KİK Kararı: 2011/UH.I-2879

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2011/059
Gündem No : 59
Karar Tarihi : 22.08.2011
Karar No : 2011/UH.I-2879
BAŞVURU SAHİBİ:
KAYA İNŞAAT TAAHHÜT SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ., YENİŞEHİR MAH., OSMANLI BULVARI, ÇAĞDAŞ CENTER İŞ MERKEZİ, B BLOK, KAT:4, NO:7, UYDUKENT PENDİK/İSTANBUL

İHALEYİ YAPAN İDARE:
KARAYOLLARI Elazığ 8. Bölge Müdürlüğü, Zübeyde Hanım Caddesi No: 73 ELAZIĞ

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2011/63195 İhale Kayıt Numaralı "Bölge sınırlarımız dahilinde bulunan muhtelif kesimlerde otokorkuluk demontajı işi." İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

18.08.2011tarih ve B.07.6.KİK.0.06.00.00-101.04-.H.[25.32].(0263)./2011-81Esayılı Esas İnceleme Raporunda;

Karayolları Genel Müdürlüğü Elazığ 8. Bölge Müdürlüğütarafından 01.06.2011tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Bölge Sınırlarımız Dahilinde Bulunan Muhtelif Kesimlerde Otokorkuluk Demontajı İşi” ihalesine ilişkin olarak Kaya İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 12.07.2011tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 15.07.2011tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 29.07.2011tarih ve 35783sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 29.07.2011tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

1. 4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (a) bendi gereğince ihalenin iptaline,

2. İdarece yaklaşık maliyetin hesaplanması, ihale komisyonunca aşırı düşük teklif sınır değerinin belirlenmesi ve ihale işlem dosyasında yer almakla birlikte dayanağına ilişkin bir açıklama sunulmamış olan “İşin Asgari Maliyet Hesap Cetveli” adlı tablonun hazırlanması işlemlerinin gerekçelerinin incelenmesini teminen Ulaştırma Bakanlığı’na bildirimde bulunulmasına,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;

1 ) İhale üzerinde kalan isteklinin teklifinin, yaklaşık maliyetten % 72 oranında daha düşük olduğu, Kayayol İnş. ile Çepaş İnş’ın tekliflerinin hemen hemen aynı olmasına rağmen Çepaş İnş.’tan aşırı düşük teklif açıklaması istenmemesinin, sınır değerin yanlış hesaplanması nedeniyle, mevzuata aykırı olacağı,

2 ) İhale konusu işin hizmet alımı olduğu, ihaleye yapım işine ait iş deneyim belgesi ile katılan isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği,

İddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

1 ) Başvuru sahibinin 1 inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesinde; ihale komisyonunun verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan teklifleri tespit edeceği; bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği hükme bağlanmıştır.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 8 inci maddesinde; idarelerce yaklaşık maliyetin kamu kurum ve kuruluşlarınca işin niteliğine göre belirlenmiş fiyatlar, ihaleyi yapan idare veya diğer idarelerce gerçekleştirilmiş aynı veya benzer işlerdeki fiyatlar, ilgili odalarca belirlenmiş fiyatlar, ihale konusu işi oluşturan iş kalemlerine veya gruplarına ilişkin olarak piyasadan yapılacak fiyat araştırması kapsamında elde edilecek fiyat tekliflerinin aritmetik ortalaması veya uzman bilirkişi ve ekspertizlerden soruşturularak oluşturulan fiyatların biri, birkaçı veya tamamı herhangi birinin öncelik sırası olmaksızın kullanılarak tespit edileceği ve istenen özellikleri taşımayan veya gerçek piyasa rayiçlerini yansıtmadığı düşünülen fiyat bildirimleri ve proforma faturaların değerlendirmeye alınmayacağı ve fiyat araştırması için yapılan çalışmalarda fiyat sorulacak kişi ve kuruluşlara yazılan yazıda fiyatı tespit edilecek iş grubu veya iş kaleminin ayrıntılı özelliklerine yer verileceği; anılan Yönetmeliğin 59 uncu maddesinde, tekliflerin, diğer tekliflerle veya yaklaşık maliyetle karşılaştırılarak aşırı düşük olup olmadığının tespit edileceği hüküm altına alınmıştır.

4734 sayılı Kanun hükümleri uyarınca, hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklifleri belirleme hususundaki takdir yetkisi ihale komisyonlarındadır. Ancak, bu yetkinin, Kanunun 38 inci maddesine göre belirlenen çerçeveye, ihale konusu hizmetin niteliğine, kamu ihale mevzuatının temel ilkelerine, dolayısıyla kamu yararına uygun olarak kullanılması gerekliliği ve aşırı düşük tekliflerin bu çerçevede yaklaşık maliyet veya diğer tekliflerin karşılaştırılmasıyla tespit edilmesi gerektiği kuşkusuzdur.

Bu nedenle öncelikle yaklaşık maliyetin nasıl hesaplandığının belirlenmesi, yaklaşık maliyet hesabında yüklenici karının öngörülüp öngörülmediğin tespit edilmesi gerekmektedir.

Bu çerçevede yapılan incelemede, idarece sınır değerin 300.000,00 TL olarak belirlendiği, yaklaşık maliyetin hesaplama yöntemini gösteren herhangi bir belgenin veya sınır değerin nasıl tespit edildiğine ilişkin bir belgenin ihale işlem dosyasında yer almadığı, dosyada asgari maliyet hesap cetveli adında bir belgenin bulunduğu, belgede asgari maliyetin 301.768,50 TL olarak tespit edildiği belirlenmiş, 11.08.2011 tarih ve 1860 sayılı yazı ile;

“1) Yaklaşık maliyetin, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 8 inci maddesinde yer alan yöntemlerden hangisi/hangileri kullanılarak hesaplandığını gösteren belgeler,

2) İhale işlem dosyasında yer alan “İşin Asgari Maliyet Hesap Cetveli” adlı tablodaki birim fiyatların ve toplam fiyatın hangi yöntemle belirlendiğini gösteren belgeler,

3) İhale komisyonunca 300.000,00 TL olarak tespit edilen aşırı düşük teklif sınır değerinin nasıl belirlendiğini gösteren belgeler.”

İdareden istenmiştir. İdarece gönderilen 15.08.2011 tarihli belgede, aşırı düşük teklif sınır değerinin belirlenmesine ilişkin herhangi bir belgenin bulunmadığı, bu değerin işi yapılabilirliği göz önüne alınarak piyasa şartlarına ve düşük fiyat avantajına göre belirlendiği ifade edilmiş, 17.08.2011 tarihli belgede ise, yaklaşık maliyetin karayolları birim fiyatları üzerinden piyasa şartlarının da dikkate alınmasıyla belirlendiği belirtilmiştir.

Birim fiyat teklif cetvelinde yer alan iş kalemlerine ilişkin Karayolları Genel Müdürlüğü 2011 yılı birim fiyatları incelendiğinde, ilk iki kaleme ilişkin olarak “3780/44-S Otokorkuluk rayı sökülmesi” iş kaleminin miktarının 75.000 m, birim fiyatının 10,29 TL ve bu iş kaleminin toplam maliyetinin 771.750,00 TL olduğu, “3780/45-S Otokorkuluk dikmesi sökülmesi” iş kaleminin miktarının 35.000 adet, birim fiyatının 20,10 TL ve bu iş kaleminin toplam maliyetinin 703.500,00 TL olduğu, dolayısıyla sadece ilk iki iş kaleminin toplam maliyetinin 1.475.250,00 TL olması gerektiği görülmüştür. Başka bir deyişle, yaklaşık maliyeti oluşturan kalemlerden ilk ikisinin toplamı, toplam 10 kalemden oluşan yaklaşık maliyetten % 30 fazla hesaplanmaktadır. Bu tutardan % 25 müteahhit karının düşülmesi halinde bulunan 1.229.375,00 TL’nin de yaklaşık maliyetin tamamından yüksek olduğu belirlenmiştir. Bu çerçevede, idare tarafından yaklaşık maliyetin belgelere dayalı olarak hesaplanmadığı tespit edilmiştir.

Diğer taraftan, ihale komisyonunca sınır değerin herhangi bir belgeye, mantık silsilesine dayanmadan, tamamen takdiri olarak belirlendiği ve idarece verilen cevapta bu işleme ilişkin herhangi bir gerekçe de sunulmadığı görülmüştür.

4734 sayılı Kanunun 5 inci maddesinde, idarelerin, Kanun kapsamındaki ihalelerde, saydamlığı, eşit muameleyi, güvenirliği, kamuoyu denetimini sağlamakla sorumlu oldukları hüküm altına alınmıştır. Anılan Kanunun 6 ncı maddesinde ise, ihale yetkilisinin, biri başkan olmak üzere, ikisinin ihale konusu işin uzmanı olması şartıyla, ilgili idare personelinden en az dört kişinin ve muhasebe veya malî işlerden sorumlu bir personelin katılımıyla kurulacak en az beş ve tek sayıda kişiden oluşan ihale komisyonunu, yedek üyeler de dahil olmak üzere görevlendireceği, ihaleyi yapan idarede yeterli sayı veya nitelikte personel bulunmaması halinde, bu Kanun kapsamındaki idarelerden komisyona üye alınabileceği hükme bağlanmıştır.

İhalelerde görevli ihale komisyonu üyelerinin, ihale sürecindeki işlemleri mevzuata uygun olarak yürütebilecek donanıma sahip olmaları gerektiği açıktır. Bu nedenle, 4734 sayılı Kanunun anılan hükmünde, bu nitelikteki personele sahip olmayan idarelerin, diğer idarelerden komisyona üye alabilmesine imkan tanınmıştır. Bu çerçevede, ihale komisyonunun herhangi bir gerekçeye dayanmadan, takdir yetkisinin sınırlarını aşarak aşırı düşük teklif sınır değerini belirleyen kararının denetimi mümkün olmadığı gibi, söz konusu karar, ihale komisyon üyelerinin ihale işlemlerini yürütebilecek niteliklere sahip olmadığını göstermekte ve anılan kanun hükmünde belirtilen saydamlık, eşit muamele, güvenirlik ve kamuoyu denetiminin sağlanması ilkelerinin ihlali anlamına gelmektedir.

Bu bağlamda, ihalede yaklaşık maliyetin anılan Yönetmelik hükmünde öngörülen yöntemler esas alınarak ve belgelere dayalı olarak hazırlanmamış olduğu ve ihale komisyonunun herhangi bir gerekçeye dayanmadan, takdir yetkisinin sınırlarını aşarak aşırı düşük teklif sınır değerini belirlediği, bu kararın denetiminin mümkün olmadığı, söz konusu kararın, ihale komisyon üyelerinin ihale işlemlerini hukuka uygun olarak yürütebilecek niteliklere sahip olmadığını gösterdiği ve başvuruya konu ihalede, anılan kanun hükmünde belirtilen saydamlık, eşit muamele, güvenirlik ve kamuoyu denetiminin sağlanması ilkelerinin ihlal edildiği anlaşıldığından ihalenin iptal edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Diğer taraftan, idarece yaklaşık maliyetin hesaplanması, ihale komisyonunca aşırı düşük teklif sınır değerinin belirlenmesi ve ihale işlem dosyasında yer almakla birlikte dayanağına ilişkin bir açıklama sunulmamış olan “İşin Asgari Maliyet Hesap Cetveli”adlı tablonun hazırlanması işleminin gerekçelerinin incelenmesini teminen Ulaştırma Bakanlığı’na bildirimde bulunulması gerekmektedir.

2 ) Başvuru sahibinin 2 nci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinin ikinci fıkrasında, Kurum’un itirazen şikayet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceleyeceği hüküm altına alınmıştır.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 8 inci maddesinin onuncu fıkrasında, idarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirtilen hususlar hariç, şikayet başvurusunda belirtilmeyen hususların itirazen şikayet başvurusuna konu edilemeyeceği hükme bağlanmıştır.

Yapılan incelemede; idareye yapılan şikayet başvurusunda başvuru sahibinin 2 nci iddiasının yer almadığı tespit edilmiştir.

Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri gereğince, itirazen şikayet başvurusunun incelenmesinde idareye başvuru konusu edilmeyen hususlar dikkate alınmayacağından, idareye şikayet başvurusunda yer verilmeyen bahse konu iddiaya ilişkin başvurunun reddi gerekmektedir.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirtilen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihale işlemlerinin iptaline karar verilmesi gerekmekte ise de incelemeye konu ihalede, 22.08.2011 tarih ve 2011/UH.I-2878 sayılı Kurul Kararıyla ihalenin iptaline karar verildiğinden, karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Karar verilmesine yer olmadığına,

Oybirliği ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ali KAYA

Kurul Üyesi

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi

Adem KAMALI

Kurul Üyesi

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi