KİK Kararı: 2011/UH.I-4118 (12 Aralık 2011)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2011/080
Gündem No : 21
Karar Tarihi : 12.12.2011
Karar No : 2011/UH.I-4118
BAŞVURU SAHİBİ:
Kurdal Tekstil Tur. İnş. Yemek San. Ve Tic. Ltd. Şti. , DEMİRCİ MAHALLESİ ELEKTRİKÇİLER SİTESİ 66 SOKAK NO:4 BURSA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Sağlık Bakanlığı Müsteşarlık İnegöl Devlet Hastanesi, Kemalpasa Mh. Çimen Sokak 1 16400 BURSA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2011/140091 İhale Kayıt Numaralı "2012 Yılı 12 Aylık Yemek Hizmeti Alımı İhalesi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

07.12.2011tarih ve B.07.6.KİK.0.71.00.00-101.04-.H.[4014].(0225)./2011-74Esayılı Esas İnceleme Raporunda;

İnegöl Devlet HastanesiBaştabipliği tarafından 19.10.2011tarihinde açık ihale usulüile yapılan “2012 Yılı 12 Aylık Yemek Hizmeti Alımı İhalesi” ihalesine ilişkin olarak Kurdal Tekstil Tur. İnş. Yemek San. Ve Tic. Ltd. Şti.’nin 18.11.2011tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 21.11.2011tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 29.11.2011tarih ve 50830sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 28.11.2011tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (a) bendi gereğince ihalenin iptaline,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sundukları fiyat tekliflerinin piyasa fiyatlarıyla uyumlu olduğu, kendilerinden daha düşük teklif sunan ve aşırı düşük teklif sorgulaması uygun görülen ihale üzerinde bırakılan istekli ile ikinci en avantajlı teklif sahibinin teklif ettikleri tutarlar ile ihale konusu işin yapılmasının mümkün olmadığı, söz konusu isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamalarının Kamu İhale Genel Tebliğinin 79 uncu maddesine aykırı olduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesine göre ihale komisyonunun verilen teklifleri anılan Kanunun 37 nci maddesine göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, sunulan açıklamaların yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar ve teklif edilen yapım işinin özgünlüğü çerçevesinden değerlendireceği hüküm altına alınmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük teklif açıklamasını düzenleyen 79.4 üncü maddesinde ağırlıklı olarak personel çalıştırılmasına dayanan hizmet alımı ihalelerinin durumu açıklanmış ve ihale komisyonu tarafından, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile varsa malzeme ve diğer maliyet kalemleri, bunlar dışında kalan hizmet alımı ihalelerinde ise ihale dokümanında belirtilen teklif fiyata dâhil giderler dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirilmesinin yapılacağı; 4734 sayılı Kanun’un 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre ihale komisyonunca belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama isteneceği; personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, kar hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki tekliflerin aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyeceği;

79.4.2.4 üncü maddesinde, tedarikçi veya üreticilerden alınan ve birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda, proforma faturadaki birim satış tutarının, maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan ağırlıklı ortalama birim maliyetin, satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olamayacağı; maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerektiği; satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerektiği;

79.4.2.7 nci maddesinde, isteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilen fiyat tarifelerinde belirtilen fiyatları kullanması halinde sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunmasının yeterli olduğu;

79.4.2.11 inci maddesinde istekli tarafından yaş sebze ve meyve için, toptancı halinde oluşan fiyatların kullanılması halinde, Yaş Sebze ve Meyve Ticaretinin Düzenlenmesi ve Toptancı Halleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname uyarınca faaliyet gösteren toptancı hali idaresi tarafından düzenlenen ve ilgili malın, ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününe ait asgari fiyatını gösteren belge ile açıklama yapılması yeterli olacağı, 79.4.12 nci maddesinde ise isteklinin açıklamalarını kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara dayandırması durumunda ihale konusu işte kullanılması öngörülen mala ilişkin ağırlıklı ortalama birim maliyetin veya ağırlıklı ortalama birim satış tutarının belirtildiği “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) sunulacağının, isteklilerce teklif edilen tutara ilişkin birim fiyatlar, maliyete dayalı açıklama yapıldığında, ağırlıklı ortalama birim maliyetin, satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olamayacağı, isteklinin satışlar üzerinden açıklama yapabilmesi için malın ticareti ile iştigal ediyor olması; maliyete dayalı açıklama yapabilmesi için ise, son geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az yarısı kadar alış yapmış olması gerekmektiği, isteklinin son geçici vergi beyanname döneminde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) sunmasına gerek bulunmayıp sadece söz konusu satışa ilişkin fatura suretleri ile de belgelendirme yapılabileceği,

79.4.2.15 inci maddesinde, maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının; 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununa göre çalışan meslek mensuplarından, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olanlar tarafından düzenlenmesi, bütün belge ve tutanakların her sayfasının taraflar tarafından imzalanarak kaşelenmesi gerektiği, Tebliğin 79.4.2.4 üncü maddesine göre düzenlenen tutanakların meslek mensubu ve proforma fatura veren tedarikçi veya imalatçı tarafından, 79.4.2.5 inci maddeye göre düzenlenen tutanakların meslek mensubu ile istekliye fiyat teklifini veren kişi tarafından imzalanarak kaşeleneceği ancak bu tutanakların proforma fatura veya fiyat teklifi ekinde idareye verilmeyeceği ve düzenleyen meslek mensubu tarafından muhafaza edileceği; 79.4.2.16 ıncı maddesinde ise istekliler tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamındaki mallara ilişkin olarak proforma fatura yerine sadece alış faturası ile açıklamada bulunulması geçerli bir açıklama olarak kabul edilmeyeceği,

İhale komisyonunca yapılan inceleme sonucunda, bir uyumsuzluk olduğu tespit edilmemekle birlikte, belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesi durumunda isteklinin teklifinin reddedilmeyeceği ancak proforma fatura ve fiyat teklifleri ile maliyet/satış tutarı tespit tutanakları ve stok tespit tutanağının mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderileceği;

Kamu İhale Genel Tebliği ekinde yer alan Ek O.5 Maliyet/Satış Tespit Tutanağı örneğinde gerekli şekil şartları belirtilerek tutanağa mükellefe ait imza sirküleri ile meslek mensubuna ait faaliyet belgesinin ekleneceği düzenlenmiştir.

Aktarılan mevzuattan hareketle, kamu ihale hukukunda, aşırı düşük olarak tespit edilen teklifin, kural olarak reddedileceği, ancak bu işlemden önce yapılacak sorgulama sonucunda, söz konusu isteklinin, ihale konusu hizmet alımına ilişkin, ekonomik bir yönteme sahip olması (i), seçilen teknik çözüm sayesinde avantajlı koşullarının bulunması (ii) ve teklif edilen hizmet sunumunun özgünlüğü (iii) gibi üç ana konunun tamamı ya da herhangi biri çerçevesinde açıklama sunacağı, açıklamaya ilişkin olarak Kamu İhale Genel Tebliğindeki usullerin esas alınacağı, açıklama yapılırken ilgilinin maliyet bileşenlerine ilişkin bilgi ve belgelere dayanan bir yöntem kullanılacağı, dayanağı olmayan ve sadece beyana dayanan açıklamaların geçerli kabul edilmesine hukuki olanak bulunmadığı anlaşılmaktadır.

İncelenen ihalede dört istekli geçerli teklif sunmuş, ihale komisyonunca yapılan değerlendirme neticesinde geçerli teklif olarak belirlenen dört isteklinin tekliflerinin aşırı düşük olduğuna karar verilmiş ve söz konusu isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istenmiştir. Bir istekli idareye verdiği dilekçe ile aşırı düşük teklif sorgulamasına cevap vermeyeceğini bildirdiğinden, idarece açıklama sunmayan söz konusu isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilmiş olup, diğer üç isteklinin sunmuş oldukları açıklamalar yeterli kabul edilerek, ihale en düşük fiyatı teklif eden kişi üzerinde bırakılmıştır.

İhale üzerinde bırakılan istekli olan İmer Mutfak Yemek Gıda Tic. Ltd. Şti.’ nin açıklamaları incelendiğinde; et, bakliyat, kahvaltılık, yağ, tuz ve baharat girdileri için Özdurak Mobilya Temizlik Ürün Gıda İth. İhr. San. Ltd. Şti.’ den alınmış proforma fatura ve söz konusu proforma faturaya ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.5) sunduğu, ancak proforma faturanın üzerinde tebliğde yer alan “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresi mevcut olmadığı gibi, meslek mensubunun kaşe ve imzasının da bulunmadığı, ayrıca sunulan maliyet/satış tutarı tespit tutanağında da meslek mensubunun imza ve kaşesinin bulunmadığı görülmüştür. Söz konusu isteklinin ekmek girdisi için Bayındır Mobilya Tekstil Gıda Ürünleri San. ve Tic. Ltd. Şti.’ den alınmış proforma fatura ve proforma faturaya ilişkin olarak maliyet/satış tutarı tespit tutanağının sunulduğu, söz konusu proforma faturada tebliğde yer alan “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin mevcut olmadığı, sunulan maliyet/satış tutarı tespit tutanağında da ağırlıklı ortama birim maliyet tutarının tespit edilemediği görülmüştür.

İhale üzerinde bırakılan isteklinin sebze ve meyve girdileri için Bursa Büyükşehir Belediyesi Hal Komisyoncularının Günlük Asgari ve Azami Satış Fiyatlarını Gösterir 28.10.2011 tarihli cetvelin sunulduğu, ancak yukarıda yer alan mevzuat uyarınca söz konusu girdiler için ilgili cetvelin ihale tarihinden önceki son 12 aylık işlem gününe ait olması gerekmesine karşın, ihale tarihi olan 19.10.2011’den sonraki tarihli cetvelle yapılan açıklamanın kabul edilmesinin mevzuata aykırı olduğu görülmüştür.

Dolayısıyla anılan isteklinin sunduğu aşırı düşük teklif açıklamasının kabulüne hukuki olanak bulunmamaktadır. Bu nedenle başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmüştür.

İhalede ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlenen Güç-El Yem. San. Tic. Ltd. Şti.’ nin açıklamaları incelendiğinde, yemek girdileri için alış faturalarının sunulduğu, ancak maliyet/satış tutarı tespit tutanağının sunulmadığı görülmüştür. Tebliğin 79.4.2.16 ncı maddesinde yer alan “İstekliler tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamındaki mallara ilişkin olarak proforma fatura yerine sadece alış faturası ile açıklamada bulunulması geçerli bir açıklama olarak kabul edilmeyecektir.” düzenlemesi karşısında adı geçen isteklinin sadece alış faturası ile yaptığı açıklamanın kabul edilmesi mevzuata aykırılık teşkil etmektedir. Ayrıca, söz konusu istekli çay, şeker, bisküvi ve süt için fiyat teklifi almış ancak, fiyat teklifinin üzerinde tebliğde yer alan “ Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin mevcut olmadığı ve meslek mensubunun imza ve kaşesinin bulunmadığı görülmüştür. Söz konusu isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması mevzuata uygun olmadığından başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmüştür.

İtirazen şikayet dilekçesindeki iddiaya ilişkin değerlendirme bu yönde olmakla birlikte, 4734 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinin ikinci fıkrasında ve İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesinde yer alan, Kamu İhale Kurumu’nun, itirazen şikayet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirlenen konular ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceleyeceği hükmünden hareketle, başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasının da incelenmesi gerekmektedir.

Yapılan incelemede, başvuru sahibi Kurdal Tekstil Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti.’ nin teklifine esas maliyet girdileri için sadece alış faturaları sunduğu, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı sunmadığı görülmüştür. Tebliğin 79.4.2.16 ncı maddesinde yer alan “İstekliler tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamındaki mallara ilişkin olarak proforma fatura yerine sadece alış faturası ile açıklamada bulunulması geçerli bir açıklama olarak kabul edilmeyecektir.” düzenlemesi karşısında adı geçen isteklinin sadece alış faturası ile yaptığı açıklamanın kabul edilmesi mevzuata aykırı olup, idarenin aksi yönde değerlendirmesinde kamu ihale mevzuatına uyarlık bulunmamaktadır. Bu nedenle başvuru sahibinin teklifinin de reddi gerekmektedir.

Sonuç olarak aşırı düşük teklif açıklaması uygun olmayan, İmer Mutfak Yem. San ve Tic. Ltd. Şti., Güç-El Yem. San. Tic. Ltd. Şti. ve Kurdal Tekstil Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti.’ nin tekliflerinin reddedilmesi, ihalede geçerli teklif kalmadığından ihalenin iptal edilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (a) bendi gereğince, ihalenin iptaline,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ali KAYA

Kurul Üyesi

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

KARŞI OY

İncelemeye konu ihalede;

Başvuru sahibinin;“aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sundukları fiyat tekliflerinin piyasa fiyatlarıyla uyumlu olduğu, kendilerinden daha düşük teklif sunan ve aşırı düşük teklif sorgulaması uygun görülen ihale üzerinde bırakılan istekli ile ikinci en avantajlı teklif sahibinin teklif ettikleri tutarlar ile ihale konusu işin yapılmasının mümkün olmadığı, söz konusu isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamalarının Kamu İhale Genel Tebliğinin 79 uncu maddesine aykırı olduğu ” yönündeki iddialarının incelenmesi sonucunda, Kurul çoğunluğunca, aşırı düşük teklif sunan üç isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmadığı, bu durumda ihalede geçerli teklif kalmadığından bahisle ihalenin iptaline yönelik karar verilmiştir.

Söz konusu ihale; “ Malzeme ve işçilik dahil olmak üzere 12 ay boyunca, 210.000 adet normal yemek, 50.000 adet diyet yemek, 100.000 adet normal kahvaltı, 28.000 adet diyet kahvaltı ve 35.000 adet ara öğün yemeği, olmak üzere toplam 423.000 adet/öğün yemek hizmeti alımı ” işi olup, idarece yaklaşık maliyetin yapılan piyasa fiyat araştırması esas alınarak toplam 1.413.690,00 TL olarak belirlendiği, 9 adet ihale dokümanı satıldığı, 19.10.2011 tarihinde gerçekleştirilen ihaleye 4 istekli tarafından teklif verildiği, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından ihaleye 909.100,00 TL, ekonomik açıdan ikinci avantajlı teklif sahibi istekli tarafından 921.910,00 TL teklif verildiği, diğer geçerli teklif bedellerinin 983.650,00 TL ve 1.044.000,00 TL olduğu,

İdarece yapılan değerlendirme neticesinde geçerli teklif olarak belirlenen dört isteklinin tekliflerinin aşırı düşük olduğuna karar verilerek söz konusu isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, bir isteklinin idareye verdiği dilekçe ile aşırı düşük teklif sorgulamasına cevap vermeyeceğini bildirdiği, idarece açıklama sunmayan söz konusu isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verildiği ve diğer üç isteklinin sunmuş oldukları açıklamaların yeterli kabul edilerek, ihalenin en düşük fiyatlı teklif üzerinde bırakıldığı,

Anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun “ Aşırı düşük teklifler ” başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “teklif fiyata dahil masraflar” ve “aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak şikayet başvurusuna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, geçerli tekliflerin yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre yakın olduğu ve en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın ihalenin karara bağlanması gerekirken, aşırı düşük sorgulama yapılarak ihalenin karara bağlanması mevzuata aykırılık teşkil etmektedir.

Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasının objektif kriterlerinin var olmadığı düşünülmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı ve aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunmayan başvuru sahibi istekli ile diğer iki isteklinin teklifleri yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte, ihalenin üzerinde bırakıldığı istekli ile ekonomik açıdan ikinci avantajlı teklif sahibi istekli teklif bedellerinin de yaklaşık maliyetin altında olduğu, aşırı bütün tekliflerin birbirine yakın olması nedeniyle idarece aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan tekliflerin aşırı düşük teklif olarak değerlendirilemeyeceği dolayısıyla, hiçbir isteklinin teklifine aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan geçerli olan tekliflere göre ihalenin sonuçlandırılması gerekmektedir.

Yukarıda açıklandığı üzere inceleme konusu ihalede aşırı düşük teklif yapılmadan geçerli tekliflerin değerlendirilerek ihalenin sonuçlandırılması yönünde “düzeltici işlem belirlenmesi” ne karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle Kurul çoğunluğunca alınan “ihalenin iptaline” ilişkin karara katılmıyorum.

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi