KİK Kararı: 2011/UH.I-2138

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2011/050
Gündem No : 4
Karar Tarihi : 28.06.2011
Karar No : 2011/UH.I-2138
BAŞVURU SAHİBİ:
LİMON ENDÜSTRİYEL YEMEK VE HİZMETLERİ SAN. TİC. A.Ş., Çoban Çeşme Mah. Mithatpaşa Cad.Valide Sok. 2 Yenibosna /İSTANBUL

İHALEYİ YAPAN İDARE:
PAMUKKALE ÜNİVERSİTESİ Uygulama ve Araştırma Merkezi, PAÜ SAĞLIK ARAŞTIRMA VE UYGULAMA MERKEZİ AĞIZ VE DİŞ SAĞLIĞI MERKEZİ BİNASI MERKEZ/DENİZLİ

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2011/47859 İhale Kayıt Numaralı "TAŞIMALI MALZEMELİ YEMEK HİZMETİ" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

21.06.2011tarih ve B.07.6.KİK.0.06.00.00-101.04-.H.[18.33].(0102)./2011-27E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Pamukkale Üniversitesi Uygulama ve Araştırma Merkezi tarafından 17.05.2011 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Taşımalı Malzemeli Yemek Hizmeti” ihalesine ilişkin olarak Limon Endüstriyel Yemek ve Hizmetleri San. Tic. A.Ş.’nin 27.05.2011 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 31.05.2011 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 03.06.2011 tarih ve 27459 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 03.06.2011 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;

1. Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 9 uncu maddesinde, yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesine ilişkin düzenlemeler bulunduğu, anılan maddenin 1 ve 2 nci alt bentlerinde yaklaşık maliyetin nasıl düzenleneceğinin açıkça tanımlandığı, idarenin ihaleye ait yaklaşık maliyeti Lokantacılar Odasından ve piyasadan fiyat almak sureti ile belirlediğini belirttiği, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 9 uncu maddesinin 3 nolu alt bendinde; “ Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile Kdv hariç olarak belirlenir. Bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak % 20 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı eklenir. Bu tutar, kâr hariç belirlenen genel toplam tutar üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler ile toplanarak yaklaşık maliyet hesaplanır. Buna ilişkin hesap cetveli hazırlayanlarca imzalandıktan sonra, ihale onay belgesinin ekine konularak ihale yetkilisine sunulur.” hükmü bulunmasına ve bu hükmün sadece personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde uygulanacağına dair bir ibare olmamasına rağmen, ihale komisyonunca bu hükmün sadece personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde uygulanacağının belirtildiği, ihale komisyonunun ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin yaklaşık maliyetin % 83 üne tekabül ettiğini ileri sürdüğü, oysa ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklif fiyatının yaklaşık maliyetin % 79,48’ine tekabül ettiği, ihale komisyonunun değişen mevzuat hükümlerine göre bilgilerini güncellemediği, ihale komisyonunun çalışmalarını eksik yaptığı, mevzuata uygun gerekçeler göstermediği, yaklaşık maliyetin % 20.517 altında teklif fiyat veren isteklinin teklifini sorgulamadan ihaleyi üzerinde bıraktığı, bu mantığın kamu ve kurum menfaatine zarar vereceğini düşündükleri, bu düşünce tarzının Kamu İhale Kanununun temel ilkelerine aykırı olduğu,

2. Yaptıkları araştırma ve edindikleri duyumlar neticesinde her ne kadar bu konuda Kuruma müracaatları olmamasına rağmen ihale üzerinde bırakılan isteklinin daha öncesinde bu tür bir işi hiç yapmadığı, teklif dosyasında sunduğu iş deneyim belgesinin özel sektörde yapılmış olan bir iş deneyim belgesi olması sebebi ile bu konudaki değerlendirmenin de mevzuat hükümlerine göre yapılmadığı konusundaki şüphelerinin arttığı,

Bu konular ile ilgili değerlendirmeler yapıldığında haklılıklarının ortaya çıkacağı,

İddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

1 ) Başvuru sahibinin 1 inci iddiasına ilişkin olarak:

Başvuruya konu ihale, 1 yıl süreli toplam 788.000 adet/öğün malzemeli yemek alımı işi olup, birim fiyat teklif alınmak suretiyle gerçekleştirilen ihalede11 adet ihale dokümanı satın alınmış ve17.05.2011tarihinde yapılan ihaleye 10istekli teklif vermiştir.

Başvuruya konu ihalenin birim fiyat teklif cetveli aşağıdaki gibi olup;

A1

B2

Sıra No

İş kaleminin Adı ve Kısa açıklaması

Birimi

Miktarı

Teklif edilen Birim Fiyat

Tutarı

1

Kahvaltı

Adet

140.000

2

Rejim 3

Adet

460.000

3

Rejim 2

Adet

15.000

4

Rejim 1

Adet

13.000

5

Diyet

Adet

60.000

6

Ara öğün

Adet

100.000

Toplam Tutar (TL)

İstekliler ihaleye;

İsteklinin Adı[M1] [M2]

Teklif Bedeli (TL)

Çağlayan Tic. A.Ş.

1.990.590,00

Limon End. Yemek Hiz. San. Ltd. Şti.

2.159.240,00

Özata Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.

2.169.600,00

Berk Gıda San ve Tic. Ltd. Şti.

2.137.000,00

Gözde San. ve Tic. Ltd. Şti.-Çankallar Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi

2.344.400,00

Tortamışlar Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.

2.349.800,00

Ogtim İnş. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.

2.419.850,00

Ova Toplu Yemek San. Tic. Ltd. Şti.

2.455.000,00

Nur Grup Yem. San. ve Tic. Ltd. Şti.

2.695.200,00

Mendika Gıda ve Yemek Paz. İnş. San. ve Tic. A.Ş.

3.087.080,00

Fiyat teklifi vermiştir.

İhale konusu işin yaklaşık maliyeti ise 2.399.000,00 TL’dir.

İhale komisyonu 18.05.2011 tarihli kararında; aşırı düşük sorgulaması yapmadan, ihalenin yaklaşık maliyeti ve diğer teklifler dikkate alınarak, ihalenin en düşük fiyat teklifi veren istekli üzerinde bırakılmasına karar vermiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde; İhale komisyonunun verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği hüküm altına alınmıştır.

Hizmet alımı ihalelerine yönelik olarak Kurum tarafından belirlenmiş sınır değer tespitine yönelik bir düzenleme bulunmamaktadır. Anılan Kanunun 38 inci maddesi ile aşırı düşük tekliflerin tespitinde ihale komisyonlarına bir taktir yetkisi verilmiş ise de bu yetki mutlak ve sınırsız olamayıp kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlıdır. İdarece söz konusu taktir yetkisi kullanılırken Kanununun 38 inci maddesi uyarınca verilen tekliflerinin bir biri ile kıyaslanmasının yanında, verilen tekliflerin yaklaşık maliyete göre de kıyaslanması gerekmektedir.

İncelemeye konu ihaleye ilişkin yaklaşık maliyetin Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 8 inci maddesi uyarınca piyasa araştırmasına dayalı olarak oluşturulduğu, aşırı düşük tekliflerin belirlenmesinde idarece belirlenen yaklaşık maliyet ve diğer tekliflerin esas alınması gerektiği, 2.399.000,00 TL’lik yaklaşık maliyetin 1.20’ye bölünmesi sonucunda 1.999,17 TL kârdan tamamen arındırılmış tutar ortaya çıktığı, bu haliyle ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklif fiyatının asgari işin yapılabilirlik seviyesinin altında kaldığı, diğer tekliflere göre de teklif fiyatının düşük olduğu, dolayısıyla ihale üzerinde kalan isteklinin teklifinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması gerektiği sonucuna varılmıştır.

2 ) Başvuru sahibinin 2 nci iddiasına ilişkin olarak:

Başvuru sahibinin, “ihale üzerinde bırakılan isteklinin sunduğu iş deneyim belgesinin özel sektörde yapılmış olan bir iş deneyim belgesi olduğu, firma ile iş yapılan, fatura kesilen müşteri arasında yapılan sözleşme üzerindeki yetkili imzaların sözleşmenin yapıldığı tarihte yetkili kişilere ait olup olmadığı, ihale üzerinde bırakılan Çağlayan firmasının bir anonim şirket olması nedeniyle görevde bulunan yönetim kurulu tarafından bu konuda alınmış bir karar olup olmadığı, sözleşmeye ait damga vergisi ve karar pulu bedellerinin yatırılıp yatırılmadığı, iş deneyimine konu iş ile ilgili olarak Sosyal Güvenlik kurumundan açılan işyeri dosyasındaki yetkili imzalar ile sözleşmedeki imzaların aynı olup olmadığı konusundaki şüphelerinin arttığı, bu hususların yeterince incelenmediğini düşündükleri” yönündeki iddiasının somut bir şikayet başvurusu niteliğinde olmadığı gibi, başvuru sahibinin bu iddiasına ilişkin olarak öncelikle idareye şikayet başvurusunda bulunması gerekirken, idareye şikayet başvurusunda bu hususa yer vermediği, dolayısıyla idareye başvuruda bulunmaksızın doğrudan Kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu anlaşılmaktadır.

4734 sayılı Kanunun “Kuruma itirazen şikayet başvurusu” başlıklı 56 ncı maddesinin ikinci fıkrasında; “Kurum itirazen şikayet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceler..” hükmüne,

İhalelere Yönelik Yapılacak Başvurular Hakkında Yönetmeliğin “başvuruların şekil unsurları” başlıklı 8 inci maddesinin onuncu fıkrasında; “ İdarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirtilen hususlar hariç, şikayet başvurusunda belirtilmeyen hususlar itirazen şikayet başvurusuna konu edilemez ” hükmüne,

Anılan Yönetmeliğin “İtirazen şikayet başvuruları” başlıklı 14 üncü maddesinin birinci fıkrasında; “İdareye yapılan şikayet başvurusu üzerine idare tarafından alınan kararın uygun bulunmaması veya süresi içinde karar alınmaması hallerinde veya şikayet ya da itirazen şikayet üzerine idare tarafından alınan ihalenin iptali kararlarına karşı doğrudan Kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunulabilir.” hükmüne yer verilmiştir.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğin “Kurum tarafından yapılacak işlemler” başlıklı 12 nci maddesinin ikinci fıkrasında; “İdareye başvuru konularının yanı sıra yeni konular da eklenerek Kuruma başvurulması halinde ise, itirazen şikayet başvurusunun incelenmesinde idareye başvuru konusu edilmeyen hususlar dikkate alınmaz.” açıklaması yer almaktadır.

Kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunmanın ön koşulu idareye usulüne uygun şikayet başvurusu yapılmasıdır. Anılan iddialarla ile ilgili başvuru sahibinin idareye şikayet başvurusunun olmadığı, doğrudan Kuruma başvuruda bulunulduğu anlaşıldığından anılan mevzuat doğrultusunda bu iddiaya ilişkin değerlendirme yapılması mümkün bulunmadığından, başvuru sahibinin ikinci iddiasına ilişkin başvurunun reddi gerekmektedir.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulmak suretiyle açıklama istenmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi

Adem KAMALI

Kurul Üyesi

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

KARŞI OY

İncelemeye konu ihale; Taşımalı Malzemeli Yemek Hizmeti alımı işi olup,idarece yaklaşık maliyetin idarenin 2009 ve 2010 yılı alımları ile piyasa fiyat araştırması esas alınarak toplam 2.399.000,00 TL olarak belirlendiği, 11 adet ihale dokümanı satın alındığı, 17.05.2011 tarihinde yapılan ihaleye 10 isteklinin teklif verdiği, idare tarafından tekliflerin aşırı düşük teklif olarak görülmeyerek ihalenin geçerli teklifler içerisinde en düşük teklif veren istekli üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “teklif fiyata dahil masraflar” ve “aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak şikayet başvurusuna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, geçerli tekliflerin dördü hariç diğerlerinin yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre yakın olduğu ve en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın ihalenin karara bağlanmasında mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.

Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasının objektif kriterlerinin var olmadığı düşünülmektedir.

Yukarıda açıklandığı üzere inceleme konusu ihalede “itirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle “düzeltici işlem belirlenmesi” ne ilişkin karara katılmıyorum.

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi