KİK Kararı: 2011/UH.I-231

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2011/004
Gündem No : 60
Karar Tarihi : 13.01.2011
Karar No : 2011/UH.I-231
BAŞVURU SAHİBİ:
Bekard Gıda Taş. İnş. Tem. San. ve Tic. Ltd. Şti., Turgut Özal Bulvarı Pik Dökümcüler Sitesi A1 Blok No:5 İkitelli/İSTANBUL

İHALEYİ YAPAN İDARE:
İstanbul Üniversitesi Rektörlüğü Sağlık, Kültür ve Spor Daire Başkanlığı, Süleymaniye Cad. No:19/3 34452 Beyazıt/İSTANBUL

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2010/524016 İhale Kayıt Numaralı "Malzemeli Yemek Hizmeti Alımı" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

11.01.2011 tarih ve I.H.42.59.0217/2010-68E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

İstanbul Üniversitesi Rektörlüğü Sağlık, Kültür ve Spor Daire Başkanlığı tarafından 22.11.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Malzemeli Yemek Hizmeti Alımı” ihalesine ilişkin olarak Bekard Gıda Taş. İnş. Tem. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 20.12.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 21.12.2010 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 31.12.2010 tarih ve 56338 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 30.12.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;

Yaklaşık maliyetin, ticari hayatın olağan akışına ve piyasa gerçeklerine uygun fiyatların özellikle son dönemlerde et fiyatlarında meydana gelen artışların dikkate alınmadan hesaplanmış olması nedeniyle ihalenin aşırı düşük teklif veren firmalara bırakıldığı,

Nitekim, idarenin bu ihaleden yaklaşık 1 ay sonra pazarlık usulü ile yaptığı ihalede yaklaşık maliyetin tespitinde esas aldığı birim fiyatların güncellenerek artırıldığı,

İdarenin, ihalenin bütün kısımlarında aşırı düşük teklif sorgulaması yapması ve isteklilerce yapılan açıklamalara göre işlem tesis etmesi gerekirken doğrudan ihaleyi sonuçlandırmasının kamu ihale mevzuatına aykırılık teşkil ettiği,

İddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İnceleme konusu ihalenin, İstanbul Üniversitesi Rektörlüğü tarafından 22.11.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ve 5 kalemden oluşan, “Üniversiteye ait kampüslerde öğrenci, işçi, idari ve akademik personele verilen yemeğin yapımı, pişirilmesi, servisi, taşınması ile servis sonrası temizlik ve bulaşık hizmetleri ile kreşlerde ve kampüslerde öğrencilere sabah kahvaltısı, öğle yemeği ve akşam yemeği verilmesi” hizmeti işi olduğu anlaşılmaktadır.

Kamu İhale Kanunu ve ikincil mevzuat düzenlemelerinde, alımın gerektiği şekilde yapılmasına imkan veren bir teklifin hazırlanıp hazırlanmadığının başka ifade ile alımın gerçekleştirilebilirliğini ortaya koymaya yarayan en düşük bedelin tespitinin ihale komisyonunca yapılması gerektiği ve ihale komisyonunun aşırı düşük olduğunu belirlediği teklifleri hemen reddetmek yerine bu teklif sahiplerinden tekliflerinin bileşenleri ile ilgili olarak açıklama isteyeceği ve bu açıklamalar çerçevesinde nihai değerlendirmesini yapması gerektiği hükme bağlanmıştır.

Bu çerçevede, kamu ihale mevzuatı gereği, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan bir hizmet alım ihalesinde, sunulan tekliflerin aşırı düşük olup olmadığı hususunda ilgili idarelere takdir yetkisi tanındığı ortadadır. Ancak idarelere tanınan bu takdir yetkisi mutlak ve sınırsız olmayıp, kanunun belirlediği sınırlar içerisinde kalmak şartıyla eşitlik ilkesi gözetilerek, kamu yararına ve kamu görevinin gereklerine uygun bir şekilde, objektif, makul ve geçerli gerekçelere dayanılarak kullanılması gerekir.

Nitekim kanun koyucu, Kamu İhale Kanununun 38 inci maddesinde yapmış olduğu düzenleme ile, ihale komisyonunun ancak teklif fiyat ile belirlenen iki maddi değer arasındaki farkı baz almak suretiyle bir teklifi aşırı düşük teklif olarak niteleyebileceğini öngörmüş ve bu şekilde anılan takdir yetkisini belli ölçüde sınırlandırmıştır. Bu bağlamda, ihale komisyonunun, teklifin aşırı düşük olup olmadığının tespiti noktasında, ya “yaklaşık maliyeti” ya da “diğer teklifleri” esas alması ve teklifin söz konusu iki değerle karşılaştırılması neticesinde teklifin aşırı düşüklüğüne ilişkin bir sonuca ulaşması gerekmektedir.

İnceleme konusu ihalede, idare tarafından 08.12.2010 tarihli “Aşırı Düşük Teklif Sorgulamasına İlişkin Tutanak” başlığı altında bir tutanağın düzenlendiği ve söz konusu Tutanakta her bir kalemde belirlenen ekonomik açıdan en avantajlı 1 ve 2 nci teklif sahiplerinin teklif bedellerinin kendi aralarında karşılaştırılması ayrıca anılan isteklilerin teklif bedellerinin yaklaşık maliyet tutarı ile kıyaslanmasına yönelik ayrıntılı yüzdesel hesaplamalara yer verildiği görülmektedir.

İhale komisyonunun da bahse konu Tutanakta maddi değerlerin karşılaştırılması ile ulaşılan sonuçlar çerçevesinde kendisine tanınan bu takdir yetkisini, ihalenin bütününde herhangi bir istekliye aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasına lüzum bulunmadığı yönünde kullandığı anlaşılmaktadır.

Bu çerçevede, yapılan inceleme neticesinde;

a) İhalenin 2 nci kaleminde, (İstanbul Tıp Fakültesi Kampusü) zaten geçerli tek teklif sahibinin bulunduğu bu isteklinin teklifinin de yaklaşık maliyet tutarının üzerinde olduğu göz önüne alındığında, aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasını gerektiren koşulun somut kalem için oluşmadığı,

b) İhalenin 4 üncü kaleminde, (Orman Fakültesi Kampusü) ihale üzerinde bırakılan Yiğit Gıda San. Tic. Ltd. Şti. firmasının teklif bedelinin; “diğer teklif”e göre aşırı düşük olduğundan söz edilebilirse de “yaklaşık maliyet”le arasındaki farkın makul karşılanabilecek bir düzeyde olduğu,

c) Diğer kalemlerde ise; ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlenen istekliler ile en avantajlı 2. teklif sahibi olarak belirlenen isteklilerin teklif fiyatı ile anılan iki maddi değer karşılaştırıldığında; teklif fiyatların, gerek “diğer teklif”ler gerekse de “yaklaşık maliyet”le arasındaki farkın makul karşılanabilecek düzeyde olduğu,

Anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, madde lafzından hareketle söz konusu iki değerden herhangi birisine göre aşırı düşük olmayan bir teklifin tespitinin aynı zamanda teklifin aşırı düşük olmaması neticesini de doğuracağı dikkate alındığında, ihale komisyonunun kendisine tanınan takdir yetkisi çerçevesinde kalarak ihalenin her bir kaleminde 1. ve/veya 2. en avantajlı teklif sahibi olarak belirlenen isteklilerin teklifinin aşırı düşük olmadığı yönünde tesis ettiği işlemin kamu ihale mevzuatına aykırılık teşkil etmediği sonucuna ulaşılmıştır.

Bununla birlikte, istikrar kazanmış Kurul kararları doğrultusunda idare tarafından hazırlanan yaklaşık maliyetin karsız tutarının altında kalan teklif sahiplerinden açıklama istenilmesi gerekmektedir.

İdarece tespit edilen yaklaşık maliyet tutarının, maliyetin hesaplanma yöntemi göz önüne alındığında kar dahil maliyet olduğu kabul edilmelidir. Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 9 uncu maddesine göre, yüklenici kar oranı azami % 20 olarak belirlenebilir. Yaklaşık maliyet hesaplamasında, işin niteliği gereğince kar oranı ayrı olarak belirlenmemiş olsa da, mevzuatta idarelere tanınan azami % 20 kar belirleme oranı yaklaşık maliyetten düşüldüğünde, şikayete konu ihalenin her bir kalemi için ulaşılan kar hariç yaklaşık maliyet tutarının altında herhangi bir isteklinin kalmadığı görülmektedir.

Dolayısıyla, inceleme konusu iddiaya bu açıdan da yaklaşıldığında, somut ihalede aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması gereken herhangi bir isteklinin bulunmadığı ve netice itibariyle ihale komisyonunun aşırı düşük teklif sorgulaması yapmaksızın doğrudan ihaleyi sonuçlandırması işleminin kamu ihale mevzuatına uyarlık taşıdığı sonucuna varılmıştır.

Yukarıda belirtilen gerekçelerle başvuru sahibinin iddiaları yerinde bulunmamıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Dr. Hasan GÜL

Başkan****

Ali Kemal AKKOÇ

II. Başkan****

Hicabi ECE

Kurul Üyesi****

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi****

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi****

Kazım ÖZKAN

Kurul Üyesi****

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi****

KARŞI OY

İncele İncelemeye konu ihalede;

4734 sayılı Kanun’un 38. maddesi uyarınca; ihale komisyonunun verilen teklifleri anılan Kanun’un 37. maddesine göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, sunulan açıklamaların imalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar ve teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü çerçevesinden değerlendireceği hüküm altına alınmıştır.

Anılan Kanun hükmü gereğince, idareler tarafından tekliflerin değerlendirilmesinde; isteklilerce sunulan tekliflerin birbiri ile ve yaklaşık maliyetle kıyaslanarak teklifi aşırı düşük olanların belirleneceği hüküm altına alınmış olup, bu belirleme yapılırken ihale konusu işin niteliği ve niceliği konusunda herhangi bir belirlemeye gidilmediği anlaşılmıştır.

İnceleme konusu ihalenin, İstanbul Üniversitesi Rektörlüğü tarafından 22.11.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ve 5 kısımdan oluşan, “ Üniversiteye ait kampüslerde öğrenci, işçi, idari ve akademik personele verilen yemeğin yapımı, pişirilmesi, servisi, taşınması ile servis sonrası temizlik ve bulaşık hizmetleri ile kreşlerde ve kampüslerde öğrencilere sabah kahvaltısı, öğle yemeği ve akşam yemeği verilmesi” hizmeti işi olduğu, yaklaşık maliyetin piyasa rayiçleri esas alınarak 19.125.598,18 TL olarak belirlendiği, kısmi teklife açık bahse konu ihalede 10 adet ihale dokümanı satın alındığı ve 8 istekli tarafından teklif sunulduğu, verilen teklifler dikkate alındığında ihalenin Beyazıt Kampüsü, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Kampüsü, Avcılar Kampüsü ile ilgili kısımlarında firmalarla ilgili olarak aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin sonuçlandırıldığı anlaşılmıştır.

Yapılan inceleme neticesinde;

İhalenin 1 inci kaleminde, (Beyazıt Kampüsü) ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlenen Avrupa Grubu firması ile en avantajlı 2. teklif sahibi olarak belirlenen Demiraylar firmasının teklif fiyatının gerek diğer teklifler gerekse de yaklaşık maliyetle karşılaştırıldığında aralarındaki farkın makul karşılanamayacak düzeyde olduğu,

İhalenin 3 üncü kaleminde, (Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Kampüsü) ihale üzerinde bırakılan Canlar Taah. firması ile ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlenen isteklinin teklif fiyatının gerek diğer teklifler gerekse de yaklaşık maliyetle karşılaştırıldığında aralarındaki farkın makul karşılanamayacak düzeyde olduğu,

İhalenin 5 inci kaleminde, (Avcılar Kampüsü) ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlenen Damgacıoğulları firması ile en avantajlı 2. teklif sahibi olarak belirlenen Canlar Taah. firmasının teklif fiyatının gerek diğer teklifler gerekse de yaklaşık maliyetle karşılaştırıldığında aralarındaki farkın makul karşılanamayacak düzeyde olduğu, anlaşılmaktadır.

Netice itibariyle, şikayete konu ihalenin 1, 3 ve 5 inci kalemlerinde yukarıda belirtilen ekonomik açıdan en avantajlı bir ve ikinci teklif sahibi isteklilerin teklifleri için, bir teklifin aşırı düşük teklif olarak değerlendirilebilmesi için kamu ihale mevzuatına öngörülen koşulların oluştuğu, bu doğrultuda zikredilen isteklilerin teklifinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması ve idare tarafından bu isteklilerden teklifinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlere yönelik açıklama istenilmesi ve istekliler tarafından yapılacak açıklamaların da Kamu İhale Genel Tebliğinin 79 uncu maddesinde yer alan düzenlemeler dahilinde değerlendirilerek ihalenin sonuçlandırılması gerekirken idarece bu işlemler yapılmasızın doğrudan ihalenin karara bağlanmış olmasının kamu ihale mevzuatına aykırı olduğu anlaşılmakta ise de;

İncelemeye konu ihaleye ilişkin olarak, başka bir istekli tarafından 29.12.2010 tarihinde Kuruma yapılan itirazen şikâyet başvurusu üzerine; 13.01.2011 tarih ve 2011/UH.I-230 sayılı Kurul kararı ile “Kurul Çoğunluğu” tarafından “itirazen şikayet başvurusunun reddi” yönünde karar alındığı, söz konusu Kurul kararında başvuru sahibinin 1. iddiasına ilişkin olarak, yapılan inceleme ve değerlendirme sonucunda özetle; _“_ şikayete konu ihalede, idarenin şikayete cevap yazısında açık bir şekilde oturum kapatıldıktan sonra tutanaklarının hazırlandığının ifade edildiği ve bu şekilde ilk oturum aşaması kapatılmadan isteklilerin huzurunda gerçekleştirilmesi gereken bir işlemin öngörülen bu süre zarfından daha sonra gerçekleştirildiği, bu şekilde mevzuatta öngörülen süreye riayet edilmeksizin gerçekleştirilen ve telafisi mümkün olmayan bu aykırılığın 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 5 inci maddesinde hükme bağlanan temel ilkelerden saydamlık ve güvenirlik ilkelerine aykırılık oluşturduğundan _”_`` ihalenin iptal edilmesi gerektiği yönünde karşı oyumuz bulunmaktadır. Bu durumda ihalenin iptali nedeniyle idarece yapılacak aşırı düşük teklif sorgulamasının neticeyi etkilemeyeceği düşünülmektedir.

Dolayısıyla anılan Kurul kararındaki karşı oyumuzda belirtilen gerekçeyle, Kurul’un “ itirazen şikâyet başvurusunun reddine ” ilişkin kararına katılmıyorum.

** **Hakan GÜNAL

** Kurul Üyesi**