KİK Kararı: 2011/UH.I-3795

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2011/073
Gündem No : 14
Karar Tarihi : 21.11.2011
Karar No : 2011/UH.I-3795
BAŞVURU SAHİBİ:
Çelikler Temizlik İnşaat Teks. Gıda Taah. San. Tic. Ltd. Şti. , GIDA TOPTANCILAR SİTESİ G BLOK NO: 5/B DİYARBAKIR

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Şişli Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Baştabipliği, Halaskargazi Caddesi Etfal Sokak No: 10 - 34360 İSTANBUL

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2011/99716 İhale Kayıt Numaralı "2012-2013-2014 Yıllara Sari Malzeme Dahil Yemek Hizmet Alımı İhalesi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

15.11.2011tarih ve B.07.6.KİK.0.06.00.00-101.04-.H.[3485].(0263)./2011-91E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Şişli Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Baştabipliği tarafından 11.08.2011 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “2012-2013-2014 Yıllara Sari Malzeme Dahil Yemek Hizmet Alımı İhalesi” ihalesine ilişkin olarak Çelikler Tem. İnş. Teks. Gıda Taah. San. Tic. Ltd. Şti.’nin 07.10.2011 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 13.10.2011 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 21.10.2011 tarih ve 46157 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 21.10.2011 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;

1. İhalede aşırı düşük teklif açıklaması sunan isteklilerin açıklamalarının mevzuata uygun olmadığı,

2. Ova Toplu Yem. Ür. ve Dağ. Gıda San. Tic. Ltd. Şti.'nin ihalelere katılmaktan yasaklı olduğu,

İddialarına yer verilmiştir.

A- Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

1 ) Başvuru sahibinin 1 inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesinde, ihale komisyonunun, teklifi aşırı düşük olan isteklilerden, teklifin önemli bileşenleriyle ilgili, hizmetin teklif fiyatıyla yapılmasına imkan veren yönteme, seçilen teknik çözümlere ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin kullanacağı avantajlı koşullara ve teklif edilen hizmetin özgünlüğüne ilişkin belgelere dayalı açıklama isteyeceği, isteklilerce yapılan açıklamaları değerlendirerek yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerini reddedeceği hüküm altına alınmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesine ilişkin esasların açıklandığı 79 uncu maddesinde, açıklamaların belgelere dayalı olması gerektiği belirtilmiştir.

Anılan maddenin devamında, isteklilerin açıklamalarını tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar, fiyat teklifleri, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri, kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mala ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar, perakende satış yapan zincir mağaza veya marketlerin yayımladıkları fiyat kataloglarında yer alan fiyatlar, ticaret borsalarına kayıtlı mallara ilişkin olarak 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununun 51 inci maddesinin (c) bendi uyarınca borsa idaresi tarafından düzenlenen ilgili malın fiyatını gösteren belgeler, yaş sebze ve meyve için, Yaş Sebze ve Meyve Ticaretinin Düzenlenmesi ve Toptancı Halleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname uyarınca faaliyet gösteren toptancı hali idaresi tarafından düzenlenen ilgili malın fiyatını gösteren belgeler ve isteklinin ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarına dayanarak yapacakları ve bu belgelerin Tebliğin (79.4.2.4-79.4.2.13) maddelerine uygun olacağı açıklamalarına yer verilmiştir.

Anılan Tebliğin, aşırı düşük tekliflerin belgelere dayalı olarak açıklanmasına ilişkin maddelerinde;

“79.4.2.4. Tedarikçi veya üreticilerden alınan birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda proforma faturadaki birim satış tutarı;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

79.4.2.5. İsteklilerce yapılan açıklamalarda; teklifin bir bölümünü oluşturan iş kalemlerine/gruplarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde, fiyat teklifinde belirtilen veya fiyat teklifine göre hesaplanan birim fiyat;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan toplam birim maliyet tutarının,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…

79.4.2.11. İstekli tarafından yaş sebze ve meyve için, toptancı halinde oluşan fiyatların kullanılması halinde, Yaş Sebze ve Meyve Ticaretinin Düzenlenmesi ve Toptancı Halleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname uyarınca faaliyet gösteren toptancı hali idaresi tarafından düzenlenen ve ilgili malın, ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününe ait asgari fiyatını gösteren belge ile açıklama yapılması yeterlidir.

79.4.2.12. İsteklinin açıklamalarını kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara dayandırması durumunda ihale konusu işte kullanılması öngörülen mala ilişkin ağırlıklı ortalama birim maliyetin veya ağırlıklı ortalama birim satış tutarının belirtildiği “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) sunulacaktır. İsteklilerce teklif edilen tutara ilişkin birim fiyatlar,

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

İsteklinin satışlar üzerinden açıklama yapabilmesi için malın ticareti ile iştigal ediyor olması; maliyete dayalı açıklama yapabilmesi için ise, son geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az yarısı kadar alış yapmış olması gerekmektedir.

İsteklinin son geçici vergi beyanname döneminde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) sunmasına gerek bulunmayıp sadece söz konusu satışa ilişkin fatura suretleri ile de belgelendirme yapılabilecektir.

…

79.4.2.15. Maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının; 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununa göre çalışan meslek mensuplarından, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olanlar tarafından düzenlenmesi, bütün belge ve tutanakların her sayfasının taraflar tarafından imzalanarak kaşelenmesi gerekmektedir.

…

Meslek mensubu, proforma fatura veya fiyat teklifi üzerindeki beyanı ile O-5, O-6, O-7 nolu tutanaklardaki beyanların doğruluğundan sorumludur.

…

79.4.2.16. İstekliler tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamındaki mallara ilişkin olarak proforma fatura yerine sadece alış faturası ile açıklamada bulunulması geçerli bir açıklama olarak kabul edilmeyecektir.

Yukarıda belirtilen maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi esastır. Ancak son geçici vergi beyanname döneminde, yasal defter ve belgelerde açıklama konusu mal veya hizmetlerle ilgili işlem bulunmaması durumunda, isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin ağırlıklı ortalama birim maliyetin veya ağırlıklı ortalama birim satış tutarının belirtildiği “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) hariç, söz konusu tutanaklar bir önceki geçici vergi beyanname dönemi esas alınarak düzenlenebilir…

…

79.4.2.19. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarına ilişkin aşırı düşük teklif sorgulamasında, sözleşme giderleri ve genel giderlerin % 3 oranında hesaplanması söz konusu olmayacak, sözleşme giderleri ilgili mevzuatına göre hesaplanmak suretiyle aşırı düşük teklif sorgulamasına cevap verilecek ve teklifler değerlendirilecektir.

79.4.2.24. Yemek hizmet alımı ihalelerinde, çalıştırılacak personelin giyim gideri ile su, tuz, baharat, peçete ve masa örtüsü giderleri için yapılacak açıklamalara ilişkin olarak isteklilerden belge sunmaları istenmeyecektir. İhale komisyonu ayrıca, bu girdiler dışındaki girdilerden de belgelendirilmesine gerek bulunmayanları tespit edebilecektir.

79.4.2.25. Personele, çalışma saatleri dışında ihale konusu işle ilgili eğitim verilmesi, işçiler açısından 4857 sayılı Kanunun 66 ncı maddesinin (d) bendine göre fazla çalışmaya yol açacağından, bunun teklif fiyata dahil olacağının ve mesai dışında işçinin kaç saat işle ilgili meşgul edileceğinin idari şartnamede belirtilmesi ve aşırı düşük teklif sorgulamasında dikkate alınması gerekmektedir. Ayrıca, oryantasyon eğitimi dışında, silahlı atış eğitimi, uçuş eğitimi gibi önemli maliyet gerektiren eğitim giderlerinin, teklif fiyata dahil giderler içinde değerlendirilmesi ve bu giderlerin idari şartnamede açıkça belirtilmesi, birim fiyat teklif alınmak suretiyle gerçekleştirilecek ihalelerde ise birim fiyat teklif cetvelinde ayrı bir iş kalemi olarak öngörülmesi gerekmektedir. Dolayısıyla bu tür eğitim giderleri % 3 oranının içerisinde bulunan bir genel gider olarak kabul edilmeyecek ve teklifin önemli bir bileşeni sayılarak aşırı düşük teklif sorgulamasında dikkate alınacaktır.”

Açıklamaları bulunmaktadır.

Teknik şartnamede, kahvaltı, öğle/akşam yemeği ve diyet yemeği için bir haftalık örnek menüye yer verildiği, diyet kahvaltı ile diyet ara öğünler için örnek menüler bulunmamakla birlikte bu öğünlerde verilebilecek yiyeceklere ilişkin ayrı bir düzenleme yapıldığı, ayrıca şartnamenin ekinde, işin yürütülmesinde verilecek tüm yemeklerin hangi malzemelerden oluşacağı ile bu malzemelerin gramajının ayrı ayrı belirlendiği görülmüştür. Buna ek olarak şartnamede kahvaltının çay, süt ve ekmek dışında üç çeşit olarak verileceği, kahvaltı menüsünde yağ bulunduğunda reçel veya bal ile verileceği ve bunun bir çeşit olarak kabul edileceği yönünde bir düzenlemeye yer verilmiştir.

Şartnamede ayrıca, işin yürütülmesi aşamasında kullanılmak üzere çeşitli makine ve malzemeler istenmiş, bunlardan 100-150 kişiye dağıtım yapabilecek kapasitede 12 adet yemek dağıtım arabası, 2 adet sanayi tipi bulaşık makinesi ve 500 litrelik 4 adet derin dondurucunun hiç kullanılmamış olması öngörülmüş, ihale sürecinde çalıştırılacak olan 1 aşçıbaşı, 5 aşçı, 5 aşçı yardımcısı, 62 garson, 12 bulaşıkçı ve 4 ortacı olmak üzere toplam 90 personele 3 ayda 1 oryantasyon eğitimi verilmesi, bu işçilerin 6 ayda 1 portör muayenelerinin yapılması, 6 ayda 1 ilaçlama yapılması istenmiş olup, hizmetin hastane ana binası ve ek binaları ile üç adet semt polikliniğinde verilmesine yönelik düzenleme yapılmıştır.

Malzeme dahil yemek pişirme ve dağıtım hizmeti alım ihalelerinde, bir öğün yemeğin maliyeti hesaplanırken, salt yemek yapımına ilişkin maliyetlerin değil, bunların dışında işin şartname ve sözleşme hükümlerine uygun yürütülmesi dolayısıyla yapılması gereken çeşitli harcamaların da dikkate alınması gerekmektedir. Bu çerçevede, teklifi aşırı düşük olan isteklilerce sunulan açıklamaların da, örnek menülere ilişkin malzeme maliyetleri dışında, diğer gider kalemlerini içerip içermediği ve bu giderlerin mevzuata uygun olarak belgelendirilip belgelendirilmediği incelenmelidir.

Başvuruya konu ihalede, idare tarafından ihale üzerinde kalan istekli olan Harput İaşe İnş. Tur. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. ve ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi Ova Toplu Yem. Ür. ve Dağ. Gıda San. Tic. Ltd. Şti.’den aşırı düşük teklif açıklaması istendiği anlaşılmıştır.

İhale üzerinde kalan isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde, çalıştırılacak 90 kişiye 3 ayda 1 olmak üzere toplam 12 kez verilmesi gereken oryantasyon eğitimine ilişkin herhangi bir maliyet belirlenmediği, semt polikliniklerine yemek taşımada kullanılacak 2008 model bir araca ilişkin ruhsat örneği ile akaryakıt giderine ilişkin tahmini olarak belirlenen bir tutar, açıklama kapsamında bulunmakla birlikte, söz konusu aracın amortisman gideriyle ilgili herhangi bir bedel tespit edilmediği ve buna ilişkin belge sunulmadığı anlaşılmıştır.

Diğer taraftan, örnek yemek menülerinin maliyetinin tevsiki amacıyla istekli tarafından proforma faturalar sunulduğu, proforma faturalarda yer alan malzeme birim fiyatlarının örnek menülerde bulunması gereken malzeme miktarıyla çarpılmasıyla birim öğün maliyetinin hesaplandığı, teknik şartnamede örnek menüsü bulunmayan diyet kahvaltı ve diyet ara öğünler için, bu öğünlerde verilebileceği teknik şartnamede belirtilen yiyeceklerden haftalık örnek menü oluşturularak, bu menünün maliyetinin belgelendirilmesiyle açıklama yapıldığı tespit edilmiştir.

Normal kahvaltı için sunulan maliyet analizleriyle proforma faturalarda yer alan fiyatlar ve teknik şartnamede öngörülen malzeme miktarlarının uyumlu olduğu belirlenmiştir.

Diyet kahvaltının maliyetinin tevsik edilmesi amacıyla sunulan maliyet analizleri incelendiğinde, 2. gün menüsünün 200 ml süt, tuzsuz peynir, poşet bal ve poşet yağdan oluşturulduğu, teknik şartnameye göre kahvaltıda verilen sütün verilmesi gereken çeşitler içinde sayılmayacağı, menüde yağ bulunması halinde verilecek olan reçel veya balın birlikte tek çeşit kabul edileceği dikkate alındığında, istekli tarafından öngörülen maliyetin iki çeşit yiyeceği kapsadığı, bu nedenle açıklamada istekli tarafından oluşturulan diyet kahvaltı menüsünün eksik olduğu anlaşılmıştır.

Diyet yemek örnek menüsüne ilişkin açıklamalar incelendiğinde, 5. ve 6. gün menülerine ilişkin açıklamada, örnek menüde yer alan kompostonun bulunmadığı görülmüştür.

Sonuç olarak, ihale üzerinde kalan istekli olan Harput İaşe İnş. Tur. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında, işçilere verilecek oryantasyon eğitimi ile semt polikliniklerine yemek taşımada kullanılacak aracın amortismanına ilişkin maliyet öngörülmemesi ve herhangi bir belge sunulmaması, diyet kahvaltı 2. gün menüsünün 3 çeşit yerine 2 çeşit yemekle açıklanması, diyet yemek 5. ve 6. gün örnek menülerinde yer alan kompostoya açıklamada yer verilmemesi nedenleriyle açıklamanın reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olan Ova Toplu Yem. Ür. ve Dağ. Gıda San. Tic. Ltd. Şti.’den aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde, semt polikliniklerine yemek sevkiyatında kullanılacak 2007 model araca ilişkin ruhsat fotokopisinin sunulduğu, bu aracın bakım-onarım, trafik sigortası ve akaryakıt gideri için tahmini bir bedel öngörülmekle birlikte, aracın amortisman giderine ilişkin herhangi bir açıklama ve belgeye yer verilmediği tespit edilmiştir.

Ayrıca, kahvaltı menülerinde ve öğle/akşam yemeği menülerinde yer alan çeşitli yemeklerin yapımında kullanılması öngörülen yiyeceklere ilişkin olarak, istekli tarafından düzenlendiği anlaşılan bir tablo sunulduğu, tabloda yer alan fiyatları tevsik etmek üzere açıklama kapsamında herhangi bir proforma fatura ya da başka bir belgeye yer verilmediği, örneğin yumurta, yeşil zeytin, siyah zeytin fiyatlarına ilişkin bir açıklama sunulmadığı, kahvaltı menüsünde yer alan tereyağı fiyatının proforma faturada 10 gr’lık yağ için teklif edilen fiyat olduğu, idarece yayımlanan zeyilnamede tereyağı gramajının 10 gr’dan 15 gr’a çıkarıldığı, dolayısıyla istekli tarafından tevsik edilen fiyatın teknik şartnameyi karşılamadığı belirlenmiştir.

Normal öğle/akşam yemeği örnek menüsünde 3. gün yemeklerinden kabak mücverin zeyilname ile pirinç pilavıyla değiştirildiği, benzer şekilde 4. gün yemekleri arasında sayılan romen çorba yerine sebze çorbasının istendiği, ancak istekli tarafından yapılan açıklamada bu değişikliğin dikkate alınmadığı görülmüştür.

Bu bağlamda, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli olan Ova Toplu Yem. Ür. ve Dağ. Gıda San. Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklamasının, semt polikliniklerine yemek sevkiyatında kullanılacak aracın amortisman giderine ilişkin bir maliyet öngörülmemesi, yumurta, yeşil zeytin, siyah zeytin fiyatlarına ilişkin olarak tevsik edici bir belge sunulmaması, tereyağı fiyatının 15 gr’lık için verilmesi gerekirken 10 gr için verilmesi ve açıklama yapılırken örnek menülerde zeyilname ile yapılan değişikliklerin dikkate alınmaması nedeniyle reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, başvuru sahibinin, ihale üzerinde kalan istekli ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmadığı yönündeki iddiası yerinde bulunmuştur.

2 ) Başvuru sahibinin 2 nci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinin ikinci fıkrasında, Kurum’un itirazen şikayet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceleyeceği hüküm altına alınmıştır.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 8 inci maddesinin onuncu fıkrasında, idarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirtilen hususlar hariç, şikayet başvurusunda belirtilmeyen hususların itirazen şikayet başvurusuna konu edilemeyeceği hükme bağlanmıştır.

Yapılan incelemede; idareye yapılan şikayet başvurusunda başvuru sahibinin 2 nci iddiasının yer almadığı tespit edilmiştir. Anılan mevzuat hükümleri gereğince, itirazen şikayet başvurusunun incelenmesinde idareye başvuru konusu edilmeyen hususlar dikkate alınmayacağından, idareye şikayet başvurusunda yer verilmeyen bahse konu iddiaya ilişkin başvurunun reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:

4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesinde; ihale komisyonunun verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan teklifleri tespit edeceği; bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği hükme bağlanmıştır.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 8 inci maddesinde; idarelerce yaklaşık maliyetin kamu kurum ve kuruluşlarınca işin niteliğine göre belirlenmiş fiyatlar, ihaleyi yapan idare veya diğer idarelerce gerçekleştirilmiş aynı veya benzer işlerdeki fiyatlar, ilgili odalarca belirlenmiş fiyatlar, ihale konusu işi oluşturan iş kalemlerine veya gruplarına ilişkin olarak piyasadan yapılacak fiyat araştırması kapsamında elde edilecek fiyat tekliflerinin aritmetik ortalaması veya uzman bilirkişi ve ekspertizlerden soruşturularak oluşturulan fiyatların biri, birkaçı veya tamamı herhangi birinin öncelik sırası olmaksızın kullanılarak tespit edileceği ve istenen özellikleri taşımayan veya gerçek piyasa rayiçlerini yansıtmadığı düşünülen fiyat bildirimleri ve proforma faturaların değerlendirmeye alınmayacağı ve fiyat araştırması için yapılan çalışmalarda fiyat sorulacak kişi ve kuruluşlara yazılan yazıda fiyatı tespit edilecek iş grubu veya iş kaleminin ayrıntılı özelliklerine yer verileceği; anılan Yönetmeliğin 59 uncu maddesinde, tekliflerin, diğer tekliflerle veya yaklaşık maliyetle karşılaştırılarak aşırı düşük olup olmadığının tespit edileceği hüküm altına alınmıştır.

Diğer taraftan, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 9 uncu maddesinde, idarece hesaplanan yaklaşık maliyete % 20 oranını geçmemek üzere yüklenici karı ekleneceği hüküm altına alınmıştır. Başvuruya konu ihalede, yaklaşık maliyet içerisindeki kar oranının tespit edilmesi mümkün olmamakla birlikte, anılan Yönetmelik hükmü gereği en fazla % 20 oranında kar belirlenebileceğinden hareketle, yaklaşık maliyetin 1,20’ye bölünmesi sonucu karsız yaklaşık maliyetin asgari 13.505.682,00 TL olabileceği anlaşılmıştır.

Bu çerçevede, ihalede teklif edilen fiyatlardan, minimum karsız yaklaşık maliyetten düşük olduğu tespit edilen başvuru sahibi Çelikler Tem. İnş. Teks Gıda Taah. San. Tic. Ltd. Şti.’nin teklifinin aşırı düşük olduğu ve bu istekliden de aşırı düşük teklif açıklaması istenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihale üzerinde kalan istekli olan Harput İaşe İnş. Tur. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli olan Ova Toplu Yem. Ür. ve Dağ. Gıda San. Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedilmesi, Çelikler Tem. İnş. Teks Gıda Taah. San. Tic. Ltd. Şti.’den ise aşırı düşük teklif açıklaması istenmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ali KAYA

Kurul Üyesi

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibinin 1 inci iddiasına ilişkin olarak; ihalede aşırı düşük teklif açıklaması sunan isteklilerin açıklamalarının mevzuata uygun olmadığı iddiasına yer verilmiştir.

İncelemeye konu ihale; 2012-2013-2014 Yıllara Sari Malzeme Dahil Yemek Hizmet Alımı işi olup,idarece yaklaşık maliyetin piyasada yapılan fiyat araştırmaları, aynı ildeki diğer kamu hastanelerince alınan benzer nitelikteki ihalelerde gerçekleşen fiyatlar ile ilgili meslek odasından alınan fiyatların ortalaması esas alınarak toplam 16.206.818,40 TL olarak belirlendiği, bahse konu ihaleye 13 isteklinin teklif verdiği, inceleme konusu ihalede iki isteklinin aşırı düşük sorgulamaya tabi tutulduğu, ihale komisyonu tarafından yapılan değerlendirme sonucunda ihalenin aşırı düşük açıklaması uygun görülen Harput İaşe İnş. Tur. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin üzerinde bırakıldığı, ekonomik açıdan en avantajlı 2. teklif sahibi isteklinin ise Ova Toplu Yem. Ür. Ve Dağ. Gıda San. Tic. Ltd. Şti.’ nin belirlendiği anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun “ Aşırı düşük teklifler ” başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “teklif fiyata dahil masraflar” ve “aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak şikayet başvurusuna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, geçerli tekliflerin yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre aşırı düşük olmadığı, en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece hiçbir isteklinin teklifine ilişkin olarak aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın ihalenin karara bağlanması gerekmektedir.

Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasının objektif kriterlerinin var olmadığı düşünülmektedir.

Yukarıda açıklandığı üzere inceleme konusu ihalede aşırı düşük sorgulama yapılmaması gerektiği yönündeki düşüncemle Kurul kararına katılmıyorum.

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi