KİK Kararı: 2011/UH.I-2638

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2011/056
Gündem No : 15
Karar Tarihi : 08.08.2011
Karar No : 2011/UH.I-2638
BAŞVURU SAHİBİ:
TORTAMIŞLAR NAKLİYAT GIDA TEMİZLİK SAN. TİC. LTD. ŞTİ., AKINCILAR MAHALLESİ KIZILAY SOKAK NO:1 DEMİRCİ/MANİSA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Selendi İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü, HÜKÜMET KONAĞI KAT:2 SELENDİ/MANİSA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2011/82642 İhale Kayıt Numaralı "Manisa İli Selendi İlçesi 2011/2012 Eğitim öğretim yılı 1518 öğrenciye 180 iş günü sıcak yemek verilmesi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

03.08.2011tarih ve B.07.6.KİK.0.06.00.00-101.04-.H.[23.60].(0253)./2011-32E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Selendi İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından 27.06.2011 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Manisa İli Selendi İlçesi 2011/2012 Eğitim Öğretim Yılı 1518 Öğrenciye 180 İş Günü Sıcak Yemek Verilmesi” ihalesine ilişkin olarak Tortamışlar Nakliyat Gıda Temizlik San. Tic. Ltd. Şti.’nin 07.07.2011 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 08.07.2011 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 15.07.2011 tarih ve 33728 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 13.07.2011 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; karsız yaklaşık maliyetin altında teklif vermiş olan ihale üzerinde bırakılan istekliden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmeden ihalenin sonuçlandırılmasının mevzuata uygun olmadığı iddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İdari şartnamenin ekinde yer alan miktar cetvelinde ihaleye konu hizmetin miktarı ve türü;

Sıra

No

Açıklama

Birimi

Miktarı

1

1518 Taşımalı İlköğretim Öğrencisine Sıcak Öğle Yemeği Verilmesi

Öğün

273.240,00

Olarak belirlenmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde;

“ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliğinin “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında teklif fiyata dahil olacak giderler” başlıklı 78 inci maddesinde;

“ 78.1. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımları; ağırlıklı olarak personel çalıştırılmasına dayanan, çalıştırılacak personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanıldığı hizmetlerdir.

78.2. Malzemeli veya malzemesiz temizlik, malzemesiz yemek, özel güvenlik, sayaç okuma ve kesme-açma, hasta ve ziyaretçi yönlendirme, tıbbi sekreterlik, veri işleme ve otomasyon sisteminin işletimi hizmetleri gibi hizmetler personel çalıştırılmasına dayalı olup, bu tebliğde personel çalıştırılmasına dayalı olan/olmayan hizmetler arasında sayılmayan işlerin personel çalıştırılmasına dayalı olup olmadığı yukarıda yer verilen tanıma göre idarelerce değerlendirilecektir. ” açıklaması,

Aynı Tebliğin “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79.4 üncü maddesinde;

“ 79.4. İhale komisyonu tarafından, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile varsa malzeme ve diğer maliyet kalemleri, bunlar dışında kalan hizmet alımı ihalelerinde ise ihale dokümanında belirtilen teklif fiyata dahil giderler dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirilmesi yapılarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre ihale komisyonunca belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama istenecektir. İdarelerce aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerin belirtilmesi ve açıklama için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilmesi gerekmektedir.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, kar hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki teklifler aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyecektir. ” açıklaması yer almakta olup, incelemeye konu malzemeli yemek hizmet alımı ihalesi personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalesi niteliği taşımamaktadır.

İhale işlem dosyasının incelenmesi sonucunda, idarece bir öğünlük yemek bedelinin 2,31 TL olarak belirlendiği, daha sonra düzenlenen yaklaşık maliyet tespit komisyonu tutanağında, Milli Eğitim Bakanlığı İlköğretim Genel Müdürlüğünün 03.06.2011 tarih ve 7014 sayılı yazısı gereği bir öğrenci başına düşen günlük yemek ücretinin 2,28 TL olduğunun bildirildiği ifade edilerek, bir öğünlük yemek bedelinin 2,28 TL olarak revize edildiği görülmüştür. Anılan 2.28 TL’lik öğün bedelinin 1,48 TL’lik kısmı yemek bedeli olup, geriye kalan kalemler işçilik, araç giderleri (amortisman vb.), kar ve hesap dışı giderlerden oluşmaktadır.

Diğer yandan, isteklilerce bir öğünlük yemek bedeline teklif edilen fiyatlar ve isteklilerin toplam teklif fiyatları aşağıdaki şekildedir:

İstekli Adı

1 Öğüne Teklif

Edilen Bedel (TL)

Toplam Teklif Bedeli

Çankallar Oto Boyacılık Lokanta İşl. Ltd. Şti.

1,64

448.113,60

Tortamışlar Nak. Gıda Tem. San. Tic. Ltd. Şti.

1,99

543.747,60

Çankaya Grup Ltd. Şti.

2,05

560.142,00

Bayram Turgut

2,16

590.198,40

Akdağ Gıda Ltd. Şti.

2,25

614.790,00

Habitat Ltd. Şti.

2,27

620.254,80

4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi, aşırı düşük tekliflerin tespiti konusunda yaklaşık maliyet ve diğer isteklilerin teklifleri biçiminde iki ölçüt belirlemiş ve konuyla ilgili Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ile Kamu İhale Genel Tebliği düzenlemeleri gereği bu ölçütler çerçevesinde herhangi bir isteklinin teklifinin aşırı düşük olarak tespit edilip edilmemesi konusundaki takdir yetkisini, kamu hizmetinin idari ve mali gereklerine uygun kullanılmak koşuluyla idareye vermiştir. Aynı Kanunun 5 inci maddesi gereği ihtiyacın uygun şartlarda ve zamanında karşılanmasını sağlamakla sorumlu olan idarenin, teklif fiyatının düşüklüğü nedeniyle ihale konusu hizmetin ifasının yapılabilirliği konusunda tereddüde düşmesi durumunda aşırı düşük teklif sorgulaması yapması gerekmektedir. İhale üzerinde bırakılan istekli olan Çankallar Oto Boyacılık Lokanta İşl. Ltd. Şti.’nin teklifi yaklaşık maliyete göre düşük olduğu gibi; yukarıda yer alan tabloda görüleceği üzere, diğer tekliflere kıyasla da düşük olduğu görülmüş olup, anılan isteklinin teklifinin aşırı düşük teklif olarak belirlenmesi gerekmektedir.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:

Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi ve itirazen şikayet başvuru sahibi Tortamışlar Nak. Gıda Tem. San. Tic. Ltd. Şti.’nin öğün bazında 1,99 TL teklif ettiği, isteklinin teklifi yaklaşık maliyete göre düşük olduğu gibi diğer tekliflere kıyasla da düşük olduğu görülmüş olup, anılan isteklinin teklifinin de aşırı düşük teklif olarak belirlenmesi gerekmektedir.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Çankallar Oto Boyacılık Lokanta İşl. Ltd. Şti. ve Tortamışlar Nak. Gıda Tem. San. Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ali KAYA

Kurul Üyesi

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi

Adem KAMALI

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibi tarafından; “ihale üzerinde kalan isteklinin karsız yaklaşık maliyetin altında teklif vermesine rağmen ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin sonuçlandırıldığı, bunun da mevzuat hükümlerine uygun olmadığı” iddia edilmiştir.

Yaklaşık maliyeti 622.987,20 TL olarak belirlenenMalzemeli Yemek Pişirme, Dağıtım ve Sonrası Temizlik ve İlaçlama Hizmet Alımı olan inceleme konusu ihalede;

Dokuz adet ihale dokümanı satıldığı, altı isteklinin teklif verdiği, idare tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin 448.113,60 TL bedel karşılığında Çankallar Oto Boyacılık Lokanta İşl. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “teklif fiyata dahil masraflar” ve “aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak şikayet başvurusuna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, geçerli tekliflerin tamamının yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre aşırı düşük olmadığı, en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece hiçbir isteklinin teklifine ilişkin olarak aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın ihalenin karara bağlanması gerekmektedir.

Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasının objektif kriterlerinin var olmadığı düşünülmektedir.

Yukarıda açıklandığı üzere inceleme konusu ihalede “İtirazen Şikayet Başvurusunun Reddedilmesine” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle Kurul’un “Düzeltici İşlem Belirlenmesine” ilişkin karara katılmıyorum.

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi