KİK Kararı: 2011/UH.I-3591

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2011/070
Gündem No : 22
Karar Tarihi : 31.10.2011
Karar No : 2011/UH.I-3591
BAŞVURU SAHİBİ:
Gülaçtı Kardeşler Gıda İnş. Turz. Teks. İth. İhrc. San. Tic. Ltd. Şti., ALİPAŞA MAHALLESİ GENÇ ALİ SOKAK NO:12 VAN

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Özalp İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü, Cumhuriyet Mah. Cumhuriyet 11 VAN

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2011/114545 İhale Kayıt Numaralı "Taşımalı İlköğretim Okullarına Taşınan Öğrencilere Sıcak Öğle Yemeği Verilmesi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

14.10.2011tarih ve B.07.6.KİK.0.06.00.00-101.04-.H.[3261].(0263)./2011-86Esayılı Esas İnceleme Raporunda;

Özalp İlçe Milli Eğitim Müdürlüğütarafından 26.08.2011tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Taşımalı İlköğretim Okullarına Taşınan Öğrencilere Sıcak Öğle Yemeği Verilmesi” ihalesine ilişkin olarak Gülaçtı Kardeşler Gıda İnş. Tur. Teks. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti.’nin 20.09.2011tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 27.09.2011tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 03.10.2011tarih ve 43797sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 29.09.2011tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (a) bendi gereğince ihalenin iptaline,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;

1. İhalede yalnızca ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibinden aşırı düşük teklif açıklaması istenmesinin mevzuata uygun olmadığı, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekliden de açıklama istenmesi gerektiği,

2. İhale üzerinde kalan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığı,

İddialarına yer verilmiştir.

A- Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

1 ) Başvuru sahibinin 1 inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesinde; ihale komisyonunun verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan teklifleri tespit edeceği; bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği hükme bağlanmıştır.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 8 inci maddesinde; idarelerce yaklaşık maliyetin kamu kurum ve kuruluşlarınca işin niteliğine göre belirlenmiş fiyatlar, ihaleyi yapan idare veya diğer idarelerce gerçekleştirilmiş aynı veya benzer işlerdeki fiyatlar, ilgili odalarca belirlenmiş fiyatlar, ihale konusu işi oluşturan iş kalemlerine veya gruplarına ilişkin olarak piyasadan yapılacak fiyat araştırması kapsamında elde edilecek fiyat tekliflerinin aritmetik ortalaması veya uzman bilirkişi ve ekspertizlerden soruşturularak oluşturulan fiyatların biri, birkaçı veya tamamı herhangi birinin öncelik sırası olmaksızın kullanılarak tespit edileceği ve istenen özellikleri taşımayan veya gerçek piyasa rayiçlerini yansıtmadığı düşünülen fiyat bildirimleri ve proforma faturaların değerlendirmeye alınmayacağı ve fiyat araştırması için yapılan çalışmalarda fiyat sorulacak kişi ve kuruluşlara yazılan yazıda fiyatı tespit edilecek iş grubu veya iş kaleminin ayrıntılı özelliklerine yer verileceği; anılan Yönetmeliğin 59 uncu maddesinde, tekliflerin, diğer tekliflerle veya yaklaşık maliyetle karşılaştırılarak aşırı düşük olup olmadığının tespit edileceği hüküm altına alınmıştır.

Yapılan incelemede, idare tarafından başvuruya konu ihalede yalnızca Yetkin Tem. Taş. Yem. Hiz. San. Tic. Ltd. Şti.’den açıklama istendiği, bu isteklinin teklif fiyatının 1,54 TL birim fiyat üzerinden toplam 541.094,40 TL olduğu, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi Can- Gül San. Tic. Ltd. Şti.’nin 1,60 TL birim fiyat üzerinden toplam 562.176,00 TL teklif ettiği tespit edilmiştir.

Kamu İhale Kurumu tarafından, hizmet alımı ihalelerine yönelik olarak aşırı düşük tekliflerin belirlenmesine ilişkin bağlayıcı kurallar getirilmemiş olduğundan, anılan Kanun hükümleri uyarınca, hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklifleri belirleme hususundaki takdir yetkisi ihale komisyonlarındadır. Ancak, bu yetkinin, Kanunun 38 inci maddesine göre belirlenen çerçeveye, ihale konusu hizmetin niteliğine, kamu ihale mevzuatının temel ilkelerine, dolayısıyla kamu yararına uygun olarak kullanılması gerekliliği ve aşırı düşük tekliflerin bu çerçevede yaklaşık maliyet veya diğer tekliflerin karşılaştırılmasıyla tespit edilmesi gerektiği kuşkusuzdur.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 9 uncu maddesinde, idarece yaklaşık maliyet hesabında % 20 oranını geçmemek üzere yüklenici karı ekleneceği hüküm altına alınmıştır. Başvuruya konu ihalede, yaklaşık maliyet içerisindeki kar oranının tespit edilmesi mümkün olmamakla birlikte, anılan Yönetmelik hükmü gereği en fazla % 20 oranında kar belirlenebileceğinden hareketle, yaklaşık maliyetin 1,20’ye bölünmesi sonucu karsız yaklaşık maliyetin asgari 664.656,00 TL olabileceği anlaşılmaktadır.

Bu çerçevede, teklif fiyatının minimum karsız yaklaşık maliyetten düşük olduğu tespit edilen Can- Gül San. Tic. Ltd. Şti.’nden de aşırı düşük teklif açıklaması istenmesinin uygun olacağı düşüncesiyle, başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmuştur.

2 ) Başvuru sahibinin 2 nci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesinde, ihale komisyonunun, teklifi aşırı düşük olan isteklilerden, teklifin önemli bileşenleriyle ilgili, hizmetin teklif fiyatıyla yapılmasına imkan veren yönteme, seçilen teknik çözümlere ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin kullanacağı avantajlı koşullara ve teklif edilen hizmetin özgünlüğüne ilişkin belgelere dayalı açıklama isteyeceği, isteklilerce yapılan açıklamaları değerlendirerek yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerini reddedeceği hüküm altına alınmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesine ilişkin esasların açıklandığı 79 uncu maddesinde, açıklamaların belgelere dayalı olması gerektiği belirtilmiştir.

Anılan maddenin devamında, isteklilerin açıklamalarını tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar, fiyat teklifleri, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri, kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mala ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar, perakende satış yapan zincir mağaza veya marketlerin yayımladıkları fiyat kataloglarında yer alan fiyatlar, ticaret borsalarına kayıtlı mallara ilişkin olarak 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununun 51 inci maddesinin (c) bendi uyarınca borsa idaresi tarafından düzenlenen ilgili malın fiyatını gösteren belgeler, yaş sebze ve meyve için, Yaş Sebze ve Meyve Ticaretinin Düzenlenmesi ve Toptancı Halleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname uyarınca faaliyet gösteren toptancı hali idaresi tarafından düzenlenen ilgili malın fiyatını gösteren belgeler ve isteklinin ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarına dayanarak yapacakları ve bu belgelerin Tebliğin (79.4.2.4-79.4.2.13) maddelerine uygun olacağı açıklamalarına yer verilmiştir.

Anılan Tebliğin, aşırı düşük tekliflerin belgelere dayalı olarak açıklanmasına ilişkin maddelerinde;

“79.4.2.4. Tedarikçi veya üreticilerden alınan birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda proforma faturadaki birim satış tutarı;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

…

79.4.2.11. İstekli tarafından yaş sebze ve meyve için, toptancı halinde oluşan fiyatların kullanılması halinde, Yaş Sebze ve Meyve Ticaretinin Düzenlenmesi ve Toptancı Halleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname uyarınca faaliyet gösteren toptancı hali idaresi tarafından düzenlenen ve ilgili malın, ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününe ait asgari fiyatını gösteren belge ile açıklama yapılması yeterlidir.

…

79.4.2.15. Maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının; 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununa göre çalışan meslek mensuplarından, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olanlar tarafından düzenlenmesi, bütün belge ve tutanakların her sayfasının taraflar tarafından imzalanarak kaşelenmesi gerekmektedir.

…

Meslek mensubu, proforma fatura veya fiyat teklifi üzerindeki beyanı ile O-5, O-6, O-7 nolu tutanaklardaki beyanların doğruluğundan sorumludur.

…

79.4.2.16. İstekliler tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamındaki mallara ilişkin olarak proforma fatura yerine sadece alış faturası ile açıklamada bulunulması geçerli bir açıklama olarak kabul edilmeyecektir.

Yukarıda belirtilen maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi esastır. Ancak son geçici vergi beyanname döneminde, yasal defter ve belgelerde açıklama konusu mal veya hizmetlerle ilgili işlem bulunmaması durumunda, isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin ağırlıklı ortalama birim maliyetin veya ağırlıklı ortalama birim satış tutarının belirtildiği “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) hariç, söz konusu tutanaklar bir önceki geçici vergi beyanname dönemi esas alınarak düzenlenebilir.

79.4.2.19. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarına ilişkin aşırı düşük teklif sorgulamasında, sözleşme giderleri ve genel giderlerin % 3 oranında hesaplanması söz konusu olmayacak, sözleşme giderleri ilgili mevzuatına göre hesaplanmak suretiyle aşırı düşük teklif sorgulamasına cevap verilecek ve teklifler değerlendirilecektir.

79.4.2.24. Yemek hizmet alımı ihalelerinde, çalıştırılacak personelin giyim gideri ile su, tuz, baharat, peçete ve masa örtüsü giderleri için yapılacak açıklamalara ilişkin olarak isteklilerden belge sunmaları istenmeyecektir. İhale komisyonu ayrıca, bu girdiler dışındaki girdilerden de belgelendirilmesine gerek bulunmayanları tespit edebilecektir.”

Açıklamaları bulunmaktadır.

Teknik şartnamede, her öğünde en az 750 kalorilik üç çeşit yemek sunulacağı, yemeklerin dağıtımı, nakliyesi, yemek verilen yerin temizliği, servislerin toplanma ve temizliğinin yüklenici tarafından yapılacağı, verilen yemeklerin teknik şartnamede yer alan aylık yemek listesindeki menüye uygun olacağı düzenlemeleri bulunmaktadır.

Malzemeli yemek alım ihalelerinde, bir öğün yemeğin maliyeti hesaplanırken, salt yemek yapımına ilişkin maliyetlerin değil, sözleşme giderleri ile bunların dışında işin şartname ve sözleşme hükümlerine uygun yürütülmesi dolayısıyla yapılması gereken çeşitli harcamaların da dikkate alınması gerekmektedir. Bu çerçevede, teklifi aşırı düşük olan isteklilerce sunulan açıklamaların da, bu gider kalemlerini içerip içermediği ve bu giderlerin mevzuata uygun olarak belgelendirilip belgelendirilmediği incelenmelidir.

Yapılan incelemede ihale üzerinde kalan istekli tarafından aylık yemek listesinde yer alan yemeklere ilişkin malzeme bedellerinin proforma faturalarla ve Van Ticaret Borsasından alınan bir belgeyle açıklandığı, yemeklerin maliyetinin bir çizelge halinde sunulduğu, ancak yemeklerde kullanılacak malzemelerin miktarının ayrı ayrı belirtilmediği ve yemek ana malzemeleri dışında salça, yağ vs. gibi malzemelere ilişkin bir açıklamanın bulunmadığı tespit edilmiştir. Diğer taraftan, anılan Tebliğ açıklamalarına göre, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarına ilişkin aşırı düşük teklif açıklamasında sözleşme giderlerinin ilgili mevzuata göre hesaplanarak açıklanması gerekirken, istekli tarafından sunulan açıklamada maliyet kalemlerinin ortalama yemek maliyeti ve firma karı olarak belirlendiği ve sözleşme giderlerine ilişkin herhangi bir açıklamanın yer almadığı anlaşılmıştır. Bu itibarla, ihale üzerinde kalan istekli olan Yetkin Tem. Taş. Yem. Hiz. San. Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığı anlaşılmış olup, başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmuştur.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:

Yapılan incelemede, başvuru sahibi Gülaçtı Kardeşler Gıda San. Tic. Ltd. Şti.’nin 1,89 TL birim fiyat üzerinden toplam 664.070,40 TL tutarındaki teklif bedelinin, minimum karsız yaklaşık maliyet tutarı olan 664.656,00 TL’den düşük olduğu tespit edilmiş olup bu istekliden de aşırı düşük teklif açıklaması istenmesi gerekmektedir.

İhale üzerinde bırakılan isteklinin sunduğu aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığı, ayrıca ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olan Can- Gül San. Tic. Ltd. Şti. ile başvuru sahibi Gülaçtı Kardeşler Gıda San. Tic. Ltd. Şti.’nin teklif fiyatlarının minimum karsız yaklaşık maliyetin altında olduğu tespit edilmiştir. Bu nedenle, başvuru sahibi Gülaçtı Kardeşler Gıda San. Tic. Ltd. Şti.’den de aşırı düşük teklif açıklaması istenmesi gerekmektedir.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihale üzerinde bırakılan istekliyle imzalanan sözleşmenin feshedilmesi ve Can- Gül San. Tic. Ltd. Şti. ile başvuru sahibi Gülaçtı Kardeşler Gıda San. Tic. Ltd. Şti.’den aşırı düşük teklif açıklaması istenmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali KAYA

Kurul Üyesi

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi

Adem KAMALI

Kurul Üyesi

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi