar eklenmeksizin, kimi idarelerce üst sınırda, kimilerince de bu sınırın daha altında bir oranda kar eklenerek yaklaşık maliyetin tespit edildiği gözlenmektedir.

İhale aşamasında idarelerce beklenen doğal sonuç; sunulan tekliflerin, ihale konusu hizmetin gerçekleştirilmesi için ihale konusu işin niteliği de göz önünde bulundurularak belirlenmiş olan kardan ari asgari maliyete eşit veya bu tutarın üzerinde olmasıdır.

Ancak, kardan arındırılmış yaklaşık maliyetin altında teklif sunmuş olan tüm isteklilerin tekliflerinin aşırı düşük teklif olarak belirlenmesinin 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesinde belirtilen hükmü tam olarak karşılamadığı ortadadır. Zira anılan Kanun hükmünde, bir teklifin aşırı düşük olup olmadığının yaklaşık maliyet veya diğer tekliflerle yapılacak kıyaslama sonucunda tespit edilebileceği belirtilmektedir.

“Diğer tekliflere göre aşırı düşük teklifler” kavramı bakımından yapılacak değerlendirmede; ihaledeki teklif sayısı, tekliflerin birbirine ve kardan ari yaklaşık maliyete göre yakınlık – uzaklık veya yükseklik – düşüklük dereceleri, tekliflerden bir kısmının veya tamamının belli bir fiyat mertebesinde toplanması, tekliflerin tamamının karsız yaklaşık maliyetin üstünde veya altında olması gibi ihaleden ihaleye farklılık gösteren faktörler belirleyici olmaktadır.

Yukarıda belirtilen hususlar paralelinde başvuruya konu ihale özelinde yapılan değerlendirme aşağıdadır:

Teklifleri geçerli olan isteklilerce teklif edilmiş fiyatların ve yaklaşık maliyetin;

İstekli Adı

Teklif Fiyatı (TL)

Pegasus Gıda Mad. Tur. İnş. Taah. Tem. Yem. ve Güv. Hiz. Tic. Ltd. Şti. – Hurma Yem. ve Tem. Hiz. İnş. Taah. Nak. Tur. Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi

3.235.429,07

Takdir İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.

3.319.608,85

Beyaz Saray İnş. Gıda San. Tic. Ltd. Şti.

3.466.067,10

Metropol Gıda Teks. Tem. Hay. İnş. San. ve Tic. A.Ş. – Uygar Yemekçilik Güv. Tur. Tem. Taah. Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi

3.727.176,67

Ova Toplu Yemek Üretim ve Dağıtım Gıda San ve Tic. Ltd. Şti.

3.935.290,00

Mendika Gıda ve Yem. Paz. İnş. San. ve Tic. A.Ş. – Ogtim İnş. Turz. Med. Gıda Tem. Oto. San. ve Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi

3.994.066,82

Yiğit Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.

4.088.550,10

Nur Grup Yemek Gıda Tem. İnş. San. Tic. Ltd. Şti.

4.401.045,18

Yaklaşık Maliyet

4.522.300,00

Ünisaş Med. Elektr. Gı. ve Tük. Mad. ve Hiz. İşi. Tic. Ltd. Şti.

4.593.345,87

Bekard Gıda Taş. İnş. Tem. San. ve Tic. Ltd. Şti.

4.659.201,08

Şeklinde olduğu belirlenmiştir.

Yapılan incelemede; idarece yaklaşık maliyetin, ihale konusu hizmet ile ilgili farklı idarelerin geçmiş ihalelerinde oluşan fiyatlar, piyasada faaliyet gösteren 3 (üç) farklı kişiden ve Ankara Ticaret Odasından alınan fiyatların aritmetik ortalaması alınmak suretiyle belirlendiği tespit edilmiştir. Yaklaşık maliyet hesabında esas alınan söz konusu fiyatların, bahsi geçen Yönetmeliğin 9 uncu maddesinin 3 üncü fıkrasında belirtildiği şekilde % 20 oranında kar ihtiva ettiği kabulünden hareketle, ihale konusu işin karsız yaklaşık maliyetinin 3.768.583,33 TL olduğu anlaşılmıştır.

Bu bağlamda, geçerli tekliflerin birbirlerine ve karsız yaklaşık maliyete göre konumlanmaları dikkate alındığında; Pegasus Gıda Mad. Tur. İnş. Taah. Tem. Yem. ve Güv. Hiz. Tic. Ltd. Şti. – Hurma Yem. ve Tem. Hiz. İnş. Taah. Nak. Tur. Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi, Takdir İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti., Beyaz Saray İnş. Gıda San. Tic. Ltd. Şti. ve Metropol Gıda Teks. Tem. Hay. İnş. San. ve Tic. A.Ş. – Uygar Yemekçilik Güv. Tur. Tem. Taah. Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişiminin tekliflerinin aşırı düşük olduğu; diğer isteklilerin tekliflerinin, aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın geçerli kabul edilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Bununla birlikte; idarece, Ova Toplu Yemek Üretim ve Dağıtım Gıda San ve Tic. Ltd. Şti. ve Mendika Gıda ve Yem. Paz. İnş. San. ve Tic. A.Ş. – Ogtim İnş. Turz. Med. Gıda Tem. Oto. San. ve Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişiminin tekliflerinin de aşırı düşük teklif olarak belirlendiği, söz konusu isteklilere aşırı düşük teklif sorgulaması yapıldığı, açıklamada bulunan Mendika Gıda ve Yem. Paz. İnş. San. ve Tic. A.Ş. – Ogtim İnş. Turz. Med. Gıda Tem. Oto. San. ve Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişiminin açıklamalarının uygun bulunduğu, açıklamada bulunmayan Ova Toplu Yemek Üretim ve Dağıtım Gıda San ve Tic. Ltd. Şti.’nin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı anlaşılmıştır.

Bu itibarla; teklifi aşırı düşük olmamasına rağmen idarece sorgulamaya tabi tutulan ve açıklamada bulunmaması gerekçesiyle teklifi değerlendirme dışı bırakılan Ova Toplu Yemek Üretim ve Dağıtım Gıda San ve Tic. Ltd. Şti.’nin teklifinin geçerli teklif olarak yeniden değerlendirmeye alınması gerekmektedir.

Öte yandan, aşırı düşük teklif sahibi isteklilerce yapılan açıklamaların değerlendirilmesi bakımından yapılan incelemede;

İncelenen ihalenin konusu olan işin; 24 ay süreli, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan, malzemeli yemek hizmeti olduğu, idari şartnamenin ve teknik şartnamenin ilgili kısımlarında, teklif fiyata dahil edilecek girdilerin;

- Personel ücretleri, yol ve giyecek giderleri

-Teknik şartnamede belirtilen her türlü malzeme giderleri

- Elektrik, su ve doğalgaz giderleri

- İşçilerin portör muayeneleri ve tüberküloz kontrolleri giderleri

- Personelin tek kullanımlık kolluk, maske, bone, galoş ve eldivenleri, çöp poşetleri, sebze ve meyve yıkamasında kullanılacak klor poşetler, çalıştırılacak personelin yaka kartları, uyarıcı levhalar vb. giderler

- Yemekhanelerde bulunan yemek servis malzemeleri ile mutfaktaki araç-gereç, cihazların temizliği ve zemin temizliğine ilişkin giderler

- Yemek yapımında ve serviste kullanılan araç ve gereçlerin aylık periyodik bakım giderleri

- Personel yemekhanelerinde kurulacak elektronik kart turnikeleri giderleri

- Muayene ve kontrol komisyonun gerek gördüğü zamanlarda alınacak yemek, su örnekleri ve mutfağa giren gıda malzemelerine ilişkin ilgili laboratuarda inceleme yaptırılması giderleri

- Damacana su giderleri

- Yemekhanelerdeki masalarda bulundurulacak ekmek, pul biber, kürdan, karabiber, tuz, peçete, limon suyu, zeytinyağı, kolonyalı mendil vb. giderleri

- Yüklenici tarafından karşılanması istenilen ve özelliğinden dolayı miktarları net olarak belirtilemeyen her türlü ekipman ve malzeme giderleri

- Sözleşme giderleri ve genel giderler

Şeklinde olduğu yönünde düzenlemelere yer verildiği anlaşılmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 79 uncu maddesinde;“...

79.4.2.3. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamaya dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin açıklamalarına dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar,

b. Fiyat teklifleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mala ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Perakende satış yapan zincir mağaza veya marketlerin yayımladıkları fiyat kataloglarında yer alan fiyatlar,

e. Ticaret borsalarına kayıtlı mallara ilişkin olarak 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununun 51 inci maddesinin (c) bendi uyarınca borsa idaresi tarafından düzenlenen ilgili malın fiyatını gösteren belgeler,

f. Yaş sebze ve meyve için, Yaş Sebze ve Meyve Ticaretinin Düzenlenmesi ve Toptancı Halleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname uyarınca faaliyet gösteren toptancı hali idaresi tarafından düzenlenen ilgili malın fiyatını gösteren belgeler,

g. İsteklinin ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarıdır.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları (79.4.2.4-79.4.2.13) maddelerine göre yapacakları açıklamalar kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan belge ve bilgilerden hiçbiri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda istekli tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer belge ve bilgiler kullanılarak da açıklama yapılabilir. (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir.)

79.4.2.4. Tedarikçi veya üreticilerden alınan birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda proforma faturadaki birim satış tutarı;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

İsteklilerce yapılan açıklamalarda; teklifin bir bölümünü oluşturan iş kalemlerine/gruplarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde, fiyat teklifinde belirtilen veya fiyat teklifine göre hesaplanan birim fiyat;

_a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan toplam birim maliyet tutarının, _

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

...

79.4.2.8. İstekli tarafından açıklaması yapılacak girdinin fiyatının, kamu kurum ve kuruluşlarınca ilan edilen ilgili mala ilişkin asgari fiyatlara uygun olması halinde sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan asgari fiyatın belgelendirilmesi suretiyle açıklama yapılması yeterlidir.(Örnek: EPDK tarafından il bazında günlük olarak yayımlanan akaryakıt fiyatları vb.)

...

79.4.2.10. İstekli tarafından ticaret borsalarında oluşan fiyatların kullanılması halinde, 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununun 51 inci maddesinin (c) bendi uyarınca borsa idaresi tarafından düzenlenen ve ilgili malın ihale tarihinden önceki son işlem tarihinde gerçekleşen asgari fiyatını gösteren belge ile açıklama yapılması yeterlidir.

79.4.2.11. İstekli tarafından yaş sebze ve meyve için, toptancı halinde oluşan fiyatların kullanılması halinde, Yaş Sebze ve Meyve Ticaretinin Düzenlenmesi ve Toptancı Halleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname uyarınca faaliyet gösteren toptancı hali idaresi tarafından düzenlenen ve ilgili malın, ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününe ait asgari fiyatını gösteren belge ile açıklama yapılması yeterlidir.

79.4.2.12. İsteklinin açıklamalarını kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara dayandırması durumunda ihale konusu işte kullanılması öngörülen mala ilişkin ağırlıklı ortalama birim maliyetin veya ağırlıklı ortalama birim satış tutarının belirtildiği “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) sunulacaktır. İsteklilerce teklif edilen tutara ilişkin birim fiyatlar,

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

İsteklinin satışlar üzerinden açıklama yapabilmesi için malın ticareti ile iştigal ediyor olması; maliyete dayalı açıklama yapabilmesi için ise, son geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az yarısı kadar alış yapmış olması gerekmektedir.

İsteklinin son geçici vergi beyanname döneminde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) sunmasına gerek bulunmayıp sadece söz konusu satışa ilişkin fatura suretleri ile de belgelendirme yapılabilecektir.

...

79.4.2.14. Proforma fatura ve fiyat tekliflerinin, proforma fatura veya fiyat teklifine konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

79.4.2.15.**** Maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının; 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununa göre çalışan meslek mensuplarından, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olanlar tarafından düzenlenmesi, bütün belge ve tutanakların her sayfasının taraflar tarafından imzalanarak kaşelenmesi gerekmektedir.

(79.4.2.4.) maddesine göre düzenlenen tutanak meslek mensubu ve proforma fatura veren tedarikçi veya imalatçı tarafından, (79.4.2.5.) maddesine göre düzenlenen tutanak meslek mensubu ile istekliye fiyat teklifini veren kişi tarafından imzalanarak kaşelenecek ancak bu tutanaklar proforma fatura veya fiyat teklifi ekinde idareye verilmeyecek ve düzenleyen meslek mensubu tarafından muhafaza edilecektir.

...

Meslek mensubu, proforma fatura veya fiyat teklifi üzerindeki beyanı ile O-5, O-6, O-7 nolu tutanaklardaki beyanların doğruluğundan sorumludur.

Gerekli görülmesi durumunda ihaleyi yapan idare, proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarını, incelemek üzere muhafaza eden meslek mensubundan isteyebilir.

...

79.4.2.16. İstekliler tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamındaki mallara ilişkin olarak proforma fatura yerine sadece alış faturası ile açıklamada bulunulması geçerli bir açıklama olarak kabul edilmeyecektir.

Yukarıda belirtilen maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi esastır. Ancak son geçici vergi beyanname döneminde, yasal defter ve belgelerde açıklama konusu mal veya hizmetlerle ilgili işlem bulunmaması durumunda, isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin ağırlıklı ortalama birim maliyetin veya ağırlıklı ortalama birim satış tutarının belirtildiği “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) hariç, söz konusu tutanaklar bir önceki geçici vergi beyanname dönemi esas alınarak düzenlenebilir. Son geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.

...

79.4.2.24. Yemek hizmet alımı ihalelerinde, çalıştırılacak personelin giyim gideri ile su, tuz, baharat, peçete ve masa örtüsü giderleri için yapılacak açıklamalara ilişkin olarak isteklilerden belge sunmaları istenmeyecektir. İhale komisyonu ayrıca, bu girdiler dışındaki girdilerden de belgelendirilmesine gerek bulunmayanları tespit edebilecektir.

...

79.5. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (79.4.2.) maddesine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları teknik şartnameye aykırı hususlar içeren veya teklif tutarı, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti ve % 3 oranındaki sözleşme giderleri ile genel giderleri, personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde ise asgari işçilik maliyeti ve ilgili mevzuatı uyarınca hesaplanacak sözleşme giderlerini karşılamayan isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.” açıklamaları bulunmaktadır.

a) Başvuruya konu ihalede; ihale dokümanında belirtilen maliyet kalemlerinden teklifte önem ihtiva edenler bakımından, ihale üzerinde bırakılan Pegasus Gıda Mad. Tur. İnş. Taah. Tem. Yem. ve Güv. Hiz. Tic. Ltd. Şti. – Hurma Yem. ve Tem. Hiz. İnş. Taah. Nak. Tur. Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişiminin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunduğu bilgi ve belgeler incelendiğinde;

İhale konusu iş kapsamında çalıştırılacak personel için aylık ücret, yol ve giyecek giderlerinin hesaba katıldığı anlaşılmıştır.

Teknik şartnamede belirtilen malzemelerden;

- Gıda malzemelerinin bir kısmı için öngörülen fiyatların tevsiki amacıyla, piyasada faaliyet gösteren bir kişiden alınan proforma faturanın sunulduğu, sunulan proforma faturanın üzerine, anılan Tebliğin 79.4.2.4 üncü maddesinde belirtildiği şekilde, mali müşavirce ilgili ibarenin yazılarak imzalanmış olduğu belirlenmiştir.

- Bir kısım gıda malzemesi için; bahsi geçen Tebliğin 79.4.2.11 inci maddesi uyarınca, Ankara Büyükşehir Belediyesi Toptancı Hali İdaresi tarafından düzenlenen ve ilgili malların, ihale tarihinden önceki son 12 ayın işlem günlerine ait asgari fiyatlarını gösteren belge ile, bir kısım gıda malzemesi için ise; Ankara Ticaret Borsası tarafından düzenlenen ve ilgili malların ihale tarihinden önceki bir tarih aralığında gerçekleşen asgari fiyatlarını gösteren belge ile açıklama yapıldığı görülmüştür. Ancak, sunulan bu belgenin anılan Tebliğin 79.4.2.10 uncu maddesinde belirtildiği şekilde, ihale tarihinden önceki son işlem tarihinde gerçekleşen fiyatları yansıtır nitelikte olmadığı, 01.10.2010 – 31.10.2010 tarihleri arasında ilgili borsa idaresi tarafından tescil edilen fiyatları gösterir belge hüviyetini taşıdığı anlaşılmıştır.

- Hizmetin yürütülmesi için yüklenicinin sağlaması gereken, teknik şartnamenin 13 üncü maddesinde belirtilen araç-gereçler için anılan istekli tarafından öngörülen maliyeti tevsik edici herhangi bir belgenin sunulmamış olduğu tespit edilmiştir.

Bu itibarla, aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmadığı anlaşılan Pegasus Gıda Mad. Tur. İnş. Taah. Tem. Yem. ve Güv. Hiz. Tic. Ltd. Şti. – Hurma Yem. ve Tem. Hiz. İnş. Taah. Nak. Tur. Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişiminin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

b) İkinci en avantajlı teklif sahibi olarak belirlenen Metropol Gıda Teks. Tem. Hay. tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan bilgi ve belgeler incelendiğinde;

Çalıştırılacak personel için aylık ücret, yol ve giyecek giderlerinin hesaba katıldığı anlaşılmıştır.

Teknik şartnamede belirtilen malzemelerden;

- Gıda malzemelerinin bir kısmı için öngörülen fiyatların tevsiki amacıyla, piyasada faaliyet gösteren kişilerden alınan proforma faturaların sunulduğu, sunulan proforma faturaların üzerine, anılan Tebliğin 79.4.2.4 üncü maddesinde belirtildiği şekilde, mali müşavirce ilgili ibarenin yazılarak imzalanmış olduğu, ayrıca proforma faturaların ekinde ilgi tutanakların da sunulmuş olduğu belirlenmiştir.

- Bir kısım gıda malzemesi için; Ankara Büyükşehir Belediyesinin internet sitesinden temin edildiği anlaşılan, ilgili malların toptancı hali fiyatlarını gösteren internet çıktıları, bir kısım gıda malzemesi için ise; Ankara Ticaret Borsasının internet sitesinden temin edildiği anlaşılan ilgili malların fiyatlarını gösteren internet çıktıları ile açıklama yapıldığı görülmüştür.

Tebliğin 79.4.2.10 ve 79.4.2.11 inci maddelerinde yapılan düzenleme uyarınca, bahsi geçen belgelerle açıklama yapılması durumunda, sunulan belgelerin ilgili kuruluşlarca (Toptancı Hali İdaresi, Ticaret Borsası İdaresi) düzenlenmiş ve onaylanmış olmaları gerekmektedir. Dolayısıyla, söz konusu istekli tarafından sunulan bahsi geçen internet çıktılarının, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında tevsik edici belge olarak kabul edilmemesi gerekmektedir.

- Hizmetin yürütülmesi için yüklenicinin sağlaması gereken, teknik şartnamenin 13 üncü maddesinde belirtilen araç-gereçler için anılan istekli tarafından maliyet öngörülmediği ve tevsik edici herhangi bir belgenin sunulmamış olduğu tespit edilmiştir.

Bu itibarla, aşırı düşük teklifini mevzuata uygun olarak açıklayamadığı Metropol Gıda Teks. Tem. Hay. İnş. San. ve Tic. A.Ş. – Uygar Yemekçilik Güv. Tur. Tem. Taah. Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişiminin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Pegasus Gıda Mad. Tur. İnş. Taah. Tem. Yem. ve Güv. Hiz. Tic. Ltd. Şti. – Hurma Yem. ve Tem. Hiz. İnş. Taah. Nak. Tur. Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi ve Metropol Gıda Teks. Tem. Hay. İnş. San. ve Tic. A.Ş. – Uygar Yemekçilik Güv. Tur. Tem. Taah. Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişiminin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması, Ova Toplu Yemek Üretim ve Dağıtım Gıda San ve Tic. Ltd. Şti.’nin teklifinin yeniden değerlendirmeye alınması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Dr. Hasan GÜL

Başkan****

Ali Kemal AKKOÇ

II. Başkan****

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi****

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi****

Kazım ÖZKAN

Kurul Üyesi****

Adem KAMALI

Kurul Üyesi****

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi****

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi****

Başvuru sahibinin dilekçesinde; ihale dokümanında belirtilen maliyet kalemleri dikkate alınarak değerlendirme yapıldığında, ihale üzerinde bırakılan istekli ile ikinci en avantajlı teklif sahibi olarak belirlenen isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olmadığı iddiasına yer vermiştir.__

Yaklaşık maliyeti 4.522.300,00 TL olarak belirlenen, 643.790 Normal Yemek, 188.972 Diyet Yemeği, 302.121 Kahvaltı (Diyet/Normal) olmak üzere Malzeme Dahil Yemek Pişirme Dağıtım ve Sonrası Hizmet Alımı olmak üzere Malzeme Dahil Yemek Pişirme Dağıtım ve Sonrası Hizmet Alımı olan inceleme konusu ihalede;

13 adet ihale dokümanı satıldığı, 11 isteklinin teklif verdiği, bir isteklinin teklifinin iş deneyim tutarının yetersiz olması nedeniyle değerlendirme dışı bırakıldığı, ihale komisyonunca geçerli teklif sunan altı isteklinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulmasına karar verildiği, 2 isteklinin açıklamada bulunmadığı, bir isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun bulunmadığı, diğer istekliler tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamaları uygun bulunarak ihalenin 3.235.429,07 TL ile geçerli en düşük teklifi sunmuş olan Pegasus Gıda Ltd. Şti. – Hurma Yem. Ve Tem. Ltd. Şti. İş Ortaklığı üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun “ Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde; _“ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. _

__

İhale komisyonu;

__

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,__

__

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,__

__

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,__

__

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

__

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “teklif fiyata dahil masraflar” ve “aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak şikayet başvuruna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, geçerli tekliflerin tamamının yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre aşırı düşük olmadığı, en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece hiçbir isteklinin teklifine ilişkin olarak aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın ihalenin karara bağlanması gerekmektedir.

Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasının objektif kriterlerinin var olmadığı düşünülmektedir.

**** Yukarıda açıklandığı üzere inceleme konusu ihalede “itirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle “düzeltici işlem belirlenmesi” ne ilişkin karara katılmıyorum.

** ****Ali Kemal AKKOÇ **

** II. Başkan **