KİK Kararı: 2011/UH.I-2864

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2011/059
Gündem No : 45
Karar Tarihi : 22.08.2011
Karar No : 2011/UH.I-2864
BAŞVURU SAHİBİ:
İNTAT İNŞAAT TAŞIM. TEKSTİL AMBALAJ ORMANCILIK SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ. , BELEDİYE SARAYI KARŞISI HAVUZBAŞI 1 KAT.2 ADIYAMAN

İHALEYİ YAPAN İDARE:
D S İ 20.BÖLGE (KAHRAMANMARAŞ) Müdürlüğü, ERKENEZ MAHALLESI MEVKI RECEP TAYYIP ERDOGAN BULVARI 157 46100 KAHRAMANMARAŞ

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2011/43703 İhale Kayıt Numaralı "BİRECİK BARAJI HAVZASI ADIYAMAN KUYULU KÖYÜ EROZYON KONTROL PROJESİ BAKIM VE TAMAMLAMA DİKİMİ" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

15.08.2011tarih ve B.07.6.KİK.0.71.00.00-101.04-.H.[26.26].(0225)./2011-48Esayılı Esas İnceleme Raporunda;

DSİ 20. Bölge (Kahramanmaraş) Müdürlüğütarafından 26.04.2011tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Birecik Barajı Havzası Adıyaman Kuyulu Köyü Erozyon Kontrol Projesi Bakım ve Tamamlama Dikimi” ihalesine ilişkin olarak İntat İnşaat Taşım. Tekstil Ambalaj Ormancılık San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 29.07.2011tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 03.08.2011tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 08.08.2011tarih ve 36859sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 05.08.2011tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarında, düşüklüğü açıklamak için uygun olmayan bir yöntem kullanıldığı, ilgilinin teklif fiyatıyla ihale konusu işin yapılamayacağı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesine göre ihale komisyonunun verilen teklifleri anılan Kanunun 37 nci maddesine göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, sunulan açıklamaların yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar ve teklif edilen yapım işinin özgünlüğü çerçevesinden değerlendireceği hüküm altına alınmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin, hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük teklif açıklamasını düzenleyen 79.4.2.3 üncü maddesinde, teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamaya dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerektiği, isteklilerin açıklamalarına dayanak teşkil eden bilgi ve belgelerin, tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar, fiyat teklifleri, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri, kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mala ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar, perakende satış yapan zincir mağaza veya marketlerin yayımladıkları fiyat kataloglarında yer alan fiyatlar, ticaret borsalarına kayıtlı mallara ilişkin olarak 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununun 51 inci maddesinin (c) bendi uyarınca borsa idaresi tarafından düzenlenen ilgili malın fiyatını gösteren belgeler, yaş sebze ve meyve için, Yaş Sebze ve Meyve Ticaretinin Düzenlenmesi ve Toptancı Halleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname uyarınca faaliyet gösteren toptancı hali idaresi tarafından düzenlenen ilgili malın fiyatını gösteren belgeler, isteklinin ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları olduğu;

79.4.2.4 üncü maddesinde, tedarikçi veya üreticilerden alınan ve birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda, proforma faturadaki birim satış tutarının, maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan ağırlıklı ortalama birim maliyetin, satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olamayacağı; maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerektiği; satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerektiği;

79.4.2.5 inci maddesinde, isteklilerce yapılan açıklamalarda; teklifin bir bölümünü oluşturan iş kalemlerine/gruplarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde, fiyat teklifinde belirtilen veya fiyat teklifine göre hesaplanan birim fiyatın; maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan toplam birim maliyet tutarının, satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan ağırlıklı ortalama birim satış tutarının yüzde 80’inin altında olamayacağı, maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “ Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerektiği, satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının yüzde 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerektiği;

79.4.2.15 inci maddesinde, maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının; 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununa göre çalışan meslek mensuplarından, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olanlar tarafından düzenlenmesi, bütün belge ve tutanakların her sayfasının taraflar tarafından imzalanarak kaşelenmesi gerektiği, Tebliğin 79.4.2.4 üncü maddesine göre düzenlenen tutanakların meslek mensubu ve proforma fatura veren tedarikçi veya imalatçı tarafından, 79.4.2.5 inci maddeye göre düzenlenen tutanakların meslek mensubu ile istekliye fiyat teklifini veren kişi tarafından imzalanarak kaşeleneceği ancak bu tutanakların proforma fatura veya fiyat teklifi ekinde idareye verilmeyeceği ve düzenleyen meslek mensubu tarafından muhafaza edileceği;

İhale komisyonunca yapılan inceleme sonucunda, bir uyumsuzluk olduğu tespit edilmemekle birlikte, belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesi durumunda isteklinin teklifinin reddedilmeyeceği ancak proforma fatura ve fiyat teklifleri ile maliyet/satış tutarı tespit tutanakları ve stok tespit tutanağının mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderileceği;

Kamu İhale Genel Tebliği ekinde yer alan Ek O.5 Maliyet/Satış Tespit Tutanağı örneğinde gerekli şekil şartları belirtilerek tutanağa mükellefe ait imza sirküleri ile meslek mensubuna ait faaliyet belgesinin ekleneceği düzenlenmiştir.

Aktarılan mevzuattan hareketle, kamu ihale hukukunda, aşırı düşük olarak tespit edilen teklifin, kural olarak reddedileceği, ancak bu işlemden önce yapılacak sorgulama sonucunda, söz konusu isteklinin, ihale konusu yapım işine ilişkin, ekonomik bir yönteme sahip olması (i), seçilen teknik çözüm sayesinde avantajlı koşullarının bulunması (ii) ve teklif edilen hizmet sunumunun özgünlüğü (iii) gibi üç ana konunun tamamı ya da herhangi bir çerçevesinde açıklama sunacağı, açıklamaya ilişkin olarak Kamu İhale Genel Tebliğindeki usullerin esas alınacağı, açıklama yapılırken ilgilinin maliyet bileşenlerine ilişkin bilgi ve belgelere dayanan bir yöntem kullanılacağı, dayanağı olmayan ve sadece beyana dayanan açıklamaların geçerli kabul edilmesine hukuki olanak bulunmadığı anlaşılmaktadır.

İncelenen ihale, erozyon kontrol projesi bakım ve tamamlama dikimi hizmet alımı olup, ihaleye altı istekli katılmış, idare tarafından dört isteklinin teklifi aşırı düşük olarak değerlendirilmiş, sunulan açıklamalardan bir tanesi uygun görülerek ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi belirlenmiştir.

Başvuru sahibi tarafından, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarında, düşüklüğü açıklamak için uygun olmayan bir yöntem kullanıldığı, ilgilinin teklif fiyatıyla ihale konusu işin yapılamayacağı iddia edilmektedir.

İhale üzerinde bırakılan Alkışlar Mühendislik Ormancılık Mad. Hayv. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. adlı isteklinin açıklamaları incelendiğinde, birim fiyat teklif cetvelinde yer alan on dört hizmet kalemlerinin on üçü için kamu idareleri tarafından yayımlanan birim fiyatların karsız tutarları üzerine kendi kar oranlarını ekleyerek açıklama yaptıklarını ve iki numaralı birim fiyat için de Orman Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan bir tamimde yer alan zaman analizleri kullanılarak işçilik gideri üzerinden açıklama yaptıklarını beyan ettikleri görülmüştür.

Öncelikle isteklinin on üç birim fiyata ilişkin kamu idareleri tarafından açıklanan fiyatlar üzerinden yaptıkları açıklamalar incelendiğinde, bu fiyatlardan yedi tanesi için Ağaçlandırma ve Erozyon Kontrolü Genel Müdürlüğünün ilan ettiği fiyatların üzerine kendi kar oranları eklenerek toplam fiyata ulaşıldığı anlaşılmaktadır. Ancak birim fiyat teklif cetvelinde yer alan, beş, altı, yedi, sekiz, dokuz ve on numaralı iş kalemlerinin fiyatlarının değerlendirilmesi için konuyla ilgili ihale dokümanı düzenlemelerinin incelenmesi gerekmektedir.

İdare tarafından hazırlanan birim fiyat teklif cetvelinin beş, altı, yedi, sekiz, dokuz ve on numaralı iş kalemleri, çıplak köklü ve tüplü fidan dikimlerini düzenlemektedir. Bu iş kalemleriyle ilgili birim fiyat tariflerinde ve Ağaçlandırma ve Erozyon Kontrolü Genel Müdürlüğünün 2011 yılı birim fiyatlarının 1002 poz numaralı bölümlerinde, tamamlama dikimlerinde ve hektardaki fidan adedinin 600'den az olduğu sahalardaki dikimlerde ödeme için 1.2 katsayısının uygulanacağı yer almaktadır. Öte yandan ihalenin teknik şartnamesinin fidan dikimlerini düzenleyen bölümünde, “Tamamlama dikimleri ile ha’da 600’den az dikim yapılacak olan tesis dikimlerinde, uygulanmakta olan katsayı, ödemelerde ayrıca uygulanmayacak olup, yüklenici işin ihalesinde vereceği teklifinde bu hususu dikkate alarak tekliflerini belirleyecektir. Ayrıca işin kapsamında 30 ha büyüklüğünde makineli arazi hazırlığı yapılacak olan sahaya dikilecek olan fidanlar da tamamlama dikimi şeklinde değerlendirilecek olup, söz konusu sahada üst toprak işlemesi yapılmadan dikim yapılacağı nedeniyle, uygulanmakta olan katsayı, ödemelerde ayrıca uygulanmayacak olup, yüklenici işin ihalesinde vereceği teklifinde bu hususu dikkate alarak tekliflerini belirleyecektir.” düzenlemesi bulunmaktadır.

Aktarılan ihale dokümanı düzenlemelerinden hareketle, ihaleye teklif hazırlayan isteklilerin, birim fiyat teklif cetvelinin beş, altı, yedi, sekiz, dokuz ve on numaralı iş kalemleri için miktar kısmında idarenin belirlediği tutarı dikkate alacakları ancak birim fiyat tekliflerini 1,2 oranındaki ödeme katsayısını içerecek biçimde verecekleri anlaşılmaktadır. Nitekim idarenin işin yaklaşık maliyetini söz konusu katsayıyı dikkate alarak hazırladığı görülmektedir. Bu tespitten hareketle, ihale üzerinde bırakılan isteklinin, yukarıda anılan birim fiyatlardan altı, sekiz, dokuz ve on numaralı klasik polietilen tüplü fidanların dağıtımı orta ve hafif bünyeli, yüzde 25 ve daha fazla taşlı topraklarda 30 cm. çapında, 40 cm. derinliğinde çukur açılması ve açılan çukura çıplak köklü yapraklı fidan ve tüplü fidan dikimi için teklif tutarında yer alması gereken 1,2 katsayısı çıkarıldığında, kalan tutarın, Ağaçlandırma ve Erozyon Kontrolü Genel Müdürlüğünün 2011 yılı birim fiyatlarının karsız tutarından düşük olduğu, bu nedenle de ilgili birim fiyatlar için sunulan açıklamaların bu haliyle kabulüne hukuki olanak bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Öte yandan isteklinin birim fiyat teklif cetvelindeki iki numaralı, orta ve hafif bünyeli topraklarda, ot yoğunluğunun yüzde 40’dan fazla olduğu sahalarda fidan sıraları üzerinde işçi ile ot alma-çapa- teras onarımı işine ilişkin açıklamaları incelendiğinde, ilgili işin emek yoğun bir çalışma gerektirdiği ve açıklamaların Orman Genel Müdürlüğünün yayımladığı bir tamimde yer alan çalışma zaman analizleri kullanılarak ve birim zamandaki işçilik ücretleri üzerinden yapıldığı anlaşılmaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin, aşırı düşük teklif açıklama yöntemlerini düzenleyen bölümlerinde, isteklilerin teklif fiyatlarını kamu idareleri tarafından ilan edilen birim fiyatları kullanarak yapmalarına olanak tanınmış olmakla birlikte, bir hizmet biriminin kamu idarelerinin belirlediği iş akış yöntemleri dayanak kabul edilerek bulunan miktarlarla, işçilik ücretlerinin çarpımı sonucunda elde edilen toplam tutarın aşırı düşük teklif açıklama yöntemi olarak kullanılması düzenlenmemiştir. Bir başka ifadeyle, bir isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında, ancak kamu idareleri fiyatlarını kullanmaları mümkün olup, bu şekilde açıklama yapılamaması durumunda, proforma faturalar ve fiyat teklifleri gibi özel hukuk ilişkisinden kaynaklanan yöntemlerin kullanılması gerekmektedir.

İncelenen aşırı düşük teklif açıklamasında, birim fiyat teklif cetvelindeki iki numaralı hizmetin sunumu için Ağaçlandırma ve Erozyon Kontrolü Genel Müdürlüğü tarafından kar hariç birim fiyat tutarı açıklanmıştır. İsteklinin bu tutardan daha düşük olan bir fiyatı, fiyatı açıklayan idarenin içinde bulunduğu bakanlığın bir başka bağlı kuruluşu tarafından yayımlanan bir genelgeye dayanarak açıklaması, ancak hizmetin sunum yönteminde değişiklikle mümkün olabileceğinden, bu yöntemle yapılan açıklamanın kabulüne de hukuki olanak bulunmamaktadır. Kaldı ki açıklamalarda kullanılan poz sadece çapa yapılmasını içerirken açıklama yapılan işte çapa ve teras onarım hizmeti bulunmakta olup her iki unsur birbirinden farklı nitelikler taşımaktadır.

Sonuç olarak, başvuru sahibinin iddiası yerinde görüldüğünden, birim fiyat teklif cetvelindeki, iki, altı, sekiz, dokuz ve on numaralı hizmetler için usulüne uygun açıklama sunmayan Alkışlar Mühendislik Ormancılık Mad. Hayv. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. adlı isteklinin teklifinin reddedilerek ihalenin sonuçlandırılması gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ali KAYA

Kurul Üyesi

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi

Adem KAMALI

Kurul Üyesi

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi