KİK Kararı: 2011/UH.I-4324 (26 Aralık 2011)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2011/082
Gündem No : 39
Karar Tarihi : 26.12.2011
Karar No : 2011/UH.I-4324
BAŞVURU SAHİBİ:
Özata Gıda Soğuk Hava Tes. Sos. Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti., Gıda Toptancılar Sitesi K Blok No : 1 DENİZLİ

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Sağlık Bakanlığı Müsteşarlık Bursa Dörtçelik Çocuk Hastalıkları Hastanesi, Ertugrul Mah.11.Sok No:7 BURSA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2011/133377 İhale Kayıt Numaralı "2012 Yılı Malzeme Dahil Yemek Pişirme,Dağıtım Ve Sonrası Hizmetleri Alımı" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

22.12.2011tarih ve B.07.6.KİK.0.06.00.00-101.04-.H.[4101].(0025)./2011-18Esayılı Esas İnceleme Raporunda;

Bursa Dörtçelik Çocuk Hastalıkları HastanesiBaşhekimliği tarafından 20.10.2011tarihinde açık ihale usulüile yapılan “2012 Yılı Malzeme Dahil Yemek Pişirme, Dağıtım ve Sonrası Hizmetleri Alımı” ihalesine ilişkin olarak Özata Gıda Soğuk Hava Tes. Sos. Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 14.11.2011tarihinde yaptığı şikayet başvurusu hakkında idare tarafından süresi içinde karar alınmaması üzerine, başvuru sahibinin 05.12.2011tarih ve 51383sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 30.11.2011tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;ihalenin karsız yaklaşık maliyetin çok altında teklif veren isteklinin üzerinde bırakıldığı, ancak idarenin hangi kriterler doğrultusunda teklif fiyatlarını değerlendirdiğinin anlaşılamadığı, teklif fiyatlarının aşırı düşük olmaması durumunda ise idarece hazırlanan yaklaşık maliyetin gerçeği yansıtmadığı sonucunun ortaya çıkacağı, yaklaşık maliyete göre, ekonomik açıdan en avantajlı birinci ve ikinci teklif sahiplerinin sundukları tekliflerin ve geçerli tekliflerin ortalamasına göre ise bunlara ek olarak Örnek, Temaş ve Arpar firmalarının tekliflerinin aşırı düşük teklif olarak değerlendirilmesi ve 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması gerektiğiiddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İhale konusu iş, idari şartnamenin 2.1. maddesinin (a) bendinde “2012 Yılı Malzeme Dahil Yemek Pişirme, Dağıtım ve Sonrası Hizmetleri Alımı” olarak belirlenmiştir.

İhale konusu işini niteliği, türü ve miktarına ilişkin açıklama ise idari şartnamenin ekinde yer alan tabloda aşağıdaki şekilde yapılmıştır.

Sıra No

Açıklama

Birimi

Miktarı

1

ÖĞLE-AKŞAM YEMEĞİ

ADET

410.000

2

DİYET YEMEK

ADET

60.000

3

KAHVALTI

ADET

160.000

4

DİYET KAHVALTI

ADET

32.000

İdare tarafından ihale konusu işin yaklaşık maliyetinin hesaplanmasına esas fiyatların tespiti amacıyla internet üzerinden piyasa araştırması yapıldığı, ayrıca toptancı halinde oluşan sebze ve meyve fiyatları ile bazı kamu kurumlarının fiyat tarifelerinin ve 2011 yılında idareye yemek hizmeti vermekte olan yüklenicinin idareye ait yemekhanede kullandığı elektrik, su ve doğalgazın parasal tutarının da fiyat tespitinde dikkate alındığı belirlenmiştir.

İdarece hazırlanan yaklaşık maliyet hesap cetvelinde öncelikle, yemek malzemesi dışında kalan işçilik, giyim, sarf malzemesi, amortisman, ilaçlama, portör muayenesi, sigorta, damacana içme suyu ile doğalgaz, su ve elektrik giderleri hesaplanmış ve bu giderlerin toplam tutarının toplam öğün sayısına bölünmesi sonucu öğün başına yemek maliyetine eklenecek tutar (574.187,88/662.000=0,86 TL) bulunmuştur. Daha sonra, belirlenen bu tutar normal öğün, diyet yemek, kahvaltı ve diyet kahvaltı için ayrı ayrı tespit edilen yemek malzemesi tutarı ve % 5 yüklenici karı ile toplanarak her bir öğünün toplam maliyetine ulaşılmıştır. Ardından, 2010 yılında yapılan 2011 yılı yemek hizmeti alımı ihalesine ilişkin sözleşmede yer alan her bir öğünün fiyatının güncellenmesi sonucunda bulunan tutar ile idarece hesaplanan her bir öğünün tutarının toplamının ortalaması alınmak suretiyle öğün başına maliyet belirlenmiş ve bu tutar ile her bir öğün miktarı çarpılarak, bulunan tutarların toplanması neticesinde ihale konusu işin yaklaşık maliyeti 2.226.320,00 TL olarak hesaplanmıştır. Ancak, idarenin yaklaşık maliyet hesap cetvelinde diyet yemek iş kaleminin miktarını 80.000 adet olarak belirlemesine rağmen birim fiyat teklif cetvelinde aynı iş kaleminin miktarının 60.000 adet olarak belirtildiği ve bütün isteklilerin tekliflerini buna uygun olarak verdiği anlaşılmış olup, bu durumda diyet yemek için idarece belirlenen birim fiyat ile doğru miktarın (60.000) çarpımı sonucunda ulaşılan tutar dikkate alındığında, yaklaşık maliyet tutarının 2.148.320 TL olması gerektiği sonucuna varılmıştır.

İdari şartnamenin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25 inci maddesi aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir.

“Madde 25 - Teklif fiyata dahil olan giderler

_25.1._Vergi (KDV Hariç), resim, harç ve benzeri, giderlerini dahil edeceklerdir.

_25.2._25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

_25.3._Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1. a) Hastanede çalıştırılacak işçilere yüklenici tarafından her bir işçiye, bir günde geliş-gidiş olmak üzere 2 adet, 26 günde 52 belediye tek biniş tam (uzun hat) karşılığı Bukart dolumu ayni olarak verilecektir.

_b) İşçilerin yemek ihtiyaçları yüklenici tarafından karşılanacaktır.
c) Teknik şartnamede belirtilen giyecek bedelleri yüklenici firmaya aittir.

Ücretlendirme aşağıdaki şekilde olacaktır.
1- 21 kişi asgari ücret
2- 8 kişi aşçı (ihale tarihi itibariyle geçerli brüt asgari ücretin %95 fazlası)_

GIDA ZEHİRLENMESİNE KARŞI:Olay Başına; 710 kişilik , kişi başına 10.000,00.-TL üzerinden sigorta poliçesi yüklenici tarafından verilecektir.

YANGIN OLAYLARINA KARŞI: Mutfakta meydana gelebilecek yangına karşı olay başına 100.000,00.-TL ürün ve 29 kişilik; kişi başına 50.000,00.-TL üzerinden sigorta poliçesi yüklenici tarafından verilecektir.

_25.4._Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.”

İdarece hesaplanan yaklaşık maliyet içerisinde % 5 oranında yüklenici karına yer verilmiş olmakla birlikte, bu tutarın Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 9 uncu maddesinin üçüncü fıkrasındaki “Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenir. Bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak % 20 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı eklenir…” düzenlemesinde öngörülen genel toplam tutar üzerinden değil, yukarıda da açıklandığı gibi, yemek malzemesi dışındaki giderlerin tutarının toplam öğün sayısına bölünmesi sonucu bulunan öğün başına yemek maliyetine eklenecek tutar ile normal öğün, diyet yemek, kahvaltı ve diyet kahvaltı için ayrı ayrı tespit edilen yemek malzemesi tutarının toplamı üzerinden belirlendiği anlaşılmıştır. Bu durumda, karsız yaklaşık maliyet tutarı 2.024.300,00 TL olup, bu tutarın isteklilerin teklif fiyatlarına oranının sırasıyla;

1.588.300,00 / 2.024.300,00 TL = 0,78

1.694.200,00 / 2.024.300,00 TL = 0,84

1.740.360,00 / 2.024.300,00 TL = 0,86

1.748.640,00 / 2.024.300,00 TL = 0,86

1.826.180,00 / 2.024.300,00 TL = 0,90

2.045.500,00 / 2.024.300,00 TL = 1,01

2.204.420,00 / 2.024.300,00 TL = 1,09

2.211.800,00 / 2.024.300,00 TL = 1,09

Olduğu belirlenmiştir.

4734 sayılı Kanunun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a)İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c)Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.4. maddesinde ise** “** İhale komisyonu tarafından, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile varsa malzeme ve diğer maliyet kalemleri, bunlar dışında kalan hizmet alımı ihalelerinde ise ihale dokümanında belirtilen teklif fiyata dahil giderler dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirilmesi yapılarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre ihale komisyonunca belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama istenecektir. İdarelerce aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerin belirtilmesi ve açıklama için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilmesi gerekmektedir.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, kar hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki teklifler aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyecektir.” açıklaması yer almaktadır.

İhale konusu iş personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet olmamakla birlikte, Uygar Yemekçilik Güv. Tur. Tem. Taah. Tic. ve San. Ltd. Şti., Baytekin İnş. Tem. Gıd. Ymk. Ür. Nak. Güv. ve Bil. Hiz. San. Tic. Ltd. Şti. ve başvuru sahibi Özata Gıda Soğuk Hava Tes. Sos. Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti. dışındaki isteklilerin 198.120,00 TL ile 436.000,00 TL arasında değişen tutarlarda olmak üzere karsız yaklaşık maliyet rakamının altında teklif verdikleri ve karsız yaklaşık maliyet tutarı ile bu tutarın altında kalan her bir teklif fiyatı arasındaki farkın söz konusu tekliflerin aşırı düşük teklif olarak belirlenmesini gerektirecek oranda olduğu değerlendirmiştir. Bu nedenle, ihale komisyonunca söz konusu tekliflerin aşırı düşük teklif olarak belirlenmesi ve bu teklif sahiplerinden 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yazılı açıklama istenmesi gerekirken, bu işlemler gerçekleştirilmeden ihalenin karara bağlanmasının mevzuata aykırılık taşıdığı anlaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden, Kurdal Teks. Turizm. İnş. Yemek San. Tic. Ltd. Şti., Günay Yemek Hizm. Gıda Tem. İnş. Hayv. Kuy. San. Dış Tic. Ltd. Şti., Y. Örnek Yemek ve İnş. San. ve Tic. Ltd.Şti., Temaş Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti., Arpar Catering Ar Yemek İş Gü. Te. Gü. Tem. İl. Te. Ot. Ta. İnş.Taah. Ha. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin tekliflerinin aşırı düşük teklif olarak belirlenmek suretiyle bu isteklilerden 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yazılı açıklama istenmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ali KAYA

Kurul Üyesi

Adem KAMALI

Kurul Üyesi

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikayet dilekçesinde özetle; “ihalenin karsız yaklaşık maliyetin çok altında teklif veren isteklinin üzerinde bırakıldığı, ancak idarenin hangi kriterler doğrultusunda teklif fiyatlarını değerlendirdiğinin anlaşılamadığı, teklif fiyatlarının aşırı düşük olmaması durumunda ise idarece hazırlanan yaklaşık maliyetin gerçeği yansıtmadığı sonucunun ortaya çıkacağı, yaklaşık maliyete göre, ekonomik açıdan en avantajlı birinci ve ikinci teklif sahiplerinin sundukları tekliflerin ve geçerli tekliflerin ortalamasına göre ise bunlara ek olarak Örnek, Temaş ve Arpar firmalarının tekliflerinin aşırı düşük teklif olarak değerlendirilmesi ve 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması gerektiği” iddiasına yer verilmiştir.

İncelemeye konu ihale; Malzeme Dahil Yemek Pişirme, Dağıtım ve Sonrası Hizmet Alımı işi olup, idarece yaklaşık maliyetin piyasa araştırmaları ve birim fiyatlar esas alınarak toplam 2.226.320,00 TL olarak belirlendiği, 20.10.2011tarihinde yapılan ihaleye 8 isteklinin teklif verdiği, idare tarafından teklifler aşırı düşük teklif olarak görülmeyerek ihalenin 1.588.300,00 TL en düşük teklif veren Kurdal Teks. Turizm İnş. Yemek San. Tic.Ltd. Şti.’nin üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “teklif fiyata dahil masraflar” ve “aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak şikayet başvurusuna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, geçerli tekliflerin tamamının yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre yakın olduğu ve en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın ihalenin karara bağlanmasında mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.

Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasının objektif kriterlerinin var olmadığı düşünülmektedir.

Yukarıda açıklandığı üzere incelemeye konu ihalede “itirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemizle “düzeltici işlem belirlenmesi” ne ilişkin karara katılmıyoruz.

Ali Kemal AKKOÇ Adem KAMALI

Kurul Üyesi Kurul Üyesi