KİK Kararı: 2011/UH.I-436

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2011/008
Gündem No : 11
Karar Tarihi : 26.01.2011
Karar No : 2011/UH.I-436 Mahkeme Kararını Göster
BAŞVURU SAHİBİ:
Bekard Gıda Taş. İnş. Tem. San.ve Tic. Ltd. Şti., Turgut Özal Bul. Pik Dökümcüler San. Sit. A1 Blok No: 5 Başakşehir /İSTANBUL

İHALEYİ YAPAN İDARE:
İçişleri Bakanlığı Polis Akademisi Başkanlığı, Gölbaşı Kampusu Gölbaşı ANKARA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2010/526224 İhale Kayıt Numaralı "Hazır Yemek Yükleniciliği" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

24.01.2011 tarih ve B.07.6.KİK.0.06.00.00-101.04-.H.[42.58].(0217)./2010-71E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

İçişleri Bakanlığı Polis Akademisi Başkanlığı tarafından 24.11.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Hazır Yemek Yükleniciliği” ihalesine ilişkin olarak Bekard Gıda Taş. İnş. Tem. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 21.12.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 23.12.2010 tarihli yazısı ile üzerine, başvuru sahibinin 31.12.2010 tarih ve 56336 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 31.12.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

1. 4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

2. İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklama kapsamında sunulan maliyet/satış tespit tutanağını düzenleyen meslek mensubu hakkında gerekiyorsa inceleme ve/veya soruşturma yapılmak üzere konunun TÜRMOB’a bildirilmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; aşırı düşük teklif açıklamasının yeterli olmadığına yönelik ihale komisyonunca ortaya konulan gerekçelerin yerinde olmadığı iddia edilmektedir.

A- Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İnceleme konusu ihalenin, Polis Akademisi Başkanlığı tarafından 24.11.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan, “ Polis Akademisi Başkanlığı Gölbaşı Kampüsünde bulunan mutfağın ve mevcut demirbaşların yüklenici tarafından kullanılarak bahsi geçen yerde ve Anıttepe Kampüsünde eğitim alacak öğrencilerin 3 öğün ve 4 çeşit yemek olmak üzere yemek yükleniciliği ve sonrası hizmetlerin yapılması ” işi olduğu,

Birim fiyat teklif almak suretiyle gerçekleştirilen ihaleye 7 isteklinin teklif verdiği, ihale komisyonunca yapılan değerlendirme sonucunda 1 (bir) isteklinin teklifinin, yeterlik kriterlerini sağlamadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı,

Başlangıçta, ihale komisyonunca herhangi bir istekliden aşırı düşük teklif açıklama istenilmesine lüzum görülmeyerek ihalenin doğrudan geçerli en düşük teklifi sunan istekli üzerinde bırakıldığı,

Ancak yapılan bir şikayet başvurusu üzerine ihale komisyonunca düzeltici işlem tesis edilerek, Mendika Gıda ve Yemek Paz. İnş. San. ve Tic. A.Ş. firması hariç geçerli teklif sunan tüm isteklilerin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulmasına karar verildiği,

İdarenin 07.12.2010 tarihli aşırı düşük teklif açıklama istemli yazılarında, genel bir şekilde; “… teklifinizin diğer teklife, piyasa fiyatlarına ve idaremiz tarafından tespit edilen yaklaşık maliyete göre aşırı düşük olduğu tespit edilmiştir. Şartnamemizin 33. maddesinde belirtilen hususlarla ilgili olarak, teklifinizin bu seviyede olmasını gerektiren bileşenleri Kamu İhale Genel Tebliğinde belirtilen hususlar dahilinde …” belgelendirmeleri gerektiğinin belirtildiği,

Bunun üzerine, 5 (beş) isteklinin de aşırı düşük teklif açıklamasında bulunduğu, 3 (üç) isteklinin ise aşırı düşük teklif açıklamasının kamu ihale mevzuatında öngörülen kriterleri sağlamadığı gerekçesiyle ihale komisyonunca yeterli görülmediği,

İhalenin de geçerli en düşük teklifi sunmuş olan Nur Grup Yemek Gıda Tem. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı,

Anlaşılmıştır.

Kamu İhale Kanununun 38 ve Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 59 uncu maddesinde, ihale komisyonunun diğer teklifleri veya yaklaşık maliyeti baz alarak aşırı düşük teklifleri tespit edeceği ve aşırı düşük olduğunu belirlediği teklifleri hemen reddetmek yerine bu teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili yazılı açıklama isteyeceği ve isteklilerin belgeye dayalı yapacağı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük tekliflerin yeterliliğine ilişkin bir sonuca ulaşması gerektiği hükme bağlanmıştır.

Bu hususa ilişkin uygulamanın somutlaştırılması amacıyla da Kamu İhale Genel Tebliğinin “Hizmet Alımı İhalelerinde Aşırı Düşük Tekliflerin Değerlendirilmesi” başlıklı 79 uncu maddesinde bir takım açıklamalarda bulunulmuş ve söz konusu açıklamalarda, hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük teklif sahiplerince yapılan açıklamaların hangi kıstaslar esas alınarak değerlendirilmesi gerektiğine ilişkin detaylara yer verilmiştir.

Öte yandan, anılan Tebliğ’in genel açıklamalarına ek olarak 79.4.2.19 ve 79.4.2.24 üncü maddelerinde, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarına ve yemek hizmet alım ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesine münhasır açıklamalara da yer verilmiştir. Söz konusu açıklamalarda;

“ 79.4.2.19. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarına ilişkin aşırı düşük teklif sorgulamasında, sözleşme giderleri ve genel giderlerin % 3 oranında hesaplanması söz konusu olmayacak, sözleşme giderleri ilgili mevzuatına göre hesaplanmak suretiyle aşırı düşük teklif sorgulamasına cevap verilecek ve teklifler değerlendirilecektir.

79.4.2.24. Yemek hizmet alımı ihalelerinde, çalıştırılacak personelin giyim gideri ile su, tuz, baharat, peçete ve masa örtüsü giderleri için yapılacak açıklamalara ilişkin olarak isteklilerden belge sunmaları istenmeyecektir. İhale komisyonu ayrıca, bu girdiler dışındaki girdilerden de belgelendirilmesine gerek bulunmayanları tespit edebilecektir. ” açıklamalarına yer verilmiştir.

Bu çerçevede, başvuru sahibi tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının yeterli olmadığına yönelik idare tarafından yapılan tespitler ile buna karşılık başvuru sahibinin, açıklamasının yeterli olduğuna ilişkin öne sürdüğü savlar ayrıntılı olarak incelendiğinde;

a) Aşırı düşük teklif açıklama kapsamında sunulan bir kısım evrakların imzasız ve kaşesiz olduğuna ilişkin olarak;

Kamu İhale Genel Tebliğinin 79 uncu maddesinde, bir hizmet alım ihalesinde aşırı düşük teklif açıklama kapsamında imza ve kaşeli olarak sunulması gereken belgelerin neler olduğu açıkça düzenlenmiştir.

Başvuru sahibi tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde; üst yazıda imza ve kaşenin bulunduğu ancak teklif bileşenlerini gösterir tablo, örnek menü hesaplaması, gramaj listeleri, işçilik hesaplama modülü çıktısı gibi açıklamanın içeriğini oluşturan belgelerde başvuru sahibine ait imza ve kaşenin bulunmadığı görülmektedir.

Aşırı düşük teklif açıklama kapsamında imza ve kaşesiz olarak sunulan bu belgelerin, anılan Tebliğin 79 uncu maddesinde imza ve kaşeli olarak sunulması zorunlu kılınan belgeler arasında yer almadığı gibi niteliği gereği de imza ve kaşeli olması gereken/beklenen belgeler arasında değerlendirilme imkanının bulunmadığı açıktır. Buna ek olarak, bu belgelerde yer alan beyan ve hesaplamaların da başvuru sahibine ait olduğu hususunda bir tereddüdün de bulunmadığı anlaşıldığından, ihale komisyonunun başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasını yeterli bulmaması işleminin bu yönüyle kamu ihale mevzuatına uyarlık taşımadığı sonucuna varılmıştır.

b) Personel sayısında eksiklik olduğu ve işçilik maliyeti hesabına 2011 yılında asgari ücrete gelecek zammın yansıtılmadığına ilişkin olarak;

Başvuru sahibi tarafından, 1 gıda mühendisi veya diyetisyene ilişkin öngörmediği maliyetin genel giderler kaleminden karşılanabileceği ve işçilik ücretleri için asgari ücretin üzerinde bir bedel öngörmesinin sebebinin 2011 yılındaki asgari ücretlerdeki artışlar olduğu iddia edilmektedir.

İdari şartnamenin 25.3.1 inci maddesinde; “ Alımı yapılacak olan hizmet malzemeli yemek alımı kapsamında olduğundan personel ücretleri yüklenicinin kendisi tarafından karşılanacağından ücretlerin belirlenmesinde yürürlükteki asgari ücretten az olmamak üzere yüklenici tarafından belirlenecektir. ” düzenlemesine yer verilmiştir.

Anılan şartnamenin 47 nci maddesinde, fiyat farkı verilmeyeceği öngörüldüğünden, isteklilerin tekliflerine 2011 yılında asgari işçilik ücrette yapılacak farkı yansıtmakta zorunda oldukları ve ihale konusu işte isteklilerin tekliflerini öğün bazında verecekleri ve işçilik maliyetinin de öğün bazında verilecek bu birim fiyatların belirlenmesinde etkili olacağı açıktır.

İdarenin ihale dokümanında, yükleniciler tarafından personelin niteliğine bağlı olarak ödenecek ücretlerin de farklılık arz etmesini zorunlu kılan bir düzenlemeye yer vermediği, aksine bu hususa ilişkin ücretlerin asgari ücretten az olmamak üzere yüklenici tarafından belirlenebileceği şeklinde temel bir düzenleme öngördüğü anlaşılmaktadır.

Bu çerçevede, malzemeli yemek alımını ve sonrası hizmetleri kapsayan şikayete konu ihalede, işçilik ücretleri noktasında idarece yapılması gerekenin, işçilik ücretlerinin bir bütün olarak ele alınması ve isteklilerin teklif maliyetlerine ihale dokümanında öngörülen toplam personele ödenecek brüt asgari ücretin 2011 yılı artışlarını da kapsayacak şekilde yansıtılıp yansıtılmadığının tespit edilebilmesinin oluşturduğu anlaşılmaktadır.

Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde, personel maliyetini, 1 gıda mühendisi için asgari ücretin %50 fazlası, 2 aşçı başı için asgari ücretin %30 fazlası, 19 aşçı için asgari ücretin %15 fazlası ve 64 personel için asgari ücretin %8 fazlası olacak şekilde belirlediği görülmektedir.

Bu bağlamda, teknik şartnamenin 3.23 üncü maddesinde, diyetisyen veya gıda mühendisinin 2 kişi olması öngörülmüş olmasına karşın başvuru sahibinin 1 diyetisyen veya gıda mühendisi üzerinden teklif maliyetini oluşturduğu anlaşılmaktadır.

Ancak, başvuru sahibinin ihale konusu işte çalışacak tüm personel için asgari ücretin üzerinde bir ücret belirlemesi yaptığı her ne kadar gıda mühendisi veya diyetisyen için olması gereken sayıyı esas almamış olsa da yapmış olduğu personel ücret hesaplamasının, brüt asgari ücrete 2011 yılı farkları da eklenerek yapılacak bir toplam işçilik hesaplamasının üzerinde olacağı açıktır.

Yapılan tüm bu açıklamalar çerçevesinde, şikayete konu ihalede, isteklilerin birim fiyatlarını öğün bazında oluşturacakları ve bu birim fiyatların oluşmasında ihale dokümanında öngörülen düzenlemeler dahilinde belirlenecek toplam işçilik maliyetinin de etkili olacağı, bu doğrultuda, ihale dokümanında öngörülen düzenlemeler esasında ve işçilik maliyetleri bir bütün ele alınarak yapılacak bir değerlendirme neticesinde de ihale komisyonunun başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasının yeterli olmadığına yönelik ortaya koyduğu bu gerekçenin kabulünün mümkün olmadığı sonucuna varılmıştır.

c) Genel giderler kalemi için 372.752,00 TL bedel öngörüldüğü ancak, bu maliyet kalemi içerisinde değerlendirilmesi gereken bileşenler göz önüne alındığında, bu tutarın yetersiz olduğuna ilişkin olarak;

Başvuru sahibi, genel giderler kaleminin Kamu İhale Kurulunun 12.11.2010 tarih ve 2010/UH.II-3492 sayılı Kararı göz önünde bulundurularak oluşturulduğu ve söz konusu Kararda; “ Aşırı düşük teklif açıklamasının değerlendirilmesi aşamasında idarenin elektrik, su, araç yakıt ve ilaçlama giderlerinin tevsik edilmesine ilişkin bazı eksiklikler tespit ettiği; ancak, anılan iş kalemlerinin teklif bedelinin genel giderler kaleminin içerisinde düşünülmesi gerektiği dolayısıyla da bu kalemlere ilişkin olarak öngörülen bedelin tevsiki amacıyla açıklama yapılmasına gerek bulunmadığı sonucuna ulaşıldığından söz konusu hususlara ilişkin eksikliklerin dikkate alınmaması gerektiği anlaşılmıştır. ” ifadesine yer verildiği ayrıca basiretli tüccar mantığıyla isteklilerin yaptığı hesaplamaların idarece reddedilebilmesi ancak somut ve kesin bir hesaba dayandırılması halinde ikna edici olabileceği iddia edilmektedir.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 19.4.2.24 üncü maddesinde, yemek hizmet alım ihalelerinde aşırı düşük teklif açıklama kapsamında belgelendirilmesine gerek olmayan bileşenlerin neler olduğu sınırlı sayıda sayılmış ayrıca bu girdiler dışında belgelendirilmesine lüzum olmayan bileşenlerin ihale komisyonunca ayrıca tespit edilebileceği belirtilmiştir.

Şikayete konu ihalede ihale komisyonu tarafında bu şekilde belgelendirilmesine gerek olmayan bir bileşen tespit edilmediği gibi aşırı düşük teklif istem yazılarında, aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden genel bir şekilde tüm maliyet bileşenleri üzerinden bir açıklama istenildiği görülmektedir.

Bu bağlamda, şikayete konu ihalede yapılacak bir aşırı düşük teklif açıklamasının, isteklilerin teklif bedelini oluşturan tüm maliyet bileşenlerini kapsaması ve bu kapsamda belgelendirilmesi gerekli/mümkün olan girdilerin de kamu ihale mevzuatında öngörülen usuller dahilinde belgelendirilmesi gerektiği açıktır.

Başvuru sahibinin teklif hesap cetvelinde öngördüğü “genel giderler” kapsamında, elektrik, su, araç, yakıt, portör muayenesi, makine ekipman gibi girdilere yer verdiği ve bu girdilerden yalnızca portör muayenesine yönelik bir belgelendirmenin yapıldığı görülmektedir.

Bu çerçevede, şikayete konu ihalede maliyet bileşenleri arasında yer alan ve kamu ihale mevzuatı gereği belgelendirilebilmesi mümkün olan temizlik malzemesi ve ilaçlama gideri gibi bileşenler için başvuru sahibince ayrıca belgelendirilmesi gerekirken bu yönde bir işlem tesis edilmemiş olduğundan bu yönüyle başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasının reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Aynı zamanda, başvuru sahibince amortismana tabi olduğu iddia edilen malzemelere yönelik (6 adet benmari –başvuru sahibinin kapasite raporunda firmaya ait 5 adet benmari olduğu görülmektedir. - , 7 adet çelik su sebili gibi) amortisman defterinin de sunulması gerektiği anlaşılmaktadır.

Netice itibariyle, başvuru sahibi tarafından genel giderler adı altında oluşturduğu kalemde kamu ihale mevzuatı gereği belgelendirmesi gereken bileşenler olmasına karşın bu bileşenlerin maliyetini tevsik amacıyla herhangi bir belge sunmadığı anlaşıldığından nihai olarak ihale komisyonunca başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasının yeterli olmadığı yönünde tesis edilen işlemin mevzuata uyarlık taşıdığı sonucuna varılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:

İhale üzerinde bırakılan Nur Grup Yemek Gıda Tem. İnş.San. ve Tic. Ltd. Şti. ile ekonomik açıdan en avantajlı 2 nci teklif sahibi olarak belirlenen Ogtim İnş.Tur. Med. Gıda Tem. Oto. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarında, maliyet bileşenlerinin tevsikini, isteklilerin açıklamalarını kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara dayandırması haline özgü Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.4.2.12 nci maddesinde öngörülen düzenlemeye dayandırdığı görülmektedir.

Bu hususa ilişkin Kamu İhale Genel Tebliğinde;

“ 79.4.2.12. İsteklinin açıklamalarını kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara dayandırması durumunda ihale konusu işte kullanılması öngörülen mala ilişkin ağırlıklı ortalama birim maliyetin veya ağırlıklı ortalama birim satış tutarının belirtildiği “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) sunulacaktır. İsteklilerce teklif edilen tutara ilişkin birim fiyatlar,

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

İsteklinin satışlar üzerinden açıklama yapabilmesi için malın ticareti ile iştigal ediyor olması; maliyete dayalı açıklama yapabilmesi için ise, son geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az yarısı kadar alış yapmış olması gerekmektedir.

İsteklinin son geçici vergi beyanname döneminde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) sunmasına gerek bulunmayıp sadece söz konusu satışa ilişkin fatura suretleri ile de belgelendirme yapılabilecektir.

79.4.2.15…

(79.4.2.12.) maddesine göre düzenlenen tutanaklar ise meslek mensubu ile ihaleye katılan istekli tarafından imzalanarak kaşelenecek ve açıklama ekinde idareye sunulacaktır.

Meslek mensubu, proforma fatura veya fiyat teklifi üzerindeki beyanı ile O-5, O-6, O-7 nolu tutanaklardaki beyanların doğruluğundan sorumludur...

79.4.2.16…

Yukarıda belirtilen maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi esastır. Ancak son geçici vergi beyanname döneminde, yasal defter ve belgelerde açıklama konusu mal veya hizmetlerle ilgili işlem bulunmaması durumunda, isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin ağırlıklı ortalama birim maliyetin veya ağırlıklı ortalama birim satış tutarının belirtildiği “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) hariç, söz konusu tutanaklar bir önceki geçici vergi beyanname dönemi esas alınarak düzenlenebilir… ” açıklamalarına yer verilmiştir.

Bu çerçevede;

a) İhale üzerinde bırakılan maliyete dayalı bir açıklama yaptığı ve bu kapsamda maliyet/satış tespit tutanağı (Ek-O.7) ile ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az yarısı kadar alış yaptığını kanıtlayan faturaları sunduğu görülmektedir.

Söz konusu maliyet/satış tespit tutanağı incelendiğinde, Tutanakta “ilaçlama hizmet bedeli” adı altında bir kaleme de yer verildiği, ayrıca bu hususa ilişkin Ormia İlaçlama Tıbbi Ürünler. Med. Tem. Hizm. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti. firmasından alınmış 1 defa ilaçlama hizmeti için 75,00 TL bedel içeren proforma faturanın sunulduğu anlaşılmaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.4.2.12 nci maddesinde düzenlenen belgelendirme usulü ile yalnızca malların maliyetinin tevsikine olanak tanınmış olduğu göz önüne alındığında, ihale üzerinde bırakılan isteklinin (işçilik dahil) ilaçlama hizmetini bu yöntem dahilinde tevsik edebilmesinin kamu ihale mevzuatı uyarınca mümkün olmadığı anlaşılmaktadır.

Diğer taraftan, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından maliyet/satış tespit tutanağı kapsamında yakıt girdisine de yer verildiği ve buna ilişkin ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü yakıt miktarının en az yarısı kadar alış yaptığını kanıtlayan faturaları sunduğu ancak söz konusu faturaların son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olmadığı görülmektedir.

Bu durumun ise açıklamasının dayanağını teşkil eden maliyet/satış tespit tutanağının (Ek-O.7) son geçici vergi beyanname ilişkin düzenlenmediğini ortaya koyduğu ve bu yönüyle de yapmış olduğu aşırı düşük teklif açıklamasının kamu ihale mevzuatı gereği kabulünün mümkün olmadığı sonucuna varılmıştır.

Ayrıca, son geçici vergi beyanname döneminde alış yapılmamış olmasına karşın bu dönemde alış yapılmış gibi maliyet/satış tespit tutanağı düzenlenmiş ilgili meslek mensubu hakkında gerekli incelemenin yapılması hususunun TÜRMOB’a bildirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

b) Ekonomik açıdan en avantajlı 2 nci teklif sahibi olarak belirlenen Ogtim İnş.Tur. Med. Gıda Tem. Oto. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından aşırı düşük teklif açıklama kapsamında teklif bedelini oluşturan bileşenlerin maliyetlerinin tevsiki amacıyla sadece maliyet/satış tespit tutanağına (Ek-O.7) yer verildiği görülmektedir.

Bu çerçevede, şikayete konu ihalede eşitlik ilkesinin tam anlamıyla sağlanabilmesini teminen idare tarafından maliyete dayalı açıklamada bulunan Ogtim İnş.Tur. Med. Gıda Tem. Oto. San. Tic. Ltd. Şti. firmasından son geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az yarısı kadar alış yaptığını kanıtlayan belgelerin istenilmesi ve bu kapsamda istekli tarafından sunulacak belgelerin istenilen kriterleri sağlayıp sağlamadığı açısından incelenmesi (özellikle son geçici vergi beyanname döneminde alımın gerçekleştirilip gerçekleştirilmediği ve maliyet/satış tespit tutanağında “malzemeli ilaçlama” adı altında düzenlenen kalemin işçilik dahil bir alım niteliği taşıyıp taşımadığı hususları yönünden) ve bu belgelere yönelik yapılacak değerlendirmeye göre de ihalenin sonuçlandırılması gerektiği anlaşılmaktadır.

Şu halde, yukarıda yapılan tespit ve değerlendirmeler çerçevesinde, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihale komisyonunca aşırı düşük teklif açıklamalarına yönelik yapılan işlemlere ek olarak ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin reddedilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı 2 nci teklif sahibi olarak belirlenen istekli tarafından sunulacak ek belgelere istinaden bu isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının yeterliğine ilişkin bir değerlendirmenin yapılması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Dr. Hasan GÜL

Başkan****

Ali Kemal AKKOÇ

II. Başkan****

Hicabi ECE

Kurul Üyesi****

Ali KAYA

Kurul Üyesi****

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi****

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi****

Adem KAMALI

Kurul Üyesi****

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi****

Başvuru sahibinin dilekçesinde; aşırı düşük teklif açıklamasının yeterli olmadığına yönelik ihale komisyonunca ortaya konulan gerekçelerin yerinde olmadığı iddiasına yer vermiştir.__

Yaklaşık maliyeti 6.619.186,10 TL olarak belirlenen, 473.227 öğün sabah kahvaltısı, 454.727 öğün öğle yemeği, 464.727 öğün akşam yemeği olmak üzere Polis Akademisi Başkanlığı Gölbaşı Kampüsünde bulunan mutfağın ve mevcut demirbaşların yüklenici tarafından kullanılarak bahsi geçen yerde ve Anıttepe Kampüsünde eğitim alacak öğrencilerin 3 öğün ve 4 çeşit yemek olmak üzere yemek yükleniciliği ve sonrası hizmetlerin yapılması olan inceleme konusu ihalede;

11 adet ihale dokümanı satıldığı, 7 isteklinin teklif verdiği, ihale komisyonunca yapılan değerlendirme sonucunda 1 isteklinin teklifinin, yeterlik kriterlerini sağlamadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, başlangıçta, ihale komisyonunca herhangi bir istekliden aşırı düşük teklif açıklama istenilmesine lüzum görülmeyerek ihalenin doğrudan geçerli en düşük teklifi sunan isteklinin üzerinde bırakıldığı ancak, yapılan bir şikayet başvurusu üzerine ihale komisyonunca düzeltici işlem tesis edilerek, en yüksek teklif sahibi isteklinin dışındaki geçerli teklif sunan beş isteklinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulmasına karar verildiği, 5 isteklinin de aşırı düşük teklif açıklamasında bulunduğu, 3 isteklinin ise aşırı düşük teklif açıklamasının kamu ihale mevzuatında öngörülen kriterleri sağlamadığı gerekçesiyle ihale komisyonunca yeterli görülmediği ve ihalenin 4.744.609,02TL ile geçerli en düşük teklifi sunmuş olan Nur Grup Yemek Gıda Tem. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun “ Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde; _“ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. _

__

İhale komisyonu;

__

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,__

__

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,__

__

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,__

__

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

__

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “teklif fiyata dahil masraflar” ve “aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak şikayet başvuruna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, geçerli tekliflerin tamamının yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre aşırı düşük olmadığı, en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece hiçbir isteklinin teklifine ilişkin olarak aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın ihalenin karara bağlanması gerekmektedir.

Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasının objektif kriterlerinin var olmadığı düşünülmektedir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle; incelemeye konu ihalede hiçbir isteklinin teklifine aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan geçerli olan tekliflere göre ihalenin sonuçlandırılması yönünde düzeltici işlem belirlenmesine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle karara katılmıyorum.

**Ali Kemal AKKOÇ **

** II.Başkan **