KİK Kararı: 2011/UH.I-4335 (26 Aralık 2011)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2011/082
Gündem No : 51
Karar Tarihi : 26.12.2011
Karar No : 2011/UH.I-4335
BAŞVURU SAHİBİ:
Avira Gıda İnş. Araç Kiralam Taah. Aş. , Muhsin Yazıcıoğlu Cad. Asmalı Bahçe Sitesi No : 7/2 çUKURAMBAR ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Sağlık Bakanlığı Müsteşarlık Gaziantep İl Sağlık Müdürlüğü, Tepebası Mah. Hastane Sok. No:26 27010 GAZİANTEP

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2011/155094 İhale Kayıt Numaralı "Gaziantep İl Sağlık Müdürlüğü Malzeme Dahil Hazır Yemek,Servis Ve Sonrası Hizmetleri" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

22.12.2011tarih ve B.07.6.KİK.0.06.00.00-101.04-.H.[4004].(0253)./2011-43Esayılı Esas İnceleme Raporunda;

Gaziantep İl Sağlık Müdürlüğütarafından 26.10.2011tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Gaziantep İl Sağlık Müdürlüğü Malzeme Dahil Hazır Yemek, Servis ve Sonrası HizmetleriAlımı” ihalesine ilişkin olarak Avira Gıda İnş. Araç Kiralama Taah. A.Ş.’nin 11.11.2011tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 21.11.2011tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 28.11.2011tarih ve 50703sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 28.11.2011tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; ihale üzerinde bırakılan Buğra Han San. Tic. Ltd. Şti.'nin teklifinin aşırı düşük olduğu, aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin sonuçlandırılmasının mevzuata uygun olmadığı, hizmet alımı ihaleleri açısından öngörülen % 20 oranındaki kar miktarının yaklaşık maliyetten düşülmesi sonucu bulunacak tutarın altında teklif vermiş olan isteklilerin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması gerektiği, mevcut piyasa fiyatları ile hizmetin teklif edilen fiyatlarla ifasının mümkün olmadığı, sonuç olarak, idarenin aşırı düşük teklif sorgulaması yapması gerektiği yönünde bir düzeltici işlem tesis edilmesinin yerinde olacağı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde;

“İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79 uncu maddesinde;

“…

79.4.2. İhale komisyonu tarafından yapılacak aşırı düşük teklif değerlendirmesinde aşağıdaki hususların dikkate alınması gerekmektedir.

79.4.2.1. İhale komisyonu, teklifin önemli bileşenlerine ilişkin olarak;

a) Verilecek hizmetin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve hizmetlerin temininde kullanılacak avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen hizmetin özgünlüğü,

hususlarında istekliler tarafından belgelere dayalı olarak yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle aşırı düşük teklifleri değerlendirerek ihaleyi sonuçlandıracaktır.

79.4.2.2. Verilecek hizmetin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler, hizmetin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya hizmetin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; sadece bu hususların neler olduğu değil, belirtilen çözüm, avantajlı koşul, özgünlük ya da hizmetin ekonomik olması sayesinde elde edilen maliyet avantajının da bilgi ve belgelere dayalı olarak açıklanması gerekmektedir.

79.4.2.3. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamaya dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin açıklamalarına dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar,

b. Fiyat teklifleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mala ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Perakende satış yapan zincir mağaza veya marketlerin yayımladıkları fiyat kataloglarında yer alan fiyatlar,

e. Ticaret borsalarına kayıtlı mallara ilişkin olarak 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununun 51 inci maddesinin (c) bendi uyarınca borsa idaresi tarafından düzenlenen ilgili malın fiyatını gösteren belgeler,

f. Yaş sebze ve meyve için, Yaş Sebze ve Meyve Ticaretinin Düzenlenmesi ve Toptancı Halleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname uyarınca faaliyet gösteren toptancı hali idaresi tarafından düzenlenen ilgili malın fiyatını gösteren belgeler,

g. İsteklinin ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarıdır.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları (79.4.2.4-79.4.2.13) maddelerine göre yapacakları açıklamalar kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan belge ve bilgilerden hiçbiri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda istekli tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer belge ve bilgiler kullanılarak da açıklama yapılabilir. (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir.)

79.4.2.4. Tedarikçi veya üreticilerden alınan birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda proforma faturadaki birim satış tutarı;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…

79.4.2.11. İstekli tarafından yaş sebze ve meyve için, toptancı halinde oluşan fiyatların kullanılması halinde, Yaş Sebze ve Meyve Ticaretinin Düzenlenmesi ve Toptancı Halleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname uyarınca faaliyet gösteren toptancı hali idaresi tarafından düzenlenen ve ilgili malın, ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününe ait asgari fiyatını gösteren belge ile açıklama yapılması yeterlidir.

…

79.4.2.24. Yemek hizmet alımı ihalelerinde, çalıştırılacak personelin giyim gideri ile su, tuz, baharat, peçete ve masa örtüsü giderleri için yapılacak açıklamalara ilişkin olarak isteklilerden belge sunmaları istenmeyecektir. İhale komisyonu ayrıca, bu girdiler dışındaki girdilerden de belgelendirilmesine gerek bulunmayanları tespit edebilecektir.” açıklamaları,

Yer almaktadır.

İhale işlem dosyasının incelenmesi neticesinde; 31.10.2011 tarihinde onaylanan ihale komisyonu kararı ile ihalenin Buğra Han Müt. İnş. Yem. San. Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı, başvuru sahibi Avira Gıda İnş. Araç Kiralama Taah. A.Ş.’nin, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin aşırı düşük olduğu yönündeki 11.11.2011 tarihli şikayet başvurusu üzerine, 16.11.2011 tarihli yazı ile ihale üzerinde bırakılan istekliden aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, adı geçen isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının 21.11.2011 tarihinde idare kayıtlarına alındığı, başvuru sahibine 21.11.2011 tarihinde gönderilen şikayete cevap yazısında, ihale üzerinde bırakılan istekliden aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği ve açıklamalarının uygun bulunduğu, sonuç olarak şikayet başvurusunun reddedildiğinin belirtildiği görülmüştür.

Her ne kadar idarenin şikayete verdiği cevapta, başvuru sahibinin şikayet başvurusunun uygun görülmediği ve reddedildiği belirtilmişse de; şikayete konu edilen işlemin, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin aşırı düşük olduğu ve aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması gerektiği, idarenin şikayet başvurusu üzerine ihale üzerinde bırakılan istekliden aşırı düşük teklif açıklamasında bulunmasını istediği dikkate alındığında, esasında başvuru sahibinin şikayet başvurusunun idarece uygun bulunduğu ve şikayet başvurusu üzerine düzeltici işlem tesis edildiği anlaşılmaktadır.

Öncelikle, ihale sürecinde, gerek tekliflerin değerlendirilmesine, gerekse aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesine yönelik yetki ve sorumluluk ihale komisyonuna ait olduğundan, incelemeye konu ihalede, şikayet başvurusu üzerine, ihale yetkilisince ihale üzerinde bırakılan istekliden aşırı düşük teklif açıklaması istenilerek açıklamalarının değerlendirilmesi ve sonuç olarak isteklinin sunduğu belgelerin uygun olduğu gerekçesiyle açıklamalarının uygun görülmesi işlemleri yerinde görülmemiştir.

Diğer yandan, ihale üzerinde bırakılan isteklinin sunmuş olduğu açıklamalar incelendiğinde aşağıdaki tespitler yapılmıştır:

İstekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında 5 öğünlük örnek bir menünün hazırlandığı ve anılan öğünlere yönelik aşırı düşük teklif açıklamasında bulunulduğu, ayrıca, işçilik, ilaçlama, sigorta vb. giderlere yönelik belgelerin sunulduğu, öğün bedelinin hesaplanması noktasında, LPG maliyetinin tevsik edilmesi amacıyla, İpragaz A.Ş.’den alınan proforma faturanın sunulduğu ancak anılan faturanın mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından imzalanarak kaşelenmediği; sütlaç yapımında kullanılacak nişasta için 3,50 TL birim fiyat teklif edildiği, bu fiyat açısından herhangi tevsik edici bir belge sunulmadığı; yumurta için 0,15 TL birim fiyat teklif edildiği, bu fiyatı tevsik etmek amacıyla sunulan proforma faturada yumurtanın birim fiyatının 0,25 TL olduğu, açıklanan nedenlerle ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının uygun olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Bu itibarla, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin ihale komisyonu tarafından aşırı düşük teklif olarak belirlenmesi ve açıklamalarının komisyon tarafından değerlendirilmesi gerekmekle birlikte, Kurum tarafından yapılan inceleme neticesinde, isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olarak gerçekleştirilmediği tespit edildiğinden, anılan aykırılık ihalenin esasına etki etmemiştir.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Buğra Han Müt. İnş. Yem. San. Tic. Ltd. Şti.’nin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ali KAYA

Kurul Üyesi

Adem KAMALI

Kurul Üyesi

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikayet dilekçesinde özetle; “ihale üzerinde bırakılan Buğra Han San. Tic. Ltd. Şti.'nin teklifinin aşırı düşük olduğu, aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin sonuçlandırılmasının mevzuata uygun olmadığı, hizmet alımı ihaleleri açısından öngörülen % 20 oranındaki kar miktarının yaklaşık maliyetten düşülmesi sonucu bulunacak tutarın altında teklif vermiş olan isteklilerin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması gerektiği, mevcut piyasa fiyatları ile hizmetin teklif edilen fiyatlarla ifasının mümkün olmadığı, sonuç olarak, idarenin aşırı düşük teklif sorgulaması yapması gerektiği” iddiasına yer verilmiştir.

İncelemeye konu ihale; Malzeme Dahil Hazır Yemek, Servis ve Sonrası Hizmet Alımı işi olup, idarece yaklaşık maliyetin piyasa araştırmaları ve birim fiyatlar esas alınarak toplam 132.915,20 TL olarak belirlendiği, 26.10.2011tarihinde yapılan ihaleye 5 isteklinin teklif verdiği, idare tarafından teklifler aşırı düşük teklif olarak görülmeyerek ihalenin 96.665,60 TL en düşük teklif veren Buğra Han San. Tic. Ltd. Şti.'ninüzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “teklif fiyata dahil masraflar” ve “aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak şikayet başvurusuna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, geçerli tekliflerin tamamının yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre yakın olduğu ve en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın ihalenin karara bağlanmasında mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.

Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasının objektif kriterlerinin var olmadığı düşünülmektedir.

Yukarıda açıklandığı üzere incelemeye konu ihalede “itirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemizle “düzeltici işlem belirlenmesi” ne ilişkin karara katılmıyoruz.

Ali Kemal AKKOÇ Adem KAMALI

Kurul Üyesi Kurul Üyesi