KİK Kararı: 2011/UH.I-3249

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2011/064
Gündem No : 94
Karar Tarihi : 26.09.2011
Karar No : 2011/UH.I-3249
BAŞVURU SAHİBİ:
FİLİZ GIDA TARIM HAY. AMBALAJ TEKS. İNŞ. TUR. NAK. TOP. TEM. OTO PAZ. SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ. VEKİLİ AV. BEKİR MUSTAFA YILMAZ, ESKİŞEHİR YOLU NO:6/33 ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Kiraz Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü, CUMHURİYET MAH. GÜMÜŞSUYU CAD. PAZARYERİ YANI NO:9 İZMİR

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2011/97474 İhale Kayıt Numaralı "2011-2012 eğitim öğretim yılı taşıma kapsamındaki öğrencilere öğle yemeği Hizmet Alımı" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

22.09.2011tarih ve B.07.6.KİK.0.06.00.00-101.04-.H.[2910].(G028)./2011-47Esayılı Esas İnceleme Raporunda;

Kiraz İlçe Milli Eğitim Müdürlüğütarafından 09.08.2011tarihinde açık ihale usulüile yapılan “2011-2012 Eğitim Öğretim Yılı Taşıma Kapsamındaki Öğrencilere Öğle Yemeği Hizmet Alımı” ihalesine ilişkin olarak Filiz Gıda Tarım Hay. Ambalaj Teks. İnş. Tur. Nak. Top. Tem. Oto Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili Av. Bekir Mustafa Yılmaz’ın 22.08.2011tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 23.08.2011tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 26.08.2011tarih ve 39605sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 26.08.2011tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; ihale üzerinde bırakılan Ege Yemek Sanayi Erhan Kaymaz tarafından sunulan teklifin, aşırı düşük teklif olması nedeniyle anılan istekliden aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, Ege Yemek Sanayi Erhan Kaymaz tarafından idareye verilen aşırı düşük teklif açıklamasında birim yemek için öngörülen 1,68 TL’lik fiyatın Kamu İhale Genel Tebliğinin 79 uncu maddesinde bulunan açıklamalar bakımından belgeye adayalı olarak açıklanmasının mümkün olmadığı, bu itibarla ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılarak, düzeltici işlem tesis edilmesi gerektiği, iddiasına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İdarece gönderilen ihale işlem dosyası ve itirazen şikayet başvuru dilekçesine ilişkin olarak yapılan incelemede; Kiraz İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından 09.08.2011 tarihinde yapılan “2011-2012 Eğitim Öğretim Yılı Taşıma Kapsamındaki Öğrencilere Öğle Yemeği Hizmet Alımı” ihalesine 7 isteklinin teklif sunduğu, ihale komisyonu tarafından yapılan değerlendirme sonucunda, diğer tekliflere ve idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük bulunan Ege Yemek Sanayi Erhan Kaymaz’dan aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, anılan istekli tarafından idareye verilen aşırı düşük teklif açıklamasının idarece yeterli görülerek, ihalenin Ege Yemek San. Erhan Kaymaz üzerinde bırakıldığı görülmüştür.

İdari şartnamenin 2 nci maddesinde; 2082 öğrenciye 180 gün süreyle toplam 504.360 tabldot yemek hizmeti alınacağı,

İdari şartnamenin; “ Teklif Fiyata Dahil Masraflar” başlıklı 25 inci maddesinde;

“26.1 Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince yapılacak ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri teklif fiyat dahildir.

26.2. (26.1) nci maddede yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilecektir.”

_“25.1._Tüm giderler yüklenici tarafından karşılanacaktır.

_25.2._25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

_25.3._Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1. Tüm giderler yükleniciye aittir.”düzenlemesine yer verilmiştir.

İhale üzerinde bırakılan isteklinin idareye sunduğu birim fiyat cetvelinde;

Sıra No

Açıklama

Birim

Miktar

Birim fiyat (TL)

Tutar (TL)

1

2011-2012 eğitim öğretim yılı çalışma takvimi içerisinde (180 gün) 2.802 öğrenciye öğle yemeği

Tabldot

504.360

1,68

847.324,80

Birim yemek fiyatı 1,68 TL esas alınarak, 504.360 adet yemek için toplam 847.324,80 TL tutarında teklif sunduğu, ancak anılan isteklinin teklif fiyatının, diğer tekliflere ve idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre aşırı düşük bulunması nedeniyle 4734 sayılı Kanunun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde yer alan; “ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.” hükmü gereğince Ege Yemek San. Erhan Kaymaz’dan, 11.08.2011 tarihinde, belgelendirilmek suretiyle 15.08.2011 tarihine kadar idareye verilmek üzere aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği görülmüştür.

Ege Yemek Sanayi Erhan Kaymaz’ın söz konusu hizmetin sunulmasına ilişkin olarak idareye sunduğu aşırı düşük teklif açıklamasında; kendilerinin yemek üreticisi olması nedeniyle fiyat açıklamasını idareye sunulan ağırlıklı ortalama birim maliyeti gösteren “maliyet tespit tutanağı”nda (Ek-O.7) bulunan yemek maliyetine dayalı olarak açıkladığı anlaşılmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79 uncu maddesinde;

“ 79.4.1. İsteklilerce yapılacak aşırı düşük teklife ilişkin açıklamalar belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyerek söz konusu teklifler reddedilecektir.

79.4.2. İhale komisyonu tarafından yapılacak aşırı düşük teklif değerlendirmesinde aşağıdaki hususların dikkate alınması gerekmektedir.

79.4.2.1. İhale komisyonu, teklifin önemli bileşenlerine ilişkin olarak;

a) Verilecek hizmetin ekonomik olması,

_b)_Seçilen teknik çözümler ve hizmetlerin temininde kullanılacak avantajlı koşullar,

_c)_Teklif edilen hizmetin özgünlüğü,

hususlarında istekliler tarafından belgelere dayalı olarak yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle aşırı düşük teklifleri değerlendirerek ihaleyi sonuçlandıracaktır.

79.4.2.2. Verilecek hizmetin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler, hizmetin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya hizmetin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; sadece bu hususların neler olduğu değil, belirtilen çözüm, avantajlı koşul, özgünlük ya da hizmetin ekonomik olması sayesinde elde edilen maliyet avantajının da bilgi ve belgelere dayalı olarak açıklanması gerekmektedir.

79.4.2.3. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamaya dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin açıklamalarına dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

İsteklilerin açıklamalarına dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar,

b. Fiyat teklifleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mala ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Perakende satış yapan zincir mağaza veya marketlerin yayımladıkları fiyat kataloglarında yer alan fiyatlar,

e. Ticaret borsalarına kayıtlı mallara ilişkin olarak 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununun 51 inci maddesinin (c) bendi uyarınca borsa idaresi tarafından düzenlenen ilgili malın fiyatını gösteren belgeler,

f. Yaş sebze ve meyve için, Yaş Sebze ve Meyve Ticaretinin Düzenlenmesi ve Toptancı Halleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname uyarınca faaliyet gösteren toptancı hali idaresi tarafından düzenlenen ilgili malın fiyatını gösteren belgeler,

g. İsteklinin ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarıdır.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları (79.4.2.4-79.4.2.13) maddelerine göre yapacakları açıklamalar kapsamında sunacaklardır.

79.4.2.12. İsteklinin açıklamalarını kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara dayandırması durumunda ihale konusu işte kullanılması öngörülen mala ilişkin ağırlıklı ortalama birim maliyetin veya ağırlıklı ortalama birim satış tutarının belirtildiği “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) sunulacaktır. İsteklilerce teklif edilen tutara ilişkin birim fiyatlar,

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

İsteklinin satışlar üzerinden açıklama yapabilmesi için malın ticareti ile iştigal ediyor olması; maliyete dayalı açıklama yapabilmesi için ise, son geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az yarısı kadar alış yapmış olması gerekmektedir.

İsteklinin son geçici vergi beyanname döneminde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) sunmasına gerek bulunmayıp sadece söz konusu satışa ilişkin fatura suretleri ile de belgelendirme yapılabilecektir. ” açıklaması bulunmaktadır.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından idareye sunulan örnek gramaj cetvelinde gösterilen bir haftalık yemek menüsünün, teknik şartnamede yer alan yemek gramajlarına uygun düzenlendiği, ancak birim yemek fiyatında maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.7) hesaplanan ağırlıklı ortalama maliyetinin esas alındığı,

Kamu İhale Genel Tebliğinin 79 uncu maddesindeki düzenleme uyarınca isteklinin kendisi tarafından sadece hizmetin üretiminde kullanılan mala ilişkin (Ek-O.7) “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı”nın kullanılmasının mümkün olduğu, sunulan hizmete ilişkin EK O-7 maliyet satış tutarı tespit tutanağı ile açıklama yapmasının mümkün olmadığı anlaşıldığından, başvuru sahibinin, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına ilişkin bu iddiası yerinde görülmüştür.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihale üzerinde bırakılan Ege Yemek San. Erhan Kaymaz tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79 uncu maddesinde yer alan açıklamalara uygun olmadığı anlaşıldığından, anılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ali KAYA

Kurul Üyesi

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi

Adem KAMALI

Kurul Üyesi

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

KARŞI OY

4734 sayılı Kanunun 5 inci maddesinde, idarelerin bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu olduğu, ödeneği bulunmayan hiçbir iş için ihaleye çıkılamayacağı, anılan Kanununun 9 uncu maddesinde ise, ihale yapılmadan önce idarece, her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere yaklaşık maliyetin belirleneceği ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterileceği; yaklaşık maliyete ihale ve ön yeterlik ilânlarında yer verilmeyeceği ve bu tutarın isteklilere veya ihale süreci ile resmî ilişkisi olmayan diğer kişilere (ilk oturum aşamasına kadar) açıklanmayacağı hükme bağlanmıştır.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 7 nci maddesinde yaklaşık maliyetin teklif fiyatları ile birlikte açıklanacağı; 8 inci maddesinde, yaklaşık maliyetin, kamu kurum ve kuruluşlarınca işin niteliğine göre belirlenmiş fiyatlar, ihaleyi yapan idare veya diğer idarelerce gerçekleştirilmiş aynı veya benzer işlerdeki fiyatlar, ilgili odalarca belirlenmiş fiyatlar, ihale konusu işi oluşturan iş kalemlerine veya gruplarına ilişkin olarak piyasadan yapılacak fiyat araştırması kapsamında elde edilecek fiyat tekliflerinin aritmetik ortalaması ya da konusunda uzman bilirkişi ve ekspertizlerden soruşturularak oluşturulan fiyatlar ile ihale konusu işe ilişkin olarak Bütçe Uygulama Talimatlarında ve/veya Sağlık Uygulama Tebliğinde yer alan fiyatlardan KDV veya farklı nitelikteki diğer giderler indirilmek suretiyle bulunan fiyatlar esas alınarak hesaplanacağı; 9 uncu maddesinde ise hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutarın, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirleneceği, bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak % 20 oranını geçmemek üzere yüklenici kârının ekleneceği düzenlemelerine yer verilmiştir.

Anılan mevzuat hükümlerine göre, idarece ihaleye çıkılmadan önce ödeneğin temin edilmesi, yaklaşık maliyetin belirlenen yöntemler dahilinde hesaplanması, bu tutarın ilk oturum aşamasına kadar isteklilere veya ihale süreci ile resmi ilişkisi olmayan kimseye açıklanmaması gerekmektedir.

Şikayete konu ihalede, idare tarafından yaklaşık maliyet hesabında, Milli Eğitim Bakanlığı tarafından tüm il valiliklerine gönderilen “Taşımalı ilköğretim öğrencilerinin öğle yemeği ücreti” konulu, 03.06.2011 tarih ve 7014 sayılı yazının esas alındığı, ilgili yazıda öğle yemeği giderlerinin Başbakanlık Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonundan aktarılan ödeneklerle karşılanacağı, taşımalı ilköğretim kapsamındaki öğrencilerin 2011-2012 öğretim yılı öğle yemeği ücretinin belirlenmesinde yatılı öğrenci başına düşen günlük ücretin % 55’inin esas alınacağı ve bu miktarın KDV dahil 2,46 TL olduğu hususlarına yer verilmiştir.

2698 sayılı Milli Eğitim Bakanlığı Okul Pansiyonları Kanununun 9 uncu maddesinde, pansiyonların bağlı bulundukları okulların öğretmenleri, memurları ve hizmetlileri ile gündüzlü öğrencilerinin, her gün için tabela gereğince kişi başına düşen günlük ücretin %55'ini ödemek şartıyla pansiyon tabelasına dahil olarak öğle yemeğinden yiyebileceklerinin hükme bağlandığı, 2011 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu E Cetvelinin 49 uncu maddesinde, taşımalı ilköğretim kapsamındaki öğrencilerin öğle yemeği bedelinin Başbakanlık Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonuna aktarılacak tutardan karşılanacağı, M Cetvelinde ise ilköğretim okulları için yıllık pansiyon ücretlerinin 1.650,00 TL olmasının hüküm altına alındığı görülmektedir.

Bu çerçevede, gündüzlü öğrencilerin okul pansiyonlarının yemek hizmetinden yararlanmaları halinde ödeyecekleri birim tutarın sınırının Kanun’la çizildiği, ayrıca taşımalı ilköğretim öğrencilerinin yemek ücretlerinin Başbakanlık Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonundan karşılanmasının öngörüldüğü anlaşılmaktadır.

Bütçe Kanununda belirtilen söz konusu tutarın, aynı zamanda idarelerin ödenek miktarını yansıttığı ve uygulamada idareler tarafından yaklaşık maliyetin -ayrıca bir kar öngörülmeksizin- doğrudan bu tutar dolayısıyla da ödenek miktarından hareketle tespit edildiği görülmektedir.

Bu bağlamda, taşımalı merkez ilköğretim okullarının yemek alım ihalelerinde, yaklaşık maliyetin tespitinde Milli Eğitim Bakanlığı’nın ödeneğe ilişkin yazısının tüm il valiliklerine gönderilmesi şeklinde izlenen usulün, isteklilerin ve ihale süreci ile resmi ilişkisi olmayan diğer kişilerin ihaleden önce yaklaşık maliyeti öğrenmeleri sonucunu doğurduğu aynı zamanda bahse konu usulün, yaklaşık maliyetin hesabında kamu ihale mevzuatında öngörülen usule de aykırılık teşkil ettiği anlaşılmaktadır.

Şu halde, Kamu İhale Kanununun 38 inci maddesinde, bir teklifin aşırı düşük olup olmadığının tespitinde başvurulacak maddi değerlerden birinin “yaklaşık maliyet” olarak belirlendiği, bu şekilde kamu ihale mevzuatında öngörülen usule aykırı bir şekilde tespit edilen ve aleniyet kazanmış verilere istinaden hesaplanan bir yaklaşık maliyet tutarından hareketle bir teklifin aşırı düşük olup olmadığı konusunda sağlıklı bir tespite/sonuca ulaşılabilmesinin mümkün olmayacağı gibi bu durumun Kamu İhale Kanununun 5 inci maddesinde ifade edilen gizlilik ve güvenirlik ilkelerinin ihlali anlamını taşımaktadır.

Yukarıda açıklanan nedenle, incelemeye konu ihalenin iptal edilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle Kurul’un “Düzeltici İşlem Belirlenmesine” ilişkin karara katılmıyorum.

Adem KAMALI

Kurul Üyesi

KARŞI OY

İncelemeye konu ihale; 2011-2012 Eğitim Öğretim Yılı Taşıma Kapsamındaki Öğrencilere Öğle Yemeği Hizmet Alımı işi olup,idarece yaklaşık maliyetin piyasa rayiçleri esas alınarak toplam 1.149.940,80 TL olarak belirlendiği, bahse konu ihalede 7 adet ihale dokümanı satın alındığı, 09.08.2011 tarihinde yapılan ihaleye 7 isteklinin katıldığı, inceleme konusu ihalede teklif fiyatı aşırı düşük bulunan Ege Yemek Sanayi Erhan Kaymaz’dan aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, anılan istekli tarafından verilen aşırı düşük açıklamasının idarece yeterli görülerek ihalenin Ege Yemek Sanayi Erhan üzerinde bırakıldığı görülmüştür.

4734 sayılı Kanunun “ Aşırı düşük teklifler ” başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “teklif fiyata dahil masraflar” ve “aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak şikayet başvurusuna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, geçerli tekliflerin yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre aşırı düşük olmadığı, en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece hiçbir isteklinin teklifine ilişkin olarak aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın ihalenin karara bağlanması gerekmektedir.

Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasının objektif kriterlerinin var olmadığı düşünülmektedir.

Yukarıda açıklandığı üzere inceleme konusu ihalede aşırı düşük sorgulama yapılmaması gerektiği yönündeki düşüncemle Kurul kararına katılmıyorum.

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi