KİK Kararı: 2011/UH.I-2863

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2011/059
Gündem No : 43
Karar Tarihi : 22.08.2011
Karar No : 2011/UH.I-2863
BAŞVURU SAHİBİ:
İNTAT İNŞAAT TAŞIM. TEKSTİL AMBALAJ ORMANCILIK SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ. , BELEDİYE SARAYI KARŞISI HAVUZBAŞI No:1 KAT.2 ADIYAMAN

İHALEYİ YAPAN İDARE:
D S İ 20.BÖLGE Müdürlüğü, ERKENEZ MAHALLESI MEVKI RECEP TAYYIP ERDOGAN BULVARI NO:157 46100 KAHRAMANMARAŞ

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2011/43273 İhale Kayıt Numaralı "Atatürk Barajı Sağ Sahil Adıyaman Kahta Belören Köyü Erozyon Kontrol Projesi Bakım ve Tamamlama Dikimi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

18.08.2011tarih ve B.07.6.KİK.0.06.00.00-101.04-.H.[26.27].(0197)./2011-20Esayılı Esas İnceleme Raporunda;

DSİ 20. Bölge Müdürlüğütarafından 25.04.2011tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Atatürk Barajı Sağ Sahil Adıyaman Kahta Belören Köyü Erozyon Kontrol Projesi Bakım ve Tamamlama Dikimi” ihalesine ilişkin olarak İntat İnşaat Taşım. Tekstil Ambalaj Ormancılık San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 26.07.2011tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 03.08.2011tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 08.08.2011tarih ve 36863sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 04.08.2011tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarında, düşüklüğü açıklamak için uygun olmayan bir yöntem kullanıldığı, ilgilinin teklif fiyatıyla ihale konusu işin yapılamayacağı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İhale dokümanında yer alan belge ve bilgilerden, işin 30 ha makineli arazi hazırlığı, 2 yıllık bakım süresinde 1080 km fidan sıraları üzerinde bakım yapılması, 240000 adet fidan çevresinde bakım yapılması, 2 yıllık tamamlama dikimleri süresinde 360000 adet çıplak köklü, 80000 adet tüplü fidanın satın alınması, sahada dağıtılması ve dikimi, 5 km dikenli tel çit ihatası ile erozyon kontrol sahasının 31 ay boyunca 1 adet bekçi ile korunması işi olduğu belirlenmiştir.

Teklif birim fiyat alınmak suretiyle ihale edilen söz konusu işin 28 iş kaleminden oluştuğu anlaşılmıştır.

İhale konusu işe ilişkin yaklaşık maliyetin hesabında Ağaçlandırma ve Erozyon Kontrolü Genel Müdürlüğünün 2011 yılı birim fiyatları ile DSİ Genel Müdürlüğü’nün 2010 yılı birim fiyatlarına % 10 ilave edilerek bulunan fiyatların kullanıldığı, Ağaçlandırma ve Erozyon Kontrolü Genel Müdürlüğünün ve DSİ Genel Müdürlüğü’nün birim fiyatlarında % 25 oranında kar ve genel giderler bulunduğu tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

...” hükmü yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.4 üncü maddesinde yer alan; personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, kar hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki tekliflerin aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyeceğine yönelik düzenleme dışında, Kamu İhale Kurumu tarafından, hizmet alımı ihalelerine yönelik olarak, aşırı düşük tekliflerin belirlenmesine ilişkin bağlayıcı kurallar getirilmemiştir.

Bu itibarla, anılan Kanun hükümleri uyarınca, hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklifleri belirleme hususundaki takdir yetkisi ihale komisyonlarındadır. Ancak, bu yetkinin, Kanunun 38 inci maddesinde belirlenen çerçeveye ve kamu ihale mevzuatının temel ilkelerine uygun olarak kullanılması gerekliliği kuşkusuzdur.

İdare tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması için hesaplanan değerin Ağaçlandırma ve Erozyon Kontrolü Genel Müdürlüğünün 09.05.2007 tarih ve 204 sayılı yazısı dikkate alınarak bulunduğu anlaşılmıştır. Personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alımı olmayan söz konusu iş için idarece tekliflerin değerlendirmesinden sonra Alkışlar Mühendislik Ormancılık Mad.Hay. Tur San. Tic. Ltd. Şti. ve Sadiler Gıda İhtiyaç. Mad. İnş. Tah. Ormancılık. Nak. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif olarak belirlendiği (idare tarafından yaklaşık maliyetin % 80’inin üzerine damga vergisi, karar pulu bedeli ile KİK payı ilave edilmesiyle hesaplanan değer=566.200,00 TL), anılan isteklilerden 11.05.2011 tarihli yazı ile aşırı düşük teklif açıklamalarının sunulmasının istenildiği belirlenmiştir.

İdarenin 11.05.2011 tarihli aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısında, teklifin önemli bileşenlerinin belirtilmediği, genel olarak isteklilerin tekliflerini oluşturan maliyetlerin açıklanmasının istenildiği anlaşılmıştır.

Aşırı düşük teklif olarak belirlenen iki isteklinin de açıklamalarını süresi içerisinde idareye sunduğu, sunulan açıklamaların ihale komisyonunca değerlendirildiği, Sadiler Gıda İhtiyaç. Mad. İnş. Tah. Ormancılık. Nak. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin açıklamalarının uygun görülmediği, 13.07.2011 tarihli ihale komisyon kararı ile ihalenin açıklamaları uygun görülen Alkışlar Mühendislik Ormancılık Mad. Hay. Tur San. Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı, başvuru sahibinin de ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği tespit edilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliğinin “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79 uncu maddesinde;

“….

79.4.1. İsteklilerce yapılacak aşırı düşük teklife ilişkin açıklamalar belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyerek söz konusu teklifler reddedilecektir.

79.4.2. İhale komisyonu tarafından yapılacak aşırı düşük teklif değerlendirmesinde aşağıdaki hususların dikkate alınması gerekmektedir.

79.4.2.1. İhale komisyonu, teklifin önemli bileşenlerine ilişkin olarak;

a) Verilecek hizmetin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve hizmetlerin temininde kullanılacak avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen hizmetin özgünlüğü,

hususlarında istekliler tarafından belgelere dayalı olarak yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle aşırı düşük teklifleri değerlendirerek ihaleyi sonuçlandıracaktır.

79.4.2.2. Verilecek hizmetin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler, hizmetin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya hizmetin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; sadece bu hususların neler olduğu değil, belirtilen çözüm, avantajlı koşul, özgünlük ya da hizmetin ekonomik olması sayesinde elde edilen maliyet avantajının da bilgi ve belgelere dayalı olarak açıklanması gerekmektedir.

79.4.2.3. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamaya dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin açıklamalarına dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

…..

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mala ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

…..

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları (79.4.2.4-79.4.2.13) maddelerine göre yapacakları açıklamalar kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan belge ve bilgilerden hiçbiri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda istekli tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer belge ve bilgiler kullanılarak da açıklama yapılabilir. (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir.)

…….

79.4.2.6. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin fiyat tekliflerini kullanması halinde sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) düzenlenmiş fiyat teklifini sunması yeterlidir.

79.4.2.7. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilen fiyat tarifelerinde belirtilen fiyatları kullanması halinde sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir. (Örnek: Orman Genel Müdürlüğüne bağlı işletmeler tarafından satılan ürünlere ilişkin ilan edilmiş fiyatlar vb.)

79.4.2.8. İstekli tarafından açıklaması yapılacak girdinin fiyatının, kamu kurum ve kuruluşlarınca ilan edilen ilgili mala ilişkin asgari fiyatlara uygun olması halinde sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan asgari fiyatın belgelendirilmesi suretiyle açıklama yapılması yeterlidir.(Örnek: EPDK tarafından il bazında günlük olarak yayımlanan akaryakıt fiyatları vb.)

……

79.4.2.19. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarına ilişkin aşırı düşük teklif sorgulamasında, sözleşme giderleri ve genel giderlerin % 3 oranında hesaplanması söz konusu olmayacak, sözleşme giderleri ilgili mevzuatına göre hesaplanmak suretiyle aşırı düşük teklif sorgulamasına cevap verilecek ve teklifler değerlendirilecektir.

……..

79.5. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (79.4.2.) maddesine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları teknik şartnameye aykırı hususlar içeren veya teklif tutarı, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti ve % 3 oranındaki sözleşme giderleri ile genel giderleri, personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde ise asgari işçilik maliyeti ve ilgili mevzuatı uyarınca hesaplanacak sözleşme giderlerini karşılamayan isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.

……” açıklamaları yapılmıştır.

İhale üzerinde bırakılan isteklinin 24.05.2011 tarihli yazı ekinde aşırı düşük teklif açıklamalarını idareye sunduğu belirlenmiştir. Anılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde;

Söz konusu isteklinin teklif fiyatını oluştururken 6 adet iş kalemi için (22, 23, 24, 25, 26, 27 nolu iş kalemlerinde) Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü’nün 2011 yılı birim fiyatlarından, 20 adet iş kalemi (1, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21 ve 28) için ise Ağaçlandırma Genel Müdürlüğü 2011 yılı ihaleli birim fiyatları ile fidan satış fiyatlarından değişen oranlarda kırım yapılarak teklif birim fiyatlarının hesaplandığı, açıklama sunulan ve birim fiyatların esas alındığı 26 kalem için ortalama kırım oranının % 14,33 olduğu, 26 kalem için teklif bedelinin 367.960,94 TL, bu bedelin içinde karın 9.998,48 TL olduğu, 23, 24, 25, 26, 27 nolu iş kalemlerinde 2011 DSİ birim fiyatlarının üzerinde teklif verildiği, bu hesaplamaların ve her kalem için kar miktarının gösterildiği tabloların açıklamaları kapsamında sunulduğu tespit edilmiş olup, ihale üzerinde bırakılan isteklinin Ağaçlandırma Genel Müdürlüğü ve Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü’nün 2011 birim fiyatlarını kullandığı 26 iş kalemi için bu birim fiyatların kar ve genel giderler hariç tutarı üzerine kendi belirledikleri kar ve genel giderlerin eklendiği ve teklif fiyatlarının oluşturulduğu, iki ve üç numaralı iş kalemleri için ise Orman Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan bir tamimde yer alan zaman analizleri kullanılarak işçilik gideri üzerinden açıklama yaptıklarını beyan ettikleri görülmüştür.

İdare tarafından hazırlanan birim fiyat teklif cetvelinin altı, yedi, sekiz, dokuz, on ve onbir numaralı iş kalemleri, çıplak köklü ve tüplü fidan dikimlerini düzenlemektedir. Bu iş kalemleriyle ilgili birim fiyat tariflerinde ve Ağaçlandırma ve Erozyon Kontrolü Genel Müdürlüğünün 2011 yılı birim fiyatlarının 1002, 1003 ve 1005 poz numaralı bölümlerinde, tamamlama dikimlerinde ve hektardaki fidan adedinin 600'den az olduğu sahalardaki dikimlerde ödeme için 1.2 katsayısının uygulanacağı yer almaktadır. Öte yandan ihalenin teknik şartnamesinin fidan dikimlerini düzenleyen bölümünde, “Tamamlama dikimleri ile ha’da 600’den az dikim yapılacak olan tesis dikimlerinde, uygulanmakta olan katsayı, ödemelerde ayrıca uygulanmayacak olup, yüklenici işin ihalesinde vereceği teklifinde bu hususu dikkate alarak tekliflerini belirleyecektir. Ayrıca işin kapsamında 30 ha büyüklüğünde makineli arazi hazırlığı yapılacak olan sahaya dikilecek olan fidanlar da tamamlama dikimi şeklinde değerlendirilecek olup, söz konusu sahada üst toprak işlemesi yapılmadan dikim yapılacağı nedeniyle, uygulanmakta olan katsayı, ödemelerde ayrıca uygulanmayacak olup, yüklenici işin ihalesinde vereceği teklifinde bu hususu dikkate alarak tekliflerini belirleyecektir.” düzenlemesi bulunmaktadır.

Aktarılan ihale dokümanı düzenlemelerinden hareketle, ihaleye teklif hazırlayan isteklilerin, birim fiyat teklif cetvelinin altı, yedi, sekiz, dokuz, on ve onbir numaralı iş kalemleri için miktar kısmında idarenin belirlediği tutarı dikkate alacakları ancak birim fiyat tekliflerini 1.2 oranındaki ödeme katsayısını içerecek biçimde verecekleri anlaşılmaktadır. Nitekim idarenin işin yaklaşık maliyetini söz konusu katsayıyı dikkate alarak hazırladığı görülmektedir.

Bu tespitten hareketle, ihale üzerinde bırakılan isteklinin, yukarıda anılan birim fiyatlardan yedi, dokuz, on ve onbir numaralı iş kalemleri için için teklif tutarında yer alması gereken 1.2 katsayısı çıkarıldığında, kalan tutarın, Ağaçlandırma ve Erozyon Kontrolü Genel Müdürlüğünün 2011 yılı birim fiyatlarının karsız tutarından düşük olduğu, bu nedenle de ilgili birim fiyatlar için sunulan açıklamaların bu haliyle kabulüne hukuki olanak bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Başvuru sahibi ihaledeki iki ve üç numaralı iş kalemi ile ihale üzerinde bırakılan isteklinin tamimden yararlandığı pozun içeriğinin farklı olduğunu iddia etmektedir.

İhale üzerinde bırakılan isteklinin birim fiyat teklif cetvelindeki iki ve üç numaralı iş kalemlerine ilişkin açıklamaları incelendiğinde, ilgili işin emek yoğun bir çalışma gerektirdiği ve açıklamaların Orman Genel Müdürlüğünün yayımladığı bir tamimde yer alan çalışma zaman analizleri kullanılarak ve birim zamandaki işçilik ücretleri üzerinden yapıldığı anlaşılmaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin, aşırı düşük teklif açıklama yöntemlerini düzenleyen bölümlerinde, isteklilerin teklif fiyatlarını kamu idareleri tarafından ilan edilen birim fiyatları kullanarak yapmalarına olanak tanınmış olmakla birlikte, bir hizmet biriminin kamu idarelerinin belirlediği iş akış yöntemleri dayanak kabul edilerek bulunan miktarlarla, işçilik ücretlerinin çarpımı sonucunda elde edilen toplam tutarın aşırı düşük teklif açıklama yöntemi olarak kullanılması düzenlenmemiştir. Bir başka ifadeyle, bir isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında, ancak kamu idareleri fiyatlarını kullanmaları mümkün olup, bu şekilde açıklama yapılamaması durumunda, proforma faturalar ve fiyat teklifleri gibi özel hukuk ilişkisinden kaynaklanan yöntemlerin kullanılması gerekmektedir.

İncelenen aşırı düşük teklif açıklamasında, birim fiyat teklif cetvelindeki iki ve üç numaralı hizmetlerin sunumu için Ağaçlandırma ve Erozyon Kontrolü Genel Müdürlüğü tarafından kar hariç birim fiyat tutarı açıklanmıştır. İsteklinin bu tutardan daha düşük olan bir fiyatı, fiyatı açıklayan idarenin içinde bulunduğu bakanlığın bir başka bağlı kuruluşu tarafından yayımlanan bir genelgeye dayanarak açıklaması, ancak hizmetin sunum yönteminde değişiklikle mümkün olabileceğinden, bu yöntemle yapılan açıklamanın kabulüne de hukuki olanak bulunmamaktadır. Kaldı ki açıklamalarda kullanılan poz sadece çapa yapılmasını içerirken açıklama yapılan işte çapa ve teras onarım hizmeti bulunmakta olup, her iki unsur birbirinden farklı nitelikler taşımaktadır. Sonuç itibariyle, başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmüştür.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Alkışlar Mühendislik Ormancılık Mad. Hayv. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. adlı isteklinin teklifi reddedilerek teklif değerlendirmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ali KAYA

Kurul Üyesi

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi

Adem KAMALI

Kurul Üyesi

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi