KİK Kararı: 2011/UH.I-3431

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2011/068
Gündem No : 8
Karar Tarihi : 17.10.2011
Karar No : 2011/UH.I-3431
BAŞVURU SAHİBİ:
Çağ Yapı İnşaat Taah. Gıda Tem. Bilgisayar Tic. Ve San. Ltd. Şti., Atatürk Bulvarı Çolak Apt. No: 134/4 ESKİŞEHİR

İHALEYİ YAPAN İDARE:
İstanbul Teknik Üniversitesi Sağlık, Kültür Ve Spor Daire Başkanlığı, Ayazaga Kampüsü 34457 İSTANBUL

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2011/127218 İhale Kayıt Numaralı "İtü. Sağlık Kültür Ve Spor Daire Başkanlığına Bağlı Birimlerin 2012 Yılı Temizlik Ve Resepsiyon" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

12.10.2011tarih ve B.07.6.KİK.0.06.00.00-101.04-.H.[3258].(0262)./2011-71E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

İstanbul Teknik Üniversitesi Sağlık, Kültür ve Spor Daire Başkanlığı tarafından 20.09.2011 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “İTÜ Sağlık Kültür ve Spor Daire Başkanlığına Bağlı Birimlerin 2012 Yılı Temizlik ve Resepsiyon” ihalesine ilişkin olarak Çağ Yapı İnşaat Taah. Gıda Tem. Bilgisayar Tic. ve San. Ltd. Şti.’nin 03.10.2011 tarih ve 43790 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 03.10.2011 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen ihale işlem dosyasının incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; idare tarafından söz konusu ihalenin, ‘geçerli tek teklifin yaklaşık maliyetin üzerinde olması ve rekabet ortamının yeterince oluşmaması’ gerekçesiyle iptal edildiği, ancak ihaleye katılım derecesinin yetersiz olmasında taraflarına yükletilebilecek herhangi bir sorumluluğun bulunmadığı, zira taraflarınca önceden bilinmesi mümkün olmayan katılımcı sayısının teklif etmiş oldukları tutarın belirlenmesine bir etkisinin olamayacağı, kaldı ki firmalarının yasal müteahhit kar oranı olan % 20’ nin altında, (% 10 oranında) kar öngörmüş olduğu, dolayısıyla ihalenin iptal kararının yerinde olmadığı iddia edilmektedir.

İptal gerekçeleri ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Kuruma itirazen şikayet başvurusu” başlıklı 56 ncı maddesinin ikinci fıkrasında yer alan;“…İdare tarafından şikayet veya itirazen şikayet üzerine alınan ihalenin iptal edilmesi işlemine karşı yapılacak itirazen şikayet başvuruları ise idarenin iptal gerekçeleriyle sınırlı incelenir.” hükmü uyarınca, söz konusu itirazen şikayet başvurusunun, idare tarafından iptal gerekçesi olarak belirtilen “tek geçerli teklifin yaklaşık maliyetin üzerinde yer almasından dolayı yeterli rekabetin oluşmaması “ hususu çerçevesinde yapılan incelemesinde; 22 adet ihale dokümanın satın alındığı söz konusu ihaleye 5 isteklinin katıldığı, bu isteklilerden üçünün teklif mektubu dahi sunmadığı, dürüstlük kuralı çerçevesinde sunulduğu anlaşılan 2 adet tekliften Seven İnş.Tem. Ltd. Şti.’nin teklifinin, birim fiyat teklif cetveli yanlış düzenlendiği gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılması sonucu ihalede tek geçerli teklifin kaldığı anlaşılmaktadır.

Diğer taraftan, yeterli rekabetin oluşmaması argümanı oldukça muğlak bir değerlendirme kriteri olup, rekabetin derecesini sadece ve sadece geçerli teklif sayısına hasretmek de doğru bir yaklaşım olmasa gerektir. Örneğin, tek geçerli teklifin yaklaşık maliyetin oldukça altında olduğu ve yaklaşık maliyetin hesaplanmasında yahut güncellenmesinde önemli hatalar yapılmadığı takdirde, yeterli rekabetin oluşmadığı söylenemez. Zira, katılımcı sayısının ihale öncesinde bilinmediği, tekliflerin kapalı zarf ile tek seferde alındığı (tekliflerin revize edilme imkanının bulunmadığı) açık ihale usulünde, minimal seviyede kar içeren ve düşük maliyetlerle tedarik etkinliğine sahip bir teklifin olası bir rekabet baskısının sonucu olduğu, başka bir ifadeyle diğer bir isteklinin daha düşük bir teklif verebileceği ihtimaline karşı alınan stratejik bir kararın tezahürü olduğu açıktır. Demek ki, rekabet olgusundan beklenen yarar; isteklilerin katılımcı sayısı değil ama katılımcı sayısı hakkındaki bekleyişleri temelinde algıladıkları rekabet baskısı vasıtasıyla düşük tedarik maliyetlerini içkin ve minimal seviyede kar içeren teklif sunmalarını sağlamaktır.

Buradan hareketle, ihtilaf konusu ihalede alınan iptal kararı gerekçesinin incelenmesi, sadece yaklaşık maliyetin hesaplanması esnasında düşük belirlenmesine neden olan hataların yapılıp yapılmadığı hususu etrafında olacaktır. İdarece hesaplanan yaklaşık maliyet ile başvuru sahibinin teklif bileşenleri aşağıdaki tabloda karşılaştırmalı olarak verilmiştir:

Teklif bileşenleri/Maliyet bileşenleri

İdare (% 6,37 kar dahil)

Çağ Yapı (% 10 kar dahil)

Giyim gideri, % 3 sözleşme gideri ve genel giderler ve tatil günleri çalışma ücreti dahil işçilik gideri

4.592.324,8126

4.806.964,15

Temizlik Ekipmanları Gideri

3.578,3931

5.000,00

Temizlik Malzemesi Gideri

121.355,6183

120.000,00

Toplam

4.717.258,83

4.931.964,15

Karşılaştırma tablosundan anlaşılacağı üzere, başvuru sahibinin teklif bedeli ile yaklaşık maliyetin arasındaki farklılığın en önemli unsuru seçilen kar marjı değil, giyim eşyası ve temizlik ekipmanları gideridir. Neden çünkü, başvuru sahibinin, aynı maliyet koşullarında kar marjını % 6,37 (idarenin belirlediği kar marjı) belirlediği varsayılsa bile, teklif bedelinin yine yaklaşık maliyetin üzerinde (4.769.209,333 TL) olacağı anlaşılmaktadır. Yine, kardan arındırılmış şekliyle yaklaşık maliyetin 4.434.764,341 TL; başvuru sahibinin teklif bedelinin ise 4.483.603,772 TL olduğu görülmektedir.

İdarece, işçilik gideri hesaplanmasında Kurumun web adresinde yer alan işçilik hesaplama modülü kullanılmıştır.İşçilik gideri bileşenlerinden genel tatil ücreti gideri, kısa vadeli sigorta kolları prim oranı idari şartnamede % 1,5 olarak belirlenmiş olmasına rağmen % 1 şeklinde modüle aktarıldığından, bu husus yaklaşık maliyetin yaklaşık 163 TL eksik hesaplanmasına neden olmuştur. Bununla birlikte, temizlik ekipmanları ve sarf malzemeleri gideri, ilgili piyasada faaliyet gösteren firmalardan alınan fiyat tekliflerinin en düşüğü esas alınarak belirlenmiştir. Daha açık anlatmak gerekirse;

- Temizlik ekipmanları giderinin tespiti için alınan fiyat teklifleri; 3.364,10 TL, 3.663,20 TL ve 3.860,00 TL olup, bunlardan 3.364,10 TL olan fiyat teklifinin temizlik ekipmanı gideri seçilerek yaklaşık maliyete aktarıldığı,

- Temizlik sarf malzemeleri giderinin tespiti için alınan fiyat teklifleri;114.088,20 TL, 122.488,80 TL ve 126.187,20 TL olup, bunlardan 114.088,20 TL olan fiyat teklifinin temizlik sarf malzemesi giderinin seçilerek yaklaşık maliyete aktarıldığı,

Tespit edilmiştir.

Bu durum ise, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına esas miktar ve fiyatların tespiti” başlıklı 8 inci maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendinde; “ İhale konusu işi oluşturan iş kalemlerine veya gruplarına ilişkin olarak piyasadan yapılacak fiyat araştırması kapsamında elde edilecek fiyat tekliflerinin aritmetik ortalaması alınmak suretiyle … oluşturulan fiyatlar esas alınır.” şeklinde yer alan düzenlemeyle örtüşmemektedir. Diğer taraftan, yaklaşık maliyetin hesaplanmasında her ne kadar yukarıda alıntısı yapılan Yönetmelik hükmüne aykırılık görülse de, bu aykırılığın sonuca etki etmeyeceği belli olmaktadır. Zira, genel tatil ücreti gideri düzeltilerek ve temizlik ekipman/sarf malzemesi fiyat tekliflerinin ortalaması esas alınarak yeniden hesaplanan yaklaşık maliyet 4.725.372,22 TL olarak tespit edilmiş olup, başvuru sahibinin teklifinin yine bu tutarın üzerinde kalacağı anlaşılmaktadır.

Yine, yaklaşık maliyet cetvelinin giyim eşyası giderine ilişkin eklerinin incelenmesinden; giyim eşyası giderinin tespiti için ilgili piyasada faaliyet gösteren firmalardan fiyat tekliflerinin alındığı, bu fiyat teklifleri ile Memurlara Yapılacak Giyecek Yardım Yönetmeliği kapsamında belirlenen 2011 yılı fiyatlarının bir tabloya dercedildiği, ancak nihai olarak belirlenen ve yaklaşık maliyete aktarılan giyim eşyası giderinin gerek mezkur Yönetmelik kapsamında belirlenen fiyatların gerekse de fiyat teklifleri ortalamasının üzerinde belirlendiği anlaşılmıştır. Yani, giyim eşyası giderinin tespitinde de, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 8 inci maddesinde düzenlenen usullere uyulmadığı görülmektedir. Ancak, buradaki usul hatasının da sonuca etkili olmadığı açıktır zira söz konusu hata, yaklaşık maliyetin cüzi bir miktar yüksek tespit edilmesine neden olmuştur ki bu durum iptal kararı gerekçesi lehine, başvuru sahibinin ise aleyhine olan bir argümanı işaret etmektedir.

Bununla birlikte, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 9 uncu maddesinin dördüncü ve beşinci fıkralarında düzenlenen yaklaşık maliyetin güncellenmesi şartlarının ihtilaf konusu ihalede oluşmadığı tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Temel ilkeler” başlıklı 5 inci maddesinde; “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” hükmü,

Aynı Kanunun “Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptali” başlıklı 39 uncu maddesinde;“ İhale komisyonu kararı üzerine idare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İhalenin iptal edilmesi halinde bu durum bütün isteklilere derhal bildirilir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez.Ancak, idare isteklilerin talepte bulunması halinde, ihalenin iptal edilme gerekçelerini talep eden isteklilere bildirir.” hükmü,

Yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 16.3. “Yaklaşık maliyetin üzerindeki teklifler” başlıklı 16.3 üncü maddesinde;

“Yaklaşık maliyetin üzerindeki tekliflerin kabul edilip edilemeyeceği hususunda tereddütler olduğu anlaşılmaktadır. İhale komisyonu;

a) Yaklaşık maliyet hesaplanırken değerlendirilmeyen her hangi bir husus olup olmadığını,

b) Yaklaşık maliyet güncellenerek tespit edilmişse, güncellemenin doğru yapılıp yapılmadığını,

c) Verilen teklif fiyatlarının piyasa rayiç fiyatlarını yansıtıp yansıtmadığını,

Sorgulayarak verilen teklifleri yaklaşık maliyete göre mukayese eder ve bütçe ödeneklerini de göz önünde bulundurarak, teklif fiyatlarını uygun bulması halinde ekonomik açıdan en avantajlı teklifi ve varsa ikinci teklifi belirlemek veya verilen teklif fiyatlarını uygun bulmaması halinde ihalenin iptaline karar vermek hususunda takdir yetkisine sahiptir.

Yaklaşık maliyetin üzerinde olmakla birlikte teklifin kabul edilebilir nitelikte görülmesi halinde idarenin ek ödeneğinin bulunması veya ilgili mali mevzuatı gereği ödenek aktarımının mümkün olması durumlarında teklifler kamu yararı ve hizmet gerekleri de dikkate alınarak kabul edilebilir. Bu durumda sorumluluk idareye aittir.” açıklaması mevcuttur.

Bu çerçevede; yaklaşık maliyetin hesaplanmasında yapılan usul hatalarının sonuca etkili olmadığı, diğer bir deyişle yaklaşık maliyetin, tek geçerli teklifin üzerinde olmasını gerektirecek bir hata yapılmadığı göz önünde bulundurulduğunda; 4734 sayılı Kanunun yukarıda alıntısı yapılan 39 uncu madde hükmü uyarınca idarenin ihaleyi iptal etme hususunda sahip olduğu takdir yetkisini kamu yararı doğrultusunda kullandığı sonucuna ulaşılmıştır.

Bu itibarla, başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmamıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ali KAYA

Kurul Üyesi

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi