KİK Kararı: 2011/UH.I-435

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2011/008
Gündem No : 10
Karar Tarihi : 26.01.2011
Karar No : 2011/UH.I-435
BAŞVURU SAHİBİ:
Öz Gaziantep Lokantacılık San. ve Tic. Ltd. Şti., Şirintepe Mahallesi 177. Sokak No:12 Siteler/ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Polis Akademisi Başkanlığı, Gölbaşı Kampusu Gölbaşı/ANKARA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2010/526224 İhale Kayıt Numaralı "Hazır Yemek Yükleniciliği Hizmeti Alımı" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

24.01.2011 tarih ve B.07.6.KİK.0.06.00.00-101.04-.H.[42.50].(0217)./2010-70E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Polis Akademisi Başkanlığı tarafından 24.11.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Hazır Yemek Yükleniciliği Hizmeti Alımı” ihalesine ilişkin olarak Öz Gaziantep Lokantacılık San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 20.12.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 23.12.2010 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 30.12.2010 tarih ve 56181 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 30.12.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

1. 4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

2. Ümit Turizm. Otom. Tes. ve Tem. İnş. Rek. Paz. San. İç ve Dış Ltd. Şti. firmasınca düzenlenen proforma faturada, Bil-Pa Gıda Paz. Ltd. Şti. firması tarafından düzenlenen proforma faturada, Öz Rize Gıda A.Ş. firması tarafından düzenlenen proforma faturada, Pınarbaşı Gıda tarafından düzenlenen proforma faturada ve İrfan Yalçınkaya Sebze ve Meyve İşleri firması tarafından düzenlenen proforma faturada yer alan beyanları yetkisi olmaksızın yazan/imzalayan/kaşeleyen meslek mensupları hakkında yapılan tespitlerin değerlendirilmek ve ilgili hakkında gerekiyorsa inceleme ve/veya soruşturma yapılmak üzere konunun TÜRMOB’a bildirilmesine,

3. İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklama kapsamında sunulan maliyet/satış tespit tutanağını düzenleyen meslek mensubu hakkında gerekiyorsa inceleme ve/veya soruşturma yapılmak üzere konunun TÜRMOB’a bildirilmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;

Aşırı düşük teklif açıklamasının yeterli olmadığına yönelik ihale komisyonunca ortaya konulan gerekçelerin yerinde olmadığı,

Yapmış oldukları aşırı düşük teklif açıklamasının kamu ihale mevzuatına uygun olduğu, açıklamalarında belge eksikliğinin bulunmadığı, sadece açıklamasının bazı kalemlerinin detaylandırılmasının gerektiği ve bu detaylandırmanın idare tarafından istenmeyerek doğrudan açıklamasını reddetmesinin kamu ihale mevzuatına aykırılık teşkil ettiği,

Sunmuş oldukları aşırı düşük teklif açıklamasında, ihale komisyonunca belgeye dayalı olmayan gider kalemi ve usul eksikliğinin belirtilmemiş olduğu, diğer yandan, ihale komisyonunca da ifade edildiği gibi bazı gider kalemlerinde açıklama farklılıklarının veya eksikliklerinin bulunduğunun doğru olduğu ancak, bazı kalemlerin de olması gerektiğinden fazla bir şekilde hesaplandığı ve bu eksik hesaplamalarla fazla hesaplamalar karşılaştırıldığında, 116.724,47 TL’lik bir fazla hesaplamanın yapıldığının açıkça görülebileceği, bu bağlamda, tüm bu açıklamalara bir bütün olarak bakılıp, ne şekilde bir etkiye sebep olduğunu değerlendirilmeden aşırı düşük teklif açıklamasının hesap detaylarına dayandırılarak uygun görülmemesinin kamu yararı da düşünüldüğünde, kamu ihale mevzuatına aykırılık teşkil ettiği

İddialarına yer verilmiştir.

A- Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İnceleme konusu ihalenin, Polis Akademisi Başkanlığı tarafından 24.11.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan, “Polis Akademisi Başkanlığı Gölbaşı Kampüsünde bulunan mutfağın ve mevcut demirbaşların yüklenici tarafından kullanılarak bahsi geçen yerde ve Anıttepe Kampüsünde eğitim alacak öğrencilerin 3 öğün ve 4 çeşit yemek olmak üzere yemek yükleniciliği ve sonrası hizmetlerin yapılması ” işi olduğu,

Birim fiyat teklif almak suretiyle gerçekleştirilen ihaleye 7 isteklinin teklif verdiği, ihale komisyonunca yapılan değerlendirme sonucunda 1 (bir) isteklinin teklifinin, yeterlik kriterlerini sağlamadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı,

Başlangıçta, ihale komisyonunca herhangi bir istekliden aşırı düşük teklif açıklama istenilmesine lüzum görülmeyerek ihalenin doğrudan geçerli en düşük teklifi sunan istekli üzerinde bırakıldığı,

Ancak yapılan bir şikayet başvurusu üzerine ihale komisyonunca düzeltici işlem tesis edilerek, Mendika Gıda ve Yemek Paz. İnş. San. ve Tic. A.Ş. firması hariç geçerli teklif sunan tüm isteklilerin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulmasına karar verildiği,

İdarenin 07.12.2010 tarihli aşırı düşük teklif açıklama istemli yazılarında, genel bir şekilde; “… teklifinizin diğer teklife, piyasa fiyatlarına ve idaremiz tarafından tespit edilen yaklaşık maliyete göre aşırı düşük olduğu tespit edilmiştir. Şartnamemizin 33. maddesinde belirtilen hususlarla ilgili olarak, teklifinizin bu seviyede olmasını gerektiren bileşenleri Kamu İhale Genel Tebliğinde belirtilen hususlar dahilinde …” belgelendirmeleri gerektiğinin belirtildiği,

Bunun üzerine, 5 (beş) isteklinin de aşırı düşük teklif açıklamasında bulunduğu, 3 (üç) isteklinin ise aşırı düşük teklif açıklamasının kamu ihale mevzuatında öngörülen kriterleri sağlamadığı gerekçesiyle ihale komisyonunca yeterli görülmediği,

İhalenin de geçerli en düşük teklifi sunmuş olan Nur Grup Yemek Gıda Tem. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı,

Anlaşılmıştır.

Kamu İhale Kanununun 38 ve Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 59 uncu maddesinde, ihale komisyonunun diğer teklifleri veya yaklaşık maliyeti baz alarak aşırı düşük teklifleri tespit edeceği ve aşırı düşük olduğunu belirlediği teklifleri hemen reddetmek yerine bu teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili yazılı açıklama isteyeceği ve isteklilerin belgeye dayalı yapacağı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük tekliflerin yeterliliğine ilişkin bir sonuca ulaşması gerektiği hükme bağlanmıştır.

Bu hususa ilişkin uygulamanın somutlaştırılması amacıyla da Kamu İhale Genel Tebliğinin “Hizmet Alımı İhalelerinde Aşırı Düşük Tekliflerin Değerlendirilmesi” başlıklı 79 uncu maddesinde bir takım açıklamalarda bulunulmuş ve söz konusu açıklamalarda, hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük teklif sahiplerince yapılan açıklamaların hangi kıstaslar esas alınarak değerlendirilmesi gerektiğine ilişkin detaylara yer verilmiştir.

Öte yandan, anılan Tebliğ’in genel açıklamalarına ek olarak 79.4.2.19 ve 79.4.2.24 üncü maddelerinde, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarına ve yemek hizmet alım ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesine münhasır açıklamalara da yer verilmiştir. Söz konusu açıklamalarda;

“ 79.4.2.19. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarına ilişkin aşırı düşük teklif sorgulamasında, sözleşme giderleri ve genel giderlerin % 3 oranında hesaplanması söz konusu olmayacak, sözleşme giderleri ilgili mevzuatına göre hesaplanmak suretiyle aşırı düşük teklif sorgulamasına cevap verilecek ve teklifler değerlendirilecektir.

79.4.2.24. Yemek hizmet alımı ihalelerinde, çalıştırılacak personelin giyim gideri ile su, tuz, baharat, peçete ve masa örtüsü giderleri için yapılacak açıklamalara ilişkin olarak isteklilerden belge sunmaları istenmeyecektir. İhale komisyonu ayrıca, bu girdiler dışındaki girdilerden de belgelendirilmesine gerek bulunmayanları tespit edebilecektir. ” açıklamalarına yer verilmiştir.

İdarenin 07.12.2010 tarihli aşırı düşük teklif açıklama istemli yazılarında; aşırı düşük teklif sahibi olarak belirlenen isteklilerden belgelere dayalı açıklamalarını en geç 13.12.2010 tarih ve saat 17.00’a kadar sunmaları gerektiğinin belirtildiği görülmektedir.

Başvuru sahibi tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının ise 14.12.2010 tarihinde idarenin kayıtlarına alındığı anlaşılmaktadır.

Bu hususa ilişkin olarak, 17.01.2011 tarih ve 139-1257 sayılı yazımız ile, idareden, ihale komisyon kararında aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan isteklilerin tamamının süresinde aşırı düşük teklif sorgulamasına cevap verdiklerinin ifade edildiği ancak, Öz Gaziantep Lokant. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan açıklamanın öngörülen tarihten bir gün sonra 14.01.2010 tarihinde idareniz kayıtlarına alınmış olmasına karşın teklifinin doğrudan reddedilmeyerek ayrıntılı olarak incelenmesinin sebeplerinin bildirilmesi istenilmiştir. ****

İdarenin 19.01.2011 tarih ve 402-438 sayılı cevabi yazısında, Öz Gaziantep Lokant. San. ve Tic. Ltd. Şti. firmasının aşırı düşük teklif açıklamasını 13/12/2010 tarihinde saat 16:00 sularında İdari Mali İşler Şube Müdürlüğüne teslim ettiği, açıklama dosyasının İdari Mali İşler Şube Müdürlüğünce teslim alındığı, üst yazılarının kayıt için ayrı bir birim olan Evrak Arşiv Şube Müdürlüğüne gönderildiği ancak, mesai bitimine yakın olması nedeniyle kayıt işlemlerinin sehven 14/12/2010 tarihine sarkıtıldığı, firmanın dilekçe tarihi ve aşırı düşük teklifi için açıklama teslim tarihinin 13/12/2010 tarihi olduğu belirtilmiştir.

Bu bağlamda, başvuru sahibinin açıklamasını süresi içerisinde sunmuş olmasına rağmen idareden kaynaklanan bir sebeple olması gereken tarihten bir gün sonra idare kayıtlarına alındığı ve idarenin kusurundan kaynaklanan bir işlemin sonuçlarının isteklilere yüklenmesinin mümkün olmadığı ancak, isteklilerin açıklamalarının doğrudan reddedilmesi şeklinde bir işleme yol açabilecek olan bu durumun da idari makamların hukuki sorumluluğuna sebep olabileceği unutulmamalıdır.

Diğer taraftan, başvuru sahibi tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının yeterli olmadığına yönelik idare tarafından yapılan tespitler ile buna karşılık başvuru sahibinin, açıklamasının yeterli olduğuna ilişkin öne sürdüğü savlar ayrıntılı olarak incelendiğinde; ****

a) Sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında, gider kalemleri arasında yer alan personel giderlerinde 2 adet gıda mühendisi veya diyetisyen ile ilgili olarak ayrı bir düzenleme yapılmadığı, adı geçen personelin ve aşçı veya aşçı başıların asgari ücretten çalıştırılmasının mümkün olmadığına ilişkin;

Başvuru sahibi tarafından, ihale dokümanında işin yürütülmesi esnasında 85 personelin çalışacağının öngörüldüğü, ayrıca bu personele ek olarak istenilen 2 gıda mühendisi veya diyetisyenin de esas alınarak toplam 87 kişi üzerinden ve asgari ücretten %1’lik bir fazlalık öngörülerek işçilik giderinin oluşturulduğu, toplamda oluşan bu %1 fazlalığın yıllık 10.490,82 TL’ye tekabül ettiği, bu fazlalığın ise 2 adet gıda mühendisi veya diyetisyene yapılacak ödeme olarak kabul edilmesi gerektiği iddia edilmektedir.

Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasında, personel maliyetini 87 işçinin asgari ücretin %1 fazlasını esas almak suretiyle işçilik hesaplama modülünden hareketle hesapladığı görülmektedir.

İdari şartnamenin 25.3.1 inci maddesinde; “ Alımı yapılacak olan hizmet malzemeli yemek alımı kapsamında olduğundan personel ücretleri yüklenicinin kendisi tarafından karşılanacağından ücretlerin belirlenmesinde yürürlükteki asgari ücretten az olmamak üzere yüklenici tarafından belirlenecektir. ” düzenlemesine yer verilmiştir.

Teknik şartnamenin 4.1.1 inci maddesinde de, yüklenicinin çalıştırdığı işçilerin işin yapılmakta olduğu bir işkolu veya meslekte aynı tipteki bu iş için mevzuatla kabul edilenlerden daha az elverişli olmayan şartlarda çalışmalarını ve ücret almalarını sağlayacaktır düzenlemesi yer almaktadır. ****

Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.4 üncü maddesinde, tekliflerin ihale dokümanında belirtilen teklif fiyata dahil giderler dikkate alınmak suretiyle değerlendirileceği açık bir şekilde ifade edilmiştir.

Bu çerçevede, teknik şartnamenin 4.1.1 inci maddesinde yer alan ve personellerin aynı tipteki iş için mevzuatla kabul edilenlerden daha az ücret almamaları gerektiği yönündeki düzenlemenin muğlak bir düzenleme niteliği taşıdığı, idare tarafından ihale dokümanında gıda mühendisi veya diyetisyen için brüt asgari ücretin üzerinde bir ödeme yapılması gerektiğine yönelik ayrıca bir düzenlemenin yapılmadığı ve ihale dokümanında belirtilen teklif fiyata dahil olan giderler bağlamında yapılacak bir değerlendirme neticesinde ise şikayete konu ihalede, isteklilerin her bir personele ödeyecekleri ücretin brüt asgari ücretten az olmamak koşuluyla kendi organizasyon ve personel yapıları doğrultusunda tespit edebilecekleri bir maliyet kalemi olduğu anlaşılmaktadır.

Şu halde, isteklilerin ihale dokümanında öngörülen koşullar dahilinde teklif bedellerini oluşturmaları gerektiği ve idarece personel ücretlerinin belirlenmesi işinin bilfiil isteklilere bırakılmış olduğu dikkate alındığında, idarenin diyetisyen veya gıda mühendisi ile aşçı veya aşçıbaşıların asgari ücretten çalıştırılmasının piyasa şartlarında mümkün olmadığı şeklindeki aşırı düşük teklif açıklamasını yeterli bulmama gerekçesinin kamu ihale mevzuatına uyarlık taşımadığı sonucuna varılmıştır.

b) İşçilik maliyetinin 2010 yılında yürürlükte olan asgari ücret üzerinden hesaplandığı 2011 yılında asgari ücrete gelecek zammın maliyete yansıtılmadığına ilişkin olarak;

Başvuru sahibi tarafından, hesaplamış olduğu işçilik maliyeti ile 2011yılında asgari ücrete gelecek artış ile arasındaki farkın 86.016,79 TL olduğu ancak teknik şartnamenin 4.17.1 maddesinde, sadece yarıyıl tatili ve yaz tatilinde yemek hizmeti alacak öğrenci sayısına göre hizmet aksatılmayacak şekilde idarenin bilgisi dahilinde 10 kişiden daha az olmamak üzere personel çalıştırılabileceğinin ifade edildiği, bu bağlamda işin yürütülmesi sırasında 2 aylık bir tatil dönemi ile 1 aylık Didim kampının bulunduğu, 2 aylık bu tatil döneminde firmalarının 10 kişinin altına düşmeden personel çalıştırma hakkı varken bu dönemde 18 kişinin çalıştığı varsayılsa bile 2011 yılı için ücret farkı öngörülmediği tutar ile bu tatil dönemlerinde yapılacak işçi tasarrufu arasındaki farkın 66.001,93 TL’ye tekabül edeceği, zaten idarenin işçilik ile ilgili yapmış olduğu düzenlemelerin eksik, maliyet farklılıkları doğurabilecek nitelikte olduğu iddia edilmektedir.

İdari şartnamenin 47 inci maddesinde fiyat farkı verilmeyeceği öngörüldüğünden, isteklilerin tekliflerine 2011 yılında asgari işçilik ücrette yapılacak farkı yansıtmakta zorunda oldukları açıktır. ****

Ancak teknik şartnamenin 4.12 nci maddesinde; “ Mazeret, yıllık izin, vizite, raporlu vb. nedenlerle görevlilerin gelmemesi halinde görevli sayısı hiçbir şekilde belirtilen sayının altına düşmeyecektir. Ancak; öğrencilerin bir kısmının okulda bulunmaması durumunda veya Eğitim Kampı, İntibak Eğitimi gibi durumlarda yemek yiyecek öğrenci sayısıyla orantılı olmak üzere yüklenicinin uygun göreceği, hizmetin aksatılmayacağı şekilde daha az sayıda personel çalıştırılabilecek, Okulumuzda öğrenci bulunmadığı ay veya günlerde işçi çalıştırılması istenilmeyecektir.” düzenlemesi ile,

Anılan şartnamenin 4.17.1 inci maddesinde ise; “ Toplam çalıştırılacak personel sayısı, öğrencinin okulda tam olduğu aylarda en az 85’dir. (Sadece yarıyıl ve yaz tatilinde, yemek hizmeti alacak öğrenci sayısına göre hizmet aksatılmayacak şekilde idarenin bilgisi dahilinde 10 kişiden az olmamak üzere personel çalıştırılabilecektir. ” düzenlemesine yer verilmiştir.****

Bu düzenlemelerden hareketle ihale konusu iş kapsamında çalıştırılması istenilen 85 personel sözleşme süresince bu sayı üzerinden çalışmayacağı, istisnai hallerde (yarıyıl, yaz tatili gibi) çalıştırılması istenilen personel sayısının düşebileceği ve isteklilere bu sayının belirlenmesinde de belli bir takdir hakkının tanındığı anlaşılmaktadır.

Bu çerçevede, ihale dokümanında öngörülen 85 işçinin hizmet süresi boyunca devamlı çalışmayacağı, ihale dokümanında belirtilen dönemlerde bu sayıda azalmalar olacağı ve idare tarafından da bu durumun bilinmesi gerektiğinin açık olduğu, bu itibarla, işçilik maliyetleri bir bütün olarak ele alındığında, başvuru sahibi tarafından 87 işçi üzerinden yapılan bir işçilik maliyeti ile ihale dokümanında istenilen asgari veriler esasında yapılacak bir işçilik hesaplaması arasındaki farkın, 2011 yılı asgari işçilik ücretindeki artışı kapsayabilecek nitelikte olup olmadığı hususunda bir değerlendirme yapılmaksızın doğrudan başvuru sahibinin açıklamasının yeterli olmadığı yönündeki değerlendirmesinin yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

c) Sözleşme giderlerinin yanlış hesaplandığına ilişkin olarak;

Bu hususa ilişkin Kamu İhale Genel Tebliğinde personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarında, sözleşme giderlerinin ilgili mevzuatına göre hesaplanmak suretiyle aşırı düşük teklif sorgulamasına cevap verileceği belirtilmiştir.

Başvuru sahibi de sözleşme giderlerinde matematiksel bir hesaplama hatası yaptığını kabul etmekte ancak, düşük bir meblağ olduğu ve karlılık oranını etkileyen bir unsur olarak değerlendirilebileceği iddia edilmektedir.

Sözleşme giderlerinin hangi bileşenler oluşacağı ve bu bileşenlerin hesaplanma yöntemleri açık olup bir isteklinin teklif maliyetini oluşturan girdiler arasında yer alan bir maliyet bileşenin eksik hesaplandığı ancak, bunun bir diğer girdi kaleminden karşılanabileceği yönündeki iddiasının kabulünün mümkün olmadığı anlaşılmaktadır.

Bu çerçevede, taraflar arasında sözleşme giderinin eksik hesaplandığı hususunda bir uyuşmazlığın bulunmadığı, bu durumun da başvuru sahibince sözleşme giderlerinin ilgili mevzuatına göre hesaplanmadığını ortaya koyduğu dikkate alındığında başvuru sahibinin bu eksikliğin karlılık oranını etkileyebileceği yönündeki iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

d) Ekmek miktarının öğün başına ½ ekmek düşecek şekilde hesaplandığında en az 696.340,00 adet ekmek hesaplanması gerekirken 511.000 adet ekmek hesaplandığına ilişkin olarak;

Başvuru sahibi tarafından ihale dokümanında kişi başı ekmek tüketimine ilişkin bir adet veya miktarın öngörülmediği, kaldı ki normal ekmek gramajından farklı olarak kendi ekmeklerinin gramajının 400 gr olduğu,**** bu doğrultuda yapılacak bir hesaplama neticesinde idarenin istediği ile kendisi tarafından sunulan miktar ve bedeller arasında küçük bir meblağın bulunduğu, bunun normal bir durum olduğu ve ancak karlılık oranını etkileyebileceği iddia edilmektedir.

Teknik şartnamenin 7.1.8 inci maddesinde; “ Yüklenici idarenin kendisine teslim ettiği yeterli miktarda cam sürahi, cam su bardağı, çatal-kaşık ve ekmek sepetini masalarda eksiksiz olarak bulunduracaktır. 12 kişilik bir masada asgari; 12 adet su bardağı, 2 adet sürahi, 2 adet ekmek sepeti (Her sepette en az 3 adet dilimlenmiş ekmek) en az 2 adet baharat takımı bulunacaktır …” düzenlemesine yer verilmiştir.

İdare de bu düzenlemede geçen “2 adet ekmek sepeti (Her sepette en az 3 adet dilimlenmiş ekmek) ibaresinin, her öğünde bir öğrenci için ½ ekmek konması şeklinde anlaşılması gerektiğini ifade etmektedir.

Bu şekilde, idare her ne kadar uygulamaya aynen yansıma ihtimali olmasa da isteklilerin ekmek maliyetlerini her öğünde bir öğrenci için ½ ekmek konulacak şekilde oluşturmalarını istediği anlaşılmaktadır.

Bununla birlikte, ihale dokümanında ekmeğin gramajına yönelik ayrıca bir belirlemenin yapılmadığı ve standart ekmek gramajı esas alınarak yapılacak bir değerlendirme neticesinde ise başvuru sahibinin açıklamasında sunmuş olduğu ekmeğin 400 gr olduğundan hareketle ekmeğin gramajı üzerinden yaptığı hesaplamanın da kendi içerisinde bir doğruluk payının olduğu görülmektedir.

Bu bağlamda, idare tarafından ihale dokümanında ekmeğin gramajına ilişkin bir belirlemenin yapılmamış olduğu göz önüne alındığında, gram farklılıklarını dikkate almaksızın yalnızca adet bazında bir değerlendirme yapılması işleminin yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

e) Yemek hizmetinin verilmesi için ilk etapta gerekli olan malzemeler için (benvari, su sebili, bardak, çatal, kaşık…) yaklaşık 100.000,00 TL civarında bir giderin olacağı düşünüldüğünde başvuru sahibinin bu giderler için öngördüğü 28.570,00 TL’nin çok düşük olduğu,

Başvuru sahibi tarafından, bu malzemeler için proforma fatura alındığı, ayrıca 100.000 TL değerinde bir malzeme alınsa dahi bu iş bitiminde malzemelerin geri alınacağı ve bu şekilde %25’lik bir değer kaybının maliyete yansıtılabileceği ve yapılacak hesaplama neticesinde 3.857,00’lik bir fazlalığa ulaşılacağı, kaldı ki damacana su için gösterilen miktarın istenilenden fazla hesaplandığı, eksik hesaplandığı iddia edilen miktarların bu fazlalık ile telafi edilebileceği iddia edilmektedir.

Kamu ihale mevzuatında, kural olarak bir isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının yeterliliğinden söz edilebilmesi, isteklinin maliyet bileşenleri için öngördüğü (düşük) bedeli yine kamu ihale mevzuatında öngörülen usuller dahilinde belgelendirebilmesi koşuluna bağlıdır. Başka deyişle, aşırı düşük teklif açıklamalarında, isteklilerce maliyet bileşenleri için öngörülen (düşük) bedellerin kamu ihale mevzuatında belirlenen kriterlere uygun bir şekilde dayanağını ortaya koyabilmek önem arz etmektedir.

Şu halde, kamu ihale mevzuatında öngörülen aşırı düşük teklif açıklama müessesinden beklenilen işlev ve amaç çerçevesinde, başvuru sahibinin salt bir takım maliyet bileşenlerinin bedellerini çok düşük belirlemiş olduğu gerekçesinin bir aşırı düşük teklif açıklamasının yeterli bulunmama gerekçesi teşkil etmeyeceği sonucuna varılmıştır.

Dolayısıyla, idarenin açıklamayı yeterli bulmama gerekçeleri yönünden yapılacak bir inceleme neticesinde ortaya konulan gerekçelerin büyük bir kısmının yerinde olmadığı anlaşılmaktadır.

Bununla birlikte, başvuru sahibi tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklaması diğer yönleriyle incelendiğinde;

a) Maliyetleri tevsik amacıyla sunulan proforma faturaların birçoğunda Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.4.2.4 üncü maddesinde meslek mensuplarınca yazılması istenilen ibarelerin her ikisine de yer verildiği,

Ayrıca açıklama kapsamında, bir adet maliyet/satış tespit tutanağına da yer verildiği ancak niteliği gereği söz konusu proforma fatura(lar)daki beyanların dayanağını teşkil etmesi beklenilen bu tutanağın ilgili kısımlarının boş olması nedeniyle bu işlevini yerine getirebilmesinin mümkün olmadığı,

b) Başvuru sahibi tarafından personelin nakli için Ümit Turizm. Otom. Tes. ve Tem. İnş. Rek. Paz. San. İç ve Dış Ltd. Şti. firmasınca düzenlenen proforma faturada, tavuk ürünlerinin maliyetini tevsik amacıyla Bil-Pa Gıda Paz. Ltd. Şti. firması tarafından düzenlenen proforma faturada, Öz Rize Gıda A.Ş. firması tarafından çeşitli malzemelere ilişkin düzenlenen proforma faturada, Pınarbaşı Gıda tarafından balık maliyetini tevsik amacıyla düzenlenen proforma faturada ve İrfan Yalçınkaya Sebze ve Meyve İşleri tarafından düzenlenen proforma faturada yer alan beyanların serbest muhasebeci tarafından yazıldığı ve imzalanarak kaşelendiği anlaşılmaktadır.

Kurulun 21.12.2010 tarih ve 2010/UH.I-3860 sayılı Kararında ayrıntısıyla belirtildiği üzere, 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununun Geçici 11 inci maddesinin 2 nci fıkrasında yapılan atıf dolayısıyla aşırı düşük teklif açıklamalarında isteklilerce sunulan proforma faturaların üzerine ilgili meslek mensuplarınca yazılması/imzalanması/kaşelenmesi istenilen ve belgelerin belli bir tahlilini - incelenmesini gerekli kılan bu beyanların “serbest muhasebeci” tarafından yapılabilmesinin mümkün olmadığı, bu yetkinin sadece SMMM veya YMM sıfatını taşıyan meslek mensuplarına özgülenmiş olduğu anlaşılmaktadır.

Bu çerçevede, başvuru sahibi tarafından aşırı düşük teklif açıklama kapsamında sunulan bazı proforma faturalarda yer alan beyanın serbest muhasebeciye ait olduğu ve bu şekilde yapılan bir beyanının dolayısıyla da belgelendirme işleminin 3568 sayılı Kanun ve kamu ihale mevzuatı gereği kabulünün mümkün olmadığı, aynı zamanda yasal bir yetkisi olmaksızın bu yönde tahlil ve incelemeye dayalı bir beyanda bulunan ilgili meslek mensupları hakkında gerekli incelemenin yapılması hususunun TÜRMOB’a bildirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Yapılan tüm bu değerlendirmeler neticesinde ise başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasının kamu ihale mevzuatı gereği kabulünün mümkün olmadığı ve başka nedenlerle de olsa nihai olarak idarece başvuru sahibinin açıklamasına yönelik tesis edilen işlemde mevzuata aykırılık bulunmadığı anlaşılmaktadır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:

İhale üzerinde bırakılan Nur Grup Yemek Gıda Tem. İnş.San. ve Tic. Ltd. Şti. ile ekonomik açıdan en avantajlı 2 nci teklif sahibi olarak belirlenen Ogtim İnş.Tur. Med. Gıda Tem. Oto. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarında, maliyet bileşenlerinin tevsikini, isteklilerin açıklamalarını kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara dayandırması haline özgü Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.4.2.12 nci maddesinde öngörülen düzenlemeye dayandırdığı görülmektedir.

Bu hususa ilişkin Kamu İhale Genel Tebliğinde;

“ 79.4.2.12. İsteklinin açıklamalarını kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara dayandırması durumunda ihale konusu işte kullanılması öngörülen mala ilişkin ağırlıklı ortalama birim maliyetin veya ağırlıklı ortalama birim satış tutarının belirtildiği “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) sunulacaktır. İsteklilerce teklif edilen tutara ilişkin birim fiyatlar,

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

İsteklinin satışlar üzerinden açıklama yapabilmesi için malın ticareti ile iştigal ediyor olması; maliyete dayalı açıklama yapabilmesi için ise, son geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az yarısı kadar alış yapmış olması gerekmektedir.

İsteklinin son geçici vergi beyanname döneminde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) sunmasına gerek bulunmayıp sadece söz konusu satışa ilişkin fatura suretleri ile de belgelendirme yapılabilecektir.

79.4.2.15…

(79.4.2.12.) maddesine göre düzenlenen tutanaklar ise meslek mensubu ile ihaleye katılan istekli tarafından imzalanarak kaşelenecek ve açıklama ekinde idareye sunulacaktır.

Meslek mensubu, proforma fatura veya fiyat teklifi üzerindeki beyanı ile O-5, O-6, O-7 nolu tutanaklardaki beyanların doğruluğundan sorumludur...

79.4.2.16…

Yukarıda belirtilen maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi esastır. Ancak son geçici vergi beyanname döneminde, yasal defter ve belgelerde açıklama konusu mal veya hizmetlerle ilgili işlem bulunmaması durumunda, isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin ağırlıklı ortalama birim maliyetin veya ağırlıklı ortalama birim satış tutarının belirtildiği “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) hariç, söz konusu tutanaklar bir önceki geçici vergi beyanname dönemi esas alınarak düzenlenebilir… ” açıklamalarına yer verilmiştir.

Bu çerçevede;

a) İhale üzerinde bırakılan maliyete dayalı bir açıklama yaptığı ve bu kapsamda maliyet/satış tespit tutanağı (Ek-O.7) ile ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az yarısı kadar alış yaptığını kanıtlayan faturaları sunduğu görülmektedir.

Söz konusu maliyet/satış tespit tutanağı incelendiğinde, Tutanakta “ilaçlama hizmet bedeli” adı altında bir kaleme de yer verildiği, ayrıca bu hususa ilişkin Ormia İlaçlama Tıbbi Ürünler. Med. Tem. Hizm. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti. firmasından alınmış 1 defa ilaçlama hizmeti için 75,00 TL bedel içeren proforma faturanın sunulduğu anlaşılmaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.4.2.12 nci maddesinde düzenlenen belgelendirme usulü ile yalnızca malların maliyetinin tevsikine olanak tanınmış olduğu göz önüne alındığında, ihale üzerinde bırakılan isteklinin (işçilik dahil) ilaçlama hizmetini bu yöntem dahilinde tevsik edebilmesinin kamu ihale mevzuatı uyarınca mümkün olmadığı anlaşılmaktadır.

Diğer taraftan, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından maliyet/satış tespit tutanağı kapsamında yakıt girdisine de yer verildiği ve buna ilişkin ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü yakıt miktarının en az yarısı kadar alış yaptığını kanıtlayan faturaları sunduğu ancak söz konusu faturaların son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olmadığı görülmektedir.

Bu durumun ise açıklamasının dayanağını teşkil eden maliyet/satış tespit tutanağının (Ek-O.7) son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin düzenlenmediğini ortaya koyduğu ve bu yönüyle de yapmış olduğu aşırı düşük teklif açıklamasının kamu ihale mevzuatı gereği kabulünün mümkün olmadığı sonucuna varılmıştır.

Ayrıca, son geçici vergi beyanname dönemine ait yasal defter ve belgelerde yer alan bilgileri içerdiği şeklindeki beyanının aksine anılan dönem dışında geçekleştiren alımları da ihtiva ettiği anlaşılan bir maliyet/satış tespit tutanağı düzenlemiş olan ilgili meslek mensubu hakkında gerekli incelemenin yapılması hususunun TÜRMOB’a bildirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

b) Ekonomik açıdan en avantajlı 2 nci teklif sahibi olarak belirlenen Ogtim İnş.Tur. Med. Gıda Tem. Oto. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından aşırı düşük teklif açıklama kapsamında teklif bedelini oluşturan bileşenlerin maliyetlerinin tevsiki amacıyla sadece maliyet/satış tespit tutanağına (Ek-O.7) yer verildiği görülmektedir.

Bu çerçevede, şikayete konu ihalede eşitlik ilkesinin tam anlamıyla sağlanabilmesini teminen idare tarafından maliyete dayalı açıklamada bulunan Ogtim İnş.Tur. Med. Gıda Tem. Oto. San. Tic. Ltd. Şti. firmasından son geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az yarısı kadar alış yaptığını kanıtlayan belgelerin istenilmesi ve bu kapsamda istekli tarafından sunulacak belgelerin istenilen kriterleri sağlayıp sağlamadığı açısından incelenmesi (özellikle son geçici vergi beyanname döneminde alımın gerçekleştirilip gerçekleştirilmediği ve maliyet/satış tespit tutanağında “malzemeli ilaçlama” adı altında düzenlenen kalemin işçilik dahil bir alım niteliği taşıyıp taşımadığı hususları yönünden) ve bu belgelere yönelik yapılacak değerlendirmeye göre de ihalenin sonuçlandırılması gerektiği anlaşılmaktadır.

Şu halde, yukarıda yapılan tespit ve değerlendirmeler çerçevesinde, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihale komisyonunca aşırı düşük teklif açıklamalarına yönelik yapılan işlemlere ek olarak ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin reddedilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı 2 nci teklif sahibi olarak belirlenen istekli tarafından sunulacak ek belgelere istinaden bu isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının yeterliğine ilişkin bir değerlendirmenin yapılması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

1. Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

2. Ümit Turizm. Otom. Tes. ve Tem. İnş. Rek. Paz. San. İç ve Dış Tic. Ltd. Şti. firmasınca düzenlenen proforma faturada yer alan beyanı imzalayan/kaşeleyen meslek mensubu Mehmet Alıç, Bil-Pa Gıda Paz. Ltd. Şti. firması tarafından düzenlenen proforma faturada yer alan beyanı imzalayan/kaşeleyen meslek mensubu Tamer Dağkıran, Öz Rize Gıda A.Ş firması tarafından düzenlenen proforma faturada yer alan beyanı imzalayan/kaşeleyen meslek mensubu Nurettin Perçin, Pınarbaşı Gıda tarafından düzenlenen proforma faturada yer alan beyanı imzalayan/kaşeleyen meslek mensubu (13728 kaşe nolu) ve İrfan Yalçınkaya Sebze ve Meyve İşleri firması tarafından düzenlenen proforma faturada yer alan beyanları Taydaş Serbest Muhasebeci Ltd. Şti. kaşesi altında imzalayan meslek mensuplarının söz konusu proforma faturalardaki beyanları yetkileri olmaksızın imzalamaları/kaşelemeleri nedeniyle haklarında gerekiyorsa inceleme ve/veya soruşturma yapılmak üzere konunun TÜRMOB’a bildirilmesine,

3. İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklama kapsamında sunulan maliyet/satış tespit tutanağını düzenleyen meslek mensubu Hüsnü Tortop hakkında gerekiyorsa inceleme ve/veya soruşturma yapılmak üzere konunun TÜRMOB’a bildirilmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Dr. Hasan GÜL

Başkan****

Ali Kemal AKKOÇ

II. Başkan****

Hicabi ECE

Kurul Üyesi****

Ali KAYA

Kurul Üyesi****

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi****

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi****

Adem KAMALI

Kurul Üyesi****

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi****

Başvuru sahibinin dilekçesinde; aşırı düşük teklif açıklamasının yeterli olmadığına yönelik ihale komisyonunca ortaya konulan gerekçelerin yerinde olmadığı,

Yapmış oldukları aşırı düşük teklif açıklamasının kamu ihale mevzuatına uygun olduğu, açıklamalarında belge eksikliğinin bulunmadığı, sadece açıklamasının bazı kalemlerinin detaylandırılmasının gerektiği ve bu detaylandırmanın idare tarafından istenmeyerek doğrudan açıklamasını reddetmesinin kamu ihale mevzuatına aykırılık teşkil ettiği,

Sunmuş oldukları aşırı düşük teklif açıklamasında, ihale komisyonunca belgeye dayalı olmayan gider kalemi ve usul eksikliğinin belirtilmemiş olduğu, diğer yandan, ihale komisyonunca da ifade edildiği gibi bazı gider kalemlerinde açıklama farklılıklarının veya eksikliklerinin bulunduğunun doğru olduğu ancak, bazı kalemlerin de olması gerektiğinden fazla bir şekilde hesaplandığı ve bu eksik hesaplamalarla fazla hesaplamalar karşılaştırıldığında, 116.724,47 TL’lik bir fazla hesaplamanın yapıldığının açıkça görülebileceği, bu bağlamda, tüm bu açıklamalara bir bütün olarak bakılıp, ne şekilde bir etkiye sebep olduğunu değerlendirilmeden aşırı düşük teklif açıklamasının hesap detaylarına dayandırılarak uygun görülmemesinin kamu yararı da düşünüldüğünde, kamu ihale mevzuatına aykırılık teşkil ettiği iddiasına yer vermiştir.__

Yaklaşık maliyeti 6.619.186,10 TL olarak belirlenen, 473.227 öğün sabah kahvaltısı, 454.727 öğün öğle yemeği, 464.727 öğün akşam yemeği olmak üzere Polis Akademisi Başkanlığı Gölbaşı Kampüsünde bulunan mutfağın ve mevcut demirbaşların yüklenici tarafından kullanılarak bahsi geçen yerde ve Anıttepe Kampüsünde eğitim alacak öğrencilerin 3 öğün ve 4 çeşit yemek olmak üzere yemek yükleniciliği ve sonrası hizmetlerin yapılması olan inceleme konusu ihalede;

11 adet ihale dokümanı satıldığı, 7 isteklinin teklif verdiği, ihale komisyonunca yapılan değerlendirme sonucunda 1 isteklinin teklifinin, yeterlik kriterlerini sağlamadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, başlangıçta, ihale komisyonunca herhangi bir istekliden aşırı düşük teklif açıklama istenilmesine lüzum görülmeyerek ihalenin doğrudan geçerli en düşük teklifi sunan isteklinin üzerinde bırakıldığı ancak, yapılan bir şikayet başvurusu üzerine ihale komisyonunca düzeltici işlem tesis edilerek, en yüksek teklif sahibi isteklinin dışındaki geçerli teklif sunan beş isteklinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulmasına karar verildiği, 5 isteklinin de aşırı düşük teklif açıklamasında bulunduğu, 3 isteklinin ise aşırı düşük teklif açıklamasının kamu ihale mevzuatında öngörülen kriterleri sağlamadığı gerekçesiyle ihale komisyonunca yeterli görülmediği ve ihalenin 4.744.609,02TL ile geçerli en düşük teklifi sunmuş olan Nur Grup Yemek Gıda Tem. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun “ Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde; _“ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. _

__

İhale komisyonu;

__

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,__

__

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,__

__

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,__

__

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

__

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “teklif fiyata dahil masraflar” ve “aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak şikayet başvuruna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, geçerli tekliflerin tamamının yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre aşırı düşük olmadığı, en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece hiçbir isteklinin teklifine ilişkin olarak aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın ihalenin karara bağlanması gerekmektedir.

Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasının objektif kriterlerinin var olmadığı düşünülmektedir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle; incelemeye konu ihalede hiçbir isteklinin teklifine aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan geçerli olan tekliflere göre ihalenin sonuçlandırılması yönünde düzeltici işlem belirlenmesine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle karara katılmıyorum.

**Ali Kemal AKKOÇ **

** II.Başkan **