KİK Kararı: 2011/UH.I-1520

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2011/035
Gündem No : 90
Karar Tarihi : 02.05.2011
Karar No : 2011/UH.I-1520
BAŞVURU SAHİBİ:
Kutsan Toplu Temizlik Toplu Yem. Medk. Teks. Turz. İnş. ve İnş. Malz. San. Paz. Nak. Taah. ve Dış Tic. Ltd. Şti., Çarşı Mahallesi Belediye 5.Blok Kat: 5 Merkez / Rize

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Rize 82.Yıl Devlet Hastanesi Baştabipliği, Eminettin Mahallesi Hastaneler Caddesi - 53100 Merkez / Rize

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2011/27377 İhale Kayıt Numaralı "2011 Yılı 8 Aylık Yemek Pişirme ve Sonrası İşler İşi Hizmet Alım İhalesi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

26.04.2011 tarih ve B.07.6.KİK.0.06.00.00-101.04-.H.[11.13].(G027)./2011-25E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Rize 82.Yıl Devlet Hastanesi Baştabipliği tarafından 22.03.2011 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “2011 Yılı 8 Aylık Yemek Pişirme ve Sonrası İşler İşi Hizmet Alım” ihalesine ilişkin olarak Kutsan Toplu Temizlik Toplu Yem. Medk. Teks. Turz. İnş. ve İnş. Malz. San. Paz. Nak. Taah. ve Dış Tic. Ltd. Şti.’nin 29.03.2011 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 30.03.2011 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 07.04.2011 tarih ve 18434 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 06.04.2011 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; 2011 yılı 8 aylık yemek pişirme ve sonrası işler hizmet alımı ihalesine 848.500,00 TL fiyat teklif ettikleri, idarenin 22.03.2011 tarihli yazısı ile kendilerinden aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, ihale yaklaşık maliyetinin 1.010.613,80 TL olduğu, yaklaşık maliyet tespitinde idare tarafından yüklenici karı oranının belirtilmediği, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 9 uncu maddesi hükmünce % 20 oranını geçmemek üzere kar eklenebileceğinden, yaklaşık maliyetin içinde % 20 yüklenici karı olduğu varsayılarak kar hariç yaklaşık maliyetin belirlenmesi gerektiği, bu durumda kar hariç yaklaşık maliyetin 842.179,00 TL olduğu, teklif fiyatları kar hariç yaklaşık maliyetin üzerinde olduğundan idarenin kendilerinden aşırı düşük teklif açıklaması istememesi gerektiği, ancak idarenin Sağlık Bakanlığı’nın 2010/43 sayılı genelgesindeki; “… personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında kar oranının % 5’i geçmeyecek şekilde uygulanması..” düzenlemesini gerekçe göstererek, yaklaşık maliyetten % 5 kar düşülerek kar hariç yaklaşık maliyeti hesaplandığı, Kamu İhale Genel Tebliğinin 78.3 üncü maddesindeki düzenleme uyarınca teklif sundukları ihalenin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olmadığı, bu nedenle anılan Sağlık Bakanlığı genelgesindeki hüküm uygulanamayacağından, kar hariç yaklaşık maliyet belirlenirken % 20 yüklenici karı olduğu varsayılarak hesaplama yapılması gerektiğinden, idare işleminin mevzuata aykırı olduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İdari şartnamenin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2 nci maddesinde; “ İhale konusu hizmetin adı : 2011 yılı 8 aylık yemek pişirme ve sonrası işler hizmet alımı ihalesi ” düzenlemesine,

Teknik şartnamenin “İşin Mahiyeti” başlıklı bölümünün 3 üncü maddesinde; “ Firma yiyeceklerin siparişi, satın alması, depolanması, hazırlanması, pişirilmesi, yemeğin taşınması, yemeğin servisi, bulaşık kaplarının toplanması, yıkanması, çöplerin kaldırılması işi ile yemekhanelerde kullanılan masaların, sandalyelerin, tezgahların, yerlerin temizlenmesi işini üstlenir. ” düzenlemesine yer verilmiş olup, ihale dokümanındaki düzenlemeden işin konusunun malzeme dahil yemek hazırlama ve dağıtım hizmeti olduğu anlaşılmaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında teklif fiyata dahil olacak giderler” başlıklı 78 inci maddesinde; “ 78.1. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımları; ağırlıklı olarak personel çalıştırılmasına dayanan, çalıştırılacak personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanıldığı hizmetlerdir.

_ 78.2. Malzemeli veya malzemesiz temizlik, malzemesiz yemek, özel güvenlik, sayaç okuma ve kesme-açma, hasta ve ziyaretçi yönlendirme, tıbbi sekreterlik, veri işleme ve otomasyon sisteminin işletimi hizmetleri gibi hizmetler personel çalıştırılmasına dayalı olup, bu tebliğde personel çalıştırılmasına dayalı olan/olmayan hizmetler arasında sayılmayan işlerin personel çalıştırılmasına dayalı olup olmadığı yukarıda yer verilen tanıma göre idarelerce değerlendirilecektir. _

_ 78.3. Malzeme dahil yemek hazırlama hizmeti veya malzeme dahil yemek hazırlama ve dağıtım hizmeti ya da makine ve ekipman ile araçlar ve/veya akaryakıtın yüklenici tarafından sağlanacağı çöp toplama ve nakline ilişkin hizmetler ile personel taşıma gibi hizmetler personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olarak değerlendirilmeyecektir. Ancak, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan bir hizmet alımına ilişkin ihale dokümanında haftalık çalışma saatlerinin tamamını idarede geçirecek personel sayısının belirlenmesi hallerde teklif fiyata dahil giderler arasında işçilik giderine yer verilmesi gerekmektedir_…” açıklaması yer almaktadır.

Anılan Tebliğ hükmünde “malzeme dahil yemek hazırlama ve dağıtım hizmeti” personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olarak değerlendirilmemiştir. Bu nedenle, inceleme konusu ihalenin de personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olmadığı anlaşılmaktadır.

Sağlık Bakanlığı’nın 2010/43 sayılı “Hizmet alımlarında çalıştırılacak işçi sayısının tespiti ve öngörülecek ücretler-3” genelgesinde; “… kurumlarımız tarafından yapılacak personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında kar oranının % 5’i geçmeyecek şekilde uygulanması uygun görülmüştür. Bu doğrultuda % 5’i geçmemek üzere kar oranını belirlemek işin niteliğine göre idarenin takdirindedir. ” hükmü yer almakta olup, söz konusu genelge hükmünün personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımları için geçerli olduğu, inceleme konusu ihalenin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olmadığı anlaşıldığından, anılan genelge hükmünün inceleme konusu ihale için uygulanamayacağı sonucuna varılmıştır.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 9 uncu maddesinin 3 üncü fıkrasında; “ Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenir. Bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak % 20 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı eklenir. Bu tutar, kâr hariç belirlenen genel toplam tutar üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler ile toplanarak yaklaşık maliyet hesaplanır. Buna ilişkin hesap cetveli hazırlayanlarca imzalandıktan sonra, ihale onay belgesinin ekine konularak ihale yetkilisine sunulur.” hükmü yer almaktadır.

Yukarıda yer verilen Yönetmelik hükmü uyarınca, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenen tutara en fazla % 20 oranında kar eklenebileceğinden, yaklaşık maliyet hesap cetvelinde kar oranına ilişkin olarak ayrıca bir belirlemenin yapılmadığı başvuruya konu ihaleye ilişkin değerlendirmelerde yaklaşık maliyetin % 20 oranında kar içerdiği kabulünde bulunulmuştur.

İnceleme konusu ihalede yaklaşık maliyetin, piyasa araştırması ve bölgedeki diğer hastanelerin ihale fiyatları ortalamasının esas alınması suretiyle 1.010.643,88 TL olarak belirlendiği, yaklaşık maliyet hesabına ait belgelerde yüklenici karına ilişkin herhangi bir bilginin yer almadığı anlaşılmıştır. 1.010.643,88 TL olan yaklaşık maliyetin % 20 kar içerdiğinden hareketle, karsız yaklaşık maliyet 842.203,23 TL olarak hesaplanmıştır.

4734 sayılı Kanunun “ Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde; “ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

__

_ İhale komisyonu; _

__

_ a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,_

_ b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,_

_ c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,_

__

_ Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. _

__

_ İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir_.” hükmü yer almaktadır.

Yukarıda belirtilen Kanun hükmünden, ihale komisyonu tarafından yaklaşık maliyet veya diğer tekliflerle kıyaslandığında aşırı düşük olarak belirlenen tekliflerin, reddedilmeden önce aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulacağı, anılan mevzuat hükümleri uyarınca aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin olarak, isteklilerden teklif bileşenleri ile ilgili açıklama talebinde bulunulacağı ve isteklilerin bu açıklamalarını belgeye dayandıracakları, aşırı düşük teklif açıklamasına ilişkin olarak isteklilerce yapılan açıklamaların ihale komisyonunca değerlendirilmesi sonucunda, ihale konusu işin yapılabilmesi için yeterli görülen isteklilerin tekliflerinin kabul edileceği, bu nedenle kamu ihale mevzuatının, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi konusunda, kamu hizmetinin idari ve mali gereklerine aykırı kullanılmamak koşuluyla idareye takdir yetkisi verdiği, ancak bu yetkinin mutlak ve sınırsız olmadığı anlaşılmaktadır.

Personel çalıştırmasına dayalı olmayan hizmet alımı olarak gerçekleştirilen inceleme konusu ihalede Kutsan Toplu Temizlik Toplu Yem. Medk. Teks. Turz. İnş. ve İnş. Malz. San. Paz. Nak. Taah. ve Dış Tic. Ltd. Şti., Ogtim İnş. Med. Gıda Tem. Oto San. ve Tic. Ltd. Şti., GÜ-PA Gıda Taah. Ltd. Şti., Yosun Unlu Mamulleri Tic. ve Yetkin Tem. Taş. Hiz. Ltd. Şti.’nin teklif fiyatlarının kar hariç yaklaşık maliyetin üzerinde olmasına rağmen aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği ve aşırı düşük teklif açıklaması sunmadıkları gerekçesiyle tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı anlaşılmıştır. Kurulumuzun yerleşik kararları uyarınca kar hariç yaklaşık maliyetin üzerinde fiyat teklif eden isteklilerin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulmaması gerekmekte olup, anılan isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesinde mevzuata uyarlık bulunmadığı sonucuna varıldığından, başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmüştür.

Sonuç olarak,yukarıda mevzuata aykırılığı belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu anlaşıldığından,Kutsan Toplu Temizlik Toplu Yem. Medk. Teks. Turz. İnş. ve İnş. Malz. San. Paz. Nak. Taah. ve Dış Tic. Ltd. Şti., Ogtim İnş. Med. Gıda Tem. Oto San. ve Tic. Ltd. Şti., GÜ-PA Gıda Taah. Ltd. Şti., Yosun Unlu Mamulleri Tic. ve Yetkin Tem. Taş. Hiz. Ltd. Şti.’nin tekliflerinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulmadan değerlendirmeye alınması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Ali Kemal AKKOÇ

II. Başkan****

Ali KAYA

Kurul Üyesi****

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi****

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi****

Kazım ÖZKAN

Kurul Üyesi****

Adem KAMALI

Kurul Üyesi****

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi****

KARŞI OY

İncelemeye konu ihalenin; 174.000 Normal kahvaltı, 20.000 Diyet Yemek, 79.000 Kahvaltı’dan oluşan 2011 Yılı 8 Aylık Yemek Pişirme ve Sonrası İşler Hizmet Alımı İhalesi işi olup, idarece yaklaşık maliyetin piyasa araştırması ve bölgedeki diğer hastanelerin ihale fiyatları esas alınarak toplam 1.010.643,88 TL olarak belirlendiği, 21 adet ihale dokümanı satıldığı, 20 isteklinin teklif verdiği, inceleme konusu ihalede idarece tespit edilen yaklaşık maliyetin ve kar oranının altında kalan tüm teklifler aşırı düşük kabul edilerek aşırı düşük sorgulaması istendiği, ihale komisyonu tarafından yapılan değerlendirme sonucunda ihalenin 710.200,00 TL ile geçerli en düşük teklifi sunmuş olan İBA Toplu Tem. Yemek ve Telf. Hizmetleri üzerinde bırakıldığı, ekonomik açıdan en avantajlı 2. teklif sahibi isteklinin ise Rize Yemek Ltd. Şti. belirlendiği anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun “ Aşırı düşük teklifler ” başlıklı 38 inci maddesinde; _“ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. _

__

İhale komisyonu;

__

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,__

__

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,__

__

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,__

__

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

__

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “teklif fiyata dahil masraflar” ve “aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak şikayet başvurusuna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, geçerli tekliflerin tamamının yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre aşırı düşük olmadığı, en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece hiçbir isteklinin teklifine ilişkin olarak aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın ihalenin karara bağlanması gerekmektedir.

Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasının objektif kriterlerinin var olmadığı düşünülmektedir.

**** Yukarıda açıklandığı üzere inceleme konusu ihalede aşırı düşük sorgulama yapılmaması gerektiği yönündeki düşüncemle Kurul kararına katılmıyorum.

**Ali Kemal AKKOÇ **

**II. Başkan **